Tài liệu Tiểu luận Một số vấn đề về đổi mới kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam docx

Khi công tác kế hoạch hoá được đổi mới và hoàn thiện phù hợp với trình độ phát triển của thị trường, sẽtạo ra một sự hợp lý về mối quan hệ giữa kế hoạch và thị trường, từ đó phân định rõ

Tiểu luận

Một số vấn đề về đổi mới kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế xã

hội ở Việt Nam

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KẾ HOẠCH 5 NĂM PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI 5

I KẾ HOẠCH 5 NĂM TRONG HỆ THỐNG KẾ HOẠCH HOÁ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI 5

1 Hệ thống kế hoạch hoá phân theo thời gian trong nền kinh tế quốc dân 5

1.1 Kế hoạch dài hạn 6

1.2 Kế hoạch trung hạn 7

1.3 Kế hoạch ngắn hạn (kế hoạch năm- kế hoạch tác nghiệp) 7

2 Kế hoạch 5 năm trong hệ thông kế hoạch hoá phát triển kinh tế-xã hội 7

2.1 Khái niệm và nội dung cơ bản của kế hoạch 5 năm 7

2.2 Sự cần thiết lựa chọn kế hoạch 5 năm làm kế hoạch trọng tâm trong hệ thống kế hoạch hoá phát triển kinh tế –xã hội 8

II NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ KẾ HOẠCH 5 NĂM 10

1 Nội dung các bộ phận cấu thành kế hoạch 5 năm 10

1.1 Đánh giá thực trạng 10

1.2 Đưa ra các đự báo phát triển 10

1.3 Xác định các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội 10

1.4 Xây dưng hệ thống chỉ tiêu kế hoạch 5 năm 10

1.5 Xây dựng các cân đối vĩ mô chủ yếu trong nền kinh tế 12

1.6 Xác định các chương trình phát triển kinh tế xã hội chủ yếu 12

1.7 Xác định các chính sách, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch 12

2 Hệ thống chỉ tiêu kế hoạch 5 năm 12

3 Một số phương pháp xây dựng và quản lý KH 5 năm PTKT-XH 14

3.1 Phương pháp truyền thống 14

3.2 Phương pháp “cuốn chiếu” 15

PHẦN II: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI KẾ HOẠCH 5 NĂM Ở VIỆT NAM 16

I THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KH 5 NĂM Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA 16

1 Một số kế hoạch 5 năm ở nước ta 16

2 Những nhận xét chung về tình hình xây dựng và thực hiện kế hoạch 5 năm ở nước ta 17

2.1 Những hiệu quả đạt được 17

2.2 Một số vấn đề tồn tại 19

II SỰ CẦN THIẾT ĐỔI MỚI VÀ HOÀN THIỆN KẾ HOẠCH 5 NĂM Ở VIỆT NAM 20

1 Những nguyên nhân chủ quan của việc đôi mới 20

2 Những nguyên nhân khách quan bên ngoài 20

PHẦN III : PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI KẾ HOẠCH 5 NĂM Ở VIỆT NAM 21

I QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG HƯỚNG ĐỔI MỚI 21

1 Quan điểm đổi mới 21

2 Phương hướng đổi mới 22

II NỘI DUNG ĐỔI MỚI 22

1 Đổi mới về tư duy và nhận thức về công tác kế hoạch hoá 22

2 Đổi mới phương thức xây dựng và quản lý kế hoạch 5 năm 22

2.1 Đổi mới trong công đoạn lập kế hoạch 22

2.2 Trong công đoạn tổ chức và thực hiên kế hoạch 23

2.3 Trong giám sát, đánh giá thực hiện kế hoạch 23

III CÁC KIẾN NGHỊ 23

KẾT LUẬN……… ………

27 TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

PHẦN MỞ ĐẦU

Ngày nay xu thế hội nhập khu vực, thế giới và sự phát triển không ngừng của phươngthức sản xuất đã chi phối ngày càng mạnh mẽ vào nền kinh tế xã hội của tất cả các quốcgia trên toàn thế giới, và Việt Nam cũng không nằm ngoài sự chi phối đó Nền kinh tếnước ta kể từ khi công cuộc đổi mới được tiến hành, kinh tế thị trường ngày càng phát triểnmạnh mẽ theo nhiều chiều hướng khác nhau.Điều đó đã đặt ra cho các cơ quan Nhà nước

về quản lý kinh tế phải không ngừng đổi mới và hoàn thiện các công cụ, chính sách quản

lý và điều tiết nền kinh tế , từ đó tạo ra một mức độ can thiệp hợp lý của Nhà nước vào nềnkinh tế

