Bài giảng môn Ngữ văn lớp 7 năm học 2021-2022 - Tiết 15: Từ Hán Việt (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 7 năm học 2021-2022 - Tiết 15: Từ Hán Việt (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu được khái niệm từ Hán Việt, yếu tố Hán Việt; các loại từ ghép Hán Việt; tác dụng của từ Hán Việt trong văn bản; tác hại của việc lạm dụng từ Hán Việt;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

HÁN 

Ti t 15ế

TI NG VI TẾ Ệ

M C TIÊU BÀI H C Ụ Ọ

THÁI ĐỘ

Giáo d c HS bi t cách l a ch n và s  d ng t  Hán Vi t phù h p  ụ ế ự ọ ử ụ ừ ệ ợ

v i hoàn c nh giao ti p ớ ả ế

KĨ NĂNG

- Nh n bi t t  Hán Vi t, các lo i t  ghép Hán Vi t ậ ế ừ ệ ạ ừ ệ

- M  r ng v n t  Hán Vi t ở ộ ố ừ ệ

- S  d ng t  Hán Vi t đúng nghĩa, phù h p v i ng  c nh ử ụ ừ ệ ợ ớ ữ ả

KI N TH CẾ Ứ

- Khái ni m t  Hán Vi t, y u t  Hán Vi t ệ ừ ệ ế ố ệ

- Các lo i t  ghép Hán Vi t ạ ừ ệ

- Tác d ng c a t  Hán Vi t trong văn b n ụ ủ ừ ệ ả

- Tác h i c a vi c l m d ng t  Hán Vi t ạ ủ ệ ạ ụ ừ ệ

I. Đ n v  c u t o t  Hán Vi t. (HS t  đ c SGK)ơ ị ấ ạ ừ ệ ự ọ

- Ti ng đ  c u t o t  Hán Vi t g i là ế ể ấ ạ ừ ệ ọ y u t  Hán Vi tế ố ệ

- Cách dùng:

+  Ph n  l n  các  y u  t   Hán  Vi t  không  đầ ớ ế ố ệ ược  dùng  đ c ộ

l p nh  t  mà ch  dùng đ  t o t  ghép, VD: ậ ư ừ ỉ ể ạ ừ qu c, s n,  ố ơ

hà…

+ M t s  y u t  Hán Vi t nh : ộ ố ế ố ệ ư hoa, qu , bút, b ng, h c, ả ả ọ

… có lúc dùng đ  t o t  ghép, có lúc đ c dùng đ c l p ể ạ ừ ượ ộ ậ

nh  m t t ư ộ ừ

- Có nhi u y u t  Hán Vi t đ ng âm nh ng khác nghĩa.ề ế ố ệ ồ ư VD: thiên

+ thiên niên k , ỉ thiên lí mã: nghìn

+ thiên th : tr iư ờ

+ thiên đô: d iờ

­   Các t   ừ s n hà, xâm ph m, giang san ơ ạ

→ T  ghép đ ng l pừ ẳ ậ

­  Các  t   ừ ái  qu c,  th   môn,  chi n  ố ủ ế

th ng ắ

+ ái qu c: yêu n ố ướ c + th  môn: gi  c a ủ ữ ử + chi n th ng: đánh th ng ế ắ ắ

→ T  ghép chính phừ ụ

→ Y u t  chính + y u t  ph  ế ố ế ố ụ

- Các  t   ừ thiên  th ,  th ch  mã,  tái  ư ạ

ph m ạ

+ thiên th : sách tr i ư ờ + th ch mã: ng a đá ạ ự + tái ph m: m c ph i l n n a ạ ắ ả ầ ữ

