Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến: - Việc giáo dục đạo đức cho học sinh nhằm giúp học sinh có những hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực, hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứa
Trang 1MỤC LỤC
1 Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến 3
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
******
- Giáo viên chủ nhiệm : GVCN
- Giáo viên : GV
- Học sinh : HS
- Phụ huynh : PH
- Ban Giám hiệu : BGH
- Cha mẹ học sinh : CMHS
- Sáng kiến kinh nghiệm : SKKN
- Giáo dục đạo đức : GDĐĐ
Trang 2SỞ GD&ĐT TỈNH AN GIANG
TRƯỜNG TH CHÂU VĂN LIÊM
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
An Giang, ngày 22 tháng 02 năm 2021
BÁO CÁO Kết quả thực hiện sáng kiến, cải tiến, nghiên cứu khoa học
sư phạm ứng dụng
-I SƠ LƯỢC LÍ LỊCH TÁC GIẢ:
- Họ và tên: TIÊU THỊ TUYẾT TRINH
- Nam, nữ: Nữ
- Ngày tháng năm sinh: 21 - 5 - 1974
- Nơi thường trú: 67 Lê Thiện Tứ, Phường Đông Xuyên, Thành phố Long Xuyên, Tỉnh An Giang
- Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Châu Văn Liêm, Thành phố Long Xuyên
- Chức vụ hiện nay: Tổ trưởng chuyên môn khối 2
- Lĩnh vực công tác: Giảng dạy và chủ nhiệm lớp Hai A
II SƠ LƯỢC ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH ĐƠN VỊ
1 Tóm tắt tình hình đơn vị:
1.1 Thuận lợi:
-Nhà trường luôn được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát, hỗ trợ kịp thời của các cấp chính quyền cũng như của Ngành giáo dục
- Đa số giáo viên có tinh thần trách nhiệm trong công việc, làm tốt công việc được giao và có kinh nghiệm trong giảng dạy
- Đa số HS có đầy đủ dụng cụ học tập, đi học đều Đa số PH quan tâm nhắc nhở và thường xuyên theo dõi kết quả học tập của con em
- BGH chỉ đạo sâu sát, thường xuyên xuống tổ để dự họp, qua đó nắm bắt những vướng mắc, yêu cầu, khó khăn của GV để kịp thời giải quyết, tư vấn BGH thường xuyên kiểm tra, đôn đốc các mặt hoạt động của tổ, của GV
- Cơ sở vật chất của các lớp được trang bị đầy đủ cho việc dạy và học Phòng học đầy đủ ánh sáng, thoáng mát góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của thầy và trò
1.2 Khó khăn:
Một số HS chưa có ý thức tự giác học tập, chưa chuẩn bị tốt dụng cụ học tập, chưa chuẩn bị tốt bài Vào lớp chưa chú ý nghe thầy cô giảng bài nên chưa khắc sâu kiến thức
Một số phụ huynh chưa quan tâm nhắc nhở việc học tập của con em, còn giao khoán cho nhà trường, cho giáo viên
- Còn một số học sinh đọc, viết chậm, chưa ngoan, nhiễm thói hư tật xấu từ gia
Trang 3- Sĩ số lớp quá đông ( trên 40 HS) nên GV vất vả trong việc phân hóa đối tượng
HS, bao quát lớp cũng như tổ chức các hoạt động cho HS
- HS đa số con gia đình khá giả nên được nuông chiều từ bé, kĩ năng sống kém, kĩ năng lao động tự phục còn hạn chế
- Lớp có HS tự kỉ (tăng động giảm chú ý ) thường làm việc tùy thích, gây sự với bạn, không chịu học tập, có lời nói và hành động chưa phù hợp với GV và các bạn
2 Tên sáng kiến:
Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 2
3 Lĩnh vực: Giáo dục đạo đức
