Bài giảng môn Ngữ văn lớp 6 năm học 2021-2022 - Bài 2: À ơi tay mẹ - Bình Nguyên (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 6 năm học 2021-2022 - Bài 2: À ơi tay mẹ - Bình Nguyên (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu được nội dung bài thơ nhằm bày tỏ tình cảm của người mẹ với đứa con nhỏ bé của mình qua hình ảnh đôi bàn tay cùng lời ru thân thương của người mẹ;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

GV: VÕ TH  THIÊN NHI Ị

Khi nhìn th y nh ng hình  nh này, em có suy nghĩ gì? ấ ữ ả

BÀI 2:      

(TH  L C BÁT) Ơ Ụ

Đ C HI U VĂN B N:Ọ Ể Ả

­ Bình Nguyên ­

I. Tìm hi u chung ể

1. Tác gi  và tác ph m; th  lo i,  ả ẩ ể ạ

ki u văn b n ể ả

- Tác gi : Bình Nguyên ả

­ Tên th t là Nguy n Đăng Hào (25/01/1959)ậ ễ

­ Quê quán: xã Ninh Phúc, TP Ninh Bình, t nh ỉ Ninh Bình. 

­  Ông  v a  là  nhà  th   v a  là  Ngh   sĩ  nhi p ừ ơ ừ ệ ế

nh Vi t Nam. 

ả ệ

­  Hi n  nay  tác  gi   Bình  Nguyên  đang  làm ệ ả

Ch  t ch H i Văn h c Ngh  thu t Ninh Bình. ủ ị ộ ọ ệ ậ

­ S  nghi p: đã nh n hai gi i “Th  l c bát” ự ệ ậ ả ơ ụ (Gi i A ­ 2003; Gi i Ba ­ 2010) trên báo Văn ả ả Ngh  ệ

I. Tìm hi u chung ể

1. Tác gi  và tác ph m; th  lo i,  ả ẩ ể ạ

ki u văn b n ể ả

- Tác gi : Bình Nguyên ả

- Tác ph m: ẩ

+ Th  lo i: Th  l c bát ể ạ ơ ụ

TH  L C BÁT Ơ Ụ

        L c bát là th  th  truy n th ng c a dân  ụ ể ơ ề ố ủ

t c Vi t Nam. M i bài th  ít nh t g m hai  ộ ệ ỗ ơ ấ ồ dòng  v i  s   ti ng  c   đ nh:  dòng  sáu  ti ng  ớ ố ế ố ị ế (dòng l c) và dòng tám ti ng (dòng bát). Th   ụ ế ơ

l c  bát  gieo  v n  chân  và  v n  l ng.  Ti ng  ụ ầ ầ ư ế

th  sáu c a dòng l c gieo v n xu ng ti ng  ứ ủ ụ ầ ố ế

th   sáu  c a  dòng  bát,  ti ng  th   tám  c a  ứ ủ ế ứ ủ dòng bát gieo v n xu ng ti ng th  sáu c a  ầ ố ế ứ ủ dòng l c ti p theo ụ ế

Bàn tay / m  ch n /m a  ẹ ắ ư sa

Bàn tay m  ch n / bão  ẹ ặ qua mùa màng.

V n bàn tay m  d u  ẫ ẹ ị dàng

À  i này cái trăng  ơ vàng ng   ủ ngon

À  i này cái trăng  ơ tròn

À  i này cái trăng  ơ còn n m nôi… ằ

Bàn tay m  th c m t  ẹ ứ ộ đ i ờ

À  i này cái M t  ơ ặ Trời bé con…

Mai sau b  c n non  ể ạ mòn

À  i tay m  v n  ơ ẹ ẫ còn hát ru.

Ru cho m m ng n gió  ề ọ thu

Ru cho tan đám s ươ ng  mù lá cây

Ru cho cái khuy t tròn  ế đ y ầ

Cái th ươ ng cái nh  n ng  ớ ặ ngày xa nhau. 

Bàn tay mang phép nhi m  ệ m u ầ

Ch t chiu t  nh ng dãi  ắ ừ ữ dầu đ y  ấ thôi.

Ru cho sóng l ng bãi  ặ b i ồ

M a không ch  d t ngo i  ư ỗ ộ ạ ng i ồ  vá  khâu

Ru cho đ i nín cái  ờ đau 

À  i… M  ch ng m t  ơ ẹ ẳ ộ câu ru mình.

