Bài giảng môn Ngữ văn lớp 7 năm học 2021-2022 - Bài 3: Từ láy (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 7 năm học 2021-2022 - Bài 3: Từ láy (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh phân biệt được hai loại từ láy: từ láy toàn bộ và từ láy bộ phận; nắm được đặc điểm về nghĩa của từ láy; hiểu được giá trị tượng thanh, gợi hình, gợi cảm của từ láy; biết cách sử dụng từ láy;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

TRƯỜNG THCS THÀNH

PHỐ BẾN TRE

NGỮ VĂN 7

THÚY HOA

T  đ n ừ ơ T  ph c ừ ứ

T  ghép ừ T  láy ừ

Ghép 

chính 

phụ

Ghép 

đ ng  ẳ

l p ậ

I Các lo i t  láy ạ ừ

­ đăm đăm  →   các ti ng l p l i  ế ặ ạ

nhau hoàn toàn 

*. Ví dụ: ( SGK/41) 

  T   láy toàn b T   láy toàn b ừ ừ ộ ộ

­ m u máo  ế

­ liêu xiêu 

→ các ti ng  ế

gi ng nhau  ố

ph  âm đ u  ụ ầ  

→ các ti ng  ế

gi ng nhau ph n  ố ầ

v n  ầ

  T   láy b  ph n T   láy b  ph n ừ ừ ộ ộ ậ ậ

­ Em  c n  ch t  môi  im  l ng,  ắ ặ ặ

m t  l i  ắ ạ đăm  đăm  nhìn  kh p  ắ sân  tr ườ ng,  t   c t  c   đ n  ừ ộ ờ ế

t m  b ng  tin  và  nh ng  v ch  ấ ả ữ ạ than  v   ô  ăn  quan  trên  hè  ẽ

g ch ạ

­ Tôi m u máo  ế tr  l i và đ ng  ả ờ ứ

nh   chôn  chân  xu ng  đ t,  ư ố ấ nhìn theo cái bóng bé nh   ỏ liêu  xiêu c a em tôi trèo lên xe ủ

 ( Cu c chia tay c a nh ng con búp bê  ộ ủ ữ – Khánh Hoài)

? Các t  láy có đ c  ừ ặ

đi m âm thanh gì  ể

gi ng nhau, khác  ố

nhau?

I Các lo i t  láy ạ ừ

     ­ đăm đăm  →   l p l i nhau hoàn toàn  ặ ạ

*.Ví dụ: ( SGK/41,42) 

? Vì sao không nói 

“ b t b t, th m  ậ ậ ẳ

th m” ẳ  mà nói “ b n  ầ

b t, thăm th m” ậ ẳ ?

  T   láy toàn b T   láy toàn b ừ ừ ộ ộ

­ m u máo  ế

­ liêu xiêu  → →   l p l i ph  âm đ u    l p l i ph n v n  ặ ạ ặ ạ ụ ầ ầ ầ

  T   láy b  ph n T   láy b  ph n ừ ừ ộ ộ ậ ậ

­ b n b t  ầ ậ

­ thăm th m  ẳ → thanh đi u   bi n đ i ph  âm cu i ế ệ ổ ụ ố

  ­  V a  nghe  th y  th ,  em  ừ ấ ế tôi  b t  giác  run  lên  ấ b n  ầ

b t ậ ,  kinh  hoàng  đ a  c p  ư ặ

m t tuy t v ng nhìn tôi.  ắ ệ ọ

­  C p m t đen c a em lúc  ặ ắ ủ này  bu n  ồ thăm  th m ẳ ,  hai 

b  mi đã s ng m ng lên vì  ờ ư ọ khóc nhi u.  ề

­ b n b t  ầ ậ

­ thăm th m  ẳ

­>  b t  ậ

b t  ậ

th m  ẳ

VD:  loang  loáng,  c m  ầ

c p, tim tím, xâm x m  ậ ẩ

I Các lo i t  láy ạ ừ :

­ đăm đăm  →   l p l i nhau hoàn toàn  ặ ạ

*.Ví dụ: ( SGK/41, 42) 