III MỤC ĐÍCH YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI, SÁNG KIẾN:
1.Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến:
Môn đạo đức ở lớp 2 bao gồm 14 chuẩn mực và hành vi đạo đức cần thiết và phù hợp với lứa tuổi của các em với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng và môi trường
tự nhiên Nếu GV chú trọng đầu tư giảng dạy tốt môn đạo đức trên lớp kết hợp với thực hành kĩ năng cho HS ở trường cũng như ở nhà sẽ góp phần rất lớn vào việc giáo dục đạo đức cho HS lớp 2 nói riêng và HS tiểu học nói chung Cùng với các môn học khác như: Toán, Tiếng việt, Tự nhiên và xã hội Môn Đạo đức có nhiệm vụ tạo dựng cơ sở ban đầu, giúp học sinh xây dựng ý thức đạo đức, bồi dưỡng tình cảm, hình thành những chuẩn mực hành vi phù hợp với các quan hệ: bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng,
xã hội và môi trường tự nhiên Giáo dục đạo đức nhằm giúp học sinh có được nhân cách
tốt để trở thành một con người toàn diện là người có ích cho đất nước Tuy nhiên việc
giảng dạy đạo đức cho HS thông qua môn đạo đức chưa được GV chú trọng nhiều Việc vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống chưa được quan tâm đúng mức
- Tâm lý học sinh tiểu học thích "bắt chước" nên hành vi đạo đức các em có thể thu nhận qua việc giao tiếp, qua tranh ảnh, sách báo, truyện, đài, phim kịch, nhưng các
em chưa biết phân biệt để lựa chọn hành vi đạo đức phù hợp cho mình mà các em lại chưa bắt chước cái xấu, trái với chuẩn mực hành vi đạo đức một cách vô thức Chính vì vậy những chuẩn mực hành vi đạo đức giáo dục trẻ phải được cung cấp và uốn nắn ngay
từ những lớp đầu cấp nhất là lớp1,2
- Ở tiết đạo đức có sử dụng nhiều hoạt động nên một số giáo viên chưa nhiệt tình
và thường ngại tổ chức các hoạt động như sắm vai, trò chơi, thảo luận, vì sợ mất thời gian Do vậy dẫn đến học sinh phải đóng vai trò thụ động, hoặc áp đặt khi lĩnh hội kiến thức, dẫn đến hiệu quả của tiết đạo đức chưa cao
- Một số giáo viên không coi trọng thiết bị dạy học, ngại sử dụng đồ dùng dạy học Giáo viên thao tác đồ dùng còn lúng túng hoặc chưa nắm chắc ý đồ của sách giáo khoa để sử dụng đồ dùng dẫn đến học sinh chưa thích thú với tiết học
- Ở trường tôi, học sinh các lớp dưới lên lớp trên đều được trộn lẫn và chia đều thành sáu lớp Lớp Hai A của tôi chủ nhiệm cũng nhận học sinh từ sáu lớp Một lên Phụ huynh cũng có nhiều thành phần như trí thức, buôn bán hay lao động nghèo, Do điều kiện sống và hoàn cảnh gia đình khác nhau nên cách cư xử, hành vi và thói quen đạo đức của các em cũng rất khác nhau
- Ở trường tôi nói chung và lớp tôi nói riêng, đa số HS là con các gia đình giàu có hay khá giả, có nhiều em là con một Các em được nuông chiều từ bé Một số em chưa
Trang 4biết làm bất kì việc nhà nào vì gia đình có người giúp việc, không biết làm một số việc tự phục vụ cho bản thân, không quan tâm đến người khác, chưa ngoan, luôn đòi hỏi bạn bè, thầy cô, cha mẹ chiều theo ý thích của mình Nếu những ý thích, yêu cầu, đòi hỏi của các