S  KH  TH , S  DÒNG, V N, NH P TRONG BÀI TH  Ố Ổ Ơ Ố Ầ Ị Ơ À  I TAY M Ơ Ẹ

I. Tìm hi u chung ể

1. Tác gi  và tác ph m; th  lo i,  ả ẩ ể ạ

ki u văn b n ể ả

- Tác gi : Bình Nguyên ả

- Tác ph m: ẩ

+ Th  lo i: Th  l c bát ể ạ ơ ụ

+ Ki u văn b n: Bi u c m ể ả ể ả

2. Nh ng đi m c n l u ý khi  ữ ể ầ ư

đ c ọ

NH NG ĐI M C N L U Ý Ữ Ể Ầ Ư

 KHI Đ C TH  L C BÁT Ọ Ơ Ụ

­  Bài  th   có  đơ ược  chia  kh   không?  G m  bao ổ ồ nhiêu  kh ?  M i  kh   có  bao  nhiêu  dòng?  V n ổ ỗ ổ ầ trong bài th  đơ ược gieo nh  th  nào? Các dòng ư ế

th  đơ ược ng t nh p ra sao?ắ ị

­ Bài th  vi t v  ai và v  đi u gì?ơ ế ề ề ề

­  Bài  th   s   d ng  các  bi n  pháp  ngh   thu t ơ ử ụ ệ ệ ậ nào? T  ng  trong bài th  có gì đ c đáo? Vi c ừ ữ ơ ộ ệ

s  d ng các bi n pháp ngh  thu t và t  ng  đó ử ụ ệ ệ ậ ừ ữ đem l i tác d ng ra sao?ạ ụ

­  Ai  là  người  đang  bày  t   c m  xúc,  tình  c m, ỏ ả ả suy  nghĩ  trong  bài  th ?  Ngơ ười  đó  bày  t   c m ỏ ả xúc, tình c m, suy nghĩ gì?ả

II. Đ c hi u văn b n ọ ể ả

H ƯỚ NG D N CÁCH Đ C Ẫ Ọ

- H c sinh đ c rõ ràng, trôi ch y;  gi ng nh  ọ ọ ả ọ ẹ

nhàng, tình c m.ả

- Chú ý cách ng t nh p.ắ ị

­ Chú ý nh ng t  ng  khó chú thích cu i trang ữ ừ ữ ố

sách

­ Chú ý nh ng câu h i g i ý   bên ph i VB.ữ ỏ ợ ở ả

1. Em hãy cho bi t đ  tài c a bài th  (Bài th  vi t v  ai? Vi t  ế ề ủ ơ ơ ế ề ế

v  đi u gì, vi c gì?). Ch  đ  c a bài th  là gì? ề ề ệ ủ ề ủ ơ

→ Bài th  vi t v  m  và s  hi sinh c a ng ơ ế ề ẹ ự ủ ườ i m ; Ch  đ  tình  ẹ ủ ề

c m gia đình ả

2. Ai là ng ườ i đang bày t  c m xúc, tình c m, suy nghĩ trong  ỏ ả ả

bài th ? ơ

→ Ng ườ i m  đang bày t  c m xúc trong bài th ẹ ỏ ả ơ

 Sau khi đ c văn b n, em hãy tr  l i nh ng câu h i sau:  ọ ả ả ờ ữ ỏ

II. Đ c hi u văn b n ọ ể ả

1. Hình  nh bàn tay m ả ẹ

F  HS đ c th m l i bài th  (t p trung vào các ọ ầ ạ ơ ậ

kh   th   1,  2,  3,  5)  và  tr   l i  nh ng  câu  h i ổ ơ ả ờ ữ ỏ

sau:

3  Tìm  hình  nh,  chi  ti t  th   hi n  “phép  nhi m ả ế ể ệ ệ

m u” c a bàn tay m ?ầ ủ ẹ

4. Nêu các bi n pháp tu t  đệ ừ ược s  d ng qua các ử ụ chi ti t kh c h a hình  nh bàn tay m ế ắ ọ ả ẹ

5. Hình  nh “bàn tay m ” trong bài th  tả ẹ ơ ượng tr ng ư cho đi u gì?ề

HS  tr   l i  câu  h i  3,  4  b ng  cách  hoàn  thành ả ờ ỏ ằ

(GV đã giao   ti t trở ế ước)

V  đ p hình ẻ ẹ

nh đôi bàn tay 

ả

mẹ

Hình  nh, chi ti t ả ế Bi n pháp tu t ệ ừ Tác d ng/ Ý nghĩa ụ

Kh  1ổ

Kh  2ổ

Kh  3, 5ổ

­ …ch n m a sa ắ ư

­ … ch n bão qua mùa  ặ màng

­ Đ ng t  m nh:  ộ ừ ạ ch n, ch n ắ ặ

­  n d  ( Ẩ ụ m a sa, bão qua ư )

M   m nh  m ,  kiên  c ẹ ạ ẽ ườ ng 

đ   b o  v   con  ể ả ệ →   S c  ứ

m nh phi th ạ ườ ng, b n năng  ả

c a ng ủ ườ i làm m ẹ

­ … bàn tay m  d u dàng ẹ ị

­ g i con làọ  cái trăng vàng,  cái trăng tròn, cái trăng còn 

n m nôi  ằ

n d   

Ẩ ụ  

Tình  yêu  th ươ ng  vô  b ,  s   ờ ự nâng niu, trìu m n ng ế ườ i m   ẹ dành cho con.

