LÝ GIẢI TÍNH tất yếu của QUÁ TRÌNH TIẾN THẲNG lên CNXH bỏ QUA CHẾ độ tư bản CHỦ NGHĨA ở VIỆT NAM và NHỮNG vấn đề cần GIẢI QUYẾT HIỆN NAY để THÚC đẩy QUÁ TRÌNH này

Lời mở đầuTrước khi C.Mác đưa ra học thuyết về hình thái kinh tế xã hội thì về chủ nghĩa duy tâm giữ vai trò thống trị trong khoa học xã hội, cho rằng lịch sử phát triển không có quy luậ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

-

-BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN TRIẾT HỌC

ĐỀ TÀI: LÝ GIẢI TÍNH TẤT YẾU CỦA QUÁ TRÌNH TIẾN THẲNG LÊN CNXH BỎ QUA CHẾ ĐỘ

TƯ BẢN CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT HIỆN NAY ĐỂ THÚC

ĐẨY QUÁ TRÌNH NÀY GVHD: TS Trần Nguyên Ký

Sinh viên: Nguyễn Huy

Lớp: Tài chính Khóa 31.1 – LHP: 21D1PHI41461000414

MSSV: 211111049

Email: huynguyen.211111049@st.ueh.edu.vn

SĐT: 0968 922 744

TP Hồ Chí Minh, Tháng 10/2021

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Lời mở đầu

Trước khi C.Mác đưa ra học thuyết về hình thái kinh tế xã hội thì về chủ nghĩa duy tâm giữ vai trò thống trị trong khoa học xã hội, cho rằng lịch sử phát triển không có quy luật mà chỉ theo chiều hướng ngẫu nhiên, không đoán định, hoặc lịch sử phát triển phụ thuộc vào ý muốn, ý thích chủ quan của con người Học thuyết hình thái kinh tế xã hội sinh ra đã phản bác luận điểm trên và nói rằng lịch sử-xã hội của con người là quá trình lịch sử có quy luật cũng giống như những quy luật tự nhiên Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội là một quá trình lịch sử - tự nhiên, diễn ra theo các quy luật khách quan chứ không phải theo ý muốn chủ quan Cho nên, muốn nhận thức đúng đời sống xã hội phải

đi sâu nghiên cứu các quy luật vận động phát triển của xã hội

1 Lý luận về vấn đề kết hợp biện chứng giữa các mặt đối lập

1.1.Khái niệm và kết cấu của hình thái kinh tế - xã hội.

Hình thái kinh tế - xã hội là một phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử dùng để chỉ xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, với một kiểu quan hệ sản xuất đặc trưng cho xã hội đó, phù hợp với một trình độ nhất định của lực lượng sản xuất, và với một kiến trúc thượng tầng tương ứng được xây dựng nên những quan hệ sản xuất ấy

Hình thái kinh tế - xã hội là một hệ thống hoàn chỉnh, có cấu trúc phức tạp, trong đó có các mặt cơ bản là lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc

thượng tầng Mỗi mặt của hình thái kinh tế - xã hội có vị trí riêng và tác động qua lại lẫn nhau, thống nhất với nhau Cấu trúc cơ bản của hình thái kinh tế

- xã hội bao gồm các thành phần chính là lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất

và kiến trúc thượng tầng Bản thân lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất có quan hệ chặt chẽ với nhau để tạo nên đặc trưng kinh tế trong một hình thái kinh

tế - xã hội Đến lượt nó, đặc trưng kinh tế trong hình thái kinh tế - xã hội cụ thể trở thành nền tảng kinh tế cho sự hình thành, tồn tại và biến đổi của mảng đặc trưng xã hội (kiến trúc thượng tầng) của hình thái này

1.2 Tính lịch sử - tự nhiên của quá trình phát triển hình thái kinh tế -

xã hội.

