Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 10: Nói giảm nói tránh (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 10: Nói giảm nói tránh (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu được thế nào là nói giảm nói tránh, biết sử dụng cách nói giảm nói tránh trong những trường hợp cần thiết;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

G i tên bi n pháp ngh  thu t tu t  đọ ệ ệ ậ ừ ượ ử ục s  d ng trong các câu th  ơ

 4.      Chuy n k  t  n i nh  sâu xa ệ ể ừ ỗ ớ

   Th ươ ng em, th ươ ng em, th ươ ng em bi t m y  ế ấ

5.      Tr i m a đ t th t tr n nh  m ờ ư ấ ị ơ ư ỡ

       Dò đ n hàng nem ch  mu n ăn. ế ả ố

   NÓI GI M NÓI TRÁNH Ả

I.Nói gi m nói tránh và tác d ng  ả ụ

c a nói gi m nói tránh ủ ả

* VD(SGK)

­ Vì v y, tôi đ  s n m y l i này, phòng khi tôi s  ậ ể ẵ ấ ờ ẽ

­ Vì v y, tôi đ  s n m y l i này, phòng khi tôi s  ậ ể ẵ ấ ờ ẽ đi g p c  Các ặ ụ

Mác, c  Lê­nin và các v  cách m ng đàn anh khácụ ị ạ , thì đ ng bào  thì đ ng bào ồồ

c  nả ước, đ ng chí trong Đ ng và b u b n kh p n i đ u kh i c m ồ ả ầ ạ ắ ơ ề ỏ ả

c  nả ước, đ ng chí trong Đ ng và b u b n kh p n i đ u kh i c m ồ ả ầ ạ ắ ơ ề ỏ ả

th y đ t ng t. ấ ộ ộ

th y đ t ng t. ấ ộ ộ

      (H  Chí Minh, (H  Chí Minh, ồồ Di chúc)

­   Bác đã đi r i sao, Bác  i !r i sao, Bác  i !ồồ ơơ

­ Đi g p c  Các Mác ,. đi, ch ng còn­  ặ ụ ẳ

ch t – tránh s  đau bu n ế ự ồ

 ­   Ph i bé l i lăn vào lòng m t ng ả ạ ộ ườ i m , áp m t và  ẹ ặ b u  ầ

s a ữ

nóng c a ng ủ ườ i m , đ  bàn tay ng ẹ ể ườ i m  vu t ve t  trán ẹ ố ừ

Xu ng c m, và gãi rôm   s ng l ng cho, m i th y ng ố ằ ở ố ư ớ ấ ườ i  mẹ

có m t êm d u vô cùng ộ ị

                  (Nguyên H ng, Nh ng ngày th   u) ồ ữ ơ ấ

­ Bác sĩ đang khám nghi m  ệ t  thi ử

 ­   Ph i bé l i lăn vào lòng m t ng ả ạ ộ ườ i m , áp m t và  ẹ ặ b u  ầ

s a ữ

nóng c a ng ủ ườ i m , đ  bàn tay ng ẹ ể ườ i m  vu t ve t  trán ẹ ố ừ

Xu ng c m, và gãi rôm   s ng l ng cho, m i th y ng ố ằ ở ố ư ớ ấ ườ i  mẹ

3. So sánh hai cách nói sau đây và cho bi t cách nói  ế nào nh  nhàng, t  nh  h n đ i v i ng ẹ ế ị ơ ố ớ ườ i nghe?

* Cách 1: Con d o này  ạ l ườ ắ i l m.

* Cách 2: Con d o này  ạ không đ ượ c chăm ch  l m ỉ ắ

­ Em v  b c tranh này  ẽ ứ x u ấ  quá.   

­>  Em v  b c tranh này  ẽ ứ ch a đ ư ượ c đ p ẹ

     Dùng cách nói ph  đ nh t  ng  trái nghĩa ủ ị ừ ữ

    Hãy quan sát  tình hu ng trên màn hình và dùng phép  ố

nói gi m nói tránh  đ  di n đ t l i các câu trong nh ng  ả ể ễ ạ ạ ữ

tình hu ng đó? Cho bi t đó là cách nói gi m nói tránh  ố ế ả

nào?

BÀI T P NHANH:Ậ

TÌNH HuỐNG 1 .

ra kh i  ỏ

nhà tôi  ngay!

Nh ng tình hu ng giao ti p nh  th  nào thì không nên s   ữ ố ế ư ế ử

d ng cách nói gi m nói tránh? L y ví d  c  th ? ụ ả ấ ụ ụ ể

* Tr  l i: Tr  l i: ả ờ ả ờ

+ Khi c n phê bình nghiêm kh c, nói th ng, nói ầ ắ ẳ  đúng m c  ứ

đ  s  th t ộ ự ậ

+ Khi c n thông tin chính xác, trung th c ầ ự

Nh ng tình hu ng giao ti p nh  th  nào thì không nên s   ữ ố ế ư ế ử

d ng cách nói gi m nói tránh? L y ví d  c  th ? ụ ả ấ ụ ụ ể

II. LUY N T P Ệ Ậ

  e. Cha nó m t, m  nó , nên chú nó r t thấ ẹ ấ ương nó.

