Bài giảng môn Ngữ văn lớp 6 năm học 2021-2022 - Bài 1: Thạch Sanh (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 6 năm học 2021-2022 - Bài 1: Thạch Sanh (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu và cảm nhận được những nét đặc sắc về nghệ thuật và giá trị nội dung của truyện Thạch Sanh và một số đặc điểm tiêu biểu của kiểu nhân vật người dũng sĩ; thông qua đó thấy được sự đối lập giữa thiện - ác, xấu - tốt;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

TR ƯỜ NG THCS THÀNH 

BÀI 1

    Đ C­ HI U VĂN B N Ọ Ể Ả

I. Tìm hi u chung: ể

1 Tác gi  và tác ph m:  ả ẩ  

­ Tác gi : dân gian ả

­ Th  lo i: Truyên ( c  tích ) ể ạ ̣ ổ

   ­ Truy n c  tích là lo i truy n dân gian k  v  cu c đ i m t s   ệ ổ ạ ệ ể ề ộ ờ ộ ố

ki u nhân v t quen thu c: ể ậ ộ

+ Nhân v t b t h nh (nh : ng ậ ấ ạ ư ườ i m  côi, ng ồ ườ i con riêng, 

ng ườ i có hình d ng x u xí,…) ạ ấ

+ Nhân v t dũng sĩ và nhân v t có tài năng kì l ; ậ ậ ạ

+ Nhân v t thông minh và nhân v t ng c ngh ch; ậ ậ ố ế

+ Nhân v t là đ ng v t ậ ộ ậ

  ­ Th ườ ng có y u t  hoang đ ế ố ườ ng.

  ­ Th  hi n  ể ệ ướ c m , ni m tin c a nhân dân v  công lí ơ ề ủ ề

­  Ki u văn b n: T  s ể ả ự ự

2 Nh ng đi m c n l u ý khi đ c:  ữ ể ầ ư ọ ( xem   ph n Chu n  ở ầ ẩ

b  /SGK.19 )  ị

II. Đ c  hi u văn b n: ọ ể ả

* Đ c VB, tóm t tọ ắ

(?) K  tên các nh n v t trong truy n? Ai là nhân v t chính? Nhân v t chính thu c ể ậ ậ ệ ậ ậ ộ

ki u nhân v t nào?ể ậ

(?) Li t kê các s  vi c trong truy n?ệ ự ệ ệ

(?) T  đó, em hãy cho bi t b  c c VB chia làm m y ph n l n? Căn c  vào đâu em ừ ế ố ụ ấ ầ ớ ứ

l i xác đ nh nh  v y?ạ ị ư ậ

­> Tr  l iả ờ :

­ Nhân v t: Th ch Sanh, Lí Thông, M  Lí Thông, Công Chúa, Thái t  con vua ậ ạ ẹ ử

Th y t , Ch n Tinh, Đ i Bàng, quân 11 nủ ề ằ ạ ước ch  h u.ư ầ

­ Nhân v t chính: Th ch Sanh­ Ki u nhân v t dũng sĩ (m  côi, có tài năng kì l ).ậ ạ ể ậ ồ ạ

Nh ng s  vi c chính: ữ ự ệ

­ Th ch Sanh ra đ i ạ ờ

­ Th ch Sanh l n lên h c võ và phép  ạ ớ ọ

th n thông ầ

­ Th ch Sanh k t nghĩa anh em v i  ạ ế ớ

Lí Thông.

­ M  con Lí Thông l a Th ch Sanh  ẹ ừ ạ

đi ch t thay cho mình ế

­ Th ch Sanh di t ch n tinh b  Lí  ạ ệ ằ ị

Thông c ướ p công.

­ Th ch Sanh di t đ i bàng c u  ạ ệ ạ ứ

công chúa, l i b  c ạ ị ướ p công.

­ Th ch Sanh di t h  tinh, c u thái  ạ ệ ồ ứ

t  b  vu oan vào tù ử ị

­ Th ch Sanh đ ạ ượ c gi i oan l y  ả ấ

công chúa.

