(Hoá Học Lớp 12)Phần 2 hoá học vô cơ chương 9 kim loại đặc biệt (13 trang)

CrCl vàK CrO 2 2 4 Câu 2: Cho m gam hỗn hợp bột X gồm ba kim loại Zn, Cr, Sn cĩ số mol bằng nhau tác dụng hết với lượng dư dung dịch HCl lỗng, nĩng thu được dung dịch Y và khí H... Sau k

Phần 2: HĨA HỌC VƠ CƠ CHƯƠNG 9: KIM LOẠI ĐẶC BIỆT

1 Hĩa trị

a Quên Cr phản ứng khi nào sinh ra sản phẩm hĩa trị (II), (III), và (IV)

Cr 2HCl +  → CrCl + H ↓

0

t

2Cr 3Cl + → 2CrCl

0

t

4Cr 3O + → 2Cr O

b Quên Sn phản ứng khi nào sinh ra sản phẩm hĩa trị (II) và (IV)

0

t

Sn O + → SnO

Sn HCl +  → SnCl + H ↑

0

t

3 n 8HNOS + loãng)→3Sn(NO ) +2NO↑ +4H O

Sn 8HNO Sn(NO ) 4NO 4H O

2 Tính lưỡng tính

a Nhầm lẫn tính lưỡng tính giữa các oxit, hiđroxit của Crom

 CrO: oxit bazơ

CrO 2HCl CrCl H O

 Cr O : Oxit lưỡng tính, tan trong axit và kiềm đặc2 3

Cr O 6HCl 2CrCl 3H O

Cr O + 2NaOH  → 2NaCrO + H O

 CrO : Hiđroxit axit3

CrO + H O  → H CrO

2CrO + H O  → K Cr O

 Cr(OH) : Hiđroxit lưỡng tính3

Cr(OH) + 3HCl  → CrCl + 3H O

Cr(OH) + NaOH  → NaCrO + 2H O

b Nhầm lẫn tính lưỡng tính giữa các oxit, hiđroxit của kẽm

 ZnO: oxit lưỡng tính

ZnO 2HCl +  → ZnCl + 2H O

ZnO 2NaOH +  → Na ZnO + H O

 Zn(OH) : hiđroxit lưỡng tính2

Zn(OH) + 2HCl  → ZnCl + 2H O

Zn(OH) + 2NaOH  → Na ZnO + 2H O

3 Tạo phức

 Hiđroxit và muối ít tan của một số kim loại đặc biệt (Cu, Ni, Zn, Ag) cĩ khả năng bị hịa tan bởi dung dịch amoniac

Cu(OH) +4NH →Cu(NH ) (OH)

Zn(OH) +4NH →Zn(NH ) (OH)

AgCl 3NH+ +H O→Ag(NH ) OH NH Cl +

 Cr(OH) khơng bị hịa tan bởi dung dịch amoniac3

4 Cromat và đicromat

Nhầm lẫn màu của muối đicromat và cromat

2

Cr O + H O € 2CrO−+ 2H+

Da cam Vàng

 Muối đicromat bền trong mơi trường axit

 Muối cromat bền trong mơi trường bazơ

B PHÂN TÍCH

LỖI SAI 48: HĨA TRỊ CỦA CROM VÀ THIẾC

Lí thuyết:

 Quên Cr phản ứng khi nào sinh ra sản phẩm hĩa trị (II), (III), và (IV)

2 2

Cr 2HCl +  → CrCl + H ↑

0 t

2Cr 3Cl + → 2CrCl

0 t

4Cr 3O + → 2Cr O

 Quên Sn phản ứng khi nào sinh ra sản phẩm hĩa trị (II) và (IV).

