Bài giảng môn Ngữ văn lớp 7 năm học 2021-2022 - Tiết 21: Qua đèo ngang - Bà Huyện Thanh Quan (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 7 năm học 2021-2022 - Tiết 21: Qua đèo ngang - Bà Huyện Thanh Quan (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu giá trị tư tưởng - nghệ thuật đặc sắc của bài thơ Qua đèo ngang viết theo thể Đường luật chữ Nôm tả cảnh ngụ tình tiêu biểu nhất của Bà Huyện Thanh Quan;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

TR ƯỜ NG THCS THÀNH 

GIÁO VIÊN : PHAM THI MY  ̃ ̣ ̣

DIÊ M ̃

( BÀ HUY N THANH QUAN) Ệ

VĂN B N Ả

I. Đ c và tìm hi u chú thích ọ ể

1 Tác giả :   Bà Huy n Thanh Quan ệ

­ Tên th t là Nguy n Th  Hinh, s ng vào th  k  XIX, là m t n  sĩ  ậ ễ ị ố ế ỉ ộ ữ tài danh hi m có trong l ch s  văn h c Vi t Nam th i trung đ i ế ị ử ọ ệ ờ ạ

­ Quê   làng Nghi Tàm, qu n Tây H , Hà N i ở ậ ồ ộ

2 Tác ph m: ẩ   

­ HCST: Khi bà t  Thăng Long vào kinh dô Hu  đ   ừ ế ề

nh n ch c quan.( ậ ứ : Bà Huy n Thanh Quan   Thăng  ệ ở

Long, bà là ng ườ i đàng ngoài thu c chúa Tr nh. Nh ng  ộ ị ư

m nh tr i đã chuy n v  h  Nguy n. Lúc đó bà đ ệ ờ ể ề ọ ễ ượ c 

chúa Nguy n m i vào cung Phú Xuân – Hu  làm ch c  ễ ờ ế ứ cung chung giáo t p đ  d y công chúa và cung phi. Trên  ậ ể ạ

đ ườ ng vào kinh đô phò vua m i, khi qua Đèo Ngang bà  ớ

đã d ng chân ng m c nh và sáng tác bài th  này.) ừ ắ ả ơ

­ Th  lo i: Th  th t ngôn bát cú Đ ể ạ ơ ấ ườ ng lu t ậ

Đ ườ ng lu t là lu t th  có t  đ i Đ ậ ậ ơ ừ ờ ườ ng ( 618 – 907  ) Trung Qu c, g m 8 câu, m i câu 7 ti ng, m i câu  ố ồ ỗ ế ỗ

7 ch  Ch  gieo v n   ch  cu i m i câu 1, 2, 4, 6, 8.  ữ ỉ ầ ở ữ ố ỗ

Đ i: gi a câu 3 và 4, gi a câu 5 và 6. C u trúc: đ   ố ữ ữ ấ ề (câu 1, 2), th c (câu 3, 4), lu n (câu 5, 6), k t( câu 7,  ự ậ ế 8)

­ PTBĐ: Bi u c m ể ả , miêu t ả

2. Đ c – hi u văn b n: ọ ể ả

   1. Đ c văn b n: ọ ả

QUA ĐÈO NGANG

B ướ ớ c t i Đèo Ngang, bóng x  tà, ế

C  cây chen đá, lá chen hoa ỏ

Lom khom d ướ i núi, ti u vài chú ề

Lác đác bên sông, r  m y nhà ợ ấ

Nh  n ớ ướ c đau lòng, con qu c qu c, ố ố

Th ươ ng nhà m i mi ng, cái gia gia ỏ ệ

D ng chân đ ng l i, tr i, non, n ừ ứ ạ ờ ướ c,

M t m nh tình riêng, ta v i ta ộ ả ớ

( Bà Huy n Thanh Quan) ệ

2. B  c c:  ố ụ 4 ph n ( SGK ) ầ

  ­ Hai câu đ u ( đ  ): Cái nhìn chung v  c nh v t Đèo  ầ ề ề ả ậ

Ngang

  ­ Hai câu ti p theo ( th c ):  ế ự Cu c s ng c a con ng ộ ố ủ ườ ở i    Đèo Ngang

  ­ Hai câu ti p theo ( lu n): Tâm tr ng c a tác gi ế ậ ạ ủ ả

  ­ Hai câu cu i ( k t ):  ố ế N i cô đ n đ n t t cùng c a tác gi ỗ ơ ế ộ ủ ả

       a/ Hai c u đ ầ ề :

 “Bướ ớc t i Đèo Ngang bóng x  tàế

 C  cây chen đá, lá chen hoa”ỏ

­ Không gian: Đèo Ngang

­ Th i gian: chi u tà, n ng đã x  bóng ­> G i bu n, g i nh ờ ề ắ ế ợ ồ ợ ớ

­ Thiên nhiên: c , cây, đá, hoa (li t kê), “chen” (2 l n) ­> hoang s , v ng v ỏ ệ ầ ơ ắ ẻ