  T   láy toàn b T   láy toàn b ừ ừ ộ ộ

­ m u máo  ế

­ liêu xiêu  → →   l p l i ph  âm đ u    l p l i ph n v n  ặ ạ ặ ạ ụ ầ ầ ầ

  T   láy b  ph n T   láy b  ph n ừ ừ ộ ộ ậ ậ

­ b n b t  ầ ậ

­ thăm th m  ẳ

→ bi n đ i ph  âm cu i ế ổ ụ ố

 và thanh đi u ệ

T    LÁYỪ

T  láy ừ

toàn bộ T  láy b  ph nộ ừ ậ

Các ti ng ế

l p l i ặ ạ hoàn toàn

Có sự

 bi n đ i ế ổ thanh 

đi u ho c ệ ặ

ph  âm ụ

cu iố

Gi ng ố nhau 

ph  ụ

âm đ uầ

Gi ng ố nhau 

ph n ầ

v nầ

? Có m y lo i t   ấ ạ ừ láy? Đ c đi m c a  ặ ể ủ

m i lo i? ỗ ạ

I Các lo i t  láy ạ ừ

­ đăm đăm  →   l p l i nhau hoàn toàn  ặ ạ

* Ví dụ: ( SGK/41,42) 

  T   láy toàn b T   láy toàn b ừ ừ ộ ộ

­ m u máo  ế

­ liêu xiêu  → →   l p l i ph  âm đ u    l p l i ph n v n  ặ ạ ặ ạ ụ ầ ầ ầ

  T   láy b  ph n T   láy b  ph n ừ ừ ộ ộ ậ ậ

* Ghi nhớ: sgk/42

­ b n b t  ầ ậ

­ thăm th m  ẳ

→ bi n đ i ph  âm cu i ế ổ ụ ố

 và thanh đi u ệ

Ghi nh  1 ớ

­T  láy có 2 lo i: T  láy toàn  ừ ạ ừ

b  và t  láy b  ph n ộ ừ ộ ậ

­T  láy toàn b : các ti ng l p  ừ ộ ế ặ

l i nhau hoàn toàn; cũng có m t  ạ ộ

s  tr ố ườ ng h p ti ng đ ng tr ợ ế ứ ướ c 

bi n đ i thanh đi u ho c ph   ế ổ ệ ặ ụ

âm cu i ố

­T  láy b  ph n: gi a các ti ng  ừ ộ ậ ữ ế

có s  gi ng nhau v  ph   ự ố ề ụ âm 

đ u ho c ph n v n ầ ặ ầ ầ

? Nghĩa c a các t   ủ ừ

láy   ví d  1 đ ở ụ ượ c 

t o thành do đ c  ạ ặ

đi m gì c a âm  ể ủ

thanh?

II. Nghĩa c a t  láy ủ ừ     

*Ví d   ụ : (sgk/42)  

1/ ha h , oa oa, tích t c, gâu gâu  ả ắ

→ mô ph ng âm thanh ỏ

2/  a) lí nhí, li ti, ti hí 

b)nh p  nhô,  ph p  ph ng,  b p  ấ ậ ồ ậ

b nh  ề

+  ha  hả:  âm  thanh  ti ng  c i  ế ườ

l n ớ +  oa  oa:  ti ng  khóc  to  c a  tr   ế ủ ẻ con.

+  tích  t c ắ :  ti ng  kim  đ ng  h   ế ồ ồ

ch y ạ +  gâu gâu: ti ng chó s a ế ủ

? Các t  láy   ví d   ừ ở ụ

2 có đi m gì chung  ể

v  âm thanh và v   ề ề

nghĩa?

→ l p l i nguyên âm “i”(âm có  ặ ạ

đ  m  nh , g i tính ch t nh   ộ ở ỏ ợ ấ ỏ

bé .

II. Nghĩa c a t  láy ủ ừ     

*Ví d   ụ : (sgk/42)  

1/ ha h , oa oa, tích t c, gâu gâu  ả ắ

→ mô ph ng âm thanh ỏ

a/  +  lí nhí : nói nh ỏ   +  li ti: tính ch t nh  nh t ấ ỏ ấ   +  ti hí: nhìn c p m t m  bé ặ ắ ở

2/  a) lí nhí, li ti, ti hí 

b)nh ấ p  nhô,  ph ậ p  ph ng,  b ồ ậ p  

h  xu ng ạ ố   +  b p b nh ậ ề : khi n i, khi chìm ổ   +  ph p ph ng ậ ồ : khi ph ng, khi  ồ

x p ẹ

→ d a  vào  khuôn  v n  “ p”bi u  ự ầ ấ ể

th  s  v n đ ng  liên t c : lúc lên,  ị ự ậ ộ ụ lúc xu ng  ố

? Nghĩa c a t   ủ ừ

láy đ ượ ạ c t o  thành nh  đ c  ờ ặ

đi m gì? ể

=>s  hòa ph i âm thanh gi a các ti ng ự ố ữ ế

II. Nghĩa c a t  láy ủ ừ     

*Ví d   ụ : (sgk/42)  

1. ha h , oa oa, tích t c, gâu gâu  ả ắ

→ mô ph ng âm thanh ỏ

2/  a) lí nhí, li ti, ti hí 

=>s  hòa ph i âm thanh gi a các ti ng ự ố ữ ế

3.đo đ    ỏ

m m  ề

m i   ạ

? So sánh nghĩa c a  ủ các t  láy v i nghĩa  ừ ớ

c a các ti ng g c  ủ ế ố làm c  s  cho  ơ ở

chúng?

