Bài giảng môn Ngữ văn lớp 6 năm học 2021-2022 - Bài 1: Thực hành Tiếng Việt Từ đơn - Từ phức (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 6 năm học 2021-2022 - Bài 1: Thực hành Tiếng Việt Từ đơn - Từ phức (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh nắm được loại từ như: từ đơn, từ phức; sử dụng được từ đơn, từ phức (từ ghép, từ láy ) trong hoạt động đọc, viết, nói, nghe;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

TR ƯỜ NG THCS THÀNH 

BÀI 1

TH C HÀNH  Ự

TI NG VI T Ế Ệ

( T  đ n, T   ừ ơ ừ

ph c) ứ

I. Yêu c u c n đ t: ầ ầ ạ

S  d ng đ ử ụ ượ ừ ơ c t  đ n, t  ph c ( t   ừ ứ ừ ghép, t  láy ) trong ho t đ ng đ c, vi t, nói,  ừ ạ ộ ọ ế nghe.

II. Ki n th c c  b n: ế ứ ơ ả

1. T  đ nừ ơ : là t  ch  có m t ti ng.ừ ỉ ộ ế

Ví d : ông, bà, nói, cụ ười, đi, m ng, ừ

2. T  ph cừ ứ : là t  có hai hay nhi u ti ng.ừ ề ế

Ví d : cha m , hi n lành, h p tác xã, s ch s , s ch sành sanh, ụ ẹ ề ợ ạ ẽ ạ

+ T  ghép ừ là t  ph c do hai hay nhi u ti ng có quan h  v  nghĩa v i ừ ứ ề ế ệ ề ớ nhau t o thành.ạ

Ví d : cha m , hi n lành, khôn l n, làm ăn, ; đ  loè, xanh um, ch u ụ ẹ ề ớ ỏ ị khó, phá tan,

+ T  láy ừ là t  ph c do hai hay nhi u ti ng có âm đ u ho c v n (ho c ừ ứ ề ế ầ ặ ầ ặ

c  âm đ u và v n) gi ng nhau t o thành.ả ầ ầ ố ạ

Ví d : chăm ch , th t thà, lim dim, l i th i, t  t , ụ ỉ ậ ủ ủ ừ ừ

L u ý: ư Tr  trừ ường h p l p l i nguyên v n m t ti ng có nghĩa nh  ợ ặ ạ ẹ ộ ế ư xanh xanh, ng i ng i,  trong các ti ng t o thành t  láy, ch  m t ti ng ờ ờ ế ạ ừ ỉ ộ ế

có nghĩa ho c t t c  các ti ng đ u không có nghĩa. Đây là đi m phân ặ ấ ả ế ề ể

bi t t  láy v i nh ng t  ghép ng u nhiên có s  trùng l p v  ng  âm ệ ừ ớ ữ ừ ẫ ự ặ ề ữ

gi a các ti ng t o thành nh : hoa h ng, h c hành, lí l , gom góp, ữ ế ạ ư ổ ọ ẽ

III. Th c hành: ự

1. Bài t p 1ậ : Tìm và l p danh sách các t  đ n, t  ghép, t  láy trong hai câu sau: ậ ừ ơ ừ ừ a)S  gi / v a/ kinh ng c,/ v a/ m ng r ,/ v i vàng/ v / tâu/ vua. (Thánh Gióng) ứ ả ừ ạ ừ ừ ỡ ộ ề b)T / ngày/ công chúa/  b / m t tích,/ nhà vua/vô cùng/ đau đ n. (Th ch Sanh) ừ ị ấ ớ ạ

­> Tr  l i:ả ờ

T  đ nừ ơ T  ph cừ ứ

T  ghépừ T  láyừ

 v a,  v , tâu, ừ ề vua, t ,  ngày, ừ bị

S  gi , kinh ứ ả

ng c, m ng r , ạ ừ ỡ công chúa, m t ấ tích,  nhà vua, 

vô cùng

V i vàng, ộ đau đ nớ  

2. Bài t p 2ậ : M i t  ghép d i đây đ c t o ra b ng cách nào? ỗ ừ ướ ượ ạ ằ

“ làng xóm, ngày đêm, tr ướ c sau, trên d ướ i, đ u đuôi, đ ầ ượ c thua, tìm ki m,  ế

ph i trái, b  cõi, tài gi i, hi n lành, non y ả ờ ỏ ề ếu, tr n tránh, gi m đ p ố ẫ ạ ”.

a. Ghép các y u t  có nghĩa g n nhau ho c gi ng nhau, ví d : núi non ế ố ầ ặ ố ụ

b. Ghép các y u t  có nghĩa trái ng ế ố ượ c nhau, ví d : h n kém ụ ơ

­> Tr  l i:ả ờ

a. Ghép các y u t  có nghĩa g n nhau ho c gi ng nhau, ví d :ế ố ầ ặ ố ụ  núi non,  làng xóm, tìm ki m, b  cõi, tài gi i, hi n lành, non y u, tr n tránh, gi m ế ờ ỏ ề ể ố ẫ