Thực tế đã chứng minh rằng, bằng công tác kế hoạch hoá Nhà nước ta đã thực sự cótrong tay một công cụ hiệu quả trong việc điều tiết thị trường qua đó gián tiếp điều tiết nềnkinh tế Do vậy đổi mới và hoàn thiện công tác kế hoạch hoá nền kinh tế quốc dân trởthành một vấn đề hết quan trọng trong công cuộc đổi mới nền kinh tế nước ta Khi công tác

kế hoạch hoá được đổi mới và hoàn thiện phù hợp với trình độ phát triển của thị trường, sẽtạo ra một sự hợp lý về mối quan hệ giữa kế hoạch và thị trường, từ đó phân định rõ ràng

“sân chơi” của chúng trong một nền kinh tế có định hướng như của Việt Nam

Vấn đề đổi mới và hoàn thiện công tác kế hoạch hoá ở nước ta luôn là vấn đề được quantâm chú ý ở tất cả các giai đoạn phát triển, vấn đề này luôn được đề cập ở tất cả các kỳ họpđại hội của Đảng Thông qua việc phân tích bản chất của công tác kế hoạch hoá và thựctrạng của nền kinh tế nước ta và những yếu tố tác động khác qua từng thời kỳ nhất định,chúng ta đã xác định được những công việc phải làm để đổi mới và hoàn thiện công tác kếhoạch hoá ở Việt Nam Và như Đảng và Nhà nước đã xác định thì đổi mới công tác kếhoạch 5 năm phát triển kinh tế xã hội là trọng tâm của công cuộc đổi mới kế hoạch hoáphát triển kinh tế xã hội

Để phục vụ cho bài tập đề án môn học cũng như việc học tập chuyên ngành Kế hoạch,

Em đã chọn đề tài “Một số vấn đề về đổi mới kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế xã hội ở

Việt Nam” Em xin gửi lời cảm ơn tới thầy giáo: Tiến sĩ Ngô Thắng Lợi đã hướng dẫn và

gúp đỡ em trong quá trình hoàn thành bài viết của mình

PHẦN I

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ

KẾ HOẠCH 5 NĂM PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI

I KẾ HOẠCH 5 NĂM TRONG HỆ THỐNG KẾ HOẠCH HOÁ PHÁT TRIỂN KINH

TẾ XÃ HỘI

1 Hệ thống kế hoạch hoá phân theo thời gian trong nền kinh tế quốc dân.

Hệ thống kế hoạch hoá là một hệ thống các loại hình thức kế hoạch phát triển, đó là

hệ thống các công cụ điều hành và quản lý vĩ mô nền kinh tế của Nhà nước Trong hệthống kế hoạch hoá, mỗi loại hình kế hoạch khác nhau có vai trò khác nhau và chúng cóthể được phân loại theo nhiều góc độ khác nhau

Nếu xem xét hệ thông kế hoạch hoá theo góc độ nội dung thì hệ thống kế hoạch hoábao gồm các bộ phận cấu thành như: Chiến lược phát triển kinh tế xã hội; Quy hoạch pháttriển; kế hoạch phát triển và các chương trình dự án phát triển

Trong đó chiến lược phát triển kinh tế xã hội là hệ thống các phân tích, đánh giávà

lựa chọn về quan điểm mục tiêu tổng quát, định hướng phát triển các lĩnh vực chủ yếu củađời sống xã hội và các giải pháp cơ bản, trong đó bao gồm cácchính sách về cơ cấu, cơ chếvận hành hệ thống kinh tế xã hội nhằm thực hiện mục tiêu đặt ra trong một khoảng thờigian dài

Quy hoạch phát triển là sự thể hiện của chiến lược phát triển trong thực tiễn phát

triển kinh tế xã hội của đất nước Quy hoạch phát triển thể hiện tầm nhìn, sự bố trí chiếnlược về thời gian và không gian lãnh thổ, xây dựng khung vĩ môvề tổ chức không gian đểchủ động hướng tới mục tiêu đạt hiệu quả cao, phát triển bền vững trong tương lai

