Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 16: Ôn tập Tiếng Việt (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 16: Ôn tập Tiếng Việt (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh ôn tập về ngữ pháp của: tợ từ, thán từ, tính tái từ, câu ghép; luyện tập sử dụng: từ tượng hình, từ tượng thanh, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, các biện pháp tu từ từ vựng;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

Ki m tra bài cũ: ể

I. T   V NG: Ừ Ự

N i  c t  A  v i  c t  B  ố ộ ớ ộ đ   hoàn  ể

thành    b ng  khái  ni m  các  ả ệ

ki n th c t  v ng ế ứ ừ ự

N i c t A v i c t B  ố ộ ớ ộ đ  hoàn thành khái ni m các ki n th c t  v ng  ể ệ ế ứ ừ ự đã 

7. Bi n pháp tu t  nói quá.ệ ừ

8. Bi n pháp tu t  nói gi m, nói ệ ừ ả

tránh

KHÁI NI M (C T B)Ệ Ộ

a. Là t  mô ph ng âm thanh c a t  nhiên, c a con  ừ ỏ ủ ự ủ

ng ườ i.

b. Nghĩa c a m t t  ng  có th  r ng h n (khái ủ ộ ừ ữ ể ộ ơ

    quát h n) nghĩa c a t  khác ơ ủ ừ

g. Là bi n pháp tu t  dùng cách di n đ t t  nh , ệ ừ ễ ạ ế ị

uy n chuy n, tránh gây c m giác quá đau bu n, ể ể ả ồ

ghê s , n ng n , tránh thô t c, thi u l ch s ợ ặ ề ụ ế ị ự

h. Là bi n pháp tu t  phóng đ i m c đ , quy mô, ệ ừ ạ ứ ộ

tính ch t c a s  v t, hi n tấ ủ ự ậ ệ ượng được miêu t  đ  ả ể

nh n m nh, gây  n tấ ạ ấ ượng, tăng s c bi u c m.ứ ể ả

i. D u ngo c đ n dùng đ  đánh d u ph n chú thích ấ ặ ơ ể ấ ầ

(gi i thích, thuy t minh, b  sung thêm)ả ế ổ

STT TÊN BÀI KHÁI NI MỆ

1. C p đ  khái quát c a ấ ộ ủ

nghĩa t  ngừ ữ

Nghĩa c a m t t  ng  có th  r ng h n (khái ủ ộ ừ ữ ể ộ ơ

quát h n) nghĩa c a t  khác.ơ ủ ừ

Là bi n pháp tu t  phóng đ i m c đ , quy mô, ệ ừ ạ ứ ộ

tính ch t c a s  v t, hi n tấ ủ ự ậ ệ ượng được miêu t  ả

đ  nh n m nh, gây  n tể ấ ạ ấ ượng, tăng s c bi u ứ ể

c m.ả

Là bi n pháp tu t  dùng cách di n đ t t  nh , ệ ừ ễ ạ ế ị

uy n chuy n, tránh gây c m giác quá đau bu n, ể ể ả ồ

ghê s , n ng n , tránh thô t c, thi u l ch s ợ ặ ề ụ ế ị ự

 BÀI T P Ậ  

1 Ôn  t p  v   bi n  pháp  tu  t   nói  ậ ề ệ ừ

quá,  nói  gi m,  nói  tránh,  t   ng   ả ừ ữ

đ a  ph ị ươ ng  và  bi t  ng   xã  h i ệ ữ ộ

1 Tìm câu văn s  d ng phép nói quá ử ụ

Câu văn đó là suy nghĩ c a m t c u bé v  nh ng c   ủ ộ ậ ề ữ ổ

t c   ụ đày đ a m  mình ọ ẹ

1 Tìm câu văn s  d ng phép nói quá ử ụ

Câu văn đó là suy nghĩ c a m t c u bé v  nh ng c   ủ ộ ậ ề ữ ổ

t c   ụ đày đ a m  mình ọ ẹ

Đáp án:

“ Giá nh ng c  t c  ữ ổ ụ đày đ a m  tôi là m t v t  ọ ẹ ộ ậ

như  hòn  đá  c c  th y  tinh,  ụ ủ đ u  m u  g ,  tôi  ầ ẩ ỗ

quy t  v   ngay  l y  mà  c u,  mà  nhai,  mà  ế ồ ấ ấ

nghi n cho kì nát v n m i thôi.” ế ụ ớ

(“Trong lòng m ” – Nguyên H ng) ẹ ồ

2 Tìm câu văn, câu thơ dùng phép nói gi m, nói  ả

tránh.