Quá trình lịch sử - tự nhiên của sự phát triển hình thái kinh tế - xã hội là quá trình biến đổi, phát triển xã hội tuân theo các quy luật xã hội khách quan, dưới sự tác động của nhân tố chủ quan, trong những điều kiện lịch sử nhất định

Một là, sự vận động, phát triển xã hội không tuân theo ý muốn, ý chí chủ quan của con người mà theo các quy luật xã hội khách quan, mà trước hết là các quy luật: Quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, kiến trúc thượng tầng phù hợp với cơ sở hạ tầng,

Hai là, sự vận động phát triển của hình thái kinh tế - xã hội là kết quả của

sự tác động biện chứng giữa nhân tố chủ quan con người và nhân tố khách quan (điều kiện khách quan, quy luật khách quan của xã hội), trong đó nhân tố khách quan là chủ đạo Sự tác động của con người chỉ có ý nghĩa ảnh hưởng, chi phối Như vậy, “tính lịch sử - tự nhiên” trong sự phát triển xã hội được hiểu là quá trình lịch sử nhưng mang tính tự nhiên (tính khách quan), là sự tiếp tục lịch sử của giới tự nhiên, không phụ thuộc ý muốn, ý chí con người

Ba là, quá trình phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội không chỉ bị quy định bởi các quy luật xã hội khách quan mà còn chịu sự tác động bởi các nhân tố khác như: điều kiện về tự nhiên, về chính trị, về truyền thống văn hóa,

về điều kiện quốc tế,

Vì vậy, lịch sự phát triển của mỗi dân tộc đều có nét độc đáo riêng tạo nên tính phong phú, đa dạng trong sự phát triển của cả nhân loại, biểu hiện ở các

phương thức phát triển cụ thể khác nhau giữa các dân tộc như phương thức phát triển rút ngắn, phương thức phát triển tuần tự Có những dân tộc lần lượt trải qua các hình thái kinh tế - xã hội từ thấp đến cao, nhưng cũng có những dân tộc bỏ qua một hay một số hình thái kinh tế - xã hội nào đó

2 Vận dụng lý luận hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác vào thực tiễn của Việt Nam.

2.1 Tính tất yếu của quá trình tiến thẳng lên Chủ nghĩa xã hội bỏ qua

2

chế độ Tư bản chủ nghĩa ở Việt Nam.

Đại hội IX của Đảng chỉ rõ: “Con đường đi lên của nước ta là sự phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa nhưng tiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt về khoa học và công nghệ, để phát triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại” Xác định con đường

đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở nước ta là hoàn toàn phù hợp với quy luật chung đối với các nước đi lên chủ nghĩa xã hội trong thời đại ngày nay, phù hợp với điều kiện lịch sử của cách mạng Việt Nam Đồng thời, đó là một tất yếu khách quan, được thể hiện ở cả phương diện lý luận và phương diện thực tiễn

Về lý luận, Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là một kiểu quá độ gián tiếp Như ở trên ta đã thảo luận, lịch sử xã hội vừa phát triển theo con đường tuần tự từ thấp đến cao, vừa phát triển theo con đường nhảy vọt, bỏ qua một vài hình thái kinh tế xã hội nào đó Khi theo dõi tình hình nước Nga, C.Mác cho rằng sự tồn tại đồng thời của nền kinh tế phương Tây đang thống trị trên thị trường thế giới, cho phép nước Nga có thể áp dụng những thành tựu mà chế độ tư bản đã đạt được mà không phải trải qua chủ nghĩa tư bản Đồng thời, Ph.Ăng ghen đã đề cập đến một điều kiện tiên quyết cho khả năng tiến lên chủ nghĩa xã hội của các nước lạc hậu như nước Nga lúc bấy giờ Điều kiện đó chính là sự thắng lợi của giai cấp vô sản ở các nước phương Tây,

là một thuận lợi có thể tránh được những đau khổ mà các nước phương Tây đã trải qua

Trong giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, đặc biệt là từ sau cách mạng tháng Mười Nga, kế thừa tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng ghen, V.I.Lênin tiếp tục khẳng định tính tất yếu quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn phát triển chế độ tư bản chủ nghĩa ở các nước tiền tư bản chủ nghĩa hoặc thuộc địa và phụ thuộc Với quan điểm đó, Đảng ta đã vận dụng đúng đắn trong việc xác định

3

và lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở Việt Nam Tính tất yếu của thời kỳ quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở nước ta đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định từ rất sớm Trong Chính cương vắn tắt, Nguyễn Ái Quốc đã khẳng định: Chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản

Về mặt thực tiễn, trước khi Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước đã có nhiều

sĩ phu yêu nước như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh cũng đã tìm đường cứu nước Tuy nhiên, chưa có ai tìm ra con đường cứu nước đúng đắn, do con đường

mà họ lựa chọn không phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và lịch sử Việt Nam Chỉ khi Nguyễn Ái Quốc đọc được “Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn

đề thuộc địa” của Lênin, cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin thì con đường giải phóng dân tộc mới đem lại kết quả – giải phóng dân tộc khỏi áp bức, bất công

Vì vậy, vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin, lựa chọn con đường phát triển bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở Việt Nam là tất yếu và phù hợp Chủ nghĩa tư bản tuy

đã có nhiều điều chỉnh về mặt lợi ích, giải quyết có hiệu quả về phát triển kinh

tế cũng như một số vấn đề xã hội Tuy nhiên, bản chất của chế độ áp bức, bóc lột thì không thay đổi, khoảng cách giàu nghèo, phân biệt màu da, chủng tộc chưa được khắc phục; nhiều tệ nạn xã hội chưa được giải quyết; khủng bố, gây chiến tranh vẫn là vấn đề nóng bỏng Do vậy, chủ nghĩa tư bản không phải là một xã hội mà tương lai của loài người muốn đạt tới

Ngoài ra, điều kiện cần thiết cho phép chúng ta lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa đó là: Sự lãnh đạo của Đảng

Cộng sản Việt Nam đã được thử thách, được khẳng định trong công cuộc cứu quốc và kiến quốc, và trở thành nhân tố quan trọng hàng đầu cho quá trình tiếp tục đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở nước ta Qua một thời gian dài thách thức, Đảng ta đã đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế –

xã hội và tình trạng kém phát triển, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình, đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

Từ đó, khẳng định rằng quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ

4

nghĩa ở Việt Nam là hoàn toàn phù hợp và đúng đắn.

2.2 Những vấn đề cần giải quyết hiện nay để thúc đẩy quá trình tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa.

Quá trình quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là một công việc khó khăn phức tạp do đất nước ta còn yếu kém, nhiều tàn dư của chế độ xã hội cũ và chiến tranh để lại, do đó cần phải có thời gian dài để cải tạo

xã hội, tạo điều kiện về vật chất và tinh thần cho chủ nghĩa xã hội

Để có thể đẩy nhanh thời kỳ quá độ, rút ngắn thời gian tiến lên chủ nghĩa

xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, cần phải phát triển nhanh, mạnh lực lượng sản xuất, nhằm xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, không ngừng nâng cao năng suất lao động xã hội, cải thiện đời sống cá nhân

Ngoài ra xây dựng, hoàn thiện quan hệ sản xuất theo định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó kinh tế nhà nước nắm vai trò chủ đạo Kinh tế hợp tác xã bao gồm hợp tác xã sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, Kinh

tế nhà nước và kinh tế hợp tác xã trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân

Thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, chính sách đối ngoại hòa bình, hợp tác hữu nghị với tất cả các nước, đoàn kết với các phong trào đấu tranh vì hòa bình, độc lập của dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới

Xây dựng Đảng trong sạch và vững mạnh về chính trị, bồi dưỡng công tác chính trị, tư tưởng các cán bộ Đảm bảo công tác giữ an ninh trật tự xã hội, bảo đảm cho Đảng làm tròn trách nhiệm lãnh đạo sự nghiệp xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Kết luận

Tóm lại, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta là con đường tất yếu, phù hợp với quy luật xã hội khách quan và xu thế lịch sử cũng như điều kiện hoàn cảnh cụ thể của đất nước Tuy còn nhiều khó khăn, thử thách nhưng là con đường được Đảng ta lựa chọn trên cơ sở nhận thức và vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung, học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội nói riêng, cũng như xem xét hoàn cảnh cụ thể của cách mạng Việt Nam và thế giới

5

6

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Tài liệu “Tài liệu học tập Triết Học” - tiểu ban Triết Học trường Đại học

Kinh Tế TP Hồ Chí Minh

- Bài viết “Tính tất yếu bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa đi lên chủ nghĩa xã

hội ở Việt Nam” - tác giả CN Nông Thị Thanh Hưởng (Trường chính trị

tỉnh Bắc Kạn)

- Tài liệu “Vấn đề bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa lên chủ nghĩa xã hội ở

Việt Nam” - tác giả Phạm Hoài Trung (trên diễn đàn Thế Giới Luật)

7