Tran Minh Hai http://environment-safety.com MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ... May 31, 2006 3Ô nhiễm không khí là sự có mặt của các chất trong khí quyển sinh ra từ hoạt động của con người hoặc cá
Trang 1May 31, 2006 1
Ô nhiễm môi trường không khí
CBGD: ThS TRẦN MINH HẢI
TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 05 NĂM 2006
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ
Trang 2May 31, 2006 3
Ô nhiễm không khí
là sự có mặt của các chất trong khí quyển sinh ra từ
hoạt động của con người hoặc các quá trình tự nhiên
với nồng độ đủ lớn và thời gian đủ lâu và sẽ ảnh
hưởng đến sự thoải mái, dễ chịu, sức khoẻ, lợi ích
của con người và môi trường.
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Ô nhiễm không khí
Ô nhiễm không khí là sự có mặt của các chất trong
khí quyển sinh ra từ hoạt động của con người hoặc
các quá trình tự nhiên với nồng độ đủ lớn và thời
gian đủ lâu và sẽ ảnh hưởng đến sự thoải mái, dễ
chịu, sức khoẻ, lợi ích của con người và môi trường
Môi trường không khí trong nhà: KK + yếu tố vi
khí hậu T, ϕ, v, bức xạ.
Trang 3May 31, 2006 5
Indoor Air Pollution Sources
Ozone Emitters
Gas or oil furnaces produce carbon monoxide, nitrogen dioxide, and particulate matter
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Hệ thống ô nhiễm không khí NGUỒN Ô NHIỄM
NGUỒN TIẾP NHẬN
Khống chế ô nhiễm tại nguồn Khí quyển
Giám sát ô nhiễm
Khống chế ô nhiễm
Trang 4May 31, 2006 7
Tuần hoàn của gió vận chuyển chất ô nhiễm không khí từ vùng ô nhiễm công nghiệp nặng đến Bắc cực là nơi tích luỹ sương mù.
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Nguo à n ô nhiễm không khí
Phân loại theo tính chất sự phát thải
ống khói của các nguồn đốt riêng lẻ,
bãi chất thải,
¾ Nguồn vùng:
khu công nghiệp tập trung,
đường ô tô nội thành, nhà ga, cảng, sân bay
Trang 7May 31, 2006 13
NGUỒN Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ
Núi Cháy Gió Xác bã Phấn hoa Giao Nhà Nhu cầu
lửa rừng Bão phân hủy Vi khuẩn thông máy cá nhân
Nguồn ô nhiễm không khí
Phân loại theo tính chất nguồn phát sinh
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Trang 8May 31, 2006 15
Núi lửa
http://esminfo.prenhall.com/science/geoanimations/animations/35_VolcanicAct.swf
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Flow regimes in volcanic conduits
Oleg Melnik, University of Bristol, 22 to 26 March 2004
Trang 10May 31, 2006 19
Nguồn nhân tạo
Đốt nhiên liệu: bụi và CO, SO 2 , NO x ;
SX công nghiệp: bụi, hơi khí độc (SO 2 , HF, Pb…)
Chăn nuôi gia súc: NH 3 , H 2 S ;
Thu gom xử lý rác; lò thiêu…: CH 4 , NH 3 ,…, sản phẩm
cháy;
Sinh hoạt: chất tẩy, khử mùi, sơn vecni, keo, nhuộm, uốn
xe: các chất hữu cơ bay hơi, hút thuốc…) CO, hơi
nicotin…
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Ô NHIỄM DO GIAO THÔNG
Trang 11May 31, 2006 21
Đốt cháy nhiên liệu trong động cơ
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Ô NHIỄM DO SX CÔNG NGHIỆP
Nguyên nhân:
Quá trình cháy
¾ CO, NO x , SO2, khí độc khác,…
Quá trình bay hơi
¾ Chất hữu cơ bay hơi, dầu mỏ…
Thải bỏ trực tiếp
¾ CFCs, khí có mùi, CH 4 …
Trang 13May 31, 2006 25
HOW FIRES START
Fire is a chemical reaction involving rapid oxidation or burning of a fuel It needs three elements to occur:
FUEL - Fuel can be any combustible material - solid, liquid or gas Most solids and liquids become a vapor or gas before they will burn.