­> nghĩa gi m nh ả ẹ

­> nghĩa nh n m nh ấ ạ

  / 

đ   / m m  ỏ ề

? Trong tr ườ ng h p t   ợ ừ láy có ti ng có nghĩa  ế làm g c thì nghĩa t  láy  ố ừ

có s c thái gì? ắ

* Ghi nh  2 ớ : sgk/42

b)nh ấ p  nhô,  ph ậ p  ph ng,  b ồ ậ p  

b nh  ề

Ghi nh  2 ớ

­ Nghĩa c a t  láy đ ủ ừ ượ ạ c t o  thành  nh   ờ đ c  đi m  âm  ặ ể thanh  c a  ti ng ủ ế  và  s   hòa  ự

ph i  âm  thanh  gi a  các  ố ữ

ti ng ế  Trong tr ườ ng h p t   ợ ừ láy  có  ti ng  có  nghĩa  làm  ế

g c  thì  nghĩa  c a  t   láy  có  ố ủ ừ

th  có nh ng s c thái riêng  ể ữ ắ

so  v i  ti ng  g c  nh   ớ ế ố ư s c  ắ thái  bi u  c m,  s c  thái  ể ả ắ

gi m nh  ho c nh n m nh, ả ẹ ặ ấ ạ

…

II. Nghĩa c a t  láy ủ ừ     

*Ví d   ụ : (sgk/42)  

1. ha h , oa oa, tích t c, gâu gâu  ả ắ

→ mô ph ng âm thanh ỏ

2.  a) lí nhí, li ti, ti hí 

b)nh p  nhô,  ph p  ph ng,  b p  ấ ậ ồ ậ

b nh  ề

=>s  hòa ph i âm thanh gi a các ti ng ự ố ữ ế

3.  đo 

đ    ỏ

m m m i  ề ạ

­> nghĩa gi m nh ả ẹ

­> nghĩa nh n m nh ấ ạ

* Ghi nh  2 ớ : sgk/42

  / 

đ   /  ỏ m m ề  

III. Luy n t p:     ệ ậ

Đ c đo n đ u văn b n Cu c chia  ọ ạ ầ ả ộ tay c a nh ng con búp bê ( t  M   ủ ữ ừ ẹ tôi, gi ng kh n đ c” đ n “ n ng n   ọ ả ặ ế ặ ề

th  này”) ế a/ Tìm các t  láy trong đo n văn đó ừ ạ b/ X p các t  láy theo b ng phân  ế ừ ả

lo i sau: ạ

Từ láy toàn bộ

Từ láy bộ phận

BT1/43

Bài t p 1ậ : Tìm các t  láy và s p x p theo b ng phân lo i các t  láy trong ừ ắ ế ả ạ ừ

đo n văn sau:ạ

M  tôi, gi ng kh n đ c, t  trong màn nói v ng ra:ẹ ọ ả ặ ừ ọ

Thôi, hai đ a li u mà đem chia đ  ch i ra đi.ứ ệ ồ ơ

    V a nghe th y th , em tôi b t giác run lên b n b t, kinh hoàng đ a c p m t      ừ ấ ế ấ ầ ậ ư ặ ắ tuy t v ng nh n tôi. C p m t đen c a em lúc này bu n thăm th m, hai b  mi đã ệ ọ ỡ ặ ắ ủ ồ ẳ ờ

s ng m ng lên v  khóc nhi u.ư ọ ỡ ề

     Đêm qua, lúc nào ch t t nh, tôi cũng nghe ti ng n c n , t c tợ ỉ ế ứ ở ứ ưở ủi c a em. Tôi c  ứ

ph i c n ch t môi đ  kh i b t lên ti ng khóc to, nh ng nả ắ ặ ể ỏ ậ ế ư ước m t c  tuôn ra nh  ắ ứ ư

su i, ố ướ ầt đ m c  g i và hai cánh tay áo.ả ố

    Sáng nay d y s m, tôi kh  m  c a, rón rén đi ra vậ ớ ẽ ở ử ườn, ng i xu ng g c cây ồ ố ố

h ng xiêm. Ch t th y đ ng phía sau, tôi quay l i: em tôi đã theo ra t  lúc nào. Em ồ ợ ấ ộ ạ ừ

l ng l  đ t tay lên vai tôi. Tôi kéo em ng i xu ng và kh  vu t lên mái tóc.ặ ẽ ặ ồ ố ẽ ố