­ Th ch Sanh chi n th ng quân 18  ạ ế ắ

n ướ c ch  h u và lên ngôi vua ư ầ

B  c c: 3 ph n (Sgk) ố ụ ầ + Ph n 1: T  đ u đ n “m i  ầ ừ ầ ế ọ phép th n thông”: S  ra đ i và  ầ ự ờ

l n lên c a Th ch Sanh ớ ủ ạ + Ph n 2: Ti p đ n “kéo nhau  ầ ế ế

v  n ề ướ c”: Nh ng th  thách và  ữ ử chi n công c a Th ch Sanh ế ủ ạ + Ph n 3: Còn l i: Th ch Sanh  ầ ạ ạ

đ ượ c vua nh ườ ng ngôi.

1. Ngu n g c c a Th ch Sanh: ồ ố ủ ạ

a. S  ra đ i và l n lên c a Th ch Sanhự ờ ớ ủ ạ

Th o lu n: ả ậ

1. Tìm nh ng chi ti t k  l i s  ra đ i c a Th ch Sanh? ữ ế ể ạ ự ờ ủ ạ

2. Th o lu n:  Có ý ki n cho r ng s  xu t thân c a Th ch Sanh v a bình d  nh ng cũng  ả ậ ế ằ ự ấ ủ ạ ừ ị ư

r t th n kì.Em có đ ng ý không? T i sao? ấ ầ ồ ạ

3. Theo em, t i sao tác gi  dân gian l i xây d ng nhân v t Th ch Sanh xu t thân bình d   ạ ả ạ ự ậ ạ ấ ị

mà phi th ườ ng nh  v y? ư ậ

4. S  ra đ i c a Th ch Sanh khi n em nh  đ n nhân v t nào? ự ờ ủ ạ ế ớ ế ậ

­>TL:

 + Là con c a m t gia đình nông dân t t b ng ủ ộ ố ụ

 + S ng nghèo kh  b ng ngh  ki m c i ố ổ ằ ề ế ủ

 ­> Th ch Sanh là con c a m t ng ạ ủ ộ ườ i dân th ườ ng, cu c đ i và s  ph n r t g n gũi v i  ộ ờ ố ậ ấ ầ ớ nhân dân.=> Bình th ườ ng.

+ Th ch Sanh là thái t  con Ng c Hoàng đ u thai vào nhà h   ạ ử ọ ầ ọ

Th ch ạ

+ Bà m  mang thai trong nhi u năm ẹ ề

+ Th ch Sanh đ ạ ượ c thiên th n d y cho đ  các món võ ngh  và các  ầ ạ ủ ệ phép th n thông ầ

­> Tô đ m tính ch t kì l , đ p đ  cho nhân v t lí t ậ ấ ạ ẹ ẽ ậ ưở ng, làm tăng 

s c h p d n cho câu chuy n. Th  hi n  ứ ấ ẫ ệ ể ệ ướ c m , ni m tin c a nhân  ơ ề ủ dân: con ng ườ i bình th ườ ng cũng là nh ng con ng ữ ườ i có kh  năng,  ả