OXYGEN - The air we breathe is about 21 percent oxygen
fire only needs an atmosphere with at least 16 percent oxygen.
HEAT - Heat is the energy necessary to increase the temperature of the fuel to a point where sufficient vapors are given off for ignition to occur.
CHEMICAL REACTION - A chain reaction can occur when the three elements of fire are present in the proper conditions and proportions Fire occurs when this rapid oxidation, or burning takes place.
Take any one of these factors away, and the fire cannot occur
or will be extinguished if it was already burning.
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Noâng nghieäp
Chaên nuoâi
¾ methane
¾ nitrous oxide
Trang 14May 31, 2006 27
Ô nhiễm không khí trong nhà
Không khí trong nhà được xem là không gian
trong phòng không phải là khu vực công nghiệp
mà con người sống ở đó > 1h
Gồm: không gian khôn gkhí trong văn phòng,
phòng học, xe, trung tâm mua sắm, bệnh viện và
nhà riêng
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Trang 15 Tác nhân sinh học: Vi
khuẩn, Mốc, Virut, Chất thải
của vật nuôi, Ve
Trang 16May 31, 2006 31
Yếu tố ảnh hưởng chính đến không khí trong nhà
2 yếu tố chính:
¾ Khối lượng và chất lượng không khí bên ngoài
lấy vào phòng (lưu lượng thông gió, sa lắng và
phân hủy hoá học)
¾ Nguồn phát thải chất ô nhiễm không khí trong
Trang 17May 31, 2006 33
Môi trường không khí xung quanh
Ambient air pollution
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Trang 18May 31, 2006 35
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Trang 19May 31, 2006 37
Các hoạt động của con người và ô nhiễm môi trường
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Cha á t ô nhiễm không khí
Phân loại dựa vào trạng thái vật lí
Trang 20May 31, 2006 39
Cha á t ô nhiễm không khí
Phân loại dựa vào trạng thái vật lí
¾ Rắn: bụi, khói ;
¾ Lỏng: sol lỏng/khí như sương mù ;
¾ Khí và hơi: CO x , NO x , SO 2 …
¾ Vật lý: ồn, nhiệt, phóng xa…
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Cha á t ô nhiễm không khí
@ Dựa vào kích thước hạt
• Phân tử (hỗn hợp khí - hơi)
• Aerosol (gồm các hạt rắn, lỏng)
¾ Bụi thô (grit): φ > 75µm;
¾ Bụi (dust): φ = 5 – 75µm;
¾ Khói (smoke): φ = 1 – 5µm;
¾ Khói mịn (fume): φ < 1µm;
¾ Sương (mist), sương giá (fog): φ < 10µm;
¾ Bụi hô hấp: φ< 10µm (PM10)
Trang 21May 31, 2006 41
Ô nhiễm bụi
Case studies: Ogallala Aquifer
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Kích thước chất ô nhiễm khí
Kích thước
Trang 22May 31, 2006 43
Human Hair (70 µm diameter)
Hair cross section (70 µm)
PM2.5(2.5 µm)
PM10(10µm)
M Lipsett, California Office of Environmental Health Hazard Assessment
Hỗn hợp của các phần tử rất nhỏ và các giọt lỏng
Hạt bụi
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Cha á t ô nhiễm không khí
Phân loại theo sự hình thành
¾ Chất ô nhiễm sơ cấp
• Thải trực tiếp từ nguồn: SO 2 , H 2 S, NO, NH 3 , CO, CO 2 , HCl…
¾ Chất ô nhiễm thứ cấp
• Tạo thành do biến đổi của chất ô nhiễm sơ cấp: SO 3 , H 2 SO 4 ,
… Phân tử (hỗn hợp khí - hơi)