em không được đáp ứng thì các em sẽ giận hờn, khóc nhè hay kiếm chuyện gây sự với các bạn làm ảnh hưởng đến sự đoàn kết trong tập thể lớp, phân biệt nghèo giàu Đôi khi phụ huynh bênh con, nghe theo lời trẻ còn gây sự với nhau Bên cạnh đó, năm nào lớp tôi cũng có một vài em mắc bệnh tự kỉ, cá biệt Các em thường có các hành vi, lời nói rất khác thường nên thường là tâm điểm gây cười hay bị các bạn chọc ghẹo Mặc dù thường xuyên nhắc nhở, giáo dục các em nhưng tôi thấy các em chưa tiến bộ nhiều trong cách cư
xử của mình làm tôi rất buồn và luôn trăn trở tìm cách giáo dục đạo đức cho các em Thông qua điều tra đầu năm, tôi nắm được tình hình lớp cụ thể như sau:
Qua điều tra nắm tình hình Đạo đức của HS, tôi nhận thấy:
Còn nhiều HS chưa ngoan, chưa lễ phép với thầy cô, cha mẹ và người lớn, vi phạm nội quy nhà trường, hay nghịch phá, gây sự với bạn
2 Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến:
- Việc giáo dục đạo đức cho học sinh nhằm giúp học sinh có những hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực, hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứa tuổi trong các mối quan hệ giữa các em với gia đình, nhà trường, cộng đồng, môi trường tự nhiên và xã hội
- Việc đưa những chuẩn mực đạo đức đó vào trong nhận thức, lối sống, hành động của các em là một việc làm vô cùng ý nghĩa Giúp các em từng bước hình thành kĩ năng
tự nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân và những người xung quanh theo chuẩn mực đạo đức đúng đắn, kĩ năng lựa chọn và thực hiện các hành vi ứng xử phù hợp trong các quan hệ tình huống đơn giản, cụ thể trong cuộc sống, biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện
- Dần dần hình thành trong các em thái độ tự trọng, tự tin, yêu thương, tôn trọng con người, yêu con người, yêu cái thiện, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu
- Các hành vi đạo đức của HS không chỉ bộc lộ trong giờ học mà còn bộc lộ ở giờ chơi, trong các hoạt động tập thể, phong trào và nhất là khi ở nhà Vì vậy: GV ngoài việc
tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập của học sinh trong các buổi học còn phải thường xuyên theo dõi các hành vi đạo đức của HS, kết hợp cùng phụ huynh để giáo dục
HS ở nhà để kịp thời uốn nắn cho các em
- Lên lớp 2, HS đã dần quen với các hoạt động học tập, sinh hoạt tập thể ở trường Các em không còn rụt rè, nhút nhát như khi học lớp 1 Đây cũng là giai đoạn các em bắt đầu bộc lộ những phẩm chất, hành vi đạo đức của mình với bè bạn, thầy cô và những
Năm học Tổng số HS
Số lượng Tỉ lệ lượngSố Tỉ lệ
Trang 5người xung quanh Vì vậy, GDĐĐ cho HS ở lớp 2 là một công việc mang tính kế thừa, phát huy và hình thành hành vi thói quen tốt cho các em
- Trong giai đoạn hiện nay, mạng Internet cũng là nơi HS mở rộng kiến thức, tiếp thu được nhiều điều mới lạ về cuộc sống xung quanh, về tự nhiên và xã hội Nhưng Internet cũng là nơi có nhiều chương trình chưa phù hợp với lứa tuổi, chưa phù hợp với các chuẩn mực đạo đức Vì vậy, nếu HS tiếp thu không chọn lọc sẽ có những suy nghĩ, hành động lệch lạc, ảnh hưởng đến đạo đức và nhân cách của HS sau này
