Tài liệu CHƯƠNG 9 QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP docx

Các loại vốn trong doanh nghiệp Căn cứ vào tác dụng và đặc điểm chu chuyển vốn trong quá trình sản xuất, vốn của các doanh nghiệp được chia ra làm hai loại: - Vốn lưu động: Là biển hiện

CHƯƠNG 9 QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP

I TỔ CHỨC SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP

1 Khái niệm về vốn kinh doanh trong doanh nghiệp

Vốn là một phạm trù kinh tế trong lĩnh vực tài chính, nó gắn liền với sản xuất hàng hóa Vốn là tiền nhưng tiền chưa hẳn đã là vốn, tiền trở thành vốn khi

nó hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và lưu thông

Vốn hiểu theo nghĩa rộng là tiềm năng phục vụ sản xuất gồm: tư liệu sản xuất, lao động, tri thức, khả năng, tổ chức, điều kiện tự nhiên,…Trong sản xuất kinh doanh, vốn được hiểu là giá trị của các đầu vào Đó là điều kiện vật chất cần thiết để tiến hành kinh doanh

2 Nguồn hình thành vốn trong các doanh nghiệp

Nguồn vốn trong các doanh nghiệp có thể hình thành gồm:

- Vốn do Nhà nước cung cấp

- Vốn cổ phần do các thành viên đóng góp

- Vốn liên doanh liên kết

- Vốn vay ngân hàng hoặc các tổ chức kinh tế khác

- Huy động thông qua thị trường chứng khoán, phát hành cổ phiếu

3 Các loại vốn trong doanh nghiệp

Căn cứ vào tác dụng và đặc điểm chu chuyển vốn trong quá trình sản xuất, vốn của các doanh nghiệp được chia ra làm hai loại:

- Vốn lưu động: Là biển hiện bằng tiền của tài sản lưu động

- Vốn cố định: Là biển hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản cố định

II QUẢN LÝ VỐN LƯU ĐỘNG.

1 Khái niệm vốn lưu động

Vốn lưu động là biểu hiện bằng tiền của các loại tài sản lưu động (giống, thức ăn, phân bón hóa chất, nhiên liệu, vật rẻ tiền mau hỏng) và tài sản lưu thông, thành phẩm, vốn kế toán, vốn tiền mặt,…Thành phẩm trên đường gửi đi, để đảm bảo cho sản xuất và tái sản xuất của doanh nghiệp tiến hành một cách bình thường

2 Phân loại vốn lưu động và đặc điểm vốn lưu động trong nuôi trồng thủy sản.

2.1 Căn cứ vào quá trình luân chuyển và tuần hoàn của vốn trong doanh nghiệp người ta chia vốn lưu động làm 3 loại

- Vốn dự trữ sản xuất: Phục vụ cho quá trình dự trữ nguyên vật liệu

- Vốn sản xuất: Trực tiếp phục vụ cho quá trình sản xuất

- Vốn lưu thông: Phục vụ cho quá trình lưu thông

2.2 Căn cứ vào phương pháp xác định vốn người ta chia vốn lưu động làm 2 loại

- Vốn lưu động định mức: Là số vốn tối thiểu cần thiết đảm bảo cho quá trình sản xuất của doanh nghiệp tiến hành một cách bình thường người ta định mức được

- Vốn lưu động không định mức: Là số vốn lưu động phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nhưng không có căn cứ để tính toán định mức được Ví dụ: thành phẩm trên đường gửi đi, vốn kết toán, vốn tiền mặt

2.3 căn cứ vào nguồn hình thành của vốn người ta chia vốn lưu động làm 2 loại:

- Vốn lưu động tự có: Là vốn lưu động do Nhà nước cấp phát không phải

hoàn trả, hay do các thành viên trong doanh nghiệp đóng góp,…

- Vốn lưu động đi vay: Để đảm bảo sản xuất kinh doanh doanh nghiệp có

thể vay vốn ở ngân hàng hoặc các tổ chức kinh tế khác

2.4 Đặc điểm của vốn lưu động trong doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản

Vốn lưu động trong doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản có một số đặc điểm cần lưu ý sau:

- Do chu kỳ sản xuất dài nên vốn lưu động chu chuyển tương đối chậm

- Do sản xuất mang tính chất thời vụ nên nhu cầu về vốn lưu động của doanh nghiệp không đều giữa các thời kỳ trong năm

3 Xác định nhu cầu về vốn lưu động của doanh nghiệp

Nhu cầu về vốn lưu động của doanh nghiệp được xác định căn cứ vào kế hoạch sản xuất kinh doanh các loại sản phẩm Theo nguyên tắc kết hợp các yếu tố đầu vào:

- Giống

- Thức ăn

- Phân bón và hóa chất

81

- Lao động,….