Đi n các t  ng  nói gi m nói tránh cho sau đây vào ch  ề ừ ữ ả ỗ

tr ng:  ố đi ngh , khi m th , chia tay nhau, có tu i, đi b ỉ ế ị ổ ướ c 

n a ữ

a.Khuya r i, m i bà ồ ờ

b. Cha m  em    t  ngày em còn r t bé, em ẹ ừ ấ

v    v i bà ngo i.ề ở ớ ạ

c. Đây là l p h c cho tr  em………… ớ ọ ẻ

d. M  đã  r i, nên chú ý gi  gìnẹ ồ ữ  s c kh eứ ỏ .

Bài t p 1: ậ

  e. Cha nó m t, m  nó , nên chú nó r t thấ ẹ đi b ướ c n a ữ ấ ương nó.

Đi n các t  ng  nói gi m nói tránh cho sau đây vào ch  ề ừ ữ ả ỗ

tr ng:  ố đi ngh , khi m th , chia tay nhau, có tu i, đi b ỉ ế ị ổ ướ c 

n a ữ

a.Khuya r i, m i bà ồ ờ đi nghỉ

b. Cha m  em    t  ngày em còn r t bé, em ẹ ừ ấ

 a1.  Anh ph i hòa nhã v i b n ả ớ ạ

e2. Hôm qua em có l i v i anh, em xin anh th  l i.ỗ ớ ứ ỗ

Trong m i c p câu dỗ ặ ưới đây, câu nào có s  d ng cách nói gi m ử ụ ả

 a1.  Anh ph i hòa nhã v i b n ả ớ ạ

e2. Hôm qua em có l i v i anh, em xin anh th  l i.ỗ ớ ứ ỗ

Trong m i c p câu dỗ ặ ưới đây, câu nào có s  d ng cách nói gi m ử ụ ả

Khi chê trách m t đi u gì, đ  ng ộ ề ể ườ i nghe d  ti p nh n,  ễ ế ậ

ng ườ i ta th ườ ng nói gi m nói tránh b ng cách ph  đ nh đi u  ả ằ ủ ị ề

ng ượ ạ ớ ộ c l i v i n i dung đánh giá. Ch ng h n, đáng l  nói “ ẳ ạ ẽ Bài 

th  c a anh  ơ ủ d  l m ở ắ ” thì l i b o “ ạ ả Bài th  c a anh  ơ ủ ch a đ ư ượ c  hay l m ắ ”.

Hãy v n d ng cách nói gi m nói tránh nh  th  đ  đ t ậ ụ ả ư ế ể ặ

năm câu đánh giá trong nh ng trữ ường h p khác nhau.ợ

NÓI QUÁ

I. Nói quá và tác d ng c a nói  ụ ủ

quá.

*Ví d : (sgk/101) ụ

a. Đêm tháng năm  ch a n m đã sáng ư ằ

    Ngày tháng m ườ i  ch a c ư ườ i đã t i ố

       (T c ng ) ụ ữ

 b.  Cày đ ng đang bu i ban tr a, ồ ổ ư

   M  hôi  ồ thánh thót nh  m a ru ng cày ư ư ộ

a.­ … ch a n m đã sáng ư ằ

     đêm tháng năm ng n.  ắ

­ … ch a c ư ườ i đã t i   ố

   ngày tháng m i ng n. ườ ắ

   Nh n m nh s  khác bi t v   ấ ạ ự ệ ề

th i gian ờ

 ­  b… thánh thót nh  m a ru ng  ư ư ộ

cày.