Kế hoạch phát triển là một công cụ quản lý và điều hành vĩ mô nền kinh tế quốc dân,

nó là sự cụ thể hoá các mục tiêu định hướng của chiến lược phát triển kinh tế xã hội theotừng thời kỳ bằng hệ thống các mục tiêu chỉ tiêuvà chỉ tiêu biện pháp định hướngpt và hệthống các chính sách, cơ chế áp dụng trong thời kỳ kế hoạch

Chương trình và dự án phát triển kinh tế xã hội được xem như là một công cụ triển

khai thực hiện các kế hoạch phát triển nhằm giải quyết các vấn đề bức xúc về kinh tế và xãhội Là một phương pháp kế hoạch hoá được áp dụng nhiều nước trên thế giới, ở Việt Namcùng với quá trình đổi mới và mở cửa nền kinh tế phương pháp kế hoạch hoá quản lý theocác chương trình dự án mà trọng tâm là các chương trình quốc gia cũng được áp dụng rộngrãi từ những năm 1992

Tóm lại khi xem xét hệ thống kế hoạch hoá dưới góc độ nội dung ta thấy được rằng

kế hoạch hoá là một quá trình liên tiếp nhau, bổ trợ nhau và thể hiện mối quan hệ địnhhướng và thực hiện giữa các bộ phận cấu thành của hệ thống kế hoạch hoá

Khi chúng ta xem xét hệ thống kế hoạch hoá ở góc độ thời gian thì hệ thống kế hoạchhoá lại được phân chia thành 3 loại kế hoạch chủ yếu là: Kế hoạch dài hạn; kế hoạch trunghạn và kế hoạch ngắn hạn

1.1 Kế hoạch dài hạn.

Khi nói kế hoạch dài hạn ta có thể hiểu đó là những chiến lược phát triển kinh tế xãhội có khoảng thời gian từ 10 đến 20 năm Và ngoài chiến lược phát triển kinh tế xã hội 10năm, 20 năm chúng ta còn có thể có các chiến lược phát triển kinh tế xã hội có thời giandài từ 20 đến 25 năm và chúng được gọi là “tầm nhìn” Để tạo thuận lợi cho việc xây dựng

và bố trí các chiến lược phát triển kinh tế xã hội cho10 năm, “tầm nhìn thường có nội dungtổng quát hơn, linh động hơn hay mềm hơn và có tính chất định tính hơn so với chiến lượcphát triển kinh tế xã hội Điều quan trọng của việc phân định giữa chiến lược phát triểnkinh tế xã hội và tầm nhìn là phải thống nhất về mục tiêu định hướng của chúng sao chonhững bước đi trước “thuận” và tạo tiền đề cho bước đi sau đồng thời có khả năng hiệuchỉnh khi cần thiết

Một kế hoạch dài hạn thường có nội dung để giải đáp những câu hỏi: Chúng ta đangđứng ở đâu? Muốn đi đến đâu? Đi bằng cách nào? Và làm thế nào để biết được chúng ta đã

đi đến đó? Để trả lời mỗi một câu hỏi trên chúng ta phải tiến hành những công việc cụ thểnhư:

- Nhận dạng thực trạng của nền kinh tế : Quá trình nhận dạng thực trạng phải đượcđánh giá toàn diện và trong một khoảng thời gian dài tương đương với thời kỳ của chiếnlược phát triển sẽ xây dựng Nó là cơ sở để rút ra kết luận đúng đắn cho câu hỏi: Chúng tađang đứng ở đâu?

- Xây dựng các quan điểm phát triển, đó là những tư tưởng chủ đạo thể hiện tínhđịnh hướng của các kế hoạch dài hạn Việc xác định các quan điểm chủ dạo có ý nghĩaquan trọng trong việc tìm ra các bước ngoặt của con đường phát triển , nó tạo động lực cơbản xuyên xuốtquá trình phát triển của đất nước

- Xây dựng hệ thống mục tiêu, các mục tiêu chủ yếu là mục tiêu tổng quát, chủ yếutập trung vào các vấn đề nâng cao đời sống xã hội của các tầng lớp dân cư, thay đổi bộ mặtđất nước, tạo thế vững chắc cho đất nước, phản ánh những biến đổi quan trọng của nềnkinh tế