4 Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn lưu động

Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn lưu động của doanh nghiệp thông qua các chỉ tiêu chủ yếu sau:

4.1 Chu chuyển vốn lưu động

Chu chuyển vốn lưu động là khoảng thời gian để vốn lưu động quay trọn một vòng kể từ khi đưa vốn lưu động vào sản xuất cho đến khi tiêu thụ xong sản phẩm

và thu hồi vốn lưu động về dưới dạng tiền tệ

Các chỉ tiêu của chu chuyển vốn lưu động:

+ Số lần chu chuyển vốn lưu động

LÑ

V

M

Trong đó: L : Số lần chu chuyển của vốn lưu động trong kỳ

M : Tổng mức luân chuyển vốn lưu động trong kỳ VLĐ : Số vốn lưu động sử dụng trong kỳ

+ Số ngày của một lần luân chuyển vốn lưu động

L

N

Trong đó: T : Số ngày của một lần luân chuyển

N : Số ngày của một kỳ kinh doanh

4.2 Hiệu suất hoàn trả vốn lưu động.

LÑ

V

G

4.3 Hệ số chiiếm dụng vốn lưu động

Gsl

Vld

Số vốn lưu động bình quân trong kỳ được rút ra từ bảng tổng kết tài sản

Vốn lưu động bình quân

lđ s/d ngày đầu tháng+ Vlđ s/d ngày cuối tháng

2

Vốn lưu động bình

lđ s/d bình quân tháng 1+ …tháng 2 + …tháng 3

3

Vlđ s/d bình quân Q1+ …Q2+ …Q3+ …Q4

4

Tổng mức luân chuyển là tổng hợp quy mô chu chuyển của vốn trên các giai đoạn, bao gồm:

- Tổng tiền thu về tiêu thụ sản phẩm hàng hóa = Sản lượng x Giá bán

- Giá trị đàn cá thịt chuyển thành cá bố mẹ tính theo giá thành

- Giá trị sản phẩm và dịch vụ của các ngành sản xuất kinh doanh khác trong doanh nghiệp

Ý nghĩa của việc đẩy nhanh tốc độ chu chuyển vốn lưu động: Tăng tốc độ

chu chuyển vốn lưu động nhằn mục đích tiết kiệm tương đối và tiết kiệm tuyệt đối vốn lưu động

- Tiết kiệm tương đối vốn lưu động: Nhằm tăng kế hoạch sản xuất kinh

doanh mà lượng vốn lưu động không đổi

- Tiết kiệm tuyệt đối vốn lưu động: Không thay đổi kế hoạch sản xuất kinh

doanh mà lượng vốn lưu động giảm đi

5 Các biện pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động

- Xác định đúng đắn phương hướng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, kết hợp ngành có chu kỳ sản xuất dài và ngành có chu kỳ sản xuất ngắn để khắc phục tính chất mùa vụ trong quá trình sử dụng vốn

- Không ngừng cải tiến và áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến nhằm rút ngắn chu kỳ sản xuất

- Không ngừng nâng cao năng suất lao động, tăng thu nhập, tiết kiệm vốn, giảm lượng vốn chiếm dụng trên một đơn vị sản phẩm

Giảm đến mức tối cần thiết vốn dự trữ cho sản xuất, tổ chức lưu thông hàng hóa một cách nhanh nhất, làm cho vốn không bị ứ đọng, thanh toán kịp thời các khoản nợ, giảm bớt các khoản chiếm dụng vốn

III QUẢN LÝ VỐN CỐ ĐỊNH

1 Khái niệm vốn cố định

83

Vốn cố định là biểu hiện bằng tiền của các loại tài sản cố định, nó tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất, giá trị của nó được chuyển từng phần vào giá trị sản phẩm sau mỗi chu kỳ kinh doanh dưới hình thức khấu hao