- Việc giáo dục đạo đức (GDĐĐ) cho HS Tiểu học nói chung và học sinh (HS) lớp
2 nói riêng là một vấn đề cấp thiết, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm ( GVCN) phải luôn coi trọng Từ xưa ông bà ta đã có câu: “Tiên học lễ, hậu học văn” để nhắc nhở chúng ta phải coi trọng việc giáo dục đạo đức cho HS cần được đặt lên hàng đầu như lời Bác Hồ đã dạy vì: “Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó Có tài mà không có đức là người vô dụng” Việc giáo dục đạo đức cho HS phải là một quá trình xuyên suốt lâu dài
- Để hoàn thành tốt việc GDĐĐ cho HS, đòi hỏi người GV cần phải có nhiều năng lực như: hiểu tâm lí lứa tuổi học sinh, rèn luyện các hành vi, thói quen đạo đức, vận dụng tốt các phương pháp giáo dục HS nhất là học sinh cá biệt, chưa ngoan, xây dựng tốt các nền nếp lớp, làm tốt công tác phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường để giáo dục HS Trong đó, việc rèn các phẩm chất, hành vi, thói quen đạo đức thông qua môn học, kết hợp thực hành những điều đã học vào thực tế và công tác phối hợp với cha mẹ học sinh (CMHS ) để GDĐĐ cho HS là một trong những yếu tố quan trọng góp phần mang đến thành công trong việc GDĐĐ cho HS lớp 2
Sau nhiều năm áp dụng các biện pháp GDĐĐ cho HS lớp tôi chủ nhiệm, HS luôn chăm ngoan, biết vâng lời cha mẹ, thầy cô và rất ít HS vi phạm các nội quy, quy định của trường Có được kết quả đó cũng nhờ một phần vào việc tôi đã làm tốt công tác GDĐĐ
cho HS Vì vậy tôi chọn viết sáng kiến kinh nghiệm đề tài: “Một số biện pháp giáo dục
đạo đức cho học sinh lớp2” với mong muốn :
- Ghi lại những biện pháp mình đã làm để GDĐĐ cho HS lớp 2 trong thời gian qua
- Được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong việc GDĐĐ cho HS
- Nhận được những lời góp ý, nhận xét chân thành từ bạn bè đồng nghiệp và các cấp quản lí giáo dục để sáng kiến kinh nghiệm của tôi ngày càng hoàn thiện hơn
- Rèn luyện, trau dồi năng lực chuyên môn, thực hiện tốt công tác GDĐĐ giúp HS ngoan ngoãn, chăm chỉ trong học tập, sinh hoạt ở trường và cộng đồng nhằm góp phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp trồng người
3 Nội dung sáng kiến:
* Tiến trình thực hiện:
Ngay khi nhận lớp tôi bắt đầu tiến hành nắm thông tin về học sinh từ GVCN, GV chuyên lớp Một để tìm hiểu về tình hình đạo đức của HS Đề ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả GDĐĐ cho HS lớp 2 trong suốt năm học
* Đối tượng nghiên cứu:
Một số biện pháp hình thành thói quen đạo đức tốt cho HS lớp 2, tại trường Tiểu học Châu Văn Liêm
Trang 6* Thời gian thực hiện:
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, tôi đã thực hiện tại lớp Hai A và khối 2 trường Tiểu học Châu Văn Liêm, Thành phố Long Xuyên từ năm học 2018 -2020
* Biện pháp tổ chức:
Hình thành cho HS thói quen đạo đức tốt là một quá trình lâu dài, gắn kết nhiều
yếu tố, đòi hỏi người giáo viên cần phải kiên trì, theo sát quá trình học tập, sinh hoạt, vui chơi của Hs khi ở trường và phối hợp cùng phụ huynh để giáo dục, rèn luyện HS khi ở nhà Bên cạnh đó phải phối hợp với nhiều đoàn thể, tổ chức xã hội khác để cùng tiếp tay