- Xây dựng hệ thống chính sách và biện pháp Đây là thể hiện sự hướng dẫn về cáchthức thực hiện các mục tiêu đề ra Nó bao gồm các chính sách và biện pháp về cơ cấu và

cơ chế vận hành hwj thống kinh tế –xã hội, các chính sách về bồi dưỡng , khai thác, huyđộng, phân bổ và sử dụng hợp lý cá nguồn lực phát triển

1.2 Kế hoạch trung hạn.

Kế hoạch trung hạn là những kế hoạch có khoảng thời gian từ 3 đến 10 năm Ở một

số nước trên thế giới như nước Pháp, khi phân chia theo thời gian thì hình thức duy nhấtcủa kế hoạch là kế hoạch 5 năm, nước Đức thường xây dựng kế hoạch trung hạn 5 năm, ởMalaysia có kế hoạch trung hạn 5 năm, kế hoạch trung hạn 3 năm, ở Việt Nam kế hoạchtrung hạn thường là kế hoạch 5 năm

Kế hoạch trung hạn (kế hoạch 5 năm) là sự cụ thể hoá các chiến lược phát triển kinh

tế xã hội và quy hoạch phát triển trong lộ trình phát triển dài hạn của đất nước Kế hoạchtrung hạn xác định các mục tiêu chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, nâng cao phúc lợi xã hội trongthời kỳ kế hoạch và xác định các cân đối, các chính sách phân bổ nguồn lực, vốn cho cácchương trình phát triển của khu vực kinh tế Nhà nước và khuyến khích sự phát triển củakhu vực kinh tế tư nhân

1.3 Kế hoạch ngắn hạn (kế hoạch năm- kế hoạch tác nghiệp).

Trong hệ thống kế hoạch phát triển thì kế hoạch 5 năm là công cụ chính sách địnhhướng còn kế hoạch hàng năm là công cụ thực hiện Đặc biệt nếu thực hiện kế hoạch 5năm theo hình thức “cuốn chiếu” thì kế hoạch hàng năm thực chất sẽ là một phần địnhhướng của kế hoạch 5 năm Vì vậy, vai trò hay chức năng đầu tiên của kế hoạch năm là cụthể hoá kế hoạch 5 năm, phân đoạn kế hoạch 5 năm để từng bước thực hiện kế hoạch 5năm Quy mô và sự cấu thành của kế hoạch năm vì thế chủ yếu đươc quyết định bởi ngânsách, các chỉ tiêu kế hoạch 5 năm, các tiến trình trong nghiên cứu khả thi và những dự ántriển khai trong thời kỳ trước Bên cạnh đó kế hoạch năm còn là công cụ để điều chỉnh kếhoạch 5 năm có tính đến đặc điểm của từng năm Ngoài ra, kế hoạch hàng năm còn đóngvai trò độc lập quan trọng, nó có thể bao hàm các nhiệm vụ, các chỉ tiêu chưa được dự kiếntrong kế hoạch 5 năm, bảo đảm tính linh hoạt, nhạy bén của kế hoạch hoá nói chung

2 Kế hoạch 5 năm trong hệ thông kế hoạch hoá phát triển kinh tế-xã hội.

2.1 Khái niệm và nội dung cơ bản của kế hoạch 5 năm.

Kế hoạch 5 năm là sự cụ thể hoá các chiến lược phát triển kinh tế xã hội và quyhoạch phát triển trong lộ trình phát triển dài hạn của đất nước Kế hoạch 5 năm xác địnhcác mục tiêu chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, nâng cao phúc lợi xã hội trong thời kỳ kế hoạch

và xác định các cân đối, các chính sách phân bổ nguồn lực, vốn cho các chương trình phát

triển của khu vực kinh tế Nhà nước và khuyến khích sự phát triển của khu vực kinh tế tưnhân Nội dung chủ yếu của việc lập kế hoạch 5 năm bao gồm:

- Xác định nhiệm vụ tổng quát và các mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu phát triển kinh tế –xãhội của đất nước trong giai đoạn 5 năm như: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch

cơ cấu kinh tế, huy động tiết kiệm, các chỉ tiêu về phúc lợi xã hội …

- Xác định các chương trình và lĩnh vực phát triển Các vấn đề được đưa vào chươngtrình và lĩnh vực phát triển có sự lựa chọn, nó thực sự phải là các vấn đề nổi cộm, trọngyếu cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế Các chương trình phát triển chính là cơ

sở hoàn thành các nhiệm vụ và mục tiêu phát triển của kỳ kế hoạch 5 năm

- Phần xây dựng các giải pháp lớn của kế hoạch 5 năm sẽ bao gồm 2 nội dung cơ bản:

Một là xác định các cân đối vĩ mô chủ yếu: Cân đối vốn đầu tư, cân đỗi xuất nhập

khẩu, cán cân thanh toán quốc tế, cân đối sức mua toàn xã hội; xác định các khả năngthu hút vốn cả trong và ngoài nước,đồng thời xác định những quan hệ lớn về phân bổđầu tư giữa các vùng kinh tế, giữa công nghiệp, nông nghiệp và các lĩnh vực văn hoá,

xã hội; xác định các quan hệ cung cầu một số hàng hoá vật tư chủ yếu Hai là xây

dựng, hoàn thiện những vấn đề cơ chế quản lý, các chính sách kinh tế, về hiệu lực bộmáy quản lý và các vấn đề tổ chức thực hiện

Trong hệ thống kế hoạch hoá kế hoạch 5 năm vừa là sự cụ thể hoá các chiến lượcphát triển kinh tế xã hội và quy hoạch phát triển vừa là công cụ định hướng cho các kếhoạch hàng năm Dựa vào hệ thống chỉ tiêu mục tiêu và các cân đối lớn của kế hoạch 5năm các kế hoạch hàng năm được xây dựng, từ đó đảm bảo sự thống nhất về mục tiêu của

kế hoạch hàng năm với kế hoạch 5 năm và mục tiêu định hướng của quy hoạch phát triển

và chiến lược phát triển Từ đó ta có thể thấy được kế hoạch 5 năm là cầu nối giữa chiếnlược phát triển, quy hoạch phát triển với các kế hoạch hàng năm hay là cầu nối biến cácmục tiêu mang tính định tính cao thành các công việc cụ thể bằng việc theo đuổi mục tiêuhàng năm mang tính định lượng nhiều hơn

2.2 Sự cần thiết lựa chọn kế hoạch 5 năm làm kế hoạch trọng tâm trong hệ thống

kế hoạch hoá phát triển kinh tế –xã hội

Nghị quyết Đại hội 9 của Đảng Cộng Sản Việt Nam đã xác định “xây dựng kế hoạch

5 năm trở thành công cụ chủ yếu của hệ thống kế hoạch hoá phát triển”

Trong hệ thống kế hoạch hoá phát triển kinh tế xã hội ta thấy kế hoạch 5 năm (kếhoạch trung hạn) là loại hình kế hoạch có khoảng thời gian nằm giữa kế hoạch dài hạn(chiến lược phát triển, quy hoạch phát triển ) và kế hoạch ngắn hạn(kế hoạch hàng năm)

Do vậy khi xét về mặt thời gian thì điều đâu tiên ta thấy kế hoạch 5 năm đã đảm bảo mối

quan hệ giữa kinh tế và chính trị Do khoảng thời gian 5 năm vừa đúng bằng một nhiệm kỳlàm việc của cơ quan chính phủ, là thời hạn mà theo đó lợi tức đầu tư bắt đầu có sau 1 nămhoặc một vài năm, do vậy tạo thuận lợi cho việc tập trung quan điểm lãnh đạo, thuận lợicho việc đổi mới và hoàn thiện việc thực hiện các kế hoạch phát triển mới Khi một nhiệm

kỳ làm việc của chính phủ kết thúc cũng là lúc một kế hoạch 5 năm kết thúc, do vậy trongquá trình thực hiện kế hoạch phát triển nếu còn tồn tại những hạn chế hay không đạt đượcnhững mục tiêu đã đề ra, việc quy kết trách nhiệm sẽ dễ dàng hơn Từ đó buộc mỗi cá nhân

có trách nhiệm thực hiện mục tiêu chung một cách tốt nhất, không để xảy ra tình trạngthiếu tinh thần trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao rồi bắt người đi sau(nhiệm kỳ sau) phải giải quyết hậu quả do chính mình gây ra

Kế hoạch 5 năm là khoảng thời gian đủ ngắn để đảm bảo tính chính xác của các mụctiêu đề ra Do sự biến động không ngừng của nền kinh tế, sự phát triển mạnh mẽ khôngngừng của nền sản xuất xã hội cũng như việc hiện đại hoá các công cụ dự báo…dẫn đểnrủi ro cao đối với các chỉ tiêu của các kế hoạch dài hạn