    Chúng tôi c  ng i im nh  v y. Đ ng đông, tr i h ng d n. Nh ng bông hoa ứ ồ ư ậ ằ ờ ử ầ ữ

thược dược trong vườn đã thoáng hi n trong màn sệ ương s m và b t đ u khoe b  ớ ắ ầ ộ cánh r c r  c a m nh. Lũ chim sâu, chim chi n chi n nh y nhót trên cành và ự ỡ ủ ỡ ề ệ ả

chiêm chi p hót. Ngoài đế ường, ti ng xe máy, ti ng ô tô và ti ng nói chuy n c a ế ế ế ệ ủ

nh ng ngữ ười đi ch  m i lúc m t ríu ran. C nh v t v n c  nh  hôm qua, hôm kia ợ ỗ ộ ả ậ ẫ ứ ư thôi mà sao tai h a giáng xu ng anh em tôi n ng n  nh  th  này.ọ ố ặ ề ư ế

BT 1: Tìm các t  láy và s p x p theo b ng phân lo i các t  láy trong đo n văn ừ ắ ế ả ạ ừ ạ

sau:

M  tôi, gi ng kh n đ c, t  trong màn nói v ng ra:ẹ ọ ả ặ ừ ọ

Thôi, hai đ a li u mà đem chia đ  ch i ra đi.ứ ệ ồ ơ

    V a nghe th y th , em tôi b t giác run lên b n b t, kinh hoàng đ a c p m t      ừ ấ ế ấ ầ ậ ư ặ ắ tuy t v ng nhìn tôi. C p m t đen c a em lúc này bu n thăm th m, hai b  mi đã ệ ọ ặ ắ ủ ồ ẳ ờ

s ng m ng lên v  khóc nhi u.ư ọ ỡ ề

     Đêm qua, lúc nào ch t t nh, tôi cũng nghe ti ng n c n , t c tợ ỉ ế ứ ở ứ ưở ủi c a em. Tôi c  ứ

ph i c n ch t môi đ  kh i b t lên ti ng khóc to, nh ng nả ắ ặ ể ỏ ậ ế ư ước m t c  tuôn ra nh  ắ ứ ư

su i, ố ướ ầt đ m c  g i và hai cánh tay áo.ả ố

    Sáng nay d y s m, tôi kh  m  c a, rón rén đi ra vậ ớ ẽ ở ử ườn, ng i xu ng g c cây h ng ồ ố ố ồ xiêm. Ch t th y đ ng phía sau, tôi quay l i: em tôi đã theo ra t  lúc nào. Em l ng l  ợ ấ ộ ạ ừ ặ ẽ

đ t tay lên vai tôi. Tôi kéo em ng i xu ng và kh  vu t lên mái tóc.ặ ồ ố ẽ ố

    Chúng tôi c  ng i im nh  v y. Đ ng đông, tr i h ng d n. Nh ng bông hoa ứ ồ ư ậ ằ ờ ử ầ ữ

thược dược trong vườn đã thoáng hi n trong màn sệ ương s m và b t đ u khoe b  ớ ắ ầ ộ cánh r c r  c a mình. Lũ chim sâu, chim chi n chi n nh y nhót trên cành và chiêm ự ỡ ủ ề ệ ả chi p hót. Ngoài đế ường, ti ng xe máy, ti ng ô tô và ti ng nói chuy n c a nh ng ế ế ế ệ ủ ữ

người đi ch  m i lúc m t ríu ran. C nh v t v n c  nh  hôm qua, hôm kia thôi mà ợ ỗ ộ ả ậ ẫ ứ ư sao tai h a giáng xu ng anh em tôi n ng n  nh  th  này.ọ ố ặ ề ư ế