hỗ trợ, giáo dục các em Quá trình thực hiện tôi đã áp dụng một số biện pháp cụ thể như sau:
1 Đi sâu tìm hiểu nhận thức, tâm lý học sinh thông qua giao tiếp:
Tìm hiểu chung về nhận thức, tâm lý của HS để định hướng các biện pháp giáo dục đạo đức là yêu cầu cần thiết đối với mọi giáo viên Chúng ta vẫn hay chú tâm vào giảng dạy hơn là tìm hiểu xem các em nghĩ gì về điều mà chúng ta sắp giảng Điều này
sẽ giúp các thầy cô giáo hiểu rõ HS: Các em nghĩ gì? yêu gì? ghét gì? Các em nghĩ đúng hay sai? Qua đó mà tìm ra cách định hướng khi truyền đạt nội dung giáo dục, thông tin giảng dạy sẽ đến với mỗi em một cách dễ dàng, phù hợp, đi sâu vào nhận thức của HS
Việc giao tiếp, ứng xử hằng ngày của HS đối với bè bạn, GV trong trường với người lớn và người thân của các em ở nhà có ngoan, lễ phép hay đúng mực không là nhờ vào một phần giáo dục của GV tại lớp và phối hợp giáo dục của cha mẹ các em ở gia đình GV luôn là tấm gương để HS noi theo Vì vậy, tôi luôn chú ý cách giao tiếp giữa tôi với các em, giữa tôi với những bạn bè đồng nghiệp hay phụ huynh vào liên hệ công việc
Học sinh Tiểu học luôn xem GVCN là thần tượng của mình Những gì GV dạy bảo các em sẽ vâng theo và xem đó như là một chân lí Đôi khi cha mẹ dạy các em không nghe mà thầy cô khuyên bảo các em vâng theo răm rắp Vì vậy, việc giáo dục đạo đức thông qua tấm gương, hành vi, cách ứng xử hằng ngày của GV sẽ mang lại hiệu quả rất cao
Trong lớp, các em phải gọi “bạn”, xưng “tôi” hay gọi tên Em nào còn nói “mày, tao” hoặc chửi thề, nói tục thì tôi nhắc nhở liền
- Khi gặp thầy, cô, người lớn phải cúi đầu chào Nhận hoặc đưa vật gì cho người lớn phải bằng hai tay Biết đoàn kết, giúp đỡ bạn bè trong học tập Không gây sự, đánh nhau với bạn Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi phù hợp Các bạn trong lớp nhắc nhở nhau cùng thực hiện
- Thông qua các môn học như: Tập đọc, tập làm văn, kể chuyện, đạo đức, và các hoạt động giao tiếp hằng ngày tôi uốn nắn HS biết dùng lời nói lịch sự, ngoan ngoãn, lễ phép Bạn bè trong lớp, trong trường phải đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau Không gây sự đánh nhau hay đùa giỡn quá mức
- Đối với những em vi phạm nhiều lần tôi nhắc nhở, báo về gia đình để nhờ phụ huynh tiếp tay giáo dục các em
- Hằng tuần vào tiết sinh hoạt lớp, tôi tuyên dương những em ngoan, nhắc nhở các bạn chưa ngoan và tiếp tục theo dõi uốn nắn kĩ năng giao tiếp và hành vi đạo đức của các
em Dần dần, các em ngoan ngoãn, lễ phép hơn
Trang 7Trẻ em vẫn thường hay nói thật, nói những gì mà các em nghĩ, đây là một ưu điểm của HS chúng ta mà nếu chúng ta biết cách khai thác sẽ đem lại hiệu quả giáo dục tích cực Nhiệm vụ của giáo viên là đặt những câu hỏi mang tính khơi gợi, tạo sự hứng thú cho các em hăng hái nói nhiều hơn, thật thà hơn, giúp các em chủ động hơn trong mỗi tiết học Thầy cô giáo chỉ là người hướng dẫn các em mỗi câu trả lời nhằm khuyến khích những suy nghĩ đúng đắn và sớm giải thích, bác bỏ những tư tưởng lệch lạc nơi các em Cách làm này giúp cho bài học đạo đức thực sự khắc sâu trong các em hơn, mỗi câu trả lời hồn nhiên trong các tiết học sẽ góp phần nhận thức bài học cuộc sống cho riêng mình
