Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 9: Nói quá (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 9: Nói quá (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu được khái niệm, tác dụng của biện pháp tu từ nói quá. Đồng thời biết phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá; chú ý cách sử dụng trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

I/ Nói quá và tác dụng của nói quá

1/ Ví dụ (SGK/101)

- chưa nằm đã sáng  đêm tháng năm rất ngắn

- chưa cười đã tối  ngày tháng mười ngắn

-> Nhấn mạnh sự khác biệt về thời gian của tháng 5

và tháng 10 âm lịch

- thánh thót như mưa ruộng cày  mồ hôi ướt đẫm

-> Nhấn mạnh sự vất vả của người nông dân trong việc đồng áng

=> Phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật,

hiện tượng

 Nói quá

đêm tháng năm rất ngắn ngày tháng mười rất ngắn

mồ hôi ướt đẫm

…chưa nằm đã sáng

…chưa cười đã tối

…thánh thót như mưa ruộng cày

So sánh hai cách nói

Cách nói quá hay hơn vì có tác dụng nhấn mạnh, gây ấn tượng và tăng sức biểu cảm.

       “ Đau lòng k    ng ẻ ở ườ i đi

      L  r i th m đá , t  chia rũ t m.” ệ ơ ấ ơ ằ

       (Truy n Ki u) ệ ề

       ­ Cu c chia tay r t bu n và khóc  nhi u  ộ ấ ồ ề  N i bu n nh  th m vào s  v t => Phóng đ i  ỗ ồ ư ấ ự ậ ạ tính ch t c a s  vi c ấ ủ ự ệ

I/ Nói quá và tác dụng của nói quá

1/ Ví dụ (SGK/101)

- chưa nằm đã sáng  đêm tháng năm rất ngắn

- chưa cười đã tối  ngày tháng mười ngắn

-> Nhấn mạnh sự khác biệt của thời gian

- thánh thót như mưa ruộng cày  mồ hôi ướt đẫm

-> Nhấn mạnh sự vất vả của người nông dân trong

lao động

=> Phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật,

hiện tượng  Nói quá

*Tác dụng: nhấn mạnh ý, gây ấn tượng và tăng sức biểu cảm.

2/ Ghi nhớ (sgk/102)

THẾ CÓ GHÊ KHÔNG

Hai anh nói khoác gặp nhau Một anh nói:

- Ðời tớ gặp rất nhiều chuyện nguy hiểm Một lần tớ vào rừng gặp một con hổ dữ, tay không đánh nhau với nó hàng nửa ngày Nhưng rồi cuối cùng tớ bị con hổ xé ra từng mảnh nhỏ Thế có ghê không?

Anh kia nói:

- Chưa ghê bằng tớ Một lần tớ gặp con trăn Nó đớp được hai chân tớ nuốt gần hết, tớ giang thẳng hai cánh tay ra ngáng lại Nhưng đến phút cuối cùng, vừa đau vừa mỏi, tớ đành buông

xuôi hai tay cho nó nuốt tụt vào bụng, rồi gọi người làng ra cứu.

? Xác định chi tiết nói khoác trong truyện?

- tay không đánh nhau với

nó hàng nửa ngày

- bị con hổ xé ra từng

mảnh nhỏ

- Nó đớp được hai chân tớ

nuốt gần hết, tớ giang

thẳng hai cánh tay ra

ngáng lại.

- vừa đau vừa mỏi, tớ đành

buông xuôi hai tay cho nó

nuốt tụt vào bụng, rồi gọi

người làng ra cứu.

Nói khoác

…thánh thót như mưa ruộng cày

Nói quá

So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa nói quá và nói khoác?

Nói khoác: làm cho

người nghe tin vào

những điều không có

thật  tạo ra sự khôi

hài hoặc chê bai.

Nói quá: là phép tu từ phóng đại mức độ, tính chất của sự vật, hiện tượng nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng giá trị biểu cảm, tạo

độ tin cậy cao.

Khác nhau:

Giống nhau:

Cùng nói quá sự thật; cùng phóng đại

sự vật, hiện tượng

BÀI TẬP NHANH

Tìm chi tiết nói quá, nêu tác dụng?

Gươm mài đá,

Voi uống nước,

Đánh một trận,

Đánh hai trận,

( Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi)

cảm về khí thế tiến công như vũ bão của nghĩa quân

Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo trong cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược.

đá núi cũng mòn nước sông phải cạn sạch không kình ngạc tan tác chim muông

II Luyện tập:

Bài tập 1 (sgk/102): Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người (Hoàng Trung Thông)

b Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi Từ giờ đến sáng em có thể (Nguyễn Minh Châu)

c Cái cụ bá ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước (Nam Cao)

thét ra lửa

sỏi đá cũng thành cơm.

đi lên đến tận trời được.

 Kẻ có quyền, hống hách, luôn quát mắng người khác nay lại mời hắn vào nhà uống nước.

 Nhấn mạnh sức mạnh của người lao động, có lao động là có thể làm ra tất cả => niềm tin vào bàn tay lao động.

 Rất khỏe, có thể đi khắp mọi nơi, không phải bận tâm.

Bài tập 2 (sgk/102): Điền thành ngữ thích hợp vào chỗ trống

a, Ở nơi thế này, cỏ không mọc

nổi nữa là trồng rau, trồng cà

b, Nhìn thấy tội các của giặc, ai ai cũng ……….

c, Cô Nam tính tình xởi lởi, ………… ……

d, Lời khen của cô giáo làm cho nó ……….

e, Bọn giặc hoảng hồn ……… mà chạy

chó ăn đá gà ăn sỏi bầm gan tím ruột ruột để ngoài da

nở từng khúc ruột vắt chân lên cổ

Bài tập 3 (sgk/102): Đặt câu với các thành ngữ

dùng biện pháp nói quá:

a nghiêng nước, nghiêng thành

b dời non lấp biển

c nghĩ nát óc

a Cô ấy đẹp nghiêng nước, nghiêng thành

b Sức mạnh của sự đoàn kết có thể dời non lấp biển

e Tôi nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được câu đố này.

Khoẻ như voi Khoẻ như lực sĩ

Cao như núi

Đen như than

Nhanh như sóc

Bài tập 4 (sgk/103): nhìn hình đoán thành ngữ so sánh có dùng biện pháp nói quá

Khoẻ như voi

Khoẻ như lực sĩ Trắng như tuyết

Chậm như rùa Cao như núi

Đen như than

Nhanh như sóc

Bài tập 4 (sgk/103): nhìn hình đoán thành ngữ so sánh có dùng biện pháp nói quá