   m  hôi r i r t nhi u,  ồ ơ ấ ề   nh n  ấ

m nh ạ   n i v t v  trong vi c cày  ỗ ấ ả ệ

đ ng c a ng ồ ủ ườ i nông dân

c. L  r i th m đá t  chia r  t m ệ ơ ấ ơ ủ ằ

    Khóc nhi u  ề   nh n m nh cu c  ấ ạ ộ

chia tay th t đau bu n ậ ồ

b.     Cày đ ng đang bu i ban tr aồ ổ ư

b. ­ M  hôi r i r t nhi u.ồ ơ ấ ề

c. cu c chia tay th t đau bu n ộ ậ ồ

b.     Cày đ ng đang bu i ban tr aồ ổ ư

  M  hôi ồ thánh thót nh  m a ru ng cày.ư ư ộ

   ­ Ngày tháng mườ ấi r t ng n.ắ

b. ­ M  hôi r i r t nhi u.ồ ơ ấ ề

c. cu c chia tay th t đau bu n ộ ậ ồ

a. Đêm tháng năm  ch a n m đã sáng ư ằ

    Ngày tháng m ườ i  ch a c ư ườ i đã t i ố

       (T c ng ) ụ ữ

    Phóng đ i m c đ  hi n t ạ ứ ộ ệ ượ ng

 b.  Cày đ ng đang bu i ban tr a, ồ ổ ư

   M  hôi  ồ thánh thót nh  m a ru ng cày ư ư ộ

II. LUY N T P Ệ Ậ

       Có s c ng ứ ườ ỏ i s i đá cũng thành c m  ơ

b.  Anh c  yên tâm, v t th ứ ế ươ ng ch  s ỉ ướ t da thôi. 

T  gi  đ n sáng em có th  đi lên đ n t n tr i  ừ ờ ế ể ế ậ ờ

đ ượ c.

c. Cái c  bá thét ra l a  y l i x  nhũn m i h n  ụ ử ấ ạ ử ờ ắ

vào nhà x i n ơ ướ c.

Bài t p 2 (sgk/102ậ ): Đi n thành ng  thích h p vào ch  ề ữ ợ ỗ

tr ngố

a,   n i  th  này, c  không Ở ơ ế ỏ

m c n i n a là tr ng rau, tr ng cà. ọ ổ ữ ồ ồ

b, Nhìn th y t i các c a gi c, ai ai cũng ……….ấ ộ ủ ặ

c, Cô Nam tính tình x i l i,  ………… …… ở ở

4. ruột để ngoài da

3. nở từng khúc ruột 

5. vắt chân lên cổ

Bài t p 2 (sgk/102ậ ): Đi n thành ng  thích h p vào ch  ề ữ ợ ỗ

tr ngố

a,   n i Ở ơ 2 th  này, c  không ế ỏ

m c n i n a là tr ng rau, tr ng cà. ọ ổ ữ ồ ồ

b, Nhìn th y t i các c a gi c, ai ai cũng …ấ ộ ủ ặ

4. ruột để ngoài da

3. nở từng khúc ruột 

5. vắt chân lên cổ

đi u không có th t  ề ậ   t o ra s  khôi hài ho c chê  ạ ự ặ

bai.

+ Nói quá:  là phép tu t  phóng đ i m c đ , tính  ừ ạ ứ ộ

ch t c a s  v t, hi n t ấ ủ ự ậ ệ ượ ng   nh m nh n m nh,  ằ ấ ạ

gây  n t ấ ượ ng, tăng giá tr  bi u c m, t o đ  tin c y  ị ể ả ạ ộ ậ

cao.

Gi ng và khác nhau gi a nói quá và nói gi m nói tránhố ữ ả

­ Gi ng nhauố : Đ u là bi n pháp tu t  đề ệ ừ ược dùng ph  bi n trong ổ ế

th , văn, trong l i ăn ti ng nói h ng ngày.ơ ờ ế ằ

­ Khác nhau:

+ Nói quá: phóng đ i m c đ , tính ch t c a s  v t, hi n tạ ứ ộ ấ ủ ự ậ ệ ượng 

nh m nh n m nh, gây  n tằ ấ ạ ấ ượng, tăng giá tr  bi u c m, t o ị ể ả ạ

đ  tin c y cao.ộ ậ

+ Nói gi m nói tránh là cách nói di n đ t t  nh , uy n chuy n, ả ễ ạ ế ị ể ểtránh gây c m giác đau bu n, ghê s  n ng n , tránh thô t c ả ồ ợ ặ ề ụ

thi u l ch sế ị ự

H ƯỚ NG D N H C   NHÀ Ẫ Ọ Ở

* Bài cũ:

­ H c bài, vi t đo n văn ng n có dùng cách nói gi m  ọ ế ạ ắ ả nói tránh, nói quá

*Chu n b  bài  ẩ ị ở  nhà : Ôn t p truy n kí VN ậ ệ

­ Ôn t p kĩ văn h c Vi t Nam 1930 ­ 1945 ậ ọ ệ

+ Đ c l i và tóm t t văn b n, h c n i dung, ngh   ọ ạ ắ ả ọ ộ ệ

thu t c a t ng bài, c m th  văn b n theo phân tích.  ậ ủ ừ ả ụ ả

N m ch c c t truy n, làm l i các bài luy n t p sau  ắ ắ ố ệ ạ ệ ậ

m i văn b n đ ỗ ả ượ c h c ọ

* So n bài ti t sau: Câu ghép, Câu ghép(tt); tr  l i  ạ ế ả ờ

câu h i SGK  ỏ