Câu thông báo c a lão H c v i nhân v t  ủ ạ ớ ậ

“tôi” v  vi c bán c u Vàng ề ệ ậ ?

2 Tìm câu văn, câu thơ dùng phép nói gi m, nói  ả

tránh.

Câu thông báo c a lão H c v i nhân v t  ủ ạ ớ ậ

“tôi” v  vi c bán c u Vàng ề ệ ậ ?

Đáp án:   C u Vàng  ậ đi đ i ờ   r i ồ , ông giáo   ! ạ

3 Tìm câu ca dao dùng t  ng   ừ ữ đ a  ị

phương.

Câu ca dao nói v  v   ề ẻ đ p c a cánh  ẹ ủ đ ng lúa có  ồ

dùng t  ng   ừ ữ đ a ph ị ươ ng.

  “ Đ ng bên  ứ ni  đ ng, ngó  bên  ồ tê  đ ng, mênh mông bát ngát ồ

     Đ ng bên  ứ tê  đ ng, ngó bên  ồ ni  đ ng, bát ngát mênh  ồ

mông…”

c) Bài tập 3:

Tìm và nêu tác d ng c a t  t ụ ủ ừ ư ợ ng hình, 

tư ng thanh trong  ợ đo n trích sau: ạ

“Tôi   nhà Binh T ở ư  v   ề đư c m t lúc  ợ ộ

lâu  thì  th y  nh ng  ti ng  nh n  nháo    bên  ấ ữ ế ố ở

nhà lão H c. Tôi m i m t ch y sang. M y  ạ ả ố ạ ấ

ngư i hàng xóm  ờ đ n tr ế ư ớ c tôi  đang xôn xao    trong  nhà.  Tôi  x ng  x c  ch y  vào.  Lão 

H c  ạ đang v t vã   trên gi ậ ở ư ờ ng,  đ u tóc rũ  ầ

rư i, qu n áo x c x ch, hai m t long sòng  ợ ầ ộ ệ ắ

s c” ọ

(“Lão Hạc” – Nam Cao)

Tìm và nêu tác d ng c a t  t ụ ủ ừ ư ợ ng hình, t  t ừ ư ợ ng  thanh trong đo n trích sau: ạ

“  Tôi    nhà  Binh  T ở ư  v   ề đư c  m t  lúc  lâu  thì  th y  ợ ộ ấ

nh ng  ti ng  ữ ế nh n  nháo ố     bên  nhà  lão  H c.  Tôi  m i  ở ạ ả

m t  ch y  sang.  M y  ng ố ạ ấ ư i  hàng  xóm  ờ đ n  tr ế ư c  tôi  ớ đang  xôn xao    trong nhà. Tôi  ở x ng x c ồ ộ  ch y vào. Lão  ạ

H c  ạ đang  v t vã ậ    trên gi ở ư ng,  ờ đ u tóc  ầ rũ rư i ợ , qu n  ầ

áo  x c x ch ộ ệ , hai m t  ắ long   sòng s c ọ ”.

(“Lão Hạc” – Nam Cao)

­ Làm n i b t cái ch t  ổ ậ ế đau đ n, d  d i,  ớ ữ ộ đáng thương 

đ ượ c    thêm  vào  câu  đ   ể

t o  câu  nghi  v n,    câu  ạ ấ

c u khi n, câu c m thán  ầ ế ả

và  đ   bi u  th   s c  thái  ể ể ị ắ

tình c m c a ng ả ủ ườ i nói.

­ Tình thái t  nghi v n: à,  , ha ừ ấ ư ̉

­ Tình thái t  c u khi n: đi, nào…ừ ầ ế

Gi ng  nhau:  ố Đ u  bi u  th   tình  ề ể ị

c m, c m xúc c a ng ả ả ủ ườ i nói. 

Khác  nhau:

đ c ặ  bi t ệ

Không th   ể tách thành câu 

đ c bi t.  ặ ệ

Bài 1: Xác đ nh tr  t , thán t , tình thái t  trong các  ị ợ ừ ừ ừ

Bài 2: Đ t câu v i nh ng thán t  sau đây: à, úi  ặ ớ ữ ừ chà, ch t th t, eo ôi,  i, tr i  i, vâng, b  ng ế ậ ơ ờ ơ ớ ườ i  ta!