Trong các tiết học, giáo viên tạo không khí gần gũi với học sinh, làm cho các em cảm thấy thoải mái biểu lộ những suy nghĩ trong sáng, thật thà của mình Có những điều học sinh không dám nói với cha mẹ nhưng lại tâm sự, bộc lộ với thầy cô
Ví dụ: Trong bài học đạo đức “Biết nhận lỗi và sửa lỗi”
Tôi sẽ hỏi các em rằng: Trong cuộc sống, khi các em mắc lỗi, có khi nào em giấu lỗi của mình với người lớn hoặc bạn bè chưa? Nếu chỉ hỏi thế thôi thì chắc chắn các em
sẽ chưa thấy tin cậy mà trả lời thật thà, hãy trả lời cô thật thà nhé! Ai mà chẳng có lần mắc lỗi, cô cũng có đôi lần mắc lỗi vậy thôi… Song bạn nào có đủ can đảm để nhận lỗi lầm và sửa lỗi để mau tiến bộ và được mọi người yêu quý Như thế mới là người dũng cảm, trung thực
Có thể khi nghe tôi dỗ dành như vậy thì một số ít em dám trả lời thật thà về những lỗi lầm của bản thân Lúc ấy, tôi sẽ tiếp tục khích lệ tinh thần mạnh dạn, dám nói ra sự thật của các em: Cô cảm ơn và khen ngợi sự dũng cảm của các em Các em dám nhận lỗi trước người khác, các em cố gắng sửa được lỗi Cô hi vọng là các em đều làm được và tin rằng các em sẽ tiến bộ, sẽ được mọi người yêu mến
Đối với công việc này, đòi hỏi giáo viên phải nhẫn nại, vì thông thường các em rất
ít nói ra những cảm nhận sâu kín của mình, bởi lẽ chưa tìm được sự tin cậy, chia sẻ ân cần của thầy cô Cho nên để thuyết phục được các em, tạo nên sự tin cậy là cả một quá trình Thầy cô không nên vội trách phạt mà phải luôn lắng nghe và thấu hiểu những tâm
tư, tình cảm, mơ ước của các em để hướng các em đến với những điều tích cực, tốt đẹp, phù hợp với các chuẩn mực đạo đức của xã hội Giúp HS tránh những đòi hỏi tiêu cực, những suy nghĩ tiêu cực phiếm diện về bạn bè , cha mẹ, thầy cô, cuộc sống
Ví dụ: Trường hợp một HS của lớp tôi, trong tiết sinh hoạt lớp tôi cho các em làm thiệp chúc mừng để gửi tặng người phụ nữ mà em yêu quý nhất như: bà, mẹ, cô giáo hay chị,… Em liền trả lời tôi:“ Con không tặng cho mẹ đâu Mẹ con hay la rầy con lắm.” Nghe được câu nói ấy, có một số bạn trong lớp cũng đồng tình: “ Mẹ con cũng vậy.” Thế
là, tôi phải dừng lại việc hướng dẫn làm thiệp mà dành khoảng 5 phút để nói chuyện với các em Tôi phân tích nỗi vất vả, lo lắng của mẹ khi nuôi dạy các con, những lỗi mà các con hay mắc phải làm mẹ phiền lòng Mẹ đôi khi la rầy để giúp các con tiến bộ hơn, nếu mẹ mà luôn nuông chiều các con thì các con sẽ hư, luôn vòi vĩnh, ương bướng,… Sau vài phút giải thích để các em hiểu thì hoạt động làm thiệp lại tiếp tục Cuối tiết kết quả là đa
số các em vẫn dành những cái thiệp xinh xắn do chính tay mình làm để tặng mẹ
Hơn thế nữa, khi chúng ta nhận được những lời tâm sự thật lòng của các em chúng ta phải đáp lại sự tin cậy ấy bằng cách cởi bỏ những thắc mắc của các em Thuyết phục các em đến với cái tốt một cách tự nhiên, trong sáng Dần dần, các em sẽ xem cô giáo như là người mẹ thứ hai, người mà các em có thể tin cậy, người biết lắng nghe và