Đối với kế hoạch 1 năm thì khoảng thời gian 1 năm không đủ để đánh giá những phátsinh của chương trình dự án Những chương trình dự án khi hoàn thành đôi khi chưa bộc lộhiệu quả hay những phát sinh ngay mà phải trải qua một thời gian đi vào sử dụng do vậytrong vòng một năm không thể nhận biết được điều đó Trong khi đó kế hoạch 5 năm đủdài để đánh giá các chính sách giải pháp, chương trình dự án…và tiến hành sử lý nhữngphát sinh

Trong quá trình lập kế hoạch thì công việc thu thập, sử lý thông tin đòi hỏi một thờigian khá dài do vậy kế hoạch hàng năm sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề đó bởi vìquá trình thu thập, sử lý thông tin sẽ làm ảnh hưởng tới tiến độ thực hiện các hoạt động của

kế hoạch đề ra

Khi nghiên cứu vai trò của kế hoạch 5 năm dưới góc độ nội dung ta thấy: Trước hếtnội dung của kế hoạch 5 năm là sự cụ thể hoá các mục tiêu định hướng, các “ tầm nhìn”của các chiến lược phát triển kinh tế xã hội nội dung được đề cập trong kế hoạch 5 năm làcác vấn đề được lựa chọn, nó thực sự là các vấn đề nổi cộm, trọng yếu cho sự phát triểnbền vững cho sự phát triển của nền kinh tế Trong hệ thống chỉ tiêu của mình kế hoạch 5năm xác định rõ các cân đối vĩ mô chủ yếu: Cân đối vốn đầu tư, cân đỗi xuất nhập khẩu,cán cân thanh toán quốc tế, cân đối sức mua toàn xã hội; xác định các khả năng thu hút vốn

cả trong và ngoài nước, đồng thời xác định những quan hệ lớn về phân bổ đầu tư giữa cácvùng kinh tế, giữa công nghiệp, nông nghiệp và các lĩnh vực văn hoá, xã hội; xác định cácquan hệ cung cầu một số hàng hoá vật tư chủ yếu Ngoài ra kế hoạch 5 năm còn xây dựng,

hoàn thiện những vấn đề cơ chế quản lý, các chính sách kinh tế, về hiệu lực bộ máy quản

lý và các vấn đề tổ chức thực hiện

Do vậy khi hệ thống chỉ tiêu và các giải pháp của kế hoạch 5 năm được đảm bảo thìviệc xây dựng các kế hoạch hàng năm trở lên dễ dàng hơn và mục tiêu của các cấp kếhoạch sẽ luôn được thống nhất

Tóm lại vai trò của kế hoạch 5 năm là rất quan trọng và việc đưa kế hoạch 5 năm trởthành trọng tâm chủ yếu trong hệ thống kế hoạch hoá phát triển là hoàn toàn đúng đúngđắn

II NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ KẾ HOẠCH 5 NĂM

1 Nội dung các bộ phận cấu thành kế hoạch 5 năm.

Nội dung của một kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế xã hội bao gồm :

1.1 Đánh giá thực trạng

Đánh giá thực trạng ở đây bao gồm: Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch 5 năm củathời kỳ trước, mức độ hoàn thành các chỉ tiêu đã đề ra của kế hoạch từ đó rút ra những bàihọc kinh nghiệm cho kỳ kế hoạch 5 năm sắp tới; Đánh giá tình hình kinh tế, chính trị, xãhội, cơ sở hạ tầng… trong nước và ngoài nước cùng các nhân tố ảnh hưởng khác; Đánh giácác nguồn lực làm cơ sở cho quá trình phát triển tiếp theo

1.2 Đưa ra các đự báo phát triển.