0 t

Sn O + → SnO

2 2

Sn 2HCl +  → SnCl + H ↑

0 t

3 loã ng 3 2 2

3Sn 8HNO + ( )→ 3Sn NO ( ) + 2NO ↑ + 4H O

0 t 3(đặ c) 3 4 2 2

Sn 8HNO + → Sn(NO ) + 4NO ↑ + 4H O

Ví dụ 1: Cho các phương trình phản ứng hĩa học sau:

(a) t0

2

2Sn O + → 2SnO

(b) Sn 4HCl + → SnCl4+ 2H2↑

(c) 3Sn 16HNO + 3(l)→t0 3Sn(NO )3 4+ 4NO ↑ + 8H O2

(d) Sn 8HNO + 3(đặc)→t0 Sn(NO )3 4+ 4NO2↑ + 4H O2

(e) t0

Cr Cl + → CrCl

(f) 2Cr 6H SO + 2 4(đ)→t0 Cr (SO )2 4 3+ 3SO2↑ + 6H O2

Số phản ứng đúng là

Hướng dẫn giải

(a) sai vì t0

Sn O + → SnO (b) sai vì Sn 2HCl + → SnCl2+ H2↑

(c) sai vì 3Sn 8HNO + 3(l) →t0 3Sn(NO )3 2+ 2NO ↑ + 4H O2

(d) đúng

(e) sai vì t0

2Cr 3Cl + → 2CrCl (f) đúng

→Cĩ 2 phản ứng đúng → Đáp án C

Lỗi sai

 Cho rằng phản ứng (a), (d), (e), (f) đúng → Chọn A

 Cho rằng phản ứng (a), (c), (f) đúng → Chọn B

 Cho rằng phản ứng (b), (c), (d), (e), (f) đúng → Chọn D

Ví dụ 2: Cho sơ đồ phản ứng Cr→ →+O ,t 2 0 X + HCldư Y

Chất X,Y trong sơ đồ trên là:

A.CrO, CrCl2 B. Cr O ,CrCl 2 3 3 C. Cr O , 2 3 CrCl2 D CrO, CrCl 3

Hướng dẫn giải

0

t

4Cr 3O + → 2Cr O

X

Cr O + 6HCl  → 2CrCl + 3H O

Y

→ Đáp án B.

Lỗi sai

 Nhầm X là CrO→ Chọn A hoặc D

 Nhầm Y là CrCl2→ Chọn A hoặc C

Thử thách bạn

Câu 1: Cho sơ đồ phản ứng: Cl 2 KOH ,Cl đ 2

t

Cr + → → X + Y Biết X, Y là hợp chất của Crom Hai chất x và Y lần lượt là

A CrCl và 2 Cr(OH) 3 B CrCl và 3 K Cr O 2 2 7

C CrCl và 3 K CrO 2 4 D. CrCl vàK CrO 2 2 4

Câu 2: Cho m gam hỗn hợp bột X gồm ba kim loại Zn, Cr, Sn cĩ số mol bằng nhau tác dụng hết với lượng dư dung dịch HCl lỗng, nĩng thu được dung dịch Y và khí H Cơ cạn dung dịch Y2 thu được 8,98 gam muối khan Nếu cho m gam hỗn hợp X tác dụng hồn tồn với O (dư) thì thể2 tích khí O (đktc) phản ứng là:2

A 0,784 lít B 1,008 lít C 0,672 lít D 0,896 lít

LỖI SAI 49: TÍNH LƯỠNG TÍNH

Lí thuyết:

Nhầm lẫn tính lưỡng tính giữa các oxit, hiđroxit của Crom

 CrO: oxit bazơ

2 2 CrO 2HCl +  → CrCl + H O

 Cr O2 3: oxit lưỡng tính, tan trong axit và kiềm đặc

Cr O + 6HCl  → 2CrCl + 3H O

Cr O + 2NaOH  → 2NaCrO + H O

 CrO3: oxit axit

CrO + H O  → H CrO

3 2 2 2 7 2CrO + H O  → H Cr O

 Cr(OH)3: hiđroxit lưỡng tính

Cr(OH) + 3HCl  → CrCl + 3H O

Cr(OH) + NaOH  → NaCrO + 2H O

Nhầm lẫn tính lưỡng tính giữa các oxit, hiđroxit của kẽm

 ZnO: oxit lưỡng tính

2 2 ZnO 2HCl +  → ZnCl + H O

2 2 2 ZnO 2NaOH +  → Na ZnO + H O

 Zn(OH)2: hiđroxit lưỡng tính

Zn(OH) + 2HCl  → ZnCl + 2H O

Zn(OH) + 2NaOH  → Na ZnO + 2H O

Ví dụ : Cho dãy các chất: Cr(OH) ,Al (SO ) ,Mg(OH) ,Zn(OH) ,MgO,CrO Số chất trong3 2 4 3 2 2 3 dãy có tính chất lưỡng tính là:

Hướng dẫn giải

Có 2 chất có tính lưỡng tính là: Cr(OH) và 3 Zn(OH)2

Cr(OH) + 3HCl  → CrCl + 3H O

Cr(OH) + NaOH  → NaCrO + 2H O

Zn(OH) + 2HCl  → ZnCl + 2H O

Zn(OH) + 2NaOH  → Na ZnO + 2H O

→ Đáp án B.

Lỗi sai

 Cho rằng Al (SO ) lưỡng tính 2 4 3 → có 3 chất lưỡng tính→ Đáp án C

 Cho rằng CrO và 3 Al (SO ) lưỡng tính 2 4 3 → có 4 chất lưỡng tính → Đáp án D

 Cho rằng CrO ,Al (SO ) và 3 2 4 3 Mg(OH) đều lưỡng tính 2 → có 5 chất lưỡng tính →

Đáp án A

Thử thách bạn

Câu 3: Có năm dung dịch riêng biệt (NH )SO ,ZnCl ,Cr(NO ) ,4 4 2 3 3 K CO ,Al(NO ) Cho dung2 3 3 3 dịch Ba(OH) đến dư vào năm dung dịch trên Sau khi phản ứng kết thúc, số trường hợp có kết2 tủa là:

Câu 4: Chất nào sau đây vừa phản ứng với dung dịch NaOH loãng, vừa phản ứng với dung dịch HCl?

A. NaCrO 2 B. Cr(OH) 3 C. Na CrO 2 4 D. CrCl 3

Câu 5: Cho dãy các chất: Cr O ,Cr(OH) ,CrO ,2 3 3 3 Zn(OH) ,NaHCO ,Al O Số chất trong dãy2 3 2 3 tác dụng được với dung dịch NaOH (đặc, nóng) là:

LỖI SAI 50: TẠO PHỨC VỚI NH3

Lí thuyết:

 Hiđroxit và muối ít tan của một số kim loại đặc biệt (Cu, Zn, Ag) có khả năng bị hòa tan bởi dung dịch amoniac loãng

Cu(OH) + 4NH  →  Cu(NH ) (OH)  

Zn(OH) + 4NH  →  Zn(NH ) (OH)  

AgCl 3NH + + H O  →   Ag(NH ) OH NH Cl   +

 Chú ý: Cr(OH)3không bị hòa tan bởi dung dịch amoniac

Ví dụ : Có 4 dung dịch muối riêng biệt: CuCl ,ZnCl ,FeCl ,AlCl Nếu thêm dung dịch KOH 2 2 3 3 (dư) rồi thêm tiếp dung dịch NH (dư) vào 4 dung dịch trên thì số chất kết tủa thu được là:3

Hướng dẫn giải

Sơ đồ phản ứng: 3

2

NH dö

3

3

CuCl ZnCl Fe(OH)

Fe(OH) FeCl Cu(OH)

AlCl

+ +









(1) CuCl2+2KOH→Cu(OH)2↓ +2KCl

Cu(OH) +4NH →Cu(NH ) (OH)

(2) ZnCl2+2KOH→Zn(OH)2↓ +2KCl

2KOH Zn(OH)+ →K ZnO +2H O

(3) FeCl3+3KOH→Fe(OH)3↓ +3KCl

(4) AlCl3+3KOH→Al(OH)3↓ +3KCl

KOH Al(OH)+ →KAlO +2H O

→ Đáp án B

Lỗi sai

 Cho rằng Cu(OH) không tạo phức với dung dịch 2 NH3→ có 2 kết tủa:

Cu(OH) ,F e(OH) → Chọn A

 Quên Zn(OH) và 2 Al(OH) lưỡng tính và 3 Zn(OH) không tạo phức với 2 NH3→ có 3 kết tủa: Zn(OH) ,Al(OH) ,Fe(OH)2 3 3→ Chọn C

 Cho rằng cả 4 dung dịch đều tạo kết tủa và các kết tủa này đều không tan trong KOH dư

và NH dư 3 → Chọn D

Thử thách bạn

Câu 6: Có 4 dung dịch riêng biệt trong 4 ống nghiệm: AgNO ,CuSO ,AlCl ,Cr (SO ) Cho 3 4 3 2 4 3 dung dịch NH đến dư vào bốn dung dịch trên Sau khi các phản ứng kết thúc Số ống nghiệm có3 kết tủa là

Câu7: Hòa tan hoàn toàn 1,23 gam hỗn hợp X gồm Cu và Al vào dung dịch HNO đặc, nóng thu3 được 1,344 lít khí NO (sản phẩm khử duy nhất, ở đktc) và dung dịch Y Sục từ từ khí 2 NH dư 3 vào dung dịch Y, sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được m gam kết tủa Phần trăm về khối lượng của Cu trong hỗn hợp X và giá trị của m lần lượt là

A.21,95% và 2,25 B 78,05% và 2,25 C.21,95% và 0,78 D 78,05% và 0,78 LỖI SAI 51: MUỐI ĐICROMAT VÀ CROMAT

Lí thuyết:

 Nhầm lẫn màu của muối đicromat và cromat

Cr O− + H O € 2CrO −+ 2H+

Da cam Vàng

 Không nhớ được muối đicromat và cromat bền trong môi trường nào.

 Muối đicromat bền trong môi trường axit

 Muối cromat bền trong môi trường bazơ

Ví dụ: Hiện tượng xảy ra khi nhỏ vài giọt dung dịch H SO2 4vào dung dịch Na CrO2 4là:

A Dung dịch chuyển từ màu vàng sang không màu.

B Dung dịch chuyển từ màu da cam sang màu vàng.

C Dung dịch chuyển từ màu vàng sang màu da cam.

D Dung dịch chuyển từ không màu sang màu da cam.

Hướng dẫn giải

2 2

Cr O− + H O € 2CrO −+ 2H+

Da cam Vàng

Thêm H SO2 4→     H+ tăng → cân bằng dịch chuyển sang trái → dung dịch chuyển từ màu vàng sang màu da cam.

→ Đáp án C.

Lỗi sai

• Nhầm lẫn màu của muối đicromat và cromat → Chọn B

• Quên màu của muối đicromat và cromat → Chọn A,D

Thử thách bạn

Câu 8: Khi cho lượng dư dung dịch KOH vào ống nghiệm đựng dung dịch kali đicromat, dung dịch trong ống nghiệm

A Chuyển từ màu da cam sang màu vàng.

B Chuyển từ màu vàng sang màu đỏ.

C Chuyển từ màu da cam sang màu xanh lục.

D Chuyển từ màu vàng sang màu da cam.

Câu 9: Cho sơ đồ chuyển hóa giữa các hợp chất của crom:

(Cl KOH) H SO (FeSO H SO ) KOH

3

Cr(OH) → + X + + →  Y + →  Z + + → T

Các chất X, Y, Z, T theo thứ tự là:

A K CrO ;KCrO ;K Cr O ;Cr (SO )2 4 2 2 2 7 2 4 3 B. KCrO ;K Cr O ;K CrO ;Cr (SO )2 2 2 7 2 4 2 4 3.

C. KCrO ;K Cr O ;K CrO ;CrSO2 2 2 7 2 4 4 C KCrO ;K CrO ;K Cr O ;Cr (SO )2 2 4 2 2 7 2 4 3

Hướng dẫn giải bài tập thử thách

Câu 1: Đáp án C.