Vốn cố định là bộ phận chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số vốn sản xuất Do tính chất sử dụng của nó cần phân loại vốn cố định theo hình thức phân loại tài sản cố định

- Vốn cố định dùng vào sản xuất

- Vốn cố định không dùng vào sản xuất v.v…

2 Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn cố định

Để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn cố định của doanh nghiệp có thể sử dụng một số chỉ tiêu sau

a Hiệu suất sử dụng vốn cố định

K

Gsl

Gsl: Giá trị sản lượng của kỳ kinh doanh

K: tổng số vốn cố định

b Hiệu suất sử dụng vốn cố định (theo lợi nhuận Hp)

K

P

Hp: Hiệu suất sử dụng vốn cố định theo lợi nhuận

P: Lợi nhuận của kỳ kinh doanh

c Hệ số chiếm dụng vốn cố định

Gsl

K

H: hệ số chiếm dụng vốn cố định

Gsl: Giá trị sản lượng của kỳ kinh doanh

K: tổng số vốn cố định

*Để đánh giá hiệu quả vốn đầu tư xây dựng cơ bản có thể sử dụng các chỉ tiêu sau

a Giá trị sản phẩm tăng tính theo đơn vị chi phí vật tư và lao động (Sp)

) 0 0 ( ) 1 1 (

0 1

L C L C

G G Sp

+

− +

−

=

G 0, G 1: Giá trị sản lượng bình quân hàng năm trước và sau khi đầu tư xây dựng cơ bản mới

C 0, C 1: Chi phí vật tư bình quân hàng năm trước và sau khi đầu tư xây dựng

cơ bản mới

L 0 , L 1: Chi phí lao động bình quân hàng năm trước và sau khi đầu tư xây dựng cơ bản mới

b Tổng thu nhập tăng tính trên 1 đơn vị vốn đầu tư xây dựng cơ bản

0 1

0 1

Dt Dt

B B B

−

−

=

B 0, B 1 : Tổng thu nhập trước và sau khi đầu tư

Dt 0 , Dt 1: Vốn đầu tư cơ bản trước và sau khi đầu tư

c.Thời gian hoàn vốn đầu tư (Th) tính bằng năm

KH M

Dt Th

+

=

Dt: là giá trị vốn đầu tư tăng thêm

M: Mức lãi hàng năm tăng thêm

KH: Mức khấu hao hàng năm tăng thêm

3 Các biện pháp chủ yếu để sử dụng vốn cố định hợp lý

- Đầu tư trang bị đồng bộ, tập trung dứt điểm

- Trong đầu tư xây dựng cơ bản phải điều tra quy hoạch, thiết kế đầy đủ không để lãng phí vốn

- Rút ngắn thời gian thi công, nhanh chóng đưa công trình vào hoạt động để thu hồi vốn

- Khai thác tối đa công suất và thời gian làm việc của tài sản cố định

- Thực hiện chế độ kiểm tra theo định kỹ, thực hiện khấu hao đầy đủ

IV HẠCH TOÁN KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP

1 Khái niệm hạch toán kinh doanh

85

Hạch toán kinh doanh là quan sát, đo lường, tính toán và ghi chép mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

+ Hạch toán kinh doanh trong doanh nghiệp là công cụ và phương pháp quản lý doanh nghiệp có kế hoạch và tiết kiệm

+ Yêu cầu của hạch toán kinh doanh là tính toán, phân tích, giám sát mọi khoản thu, chi để kinh doanh có lãi và mở rộng sản xuất

2 Mục đích của hạch toán kinh doanh

Mục đích chung của hạch toán kinh doanh là nhằm tối đa hóa lợi nhuận

bằng cách tiết kiệm chi phí, tăng năng suất và sản lượng

Mục đích cụ thể của hạch toán kinh doanh:

+ Nâng cao trình độ độc lập, phát huy tính năng động sáng tạo của chủ doanh nghiệp trong việc lựa chọn đối tượng sản xuất kinh doanh, nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực về vật chất, tài chính, và lao động của doanh nghiệp

