hủ tục hành chính là cách thức và trình tự thực hiện thẩm quyền quản lí hành chính nhà nước của các chủ thể quản lí hành chính nhà nước và cách thức tham gia vào các công việc quản lí hành chính nhà nước của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình trong quản lí hành chính nhà nước
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
PHÂN HIỆU TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TÊN ĐỀ TÀI PHÂN TÍCH CÁC NGUYÊN TẮC THỰC HIỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO QUY ĐỊNH HIỆN HÀNH LIÊN HỆ THỰC TẾ VIỆC THỰC HIỆN CÁC NGUYÊN TẮC NÀY TẠI CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC MÀ
ANH/CHỊ BIẾT BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN
Học phần: THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
Mã phách:………
Hồ Chí Minh – 2021
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Nhiệm vụ nghiên cứu 2
3 Phạm vi nghiên cứu 2
4 Phương pháp nghiên cứu 2
5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu 2
NỘI DUNG 3
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 3
1.1 Khái niệm của thủ tục hành chính 3
1.2 Các đặc trưng cơ bản của thủ tục hành chính 4
1.3 Các đặc điểm của thủ tục hành chính 5
1.4 Vai trò về quy định thủ tục hành chính 7
1.5 Nội dung trong quy định thủ tục hành chính 8
1.6 Các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính 9
2 PHÂN TÍCH CÁC NGUYÊN TẮC THỰC HIỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 10
2.1 Chỉ có cơ quan Nhà nước người có thẩm quyền do pháp luật qui định mới được thực hiện các thủ tục hành chính 10
2.2 Khi thực hiện thủ tục hành chính phải đảm bảo chính xác, khách quan, công minh 10
2.3 Thủ tục hành chính phải rõ ràng và được thực hiện công khai 11
2.4 Các bên tham gia thủ tục hành chính bình đẳng trước pháp luật 12
2.5 Thủ tục hành chính được thực hiện đơn giản tiết kiệm 13
3 LIÊN HỆ THỰC TẾ VIỆC THỰC HIỆN CÁC NGUYÊN TẮC NÀY TẠI CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 14
KẾT LUẬN 17
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 3kê khai, nộp thuế, Các thủ tục hành chính thông quan hàng hóa của hải quan và các thủ tục khác Các thủ tục hành chính phải tiến hành công khai, minh bạch, đúng trình tự, thủ tục, thời hạn giải quyết, đúng thẩm quyền, đúng đối tượng
Ngoài ra, có thể hiểu đơn giản các thủ tục hành chính là các trình tự, thủ tục, các cách thức thực hiện hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan và những người có thẩm quyền quy định đại diện nhà nước trong phạm vi nhiệm vụ quyền hạn của mình để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến các cá nhân, cơ quan, tổ chức khi đến thực hiện thủ tục hành chính Pháp luật quy định để các cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước có thể thực hiện chức năng, hoạt động quản lý nhà nước thông qua các thủ tục hành chính để các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước có thể dễ dàng thực hiện các quyền của mình nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình
Bên cạnh đó chúng ta có thể thấy thủ tục hành chính có một vai trò quan trọng trong bộ máy hành chính nhà nước Thủ tục hành chính là một hiện hữu thực tế để minh chứng về tính hiệu lực, hiệu quả của quy định pháp luật hành chính với đời sống kinh tế - xã hội, đồng thời phản ánh sống động về ý thức tuân thủ pháp luật và niềm tin của người dân đối với các cấp chính quyền; và còn là cơ sở để đảm bảo chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính Từ những phân tích ở trên nên tôi
Trang 42
quyết định lựa chọn chủ đề: “Phân tích các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính theo quy định hiện hành Liên hệ thực tế việc thực hiện các nguyên tắc này tại cơ quan hành chính nhà nước mà Anh/Chị biết”
2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu, bài tập lớn có nhiệm vụ tìm hiểu và làm rõ các quy định pháp luật về các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính theo quy định hiện hành
3 Phạm vi nghiên cứu
Trong bài tập lớn này chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu:
+ Cơ sở lý luận chung về thủ tục hành chính