0 t

2Cr 3Cl + → 2CrCl

X

2CrCl + 16KOH 3Cl +  → 2K CrO + 12KCl 8H O +

Y

Lỗi sai

 Nhầm X là CrCl2→ Chọn A hoặc D

 Nhầm Y là K Cr O2 2 7→ Chọn B

Câu 2: Đáp án B.

Sơ đồ phản ứng:

2

2

2

ZnCl Zn

HCl

n x(mol)

+



Ta có: mmuoái= 136x +123x+190x = 8,98 → x = 0,02

0 t 2 2Zn O + → 2ZnO

0,02 → 0,01

0 t

4Cr 3O + → 2Cr O

0,02 → 0,015

0 t

Sn O + → SnO

0,02 → 0,02

2

O

n = 0,01 + 0,015 + 0,02 = 0,045 mol

2

O

V = 0,045.22,4 = 1,008 lít

Lỗi sai

 Cho rằng: Sn →t0 SnO

2

Cr Zn Sn O

n

→ = + + = 0,01 + 0,015+0,01 = 0,035 mol

2 O V

→ = 0,035.22,4 = 0,784 (l) → Chọn A

 Cho rằng: Cr O 2 CrO

2

Cr Zn Sn O

n

= + + = 0,01+0,01+0,01 = 0,03 mol

2 O V

→ = 0,03.22,4 = 0,672 (L) → Chọn C

 Cho rằng: Cr →O 2 CrO

2

Cr Zn

→ = + + = 0,01+0,01+0,02 = 0,04 mol

2 O V

→ = 0,04.22,4 = 0,896 (L) → Chọn D

Câu 3: Đáp án B

Ống nghiệm đựng dung dịch (NH ) SO ,K CO4 2 4 2 3có kết tủa vì:

Ba(OH) + (NH )SO  → BaSO ↓ + 2NH ↑ + 2H O

Ba(OH) + K CO  → BaCO ↓ + 2KOH

Ống nghiệm đựng dung dịch ZnCl ,Cr(NO )2 3 3và Al(NO )3 3không có kết tủa vì:

2

2

2OH− + Zn(OH)  → ZnO− + 2H O 3

3 3OH−+ Cr +  → Cr(OH) OH− + Cr(OH)3 → CrO2− + 2H O2

3

3 3OH−+ Al +  → Al(OH) (OH)−+ Al(OH)3 → AlO2−+ 2H O2

Lỗi sai

 Cho rằng Cr(OH) ,Al(OH) ,Zn(OH)3 3 3không tan trong dung dịch Ba(OH)2dư

→ ống nghiệm đựng Cr(NO ) ,Al(NO ) ,ZnCl3 3 3 3 2tạo kết tủa

→ Chọn A, C hoặc D

Câu 4: Đáp án B

A sai vì NaCrO2không phản ứng với NaOH

NaCrO + 4HCl  → CrCl + NaCl 2H O +

B đúng vì: Cr(OH)3+ 3HCl  → CrCl3+ 3H O2

Cr(OH) + NaOH  → NaCrO + 2H O

C sai vì NaCrO4không phản ứng với NaOH

2NaCrO + 2HCl  → Na Cr O + 2NaCl H O +

D sai vì CrCl3không phản ứng với HCl

CrCl + 3NaOH  → Cr(OH) ↓ + 3NaCl

Lỗi sai

 Nhầm lẫn các muối của Cr cũng lưỡng tính (NaCrO ,Na CrO ,CrCl )2 2 4 3 : vừa phản ứng với dung dịch NaOH loãng, vừa phản ứng với dung dịch HCl

→ Chọn A, C hoặc D

Câu 5: Đáp án B

Tất cả các chất trên đều phản ứng với NaOH đặc, nóng

2 3 2 2

Cr O + 2NaOH  → 2NaCrO + 2H O

Cr(OH) + NaOH  → Na Cr(OH)    

CrO + 2NaOH  → Na CrO + H O

Zn(OH) + 2NaOH  → Na Zn(OH)    