+ Tính đúng, tính đủ các khoản thu, không ngừng tăng năng suất và sản lượng, tiết kiệm và giảm chi phí sản xuất, để sản xuất kinh doanh có lãi

+ Bảo toàn và phát triển vốn, không ngừng tăng tích lũy để tái sản xuất mở rộng, tăng thêm thu nhập và cải thiện đời sống của mọi thành viên trong doanh nghiệp

3 Nguyên tắc của hạch toán kinh doanh trong doanh nghiệp

a Tự bù đắp, tự trang trải chi phí sản xuất để kinh doanh có lãi, bảo toàn vốn

và mở rộng sản xuất

+ Tự bù đắp, tự trang trải nhằm mục đích bảo toàn vốn- yếu tố đầu vào quan trọng nhất của doanh nghiệp

+ Lãi trong sản xuất là nguồn tích lũy chủ yếu để tái sản xuất mở rộng, nâng cao phúc lợi của doanh nghiệp và của toàn xã hội

+ Trong quá trình sản xuất, hạch toán giúp cho doanh nghiệp quản lý chặt chẽ, sử dụng đầy đủ và có hiệu quả vốn, bảo toàn và phát triển vốn Có như vậy doanh nghiệp mới mở rộng được sản xuất, tồn tại và đứng vững trong nền kinh tế thị trường

+ Thực hiện nguyên tắc này đồi hỏi phải xác định đúng giá thành sản phẩm,trên cơ sở tính đúng tính đủ các loại chi phí sản xuất, đồng thời tìm mọi biện pháp để khai thác hết tiềm năng của doanh nghiệp để hạ giá thành sản phẩm, nâng cao năng suất lao động, số lượng và chất lượng sản phẩm

b.Thực hiện giám đốc bằng đồng tiền đối với mọi hoạt động sản xuất kinh doanh

Doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế quốc dân, chụi sự kiểm tra và giám sát của Nhà nước Để đánh giá đúng kết quả sản xuất kinh doanh, các cơ quan Nhà nước như: Tài chính, Ngân hàng v.v …phải thông qua đồng tiền để tham gia giám sát hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

V HẠCH TOÁN GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP

Khái niệm: Giá thành sản phẩm là toàn bộ các khoản chi phí sản xuất đã

được kết chuyển vào trong sản phẩm

Chi phí sản xuất là toàn bộ các khoản chi phí đã bổ ra để sản xuất trong kỳ, bao gồm: thành phẩm và các loại sản phẩm dở dang

Giá thành sản phẩm thường bao gồm chi phí sản xuất đầu kỳ và một phần chi phí sản xuất trong kỳ

Ý nghĩa: Giá thành là một chỉ tiêu chất lượng tổng hợp, phản ánh trực tiếp

hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

Nếu giá thành < Giá bán thì doanh nghiệp kinh doanh có lãi

Nếu giá thành = Giá bán thì doanh nghiệp kinh doanh hòa vốn

Nếu giá thành > Giá bán thì doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ

2 Tính giá thành của ngành nuôi trồng thủy sản

a Đặc điểm của sản phẩm thủy sản khi tính giá thành

- Sản phẩm trong nuôi trồng thủy sản khi thu hoạch bao gồm cả sản phẩm chính và sản phẩm phụ

- Sản phẩm trong nuôi trồng thủy sản khi thu hoạch có nhiều phẩm cấp khác nhau

- Một số đối tượng nuôi trồng thủy sản được nuôi thả ghép

- Có đối tượng thủy sản nuôi thả một vụ nhưng thu hoạch 2÷3 vụ

b Đối tượng để tính giá thành: là toàn bộ sản lượng sản phẩm đã thu hoạch

c Đơn vị tính giá thành

- Con giống: Đơn vị tính là con hoặc vạn con (Tôm, cá bột…)