Trang 8giúp các em giải quyết khó khăn, thắc mắc trong cuộc sống Tình cảm cô trò ngày các thân thiện, gần gũi, yêu thương hơn
2 Quan sát, tìm hiểu hoàn cảnh của học sinh để giáo dục đạo đức:
Thông thường trong các tiết dạy thời gian không nhiều và một số em vẫn còn rụt
rè trong việc thể hiện tâm lí của mình Nhưng khi chúng ta đứng bên ngoài để ý, quan sát các em sinh hoạt thì chắc chắn sẽ biết được những điều mà các em chưa nói ra Hiểu các
em càng sâu bao nhiêu thì việc giáo dục đạo đức của chúng ta càng hiệu quả bấy nhiêu Hơn nữa thực tế chính là môi trường để giáo viên có dịp kiểm nghiệm lại hiệu quả của những tiết dạy đối với học sinh
Sau khi học xong bài, chúng ta vẫn hay nghĩ rằng những gì đã giảng học trò đều hiểu, nhưng chưa hẳn đã vậy Khi chúng ta giảng có thể những lí lẽ sẽ cuốn hút, thuyết phục các em có ý thức về đạo đức một cách đúng đắn, điều này các em đã trả lời tốt trong những tiết học Thế nhưng trẻ em nhanh hiểu mà cũng nhanh quên nên đôi khi bài học đạo đức đã không đến được với các em như chúng ta mong muốn Phát hiện điều đó
và kịp thời hướng các em sửa chữa sẽ đem lại hiệu quả tích cực Dù vậy nhưng đây cũng
là công việc nhiều khó khăn, vì đòi hỏi giáo viên phải luôn bỏ nhiều thời gian quan tâm, quan sát các em Trong một tập thể lớp mỗi em có mỗi hoàn cảnh riêng, môi trường sống khác nhau… có những tác động làm hình thành nhận thức và phẩm chất đạo đức riêng Cho nên khi chúng ta hiểu được hoàn cảnh của mỗi em thì sẽ dễ dàng gần gũi, quan tâm
và giáo dục các em hơn
Ví dụ: Trong bài “Quan tâm giúp đỡ bạn” là một bài học nội dung đạo đức sâu
sắc và rất phù hợp với lứa tuổi các em, bài học thể hiện văn hoá ứng xử với bạn bè cùng trang lứa Trong lớp 2A của tôi có em Huỳnh Hoàng Long, là HS có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn Gia đình em rất nghèo, không có cha, mẹ phải đi làm thuê ở xa Em sống cùng ông bà ngoại già yếu bệnh tật nên em đến trường không được đầy đủ, tươm tất như các bạn cùng lớp Long học còn chậm Những ngày đầu tiên nhận lớp, tôi thấy bạn bè trong lớp tỏ ra xa lánh, ngại tiếp xúc với em Em tỏ ra rụt rè, tự ti, ngại tiếp xúc với các bạn Hoàn cảnh của em làm tôi rất băn khoăn và lo lắng Những giờ ra chơi, khi những HS khác vui đùa cùng nhau thì Long lẻ loi bị cô lập giữa chúng bạn Tôi nhận thấy thói ích
kỷ, phân biệt giàu nghèo ngoài xã hội cũng đã “nhiễm” vào môi trường sư phạm, mà cụ
thể nhất là ở cách chọn bạn, đối xử với bạn qua hình thức của học sinh lớp mình Đây là
vấn đề đáng lo ngại Trong tiết học đạo đức về nội dung “Quan tâm giúp đỡ bạn” tôi