NaHCO + NaOH  → Na CO + H O

Al O + 2NaOH 3H O +  → 2Na Al(OH)    

→ Có 6 chất tác dụng được với dung dịch NaOH đặc, nóng

Lỗi sai

 Cho rằng Cr O2 3không tác dụng với dung dịch NaOH đặc, nóng → Chọn A

 Cho rằng Cr O ,Cr(OH)2 3 3không tác dụng với dung dịch NaOH đặc, nóng → Chọn D

 Cho rằng Cr O ,Cr(OH) ,NaHCO2 3 3 3không tác dụng với dung dịch NaOH đặc, nóng

→ Chọn C

Câu 6: Đáp án A

AgNO + 3NH + H O  →   Ag(NH ) OH NH NO   +

CuSO + 6NH + H O  →   Cu(NH ) (OH)   + (NH ) SO

AlCl + 3NH + 3H O  → Al(OH) ↓ + 3NH Cl

Cr (SO ) + 6NH + 6H O  → 2Cr(OH) ↓ + 3(NH ) SO

→ Có 2 ống nghiệm có kết tủa: Al(OH)3và Cr(OH)3

Lỗi sai

 Cho rằng Cr(OH)3tan trong dung dịch amoniac → Có 1 ống nghiệm tạo kết tủa:

3 AlCl → Chọn B

 Cho rằng Cu(OH)2không tan trong dung dịch amoniac → Có 3 ống nghiệm tạo kết tủa: AlCl ,Cr (SO ) ,CuSO3 2 4 3 4→ Chọn D

 Cho rằng Cu(OH)2không tan trong dung dịch amoniac

3 AgNO không tạo phức với dung dịch amoniac loãng → tạo thành Ag O2 kết tủa

→ Có 4 ống nghiệm tạo kết tủa: AlCl ,Cr (SO ) ,CuSO ,AgNO3 2 4 3 4 3→ Chọn C

Câu 7: Đáp án D

HNO 3 2 NH dö 3 4 2 Cu

Cu(NH ) (OH) Cu(NO )

n x(mol)

2

NO

1,344

22,4

2

2 2 2H+ + NO− +  1e → NO + H O 3

Cu

64x 27y 1,23 x 0,015 %m 0,015.64 .100% 78,05%

1,23

Al(OH) Al Al(OH)

n = n = 0,01(mol) → m = 0,01.78 0,78(g) =

Lỗi sai

 Sau phản ứng thu được 2 kết tủa:

Cu(OH) ,Al(OH) keá ttuû a

m

→ = 0,15.98 + 0,01.78 = 2,25 gam → Chọn A hoặc B

 Nhầm phần trăm về khối lượng của Cu và Al:

Cu

%m = 21,95% → Chọn A hoặc C Câu 8: Đáp án A

Cr O− + H O € 2CrO −+ 2H+

Da cam Vàng

Khi thêm OH− →     H+ giảm do phản ứng: H+ + Oh− → H O2

→ Cân bằng chuyển dịch sang phải → dung dịch chuyển từ màu da cam sang màu vàng.

Lỗi sai

 Nhầm lẫn màu của muối đicromat và cromat → Đáp án D

 Quên màu của muối đicromat và cromat → Đáp án B, C

Câu 9: Đáp án D

Cr(OH) + KOH  → KCrO + 2H O

X

2KCrO + 3Cl + 8KOH  → 2K CrO + 6KCl 4H O +

Y

2 4 2 4 2 2 7 2 4 2

2K CrO + H SO  → K Cr O + K SO + H O

Z

2 2 7 4 2 4 2 4 2 4 3 2 4 3 2

K Cr O + 6FeSO + 7H SO  → K SO + Cr (SO ) + 3Fe (SO ) + 7H O

T

Lỗi sai

 Xác định sai sản phẩm của X: K CrO2 4→ Chọn A

 Nhầm lẫn Y và Z: K CrO2 4và K Cr O2 2 7→ Chọn B

 Cho rằng Cr6 +bị khử tới Cr2+ → T làCrSO4→ Chọn C