­ … th c m t đ i ứ ộ ờ

­ G i con làọ  cái M t tr i bé con ặ ờ

­ … b  c n non mòn… v n còn  ể ạ ẫ hát ru

- Mang phép nhi m m u ệ ầ

­ Ch t chiu t  nh ng dãi d u…  ắ ừ ữ ầ

       ­ Nhân hóa        ­  n d Ẩ ụ

M   ch p  nh n  hi  sinh  su t  ẹ ấ ậ ố

c   cu c  đ i  đ   dõi  theo  và  ả ộ ờ ể chăm  lo  cho  con,  dù  có  b t  ấ

c  chuy n gì x y ra ứ ệ ả

- Đi p ng  ệ ữ “Bàn tay 

- Đi p ng  ệ ữ “À  i” ơ

PHI U H C T P 01: TÌM HI U HÌNH  NH BÀN TAY MẾ Ọ Ậ Ể Ả Ẹ

v Trong bài th , c m t   ơ ụ ừ “À  i”  ơ đ ượ ặ ạ c l p l i nhi u l n có tác d ng: ề ầ ụ

 “

→ À  i” là ti ng đ m trong l i ru. S  l p l i này t o nên âm hơ ế ệ ờ ự ặ ạ ạ ưởng l i ru êm đ m, nh p ờ ề ị nhàng, đ u đ n. Đi p ng  này g i ra hình  nh đôi bàn tay m  c n m n, d u dàng, m m ề ặ ệ ữ ợ ả ẹ ầ ẫ ị ề

m i t a cánh võng yêu thạ ự ương nâng gi c con ng  Phía sau nh p đi u, hình  nh mà phép ấ ủ ị ệ ả

đi p g i lên là tình c m yêu thệ ợ ả ương m  dành cho con.ẹ

v Hình  nh “bàn tay m ” trong bài th  t ả ẹ ơ ượ ng tr ng cho: ư

→ Hình  nh đôi bàn tay bi t hát ru c a m  tr  thành bi u tả ế ủ ẹ ở ể ượng ngh  thu t đ p v  s c ệ ậ ẹ ề ứ

m nh kì di u, m u nhi m c a tình yêu thạ ệ ầ ệ ủ ương m  dành cho con.ẹ

=> Tình m u t  thiêng liêng, b t di t, đ c hi sinh muôn đ i.ẫ ử ấ ệ ứ ờ

II. Đ c hi u văn b n ọ ể ả

2. L i ru c a m ờ ủ ẹ

F  HS  đ c  th m  l i  bài  th   (Kh   th   4,  6)  và ọ ầ ạ ơ ổ ơ

tr  l i nh ng câu h i sau:ả ờ ữ ỏ

6.  L i  ru  c a  m   hờ ủ ẹ ướng  đ n  nh ng  ai,  ch a ế ữ ứ

đ ng nh ng mong mu n gì?ự ữ ố

7.  Nêu  các  bi n  pháp  tu  t   đệ ừ ược  s   d ng  đ  ử ụ ể

kh c h a l i ru c a m ?ắ ọ ờ ủ ẹ

HS tr  l i câu h i 6, 7 b ng cách hoàn thành ả ờ ỏ ằ

Phi u h c t p 02 – Tìm hi u l i ru c a m ế ọ ậ ể ờ ủ ẹ

8. Qua l i ru c a m , em th y ngờ ủ ẹ ấ ười m  hi n ẹ ệ lên mang nh ng v  đ p nào?ữ ẻ ẹ

L i ru c a mờ ủ ẹ Hình  nh, chi ti t ả ế Bi n pháp tu t ệ ừ Ý nghĩa l i ru ờ

Ru cho con

Ru cho ngo iạ

Ru cho đ iờ

­ … m m ng n gió thu, tan  ề ọ đám s ươ ng mù lá cây.