III. Luy n t p ệ ậ :    

a) Các t  láy trong đo n văn:  ừ ạ b n  ầ

b t,  thăm  th m,  n c  n ,  t c  ậ ẳ ứ ở ứ

t ưở i,  l ng  l ,  r c  r ,  nh y  ặ ẽ ự ỡ ả

nhót,  chiêm  chi p,  ríu  ran,  ế

n ng n ặ ề

b)  X p các t  láy theo b ng phân lo i ế ừ ả ạ

T  láy  ừ

toàn 

bộ

 b n b t, thăm th m,  ầ ậ ẳ chiêm chi p ế

T  láy  ừ

b   ộ

ph n ậ

n c n , t c t ứ ở ứ ưở ặ i, l ng l ,  ẽ

r c r , nh y nhót, ríu ran,  ự ỡ ả

n ng n ặ ề

Đi n  các  ti ng  láy  vào  tr ề ế ướ c 

ho c  sau  các  ti ng  g c  đ   ặ ế ố ể

t o t  láy:  ạ ừ

… ló, … nh , nh c …,  ỏ ứ

… khác,    … th p, …  ch ch,   ấ ế

 … ách 

III. Luy n t p ệ ậ :    

a) Các t  láy trong đo n văn:  ừ ạ b n  ầ

b t,  thăm  th m,  n c  n ,  t c  ậ ẳ ứ ở ứ

t ưở i,  l ng  l ,  r c  r ,  nh y  ặ ẽ ự ỡ ả

nhót,  chiêm  chi p,  ríu  ran,  ế

n ng n ặ ề

b)  X p các t  láy theo b ng phân lo i ế ừ ả ạ

T  láy  ừ

toàn 

bộ

 b n b t, thăm th m,  ầ ậ ẳ chiêm chi p ế

T  láy  ừ

b   ộ

ph n ậ

n c n , t c t ứ ở ứ ưở ặ i, l ng l ,  ẽ

r c r , nh y nhót, chiêm  ự ỡ ả chi p, ríu ran, n ng n ế ặ ề

… ló,  … nh , nh c …,  ỏ ứ

     … khác,    … th p,  ấ

      …  ch ch,   … ách  ế

l p ấ   nho     nh i ố  

khang thâm  

chênh   anh  

BT3. Ch n t  thích h p đi n vào ọ ừ ợ ề

các câu 

1/  nh  nhàng, nh  nhõm ẹ ẹ

 a/ Bà m  ………    khuyên b o ẹ ả

con

 b/ Làm xong công vi c, nó th  ệ ở

phào………

nh  trút đư ược gánh n ng.ặ

2/ x u xí, x u xaấ ấ

a/ M i ngọ ườ ềi đ u căm ph n hành ẫ

đ ng   c a tên ph n b i.ộ ủ ả ộ

b/ B c tranh c a nó v  ngu ch ứ ủ ẽ ệ

ngo c ………ạ

3/ tan tành, tan tác

a/ Chi c l  r i xu ng đ t, v  ế ọ ơ ố ấ ỡ

………

b/ Gi c đ n, dân làng …………  ặ ế

m i ngỗ ười m t ngã.ộ

nh  nhàngẹ

nh  nhõmẹ

x u xíấ

x u xaấ

tan tành tan tác

BT4. Đ t câu v i m i t  : nh  nh n, ặ ớ ỗ ừ ỏ ắ

nh  nh t, nh  nh , nh  nhen, nh  ỏ ặ ỏ ẻ ỏ ỏ

nhoi 

­Cô  y có dáng ng i ấ ườ nh  nh n.ỏ ắ

­ Đó ch  là vi c ỉ ệ nh  nh tỏ ặ , không  đáng k ể

­ Em nói  nh  nhỏ ẻ vào tai tôi

­ B n Nam tính tình ích k , ạ ỉ nh  ỏ nhen

­ Món ti n ề nh  nhoiỏ   y có đáng là ấ bao

BT5. Các t : máu m , m t mũi, tóc tai, râu ria, khuôn kh , ng n ngành, ừ ủ ặ ổ ọ

tươ ối t t, n u nấ ướng, ngu ng c, h c h i, m t m i, n y n  là t  láy hay t  ố ọ ỏ ệ ỏ ả ở ừ ừ ghép?

­T t c  các t  này đ u là t  ghép, b i vì m i ti ng   trong t  đ u có ấ ả ừ ề ừ ở ỗ ế ở ừ ề nghĩa. Chúng ch  gi ng t  láy   vi c l p l i ph  âm đ u.ỉ ố ừ ở ệ ặ ạ ụ ầ

H ƯỚ NG D N V  NHÀ Ẫ Ề

­ Xem l i bài cũ ạ

­ Làm  bài t p còn l i  ậ ạ

* Chu n b  bài ẩ ị : 

­ Ca dao dân ca – Nh ng câu hát v  tình c m gia đình  ữ ề ả (bài 1).

­ Nh ng câu hát v  tình yêu quê h ữ ề ươ ng, đ t n ấ ướ c, con ng ườ i  (bài  4).

­ Nh ng câu hát than thân  ữ (bài 2)

­ Nh ng câu hát châm bi m  ữ ế (bài 1).