Quá trình biến đổi trong khí quyển
¾ Biến đổi vật lý: phát tán, sa lắng…
¾ Biến đổi hóa học: phản ứng do quang, nhiệt, hoá chất…
Trang 23May 31, 2006 45
Các chất ô nhiễm không khí tiêu biểu
TT Ngành sản xuất Các chất ô nhiễm đặc trưng
A Công nghiệp năng lượng
1 NM nhiệt điện, lò nung, nồi hơi dùng
than đá, dầu mỏ (DO, FO) Bụi, SO aldehyt.x, NOx, COx, hydrocacbon
B Công nghiệp luyện kim
1 Luyện kim, đúc Bụi, SO2 , COx(CO, CO2), HF, chì
C Công nghiệp hoá chất
1 Sản xuất hoá chất cơ bản
2 Sản xuất phân bón:
Superphotphat, phân lân nung chảy
Ure Bụi, HF, SiF CO, CO2−, NH4, SO3, SO3 2
3 Lọc dầu Hydrocacbon, bụi, COx, SOx, NOx.
D Công nghiệp vật liệu xây dựng
1 Sản xuất xi măng, vật liệu xây dựng Bụi, CO, CO2, SO2, NOx,HF
2 Tôn mạ kẽm Bụi kim loại, NH3, HCl, SO2
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Các chất ô nhiễm không khí tiêu biểu
TT Ngành sản xuất Các chất ô nhiễm đặc trưng
E Công nghiệp nhẹ
metylmercaptan, dimetylsunfit…), clo
6 Sản xuất thuốc lá Bụi, mùi, nicôtin, menthol
7 Sản xuất thuốc trừ sâu Bụi, thuốc trừ sâu
Trang 24May 31, 2006 47
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Trang 25May 31, 2006 49
Các vấn đề ô nhiễm
Vấn đề toàn cầu
¾ Thủng tầng ôâzon
Trong nhà (tại gia đình, nhà máy, văn phòng)
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Tác động của ô nhiễm không khí
Nguyên nhân gây nhiễm độc:
¾ Cố ý do tai nạn, sự cố (nhiễm độc cấp tính)
độc mạn tính)
Đối với con người:
¾ Ngạt thở, gây cay, chảy nước mắt, dị ứng, ngứa, mề
đay,…
¾ Tác động đến hệ thần kinh, có thể gây liệt
phổi, bụi phổi, ung thư
Trang 26May 31, 2006 51
Tác động của ô nhiễm không khí
¾ Tác động đối với thực vật
Chết hoại
Tổn hại sắc tố
Tác động đến sự phát triển
¾ Tác động đối với công trình
Mài mòn, ăn mòn vật liệu
Giảm tính năng của vật liệu
¾ Tác động đối với môi trường
Mưa axit…
Hiệu ứng nhà kính, gia tăng nhiệt độ, nâng mực nước biển.
Thủng tầng ozon
Khái niệm, bản chất
Nguyên nhân
Tác động
Kiểm soát
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Ảnh hưởng tầm nhìn
Trang 27 In human population- respiratory
problems, allergies, strengthens
lugs, and a risk for cancer
Instructor: MSc Tran Minh Hai http://environment-safety.com
Tác động của ô nhiễm không khí
Tác động của chất ô nhiễm không khí
¾ Bụi
¾ Khí, hơi
Nguồn thông tin
¾ Sách: Air quality Guidelines for Europe, Occupational
Health Guidelines for Chemical Hazards…
¾ Internet: www.cityplastics.com.au ;
www.ilo.org/public/english/protection/safework/cis~ ; …
¾ CD: Merk index …
Trang 28May 31, 2006 55
Hiện trạng môi trường không khí
TẠI TPHCM
Tại khu đô thị: ô nhiễm bụi
¾ Tại điểm nút giao thông: ô nhiễm bụi
¾ Không khí trong nhà
¾ Nguồn ô nhiễm công nghiệp