+ Phân tích các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính
+ Liên hệ thực tế việc thực hiện các nguyên tắc này tại một cơ quan hành chính nhà nước
4 Phương pháp nghiên cứu
Cơ sở phương pháp nghiên cứu bài tập lớn gồm:
+ Phương pháp phân tích
+ Phương pháp tổng hợp
+ Phương pháp hệ thống
5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu
Bài tập lớn có ý nghĩa trong việc nghiên cứu vấn đề lý luận, pháp luật tương đối hệ thống và toàn diện về các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính theo quy định hiện hành Bên cạnh đó phân tích các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính
và từ đó liên hệ thực tế cơ quan thực hiện các nguyên tắc này
Trang 53
NỘI DUNG
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
1.1 Khái niệm của thủ tục hành chính
Thủ tục hành chính là cách thức và trình tự thực hiện thẩm quyền quản lí hành chính nhà nước của các chủ thể quản lí hành chính nhà nước và cách thức tham gia vào các công việc quản lí hành chính nhà nước của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình trong quản lí hành chính nhà nước theo quy định của pháp luật
Căn cứ vào khoản 1 Điều 3 Nghị định 63/2010/NĐ-CP có quy định :" Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức"
Trong thủ tục hành chính có chủ thể thực hiện thủ tục hành chính và chủ thể tham gia thủ tục hành chính Chủ thể thực hiện thủ tục hành chính là chủ thể có thẩm quyền nhân danh Nhà nước tiến hành các thủ tục hành chính bao gồm các cơ quan nhà nước, tổ chức và những người có thẩm quyền Chủ thể tham gia thủ tục hành chính có thể là cơ quan, tổ chức hoặc công dân
Mỗi hoạt động quản lí theo cách nói thông thường (ví dụ, hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hoạt động cấp giấy phép, hoạt động xử phạt vi phạm hành chính ) thực chất là chuỗi những hoạt động diễn ra theo trình tự nhất định mà mỗi hoạt động cụ thể trong đó có thể được thực hiện bởi những chủ thể khác nhau,
ở những thời điểm khác nhau, với nội dung và nhằm những mục đích khác nhau Kết quả của hoạt động quản lí phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó phụ thuộc một phần đáng kể vào số lượng, thứ tự các hoạt động cụ thể, mục đích, nội dung, cách thức tiến hành các hoạt động cụ thể trong một chuỗi hoạt động thống nhất, tức là phụ thuộc vào thủ tục tiến hành các hoạt động quản lí Thủ tục đóng vai trò quan
Trang 61.2 Các đặc trƣng cơ bản của thủ tục hành chính
Thủ tục hành chính có những đặc trưng:
+ Thủ tục hành chính tuy do nhiều cơ quan Nhà nước, cán bộ, công chức thực hiện nhưng cơ quan hành chính nhà nước và cán bộ, công chức thuộc những cơ quan này là chủ thể chủ yếu;
+ Thủ tục hành chính đo pháp luật hành chính quy định và có tính chất bắt buộc đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan;
+ Thủ tục hành chính có nhiều loại khác nhau;
+ Thủ tục hành chính gắn với công tác công văn, giấy tờ của Nhà nước
là thủ tục hành chính Còn các hoạt động tổ chức - tác nghiệp cụ thể nào đó trong
Trang 7Thứ nhất, thủ tục hành chính là thủ tục thực hiện các hoạt động quản lí nhà nước hay thủ tục hành chính được thực hiện bởi các chủ thể quản lí hành chính nhà nước Các hoạt động quản lí diễn ra trong lĩnh vực nào được thực hiện theo thủ tục pháp luật quy định trong lĩnh vực đó Hoạt động quản lí trong lĩnh vực hành pháp (quản lí hành chính nhà nước) được thực hiện theo thủ tục hành chính Quản lí hành chính nhà nước được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, cá nhân được nhà nước trao quyền, trong đó quan trọng nhất phải kể đến các cơ quan hành chính, các cán bộ, công chức trong hệ thống cơ quan này Vì cơ quan hành chính có chức năng quản lí hành chính nhà nước nên các chủ thể trong hệ thống cơ quan đó không chỉ thực hiện phần lớn các thủ tục hành chính mà còn thực hiện những thủ tục liên quan đến các hoạt động quản lí hành chính quan trọng nhất Ngoài cơ quan hành chính, các cơ quan nhà nước khác cũng tiến hành các thủ tục hành chính khi thực hiện hoạt động quản lí hành chính nhà nước như khi các cơ quan đó xây dựng, củng cố chế độ công tác nội bộ; các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính khi tiến hành các hoạt động quản lí hành chính được Nhà nước trao quyền trong những trường hợp cụ thể do pháp luật quy định Các chủ thể nói trên, trong quá trình thực hiện chức năng, nhiêm vụ, quyền hạn của mình, khi tiến hành