đ p.ạ

b. Ghép các y u t  có nghĩa trái ngế ố ược nhau, ví d :ụ  h n kém, ngày đêm, ơ

trước sau, trên dưới, đ u đuôi, đầ ược thua, ph i trái.ả

3. Bài t p 3:  ậ Y u t  nào trong m i t  ghép dế ố ỗ ừ ưới đây th  hi n s  ể ệ ự khác nhau gi a các món ăn đữ ược g i là bánh?X p các y u t  đó vào ọ ế ế ố nhóm thích h p.ợ

bánh t , bánh tai voi, bánh khoai, bánh khúc, bánh đ u xanh, bánh ẻ ậ

nướng, bánh x p, bánh bèo, bánh c m, bánh tôm ố ẩ

a. Ch  ch t li u đ  làm món ăn, ví d : bánh n p.ỉ ấ ệ ể ụ ế

b. Ch  cách ch  bi n món ăn, ví d : bánh rán.ỉ ế ế ụ

c. Ch  tính ch t c a món ăn, ví d : bánh d o.ỉ ấ ủ ụ ẻ

d. Ch  hình dáng cùa món ăn, ví d : bánh g i.ỉ ụ ố

­> Tr  l i: ả ờ

a. Ch  ỉch t li u  ấ ệ đ  làm món ăn, ví d : bánh n p, bánh t , bánh ể ụ ế ẻ

khoai, bánh khúc, bánh đ u xanh, bánh c m, bánh tôm ậ ẩ

b. Ch  cách ỉ ch  bi n ế ế món ăn, ví d : bánh rán, bánh nụ ướng

c. Ch  ỉtính ch t  ấ c a món ăn, ví d : bánh d o, bánh ủ ụ ẻ x pố

d. Ch  ỉhình dáng c a món ăn, ví d : bánh g i, bánh tai voi ủ ụ ố , bánh  bèo

4. Bài t p 4:  ậ X p t  láy trong các câu dế ừ ưới đây vào nhóm thích 

h p:ợ

­ C u s ng l i th i trong túp l u cũ d ng dậ ố ủ ủ ề ự ướ ối g c đa. (Th ch ạ

Sanh)

­ Su t ngáy, nàng ch ng nói, ch ng cố ẳ ẳ ười, m t bu n rặ ồ ườ ượi r i. 

(Th ch Sanh)ạ

­ M t hôm, cô út v a mang c m đ n dộ ừ ơ ế ưới chân đ i thì nghe ti ng ồ ế sáo véo von. Cô l y làm l , rón rén bấ ạ ước lên, n p sau b i cây rình ấ ụ xem thì th y m t chàng trai khôi ngô đang ng i trên chi c võng đào ấ ộ ồ ế

m c vào hai cành cây, th i sáo cho đàn bò g m c  (S  D a)ắ ổ ặ ỏ ọ ừ

a. G i t  dáng v , tr ng thái c a s  v t, ví d : lom khom.ợ ả ẻ ạ ủ ự ậ ụ

b. G i t  âm thanh, ví d :ợ ả ụ  ríu rít

­> Tr  l i: ả ờ

a) G i t  dáng v , tr ng thái c a s  v t, ví d : lom  ợ ả ẻ ạ ủ ự ậ ụ

khom, l i th i, r ủ ủ ườ ượ i r i, rón rén.

b. G i t  âm thanh, ví d :ríu rít, véo von ợ ả ụ

5. BT5: D a theo câu m  đ u các truy n thuy t và c  tích đã h c, em hãy vi t  ự ở ầ ề ế ổ ọ ế câu m  đ u gi i thi u v  nh ng nhân v t c a 1 truy n thuy t/ c  tích khác mà em  ở ầ ớ ệ ề ữ ậ ủ ề ế ổ

mu n k ố ể

VD: Ngày x a, ngày x a…… ử ư

D n dò: ặ

V  nhà : so n bài Th c hành văn b n ề ạ ự ả ( S  tích H  Gự ồ ươm)

Nh ng n i dung c n chu n b  cho ti t sau: ữ ộ ầ ẩ ị ế

1. Tóm t t b ng cách li t kê các s  vi c chính trong truy n? VB ắ ằ ệ ự ệ ệ

chia làm m y ph n?ấ ầ

2. K  tên các nhân v t trong truy n?ể ậ ệ

3. “S  tích HG” liên quan đ n nh ng s  th t l ch s  nào? Ý nghĩa ự ế ữ ự ậ ị ử

c a nh ng chi ti t đó?ủ ữ ế

4. Chi ti t nào là chi ti t hoang đế ế ường, kì  o trong truy n?ả ệ

5. Long Quân cho mượn gươm th n trong hoàn c nh nào? Cách cho ầ ả

mượn gươm có gì đ c bi t? Em hãy tìm nh ng chi ti t th  hi n rõ ặ ệ ữ ế ể ệ hoàn c nh và cách cho mả ượn đó r i nêu ý nghĩa?ồ

6. T  khi có thanh gừ ươm, nghĩa quân nh  th  nào?ư ế

7. Long Quân đòi l i gạ ươm th n trong hoàn c nh nào? T i sao l i ầ ả ạ ạ

đ  Rùa vàng đòi l i? Ý nghĩa c a nó?ể ạ ủ