- Sản phẩm tôm, cá thịt: Đơn vị tính là kg, tạ, tấn

d Công thức chung để tính giá thành đơn vị sản phẩm

Q

Tc

Gt: là giá thành đơn vị sản phẩm

Tc: là tổng chi phí

Q: số lượng sản phẩm hoặc dịch vụ

87

Tổng chi phí

(tổng giá thành) = xuất đầu kỳChi phí sản + xuất trong kỳChi phí sản - Chi phí sản xuất chuyển kỳ sau

e Các phương pháp tính giá thành

1 Trường hợp khi thu hoạch được cả 2 loại sản phẩm chính và phụ Khi tính giá thành chúng ta áp dụng công thức sau

Q

Gp Tc

Gt: là giá thành đơn vị sản phẩm

Tc: là tổng chi phí

Q: số lượng sản phẩm hoặc sản lượng sản phẩm

Gp: là giá trị sản phẩm phụ

2 Trường hợp sản phẩm khi thu hoạch có nhiều phẩm cấp

Ngoài việc tính giá thành bình quân, ta có thẻ vận dụng phương pháp hệ số giá trị dinh dưỡng để tính giá thành đơn vị sản phẩm ở các cấp khác nhau

Ví dụ: Số liệu về chi phí cho nuôi cá của một doanh nghiệp như sau:

- Tổng chi phí sản xuất thực tế trong kỳ là:15.600.000 đ

- Số lượng sản phẩm thu được theo bảng sau

Loại phẩm

cấp Sản lượng thực tế (kg) Hệ số giá trị dinh dưỡng Sản lượng quy đổi (kg)

Giá thành bình quân 1kg cá = 15.600.000 = 2.600

6.000 Giá thành bình

quân 1kg cáloại 1 = 15.600.000 = 3.120 đ

5.000 Giá thành bình

quân 1kg cáloại 2 = 3.120 x 0,8 = 2.496 đ Giá thành bình

quân 1 kg cáloại 3 = 3.120 x 0,7 = 2.184 đ

3 Tính giá thành sản phẩm của các đối tượng nuôi thả một vụ nhưng thu hoạch 2÷3 vụ

Đối với các đối tượng nuôi trồng thủy sản, đến cuối năm chưa thu hoạch xong( phải để lại năm sau), khi tính giá thành sản phẩm cần trừ bớt khoản chi phí sản xuất của những sản phẩm chưa thu hoạch và được gọi là chi phí sản xuất chuyển kỳ sau ( hay chi phí sản xuất dở dang) Chi phí sản xuất chuyển kỳ sau được tính theo công thức:

Chi phí sản

xuất chuyển

kỳ sau =

Chi phí sản xuất đầu kỳ + trong kỳC/p s/x +

C/p thu hoạch số s/p còn lại

x Sản phẩm còn lại thu hoạch tiếp ở

kỳ sau S/p đã thu hoạch + S/p còn thu tiếp

Sản lượng còn lại thu tiếp ở kỳ sau được căn cứ vào tài liệu kiểm kê gíam định sản lượng cuối năm để xác định

4 Tính giá thành sản phẩm của các đối tượng nuôi thả ghép

Đối với các đối tượng nuôi thả ghép ta không thể hạch toán chi phí sản xuất riêng cho từng đối tượng được, do đó ta áp dụng phương pháp hệ số chi phí để tính giá thành từng loại sản phẩm

Ví dụ: Chi phí sản xuất cho nuôi trồng thủy sản của 1 doanh nghiệp nuôi

nước lợ là:100.000.000đ

Trong đó chi phí sản xuất tôm là: 60.000.000 đồng

chi phí sản xuất cá là: 30.000.000 đồng chi phí sản xuất cua là: 10.000.000 đồng Chi phí thực tế của doanh nghiệp là 105.000.000 đồng, sản lượng tôm thu được là1.000 kg, sản lượng cá thu được là 2.000 kg, sản lượng cua thu được là 500

kg Tính giá thành sản phẩm của 1 kg sản phẩm các loại

Bài giải: Tính hệ số chi phí → tính tổng giá thành thực tế của sản phẩm →tính giá thành đơn vị sản phẩm

Hệ số chi phí = Chi phí sản xuất thực tế = 105.000.000 = 1,05

Chi phí sản xuất kế hoạch 100.000.000

Tổng giá thành thực tế

của sản phẩm = hoạch của sản phẩmTổng giáthành kế x Hệ số chi phí

Giá thành đơn

vị sản phẩm

= Tổng giá thành thực tế của sản phẩm

Sản lượng sản phẩm Giá thành 1 kg tôm là:

60.000.000 x 1,05 = 63.000 đồng/kg

1000

89