­> Đi p ng , đi p âm ệ ữ ệ

=> C nh hoang s , bu n v ng lúc chi u tà ả ơ ồ ắ ề

b. Hai câu th c: ự

“Lom khom dưới núi ti u vài chúề

 Lác đác bên sông ch  m y nhà”ợ ấ

­  Xu t hi n hình  nh con ngấ ệ ả ười và s  s ng con ngự ố ười

­ Ngh  thu t đ o tr t t  cú pháp và t  láy tệ ậ ả ậ ự ừ ượng hình 

+Lom khom: g i hình dáng v t v , nh  nhoi c a ngợ ấ ả ỏ ủ ườ ềi ti u phu

+Lác đác: g i s   ít  i, th a th t.ợ ự ỏ ư ớ

­ S  s ng c a con ngự ố ủ ườ ởi   đèo ngang: th a th t, hoang s  và ít  i. Th  hi n ư ớ ơ ỏ ể ệ

n i bu n man mác c a lòng ngỗ ồ ủ ườ ướ ải tr c c nh tượng hoang s , xa l ơ ạ

­> T  láy t ừ ượ ng hình, đ o tr t t  cú pháp, phép  ả ậ ự

đ i ố

=> Nh n m nh s  xu t hi n ít  i c a con ng ấ ạ ự ấ ệ ỏ ủ ườ i  làm cho c nh Đèo Ngang thêm hiu qu nh ả ạ

c. Hai câu lu n: ậ

“Nh  nớ ước đau lòng con cu c cu cố ố

Thương nhà m i mi ng cái gia giaỏ ệ ”

­ Ti ng chim qu c qu c và chim đa đa kêu.ế ố ố

­ T  từ ượng thanh: qu c qu c, gia gia.ố ố

­ T  g i c m: nh  nừ ợ ả ớ ước, thương nhà

­  Cách bi u đ t gián ti p thông qua âm thanh c a ti ng chim, là s  d ng ể ạ ế ủ ế ử ụ

bi n pháp tu t   n d  tệ ừ ẩ ụ ượng tr ng ­ đ  b c l  chi u sâu tình c m, đó là s  ư ể ộ ộ ề ả ự

nh  nớ ước, thương nhà

=> Đi n tích, ch i ch , phép đ i, đ o tr t t  cú  ể ơ ữ ố ả ậ ự

pháp.

=> Tâm tr ng hoài c , nh  n ạ ổ ớ ướ c, th ươ ng nhà.

d. Hai câu k t: ế

“D ng chân đ ng l i tr i, non, nừ ứ ạ ờ ước

   M t m nh tình riêng, ta v i ta”ộ ả ớ

 ­ Tr i, non, nờ ước: C nh: bát ngát, r ng m , mênh mông.ả ộ ở

 ­ M nh tình riêng: tình thả ương nhà, nh  nớ ước luy n ti c quá kh  vàng son ế ế ứ

da di t, âm th m. Tình: n ng n , khép kín.ế ầ ặ ề

 (Tương ph n (TN r ng l n >< con ngả ộ ớ ười nh  bé đ n chi c ) )càng làm n i ỏ ơ ế ổ

b t ậ

 ­ Ta v i ta (c m đ i t   s  ít ) n i bu n, n i cô đ n không ai chia s  ớ ụ ạ ừ ố ỗ ồ ỗ ơ ẻ

­> tâm tr ng buô n  cô đ n, n i bu n sâu th m v i v i ạ ̀ ơ ỗ ồ ẳ ờ ợ

=> Hình  nh đ i l p, âm h ả ố ậ ưở ng tr i dài ả

=> N i bu n th  s , cô đ n tr ỗ ồ ế ự ơ ướ c cu c đ i đành  ộ ờ

quay v  v i th  gi i n i tâm ề ớ ế ớ ộ

III. T ng k t: ổ ế

   1. Ngh  thu t ệ ậ : . S  d ng th  th  Đ ử ụ ể ơ ườ ng lu t  ậ

th t ngôn bát cú m t cách đi u luy n, t  c nh ng  tình,  ấ ộ ệ ệ ả ả ụ

s  d ng t  láy, t  đ ng âm, phép đ i hi u qu ử ụ ừ ừ ồ ố ệ ả    

  2. N i dung:  ộ Bài th  th  hi n tâm tr ng cô đ n  ơ ể ệ ạ ơ

th m l ng, n i ni m hoài c  c a  nhà th  tr ầ ặ ỗ ề ổ ủ ơ ướ ả c c nh 

v t Đèo Ngang ậ

 IV. Luy n t p : ệ ậ

   ­  H c thu c lòng bài th ọ ộ ơ

D N DÒ: Ặ

So n bài: B n đ n ch i nhà ạ ạ ế ơ