Bằng các công cụ và phương pháp dự báo, các nhà dự báo đưa ra những dự báo pháttriển kinh tế xã hội Ví dụ như dự báo về khả năng vốn đầu tư; dự báo về khả năng ngânsách; khả năng nguồn lao động…

1.3 Xác định các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội.

Dựa vào các chiến lược phát triển kinh tế xã hội, các quy hoạch phát triển mà nó đangphục vụ hệ thống quan điểm mục tiêu của kế hoạch 5 năm được xây dựng

Hệ thống quan điểm mục tiêu của kế hoạch 5 năm có chức năng cụ thể hoá các mụctiêu định hướng của chiến lược phát triển kinh tế xã hội, không được xa rời mục tiêu chínhcủa chiến lược đã đề ra

1.4 Xây dưng hệ thống chỉ tiêu kế hoạch 5 năm.

Hệ thống chi tiêu trong kế hoạch phát triển được hiểu là thước đo cụ thể nhiệm vụcần đạt được trong thời kỳ kế hoạch Các thước đo này thể hiện cả về số lượng và chấtlượng Nó cho phép xác định nội dung cơ bản của quá trình phát triển kinh tế, các bộ phậncấu thành cụ thể của nó và được Nhà nước sử dụng dể thực hiện quá trình điều tiết nềnkinh tế

Hệ thống chỉ tiêu của kế hoạch 5 năm chủ yếu mang tính định hướng phát triểnnhư: tốc độ tăng trưởng kỳ kế hoạch, tỉ trong công nghiệp nông nghiệp và dịch vụ trongGDP; tỷ trọng lao động xã hội làm việc trong các ngành nói trên; thu nhập bình quân đầungười; tốc độ tăng trưởng năng suất lao động; kim ngạch xuất khẩu v v

1.5 Xây dựng các cân đối vĩ mô chủ yếu trong nền kinh tế.

Đây cũng là một nội dung quan trọng của công tác kế hoạch hoá Kế hoạch 5 nămxây dưng và bảo đảm một số cân đối lớn:

- Cân đối vốn đầu tư phát triển

- Cân đối thanh toán quốc tế

- Cân đối ngân sách Nhà nước

- Cân đối lao động-việc làm

- Cân đối tích luỹ-tiêu dùng

- Cân đối cung- cầu một số vật tư hàng hoá chủ yếu

1.6 Xác định các chương trình phát triển kinh tế xã hội chủ yếu.

Các kế hoạch 5 năm có thể được triển khai bằng các kế hoạch hàng năm, các chươngtrình phát triển kinh tế Do vậy trong nội dung của kế hoạch 5 năm cần xác định những bộphận triển khai chủ yếu

1.7 Xác định các chính sách, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch.

Đây là một phần rất quan trọng của bản kế hoạch, nếu không đề ra các chính sách, giảipháp thì tất cả các công đoạn ở trên không có tác dụng Các giải pháp chỉ ra cách thức hoạtđộng nhằm thực hiện các mục tiêu đã đề ra

2 Hệ thống chỉ tiêu kế hoạch 5 năm.

Một nội dung quan trọng không thể thiếu của kế hoạch nói chung và kế hoạch 5 nămnói riêng đó là xây dựng hệ thống chỉ tiêu Hệ thống chi tiêu trong kế hoạch phát triểnđược hiểu là thước đo cụ thể nhiệm vụ cần đạt được trong thời kỳ kế hoạch Các thước đonày thể hiện cả về số lượng và chất lượng Nó cho phép xác định nội dung cơ bản của quátrình phát triển kinh tế, các bộ phận cấu thành cụ thể của nó và được Nhà nước sử dụng dểthực hiện quá trình điều tiết nền kinh tế Có nhiều cách phân loại hệ thống chỉ tiêu kếhoạch:

- Đứng trên góc độ phạm vi tính toán, hệ thống chỉ tiêu bao gồm các chỉ tiêu kế hoạchquốc gia như: Chỉ tiêu phản ánh chương trình phát triển kinh tế đất nước, các dự báo kinhtế-xã hội, các chỉ tiêu của hệ thốngài khoản quốc gia, nguồn ngân sách Chính phủ và tàichính Nhà nước Các chỉ tiêu kế hoạch của tỉnh, thành phố bao gồm các chỉ tiêu phản ánhchương trình phát triển của các vùng và ngân sách địa phương Hệ thống các chỉ tiêu pháttriển của từng ngành, nội bộ ngành như công nghiệp, nông nghiệp và phát triển nông thôn,giao thông, bưu chính viễn thông…

- Đứng trên góc độ nội dung, hệ thống chỉ tiêu được chia thành các chỉ tiêu phát triểnkinh tế và các chỉ tiêu phát triển xã hội Các chỉ tiêu phát triển kinh tế đặt ra nhiệm vụ về