Thứ hai, thủ tục hành chính có tính mềm dẻo, linh hoạt Hoạt động quản lí hành chính nhà nước vốn phong phú, đa dạng Nội dung và cách thức tiến hành từng hoạt động cụ thể chịu sự tác động của rất nhiều yếu tố khác nhau như thẩm
Trang 86
quyền, năng lực của chủ thể quản lí, đặc điểm của đối tượng quản lí, điêu kiện, hoàn cảnh diễn ra hoạt động quản lí Mỗi yếu tố đó lại chịu sự tác động đan xen phức tạp của các yếu tố kinh tế, chính tri, văn hoá-xã hội khiến cho hoạt động quản lí hành chính trở nên hết sức sống động Thủ tục hành chính với tính chất là cách thức
tổ chức thực hiện các hoạt động quản lí đương nhiên phải linh hoạt mới có thể tạo nên quy trình hợp lí cho từng hoạt động quản lí cụ thể Do vậy, không thể có một thủ tục hành chính duy nhất cho toàn bộ hoạt động quản lí hành chính nhà nước mà
có rất nhiều thủ tục hành chính Thậm chí để giải quyết một loại công việc nhất định cũng có thể cần các thủ tục hành chính khác nhau Ví dụ, pháp luật quy định hai thủ tục xử phạt vi phạm hành chính là thủ tục đơn giản và thủ tục có lập biên bản Việc định ra hai thủ tục để xử phạt vi phạm hành chính vừa đơn giản, thuận tiện cho người xử phạt và người bị xử phạt trong trường hợp có thể, vừa đảm bảo tính chặt chẽ, có cơ sở cho hoạt động xử phạt vi phạm hành chính Mặt khác, so với thủ tục lập pháp và thủ tục tư pháp, nhu cầu bãi bỏ thủ tục hành chính cũ, đưa ra thủ tục mới, thay đổi các thủ tục đã có đặt ra khá thường xuyên đảm bảo thích ứng vói sự biến đổi linh hoạt của hoạt động quản lí Khi xây dựng thủ tục hành chính nếu nhận thức đúng đắn về đặc điểm này sẽ tạo ra sự linh hoạt, mềm dẻo cho hoạt động quản
lí, nếu phủ nhận đặc điểm này có thể làm xơ cứng hoạt động quản lí, kìm hãm quá trình phát triển xã hội Sự cường điệu tính linh hoạt của thủ tục hành chính cũng có thể dẫn đến việc đặt ra quá nhiều thủ tục một cách không cần thiết hoặc thay đổi thủ tục một cách tuỳ tiện làm cho hoạt động quản lí thiếu ổn định
Thứ ba, chỉ cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền mới có quyền thực hiên thủ tục hành chính và thực hiện thủ tục trong phạm vi thẩm quyền do pháp luật quy định Xét dưới góc độ quyền lực, thực hiện thủ tục hành chính là hoạt động sử dụng quyền lực nhà nước Quyền lực nhà nước trong mọi trường hợp chỉ được sử dụng bởi những chủ thể do pháp luật quy định và nằm trong cơ cấu quyền lực nhà nước nói chung Mỗi chủ thể chỉ sử dụng quyền lực trong giới hạn nhất định Tương ứng với giới hạn thẩm quyền pháp luật trao cho, mỗi chủ thể có những phương tiện và điều kiện nhất định đảm bảo cho việc thực hiên thẩm quyền (điều kiện vật chất,
Trang 97
nhân sự, bộ máy ) Do đó, các thủ tục được thực hiện không đúng thẩm quyền thì không những việc thực hiện thủ tục đó không hợp pháp mà hiệu quả quản lí cũng bị ảnh hưởng
Thứ tư, thủ tục hành chính phải được thực hiện đúng pháp luật Về mặt lí thuyết, tất cả các thủ tục hành chính được pháp luật quy định đều là cần thiết và là quy trình hợp lí nhất để thực hiện các hoạt động quản lí trên thực tế Hơn nữa, mỗi thủ tục hành chính được thực hiện nhiều lần ở những thời điểm khác nhau, bởi các chủ thể khác nhau, sự tuân thủ nghiêm ngặt các thủ tục hành chính tạo nên tính khoa học, đồng bộ, thống nhất trong quản lí hành chính nhă nước Ngay cả khi các thủ tục hành chính đã trở nên không còn phù hợp do nhận thức về quản lí hay thực tiễn quản lí thay đổi thì các chủ thể thực hiện thủ tục cũng không được tuỳ tiện thay đổi hoặc bỏ qua Một thủ tục hành chính cụ thể chỉ mất giá tri pháp lí khi bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền bãi bỏ
1.4 Vai trò về quy định thủ tục hành chính
Tại Nghị định số 63/2013/NĐ-CP cho phép chúng ta đánh giá đúng ý nghĩa, vai trò của quy định thủ tục hành chính trong quản lí hành chính nhà nước, cụ thể: Quy định thủ tục hành chính là một bảo đảm pháp lý cho việc thực hiện các quy định nội dung