ph m ch t kì l ẩ ấ ạ => S  ra đ i th n kì ự ờ ầ

­ Có th  nh  đ n nh : Thánh Gióng, S  D a… ể ớ ế ư ọ ừ

=>  TS có xu t thân cao quý ấ

b. Nh ng th  thách và chi n công c a Th ch Sanh: ữ ử ế ủ ạ

1 Li t kê nh ng th  thách nh ng th  thách mà TS đã g p ph i ệ ữ ử ữ ử ặ ả ? Qua nh ng th  thách  ữ ử

đó, chàng đã l p đ ậ ượ c nh ng chi n công gì?  ữ ế

2.    Nh n xét v  ph ậ ề ươ ng di n và tính ch t c a nh ng th  thách và chi n công này c a  ệ ấ ủ ữ ử ế ủ

Th ch Sanh? ạ  Qua đó b c b  nh ng ph m ch t gì c a TS? ộ ộ ữ ẩ ấ ủ

­>Tr  l i: ả ờ

Nh ng th  tháchữ ử Chi n côngế

­  TS  b   m   con  Lý  Thông  l a  đi  canh ị ẹ ừ

mi u th  đ  th  m ng.ế ờ ể ế ạ

TS gi t ch t ch n tinhế ế ằ

­ TS xu ng hang di t đ i bàng c u công ố ệ ạ ứ

chúa, b  Lý Thông l a l p c a hang.ị ừ ấ ử

TS c u thái t  con vua Th y t  và ứ ử ủ ề

được  vua  Th y  t   t ng  cây  đàn ủ ề ặ

th n.ầ

­  H n  ch n  tinh  và  đ i  bàng  bày  m u ồ ằ ạ ư

báo thù, Th ch Sanh b  b t h  ng c.ạ ị ắ ạ ụ

Ti ng  đàn  c a  Th ch  sanh  ch a ế ủ ạ ữ

kh i b nh cho công chúa, TS đỏ ệ ược 

gi i  oan  và  k t  hôn  cùng  công ả ế chúa

­  Hoàng  t   18  nử ước  ch   h u  kéo  quân ư ầ

sang đánh

TS g y đàn, quân 18 nả ước ch  h u ư ầ xin hàng

­ Th  thách ngày càng khó, càng nguy hi m ử ể

­> Qua các th  thách, TS đã b c l  nhi u ph m ch t đáng quý: ử ộ ộ ề ẩ ấ

+ Th t thà ch t phác.ậ ấ

+ Dũng c m, tài gi i. ả ỏ

+ Nhân ái, yêu hoà bình. 

 => TS tr i qua nhi u th  thách và l p nh ng chi n công phi  ả ề ử ậ ữ ế

th ườ ng.

(?) Em nh n xét gì v  các chi ti t “ ti ng đàn th n” và chi ti t “ niêu c m  ậ ề ế ế ầ ế ơ

th n” trong truy n? ầ ệ

* Ti ng đàn th n kì: ế ầ

­ Ti ng đàn giúp cho nhân v t đế ậ ược gi i oan, gi i thoát. Nh  ti ng đàn mà công ả ả ờ ế chúa kh i câm, gi i thoát cho TS, Lí Thông b  v ch m t. Đó là ti ng đàn c a ỏ ả ị ạ ặ ế ủ công lí ­> Th  hi n quan ni m và ể ệ ệ ước m  công lí c a nhân dân.ơ ủ

­Ti ng đàn làm cho quân 18 n c ch  h u ph i cu n giáp xin hàng. Ti ng đàn ế ướ ư ầ ả ố ế

là đ i di n cho cái thi n và tinh th n yêu chu ng hoà bình c a nhân dân ta. Nó ạ ệ ệ ầ ộ ủ

là vũ khí đ c bi t đ  c m hoá k  thù.ặ ệ ể ả ẻ

* Niêu c m th n kì: ơ ầ

­ Niêu c m có s c m nh phi thơ ứ ạ ường c  ăn h t l i đ y, làm cho quân 18 nứ ế ạ ầ ước 

ch  h u ph i t  ch  coi thư ầ ả ừ ỗ ường, ch  gi u sau đó ph i ng c nhiên, khâm ph cế ễ ả ạ ụ

­ Niêu c m v i l i thách đ  c a TS và s  thua cu c c a quân sĩ 18 nơ ớ ờ ố ủ ự ộ ủ ước ch  ư

h u => tính ch t kì l  c a niêu c m và s  tài gi i c a Th ch Sanh.ầ ấ ạ ủ ơ ự ỏ ủ ạ

­ Niêu c m th n kì tơ ầ ượng tr ng cho t m lòng nhân đ o, t  tư ấ ạ ư ưởng yêu hoà bình 

c a nhân dân.ủ

2. Nhân v t Lí Thông:  ậ

1.Hãy li t kê các chi ti t miêu t  hành đ ng c a Lí Thông?  ệ ế ả ộ ủ

2. Hãy ch  ra s  đ i l p gi a Th ch Sanh và Lí Thông? Qua đó em nh n xét gì v   ỉ ự ố ậ ữ ạ ậ ề ngh  thu t miêu t  nhân v t? Qua đó, em th y LT là ng ệ ậ ả ậ ấ ườ i nh  th  nào? ư ế