→ T  ghép chính phừ ụ

→ Y u t  ph  + y u t  chínhế ố ụ ế ố

II. T  ghép Hán Vi t.ừ ệ

*  Ng  li u (SGK/ Trg 70) ữ ệ

- T  ghép đ ng l p.ừ ẳ ậ

- T  ghép chính ph :ừ ụ

+  Y u  t   chính  đ ng ế ố ứ

trước, y u t  ph  đ ng ế ố ụ ứ

sau  (gi ng  tr t  t   t  ố ậ ự ừ

ghép  chính  ph   thu n ụ ầ

Vi t)ệ

+  Y u  t   ph   đ ng ế ố ụ ứ

trước,  y u  t   chính ế ố

đ ng  sau  (khác  tr t  t  ứ ậ ự

t  ghép chính ph  thu n ừ ụ ầ

Vi t)ệ

Phân ra 

ti ng  ế chính, 

ti ng  ế phụ

Phân ra 

ti ng  ế chính, 

ti ng  ế phụ

1.  S   d ng  t   Hán  Vi t  đ   t o  s c ử ụ ừ ệ ể ạ ắ

thái bi u c m.ể ả

- Ph  n  (đàn bà) ụ ữ

→ Trang tr ngọ

- T  tr n (ch t), mai táng (chôn) ừ ầ ế

→ S  tôn kínhự

- T  thi (xác ch t) ử ế

→ Tránh gây c m giác ghê sả ợ

- Kinh đô, y t ki n, tr m, b  h , th n ế ế ẫ ệ ạ ầ

→ T o s c thái c , phù h p v i không ạ ắ ổ ợ ớ

khí xã h i x a.ộ ư

2. Không nên l m d ng t  Hán Vi t.ạ ụ ừ ệ

- đ  ngh   ề ị

→ Dùng  t   Hán  Vi t  khi  không  c n ừ ệ ầ

thi t.ế

- nhi đ ng ồ

→ Không phù h p v i hoàn c nh giao ợ ớ ả

ti p.ế

III.  S   d ng  t   Hán ử ụ ừ

Vi t.ệ

* Ng  li u (SGK/ Trg 81, 82) ữ ệ

­  S   d ng  t   Hán  Vi t ử ụ ừ ệ

đ   t o  s c  thái  bi u ể ạ ắ ể

c m.ả

­  Không  nên  l m  d ng ạ ụ

t  Hán Vi t.ừ ệ

* Ghi nh  (SGK/ Trg 82,83)  ớ

IV. Luy n t p (BT SGK/ Trg 70,71) ệ ậ

1. Phân bi t nghĩa c a các y u t  Hán Vi t đ ng âm ệ ủ ế ố ệ ồ

trong các t  ng  sauừ ữ

Hoa1 : hoa qu , h ng hoa      ả ươ

Hoa2 : hoa mĩ, hoa lệ

Phi1  : phi công, phi đ iộ

Phi2  : phi pháp, phi nghĩa

Phi3 : cung phi, v ng phiươ

Tham1 : tham v ng, tham lamọ

Tham2  : tham gia, tham chi nế

Gia1 : gia ch , gia súcủ

Gia2 : gia v , gia tăngị

thêm vào

2.  Tìm  nh ng  t   ghép  Hán  Vi t  có  ch a  các  y u  t  ữ ừ ệ ứ ế ố

Hán Vi t ệ qu c, s n, c , b i  ố ơ ư ạ (đã được chú nghĩa dưới 

bài Nam qu c s n hà) ố ơ

- qu c (n ố ướ : qu c gia, c c) ố ường qu c, qu c l , qu c kì, ố ố ộ ố

qu c ca…ố

- s n (núi) ơ : s n hà, giang s n, s n th y, s n lâm…ơ ơ ơ ủ ơ

- c  ( ) ư ở : c  trú, an c , đ nh c , di c …ư ư ị ư ư

- b i (thua) ạ : th t b i, chi n b i, b i vong, b i tr n…ấ ạ ế ạ ạ ạ ậ

3. X p các t  ghép ế ừ h u ích, thi nhân, đ i th ng, phát  ữ ạ ắ

thanh, b o m t, tân binh, h u đãi, phòng h a  ả ậ ậ ỏ vào nhóm  thích h p:ợ

a) T  có y u t  chính đ ng trừ ế ố ứ ước, y u t  ph  đ ng ế ố ụ ứ

sau:

→ h u ích, phát thanh, b o m t, phòng h a  ữ ả ậ ỏ

b) T  có y u t  ph  đ ng trừ ế ố ụ ứ ước, y u t  chính đ ng ế ố ứ

sau:

→ thi nhân, đ i th ng, tân binh, h u đãi ạ ắ ậ

4. Tìm 5 t  ghép Hán Vi từ ệ

- Có y u t  ph  đ ng trế ố ụ ứ ước, y u t  chính đ ng sau:ế ố ứ

→ c ườ ng qu c, nông nghi p, b ch mã, ngo i hình, s n  ố ệ ạ ạ ơ

n , tái hôn… ữ

- Có y u t  chính đ ng trế ố ứ ước, y u t  ph  đ ng sau:ế ố ụ ứ

→ chi n th ng, h u hi u, phòng b nh, nh p gia, th t  ế ắ ữ ệ ệ ậ ấ

h c,… ọ

D N DÒẶ

­ Xem l i bàiạ

­ Chu n b  bài: ẩ ị Bánh trôi n ướ c.