Quy định thủ tục hành chính trực tiếp liên quan đến việc thực hiện thẩm quyền của các chủ thể quản lí hành chính nhà nước và việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của
cá nhân, tổ chức
Quy định thủ tục hành chính chuẩn mực là cơ sở để đảm bảo chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản lý hành chính nhà nước
Trang 108
Quy định thủ tục hành chính là biểu hiện trình độ văn minh trong tổ chức, điều hành hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước Do đó, thủ tục hành chính chính là chất keo kết dính mọi yếu tố và sự vận hành của nền hành chính Quy định thủ tục hành chính có ảnh hưởng, tác động lớn đến các hoạt động hợp tác kinh tế quốc tế và thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam
Cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ cấp thiết, khó khăn, lâu dài và thường xuyên
1.5 Nội dung trong quy định thủ tục hành chính
Thủ tục hành chính phải được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật theo đúng thẩm quyền được quy định tại Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật
Việc quy định một thủ tục hành chính chỉ hoàn thành khi đáp ứng đầy đủ các
bộ phận tạo thành cơ bản sau đây:
+ Tên thủ tục hành chính
+ Trình tự thực hiện
+ Cách thức thực hiện
+Thành phần, số lượng hồ sơ
+ Thời hạn giải quyết
+ Đối tượng thực hiện thủ tục hành chính
+ Cơ quan giải quyết thủ tục hành chính
+ Trường hợp thủ tục hành chính phải có mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính; kết quả thực hiện thủ tục hành chính; yêu cầu, điều kiện; phí, lệ phí thì mẫu đơn,
Trang 119
mẫu tờ khai hành chính; kết quả thực hiện thủ tục hành chính; yêu cầu, điều kiện; phí, lệ phí là bộ phận tạo thành của thủ tục hành chính
1.6 Các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính
Việc thực hiện thủ tục hành chính cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
+ Chỉ có cơ quan Nhà nước người có thẩm quyền do pháp luật qui định mới được thực hiện các thủ tục hành chính
+ Khi thực hiện thủ tục hành chính phải đảm bảo chính xác, khách quan, công minh
+ Thủ tục hành chính phải rõ ràng, và được thực hiện công khai
+ Các bên tham gia thủ tục hành chính bình đẳng trước pháp luật
+ Thủ tục hành chính được thực hiện đơn giản tiết kiệm
Trang 1210
2 PHÂN TÍCH CÁC NGUYÊN TẮC THỰC HIỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
2.1 Chỉ có cơ quan Nhà nước người có thẩm quyền do pháp luật qui định mới được thực hiện các thủ tục hành chính
Có thể hiểu các cơ quan hành chính nhà nước là bộ phận được hợp thành của
bộ máy nhà nước, được thành lập để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước Các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện các hoạt động điều hành chấp hành theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện các chức năng quản lý hành chính nhà nước
Không phải cơ quan của nhà nước nào cũng có thể thực hiện thủ tục hành chính mà chỉ có những cơ quan hành chính nhà nước được luật định mới được thực hiện thủ tục hành chính cho các cá nhân, cơ quan, tổ chức Nguyên tắc này đảm bảo tính pháp chế trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức Theo đó, chỉ những cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới được tiến hành các thủ tục hành chính nhất định
2.2 Khi thực hiện thủ tục hành chính phải đảm bảo chính xác, khách quan, công minh
Tính chính xác, khách quan khi thực hiện thủ tục hành chính thể hiện ở việc
cơ quan tiến hành thủ tục phải có đủ tài liệu, chứng cứ khi xem xét giải quyết công việc, đảm bảo thực hiện đúng các yêu cầu của thủ tục nhằm giải quyết một cách đúng đắn nhất các công việc của nhà nước, các kiến nghị, yêu cầu hợp pháp của công dân, tổ chức Khi thực hiện thủ tục hành chính phải bảo đảm tính khách quan, không vì vụ lợi mà gây thiệt hại cho nhà nước, tập thể và cá nhân Để thực hiện tốt nguyên tắc này đòi hỏi:
Thứ nhất, các cơ quan nhà nước phải có quyền được yêu cầu cung cấp thông tin, và các cơ quan, tổ chức và cá nhân phải có nghĩa vụ cung cấp một cách chính xác, đầy đủ các thông tin khi được yêu cầu Ngoài ra các cơ quan nhà nước phải có