­> TL:

 ­ K t nghĩa anh em v i Th ch Sanh đ  m u l i ế ớ ạ ể ư ợ

 ­ L a Th ch Sanh đi n p m ng thay mình ừ ạ ộ ạ

­C p công c a Th ch Sanh ướ ủ ạ

=> Lí Thông là k  l a l c, ph n phúc, nham hi m, x o quy t,  ẻ ừ ọ ả ể ả ệ

b t nhân, b t nghĩa ấ ấ

=>

THẠCH SANH LÝ THÔNG

Thật thà Xảo quyệt

Dũng cảm Hèn nhát

Vị tha Ích kỉ

Vị nhân, vị nghĩa Bất nhân, bất nghĩa

-> Thiện ( chính diện ) -> Ác ( phản diện )

1.Truy n k t thúc nh  th  nào? Qua k t thúc này nhân dân ta mu n th  hi n  ệ ế ư ế ế ố ể ệ

đi u gì? K t thúc này có ph  bi n trong truy n c  tích không? Hãy nêu 1 s  ví  ề ế ổ ế ệ ổ ố

d     ụ

2. M  con Lý Thông dù đ ẹ ượ c Th ch Sanh tha m ng nh ng v n b  sét đánh ch t,  ạ ạ ư ẫ ị ế

bi n thành b  hung. Cách k t thúc này có ý nghĩa gì? ế ọ ế

Tr  l i:ả ờ

­ Th ch Sanh đạ ược k t hôn cùng công chúa và lên ngôi vua => ph n thế ầ ưởng l n ớ lao và x ng đáng v i nh ng khó khăn, th  thách nhân v t đã tr i qua cũng nh  ứ ớ ữ ử ậ ả ư

ph m ch t và tài năng c a nhân v t.ẩ ấ ủ ậ ( T m Cám, S  tích cây kh …).ấ ự ế

­ M  con Lí Thông b  sét ẹ ị đánh bi n thành b  hung => s  tr ng ph t tế ọ ự ừ ạ ương x ng ứ

v i th  đo n và t i ác mà chúng gây raớ ủ ạ ộ  ( dù người tha nh ng tr i không tha ).ư ờ

=> Cách k t thúc có h u th  hi n công lí xã h i và ế ậ ể ệ ộ ước m  c a nhân dân v  m t ơ ủ ề ộ

s  đ i đ i.ự ổ ờ

III. T ng k t: ổ ế

1.N i dung:  ộ

Ca ng i con ng ợ ườ i chính nghĩa, l ươ ng thi n;  ệ

đ ng th i v ch m t k  vong ân b i nghĩa và ch ng  ồ ờ ạ ặ ẻ ộ ố

quân xâm l ượ c. Th  hi n  ể ệ ướ c m , ni m tin c a nhân  ơ ề ủ

dân v  đ o đ c công lí XH, lí t ề ạ ứ ưở ng yêu hòa bình c a  ủ

dân t c ta ộ

2. Ngh  thu t:  ệ ậ

S  d ng các chi ti t th n kì. S p x p các tình  ử ụ ế ầ ắ ế

ti t t  nhiên, h p lí. K t thúc có h u ế ự ợ ế ậ

D n dò: ặ

V  nhà : so n bài  ề ạ TH C HÀNH TI NG VI T Ự Ế Ệ

Nh ng n i dung c n chu n b  cho ti t sau: ữ ộ ầ ẩ ị ế

(?) Th  nào là t  đ n? Cho ví d ?  ế ừ ơ ụ

(?) Th  nào là t  ph c? Cho ví d ? ế ừ ứ ụ

( ?) Phân bi t t  ghép? T  láy? Cho ví d ? ệ ừ ừ ụ