Bài 2: Đ t câu v i nh ng thán t  sau đây: à, úi  ặ ớ ữ ừ chà, ch t th t, eo ôi,  i, tr i  i, vâng, b  ng ế ậ ơ ờ ơ ớ ườ i  ta!

* A ! M  em đã v ! ẹ ề

* Úi chà! Cái con mèo này, thì ra mày đã g m  ặ

mi ng th t c a bà! ế ị ủ

* Ch t th t, nhà  y đã có tr m vào r i đ y! ế ậ ấ ộ ồ ấ

* Eo  i ơ ! bãi rác   Phú H ng ở ư  th t kinh kh ng! ậ ủ

* Tr i  i ờ ơ ! Con v i cái! ớ

*Vâng, cháu bi t r i  ! ế ồ ạ

* B  ng ớ ườ i ta , có c ướ p!

Bài tập 4 : Đ c  ọ đo n trích và tr  l i câu h i:  ạ ả ờ ỏ

Pháp ch y, Nh t hàng, vua B o Đ i thoái v  Dân  ạ ậ ả ạ ị

ta đã đánh đ  các xi ng xích th c dân g n 100 n ổ ề ự ầ ăm nay 

đ   gây  d ng  nên  n ể ự ư ớ c  Vi t  Nam  ệ đ c  l p.  Dân  ta  l i  ộ ậ ạ

đánh đ  ch   ổ ế đ  quân ch  m y m ộ ủ ấ ươ i th  k  mà l p nên  ế ỷ ậ

Pháp  //ch y.  Nh t  //hàng.  Vua  B o  Đ i//  ạ ậ ả ạ

thoái v ị  Dân ta đã đánh  đ  các xi ng xích th c  ổ ề ự

dân g n 100 n ầ ăm nay đ  gây d ng nên n ể ự ư ớ c Vi t  ệ

Nam  đ c  l p.  Dân  ta  l i  ộ ậ ạ đánh  đ   ch   ổ ế đ   quân  ộ

ch   m y  m ủ ấ ươ i  th   k   mà  l p  nên  ch   ế ỷ ậ ế đ   Dân  ộ

ch  C ng hòa.  ủ ộ

      (“Tuyên ngôn đ c l p” ­   ộ ậ Hồ Chí Minh )

Có th  tách thành 3 câu  ể đơn nhưng không nên tách vì 

n u  tách  thì  m i  liên  h ,  s   liên  t c  c a  3  s   vi c  ế ố ệ ự ụ ủ ự ệ

dư ng  nh ờ ư  không  đư c  th   hi n  rõ  b ng  khi  g p  ợ ể ệ ằ ộ

thành 3 v  c a câu ghép ế ủ

• Bài t p 5: Xác đ nh câu ghép và cách n i các v   ậ ị ố ế

câu trong đo n trích sau: ạ

Chúng ta không th  nói ti ng ta đ p nh  th  nào  ể ế ẹ ư ế

cũng nh  ta không th  nào phân tích cái đ p c a ánh  ư ể ẹ ủ sáng, c a thiên nhiên. Nh ng đ i v i chúng ta là  ủ ư ố ớ

ng ườ i Vi t Nam, chúng ta c m th y và th ệ ả ấ ưở ng th c  ứ

m t cách t  nhiên cái đ p c a ti ng n ộ ự ẹ ủ ế ướ c ta, ti ng  ế nói c a qu n chúng nhân dân trong ca dao và dân ca,  ủ ầ

l i văn c a các nhà văn l n. Có l  ti ng Vi t c a  ờ ủ ớ ẽ ế ệ ủ

chúng ta đ p b i vì tâm h n c a ng ẹ ở ồ ủ ườ i Vi t Nam ta  ệ

r t đ p, b i vì đ i s ng, cu c đ u tranh c a nhân  ấ ẹ ở ờ ố ộ ấ ủ

dân ta t  tr ừ ướ ớ c t i nay là cao quý, là vĩ đ i, nghĩa là  ạ

r t đ p ấ ẹ

   (Ph m Văn Đ ng,  ạ ồ Gi  gìn s  trong sáng c a ti ng  ữ ự ủ ế

Vi t ệ )

      Hướng dẫn về nhà