­ … cái khuy t tròn đ y ế ầ

Đi p ng  “Ru cho” ệ ữ

PHI U H C T P 02: TÌM HI U L I RU C A MẾ Ọ Ậ Ể Ờ Ủ Ẹ

  n d Ẩ ụ

M   mong  m i  con  l n  lên  có  th   ẹ ỏ ớ ể

v ượ t  qua  m i  b t  tr c  đ i  th ọ ấ ắ ờ ườ ng, 

đ ượ ớ c  l n  lên  toàn  v n…  khi  không  ẹ

có m  bên c nh ẹ ạ

­ … sóng l ng bãi b i ặ ồ

­ M a không ch  d t ngo i  ư ỗ ộ ạ

ng i vá khâu ồ

  n d Ẩ ụ Tình  c m  m   dành  cho  ngo i  ả ẹ ạ

(mong  m i  đi u  bình  an,  nh   ọ ề ẹ nhàng, thanh th n đ n v i ngo i.) ả ế ớ ạ

- … đ i nín cái đau ờ  Nhân hóa Mong  cho  đ i  d u  l i,  b t  đau ờ ị ạ ớ

th ươ ng.

À  i… M  ch ng m t câu ru mình ơ ẹ ẳ ộ

→ Đ c hi sinh cao c , thiêng liêng c a ngứ ả ủ ười mẹ

III. T ng k t ổ ế

1. Giá tr  n i dung.ị ộ

    Bài th  th  hi n c m xúc trân tr ng, bi t  n, s  xúc đ ng sâu s c tr c tình yêu th ng ơ ể ệ ả ọ ế ơ ự ộ ắ ướ ươ

h t m c, đ c hi sinh l ng th m c a ngế ự ứ ặ ầ ủ ười m ẹ

2. Giá tr  v  hình th c.ị ề ứ

    Tác gi  đã s  d ng thành công th  th  l c bát mang âm h ng ng t ngào c a l i ru t  ca ả ử ụ ể ơ ụ ưở ọ ủ ờ ừ dao v i hình  nh phong phú, giàu s c g i,… Hình  nh đôi bàn tay mang phép nhi m m u ớ ả ứ ợ ả ệ ầ

c a m  là m t bi u tủ ẹ ộ ể ượng đ p, t o nên xúc đ ng cho ngẹ ạ ộ ườ ọi đ c

D N DÒ: Ặ

v  HS chu n b  bài ẩ ị V  THĂM M Ề Ẹ

- Đ c kĩ ph n Ki n th c ng  văn và văn b n V  thăm m ọ ầ ế ứ ữ ả ề ẹ

- Tr  l i nh ng câu h i trong Phi u h c t p (ghi câu tr  l i vào t p so n)ả ờ ữ ỏ ế ọ ậ ả ờ ậ ạ

Câu 1: Ch  ra s  kh  th , s  dòng th , cách gieo  ỉ ố ổ ơ ố ơ

v n, ng t nh p trong bài th ầ ắ ị ơ

Câu 2: Bài th  là l i c a ai? Th  hi n c m xúc  ơ ờ ủ ể ệ ả

v  ai? C m xúc nh  th  nào? ề ả ư ế

Câu  3:  Hãy  th   khái  quát  n i  dung  chính  c a  ử ộ ủ

t ng kh  th ừ ổ ơ

Câu  4:  Ng i  con  v   thăm  m   vào  th i  gian  ườ ề ẹ ờ

nào? Thông qua d u hi u nào mà bi t m  không  ấ ệ ế ẹ

có nhà?

Câu  5:  Hãy  đoán  xem  tr c  khi  v   thăm  nhà,  ướ ề

ng ườ i con đã hình dung ra c nh g p m  nh  th   ả ặ ẹ ư ế

nào?

Câu 6: Hành đ ng  ộ th  th n vào ra  ơ ẩ th  hi n tâm  ể ệ

tr ng gì c a ng ạ ủ ườ i con?

Câu  7:  Nh n  xét  cách  gieo  v n  l c  bát  trong  câu:  ậ ầ ụ

Câu 8: C nh v t quanh ngôi nhà c a m  hi n lên  ả ậ ủ ẹ ệ

v i  nh ng  hình  nh  nào?  Nh ng  hình  nh  đó  đã  ớ ữ ả ữ ả giúp  cho  ng ườ i  con  hi u  gì  v   cu c  s ng  h ng  ể ề ộ ố ằ ngày c a m  và nh ng ph m ch t gì   m ? ủ ẹ ữ ẩ ấ ở ẹ

Câu 9: Xác đ nh bi n pháp tu t    kh  th  hai và  ị ệ ừ ở ổ ứ

ch  ra tác d ng c a bi n pháp  y ỉ ụ ủ ệ ấ Câu 10: Kh  th  cu i có gì đ c bi t? Theo em, d u  ổ ơ ố ặ ệ ấ

ch m  l ng    dòng  đ u  trong  kh   th   cu i  có  tác  ấ ử ở ầ ổ ơ ố

d ng gì? ụ Câu  11:  Đi u  gì  làm  ng i  con  ề ườ “Ngh n  ngào  ẹ

PHI U H C T P TÌM HI U VĂN B N V  THĂM MẾ Ọ Ậ Ể Ả Ề Ẹ