không dành nhiều thời gian để kể những câu chuyện đạo đức, hay làm các bài tập tình huống trong sách Sau khi giảng cho các em về cách ứng xử trong quan hệ bạn bè, tôi đã liên hệ đến trường hợp của em Long Phân tích cho các em thấy hoàn cảnh khó khăn của bạn đáng thương chứ không hề đáng ghét, đáng bị cô lập Đồng thời kêu gọi tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái giữa bạn bè trong lớp tôi quan sát thấy những giờ ra chơi sau em Long đã dần hoà đồng với bạn bè hơn, tôi chủ động an ủi - động viên em không nên mặc cảm, đồng thời tế nhị nhắc nhở những học sinh khác vui chơi tự nhiên cùng Long Sau một thời gian được sự giúp đỡ của bạn bè và quan tâm của cô thì tình hình học tập của em được cải thiện và khả quan hơn Đặc biệt là về tinh thần, em bắt đầu vui vẻ và hoà nhập với các bạn Từ đó, em học tiến bộ, đi học đều
Ví dụ: Khi dạy bài: Giúp đỡ người khuyết tật
- Giúp đỡ người khuyết tật thông qua việc làm cụ thể ở lớp như: Trong năm học 2019- 2020 lớp tôi có em Bùi Quang Thịnh bị tự kỉ, tăng động Em này thường nói và
Trang 9làm những việc theo ý thích, không chịu ngồi yên học, hay gây sự với bạn, không chịu viết bài, hay giành giật đồ chơi của các bạn khác Lúc đầu, các bạn trong lớp sợ, không dám ngồi gần bạn này, không cho bạn chơi chung, hay cười nhạo mỗi khi bạn nói điều gì không đúng Tôi phân tích cho các em biết được tình trạng sức khỏe của bạn, sự thiệt thòi của bạn so với các em, khơi gợi ở các em lòng tốt, sự cảm thông, chia sẻ, tình thương yêu bạn bè, biết giúp đỡ bạn bị khuyết tật, tạo sự thân thiện, gần gũi để giúp bạn hòa nhập trong sinh hoạt và học tập ở trường Sau một thời gian ngắn, HS trong lớp đã biết nhường nhịn bạn này, chơi cùng bạn, giúp bạn trong học tập, không còn cười nhạo bạn nữa Từ đó, lớp đoàn kết hơn Bản thân bạn tự kỉ cũng vui vẻ, tham gia các hoạt động học tập, sinh hoạt cùng các bạn, tiến bộ trong học tập và tình trạng bệnh cũng phần nào giảm bớt nên gia đình bạn rất vui
3 Xây dựng ý thức giữ vệ sinh, lao động tự phục vụ:
Trang 10Học sinh lớp tôi đa số ở trung tâm thành phố, gia đình các em có ít con, cuộc sống cũng tương đối đầy đủ nên các em được nuông chiều từ bé HS lớp 2 cũng còn nhỏ nên đầu năm phụ huynh thường mướn người quét lớp Việc lao động, vệ sinh lớp, lao động tự phục vụ bản thân đối với các em còn hạn chế Vì vậy, tôi hướng các em tham gia các công việc lao động vệ sinh trường lớp, giáo dục ý thức giữ vệ sinh cá nhân và vệ sinh chung để các em dần quen với những công việc lao động đơn giản.Vào ngày tổ mình trực nhật, các em phải đi học sớm hơn 20 phút, tổ trưởng – tổ phó sẽ điều động các bạn trong
tổ nhặt rác ở phần sân trước lớp, quét trước cửa lớp, giặt khăn lau bảng và lau sạch bảng lớp, chỉnh bàn ghế HS, trải mặt bàn cho bàn GV, tưới cây xanh, Để giữ vệ sinh cho các
em nhặt rác ở sân, tôi mua 2 cây gắp nước đá để các em gắp rác vừa nhanh vừa vệ sinh
và các em rất hứng thú khi được đi nhặt rác Trong vài tuần đầu, tôi phải dạy các em cách cầm chổi, giặt khăn lau bảng như thế nào? Chỉnh bàn ghế thế nào cho thẳng đẹp, Sau vài tuần thì các em đã quen việc Lớp phó lao động sẽ kiểm tra, đôn đốc các tổ trực nhật
Vì thế trong lớp và khoảng sân trước lớp tôi luôn sạch sẽ Qua đó cũng giáo dục HS ý thức bảo vệ môi trường, yêu thiên nhiên, yêu thiên nhiên
- Tôi nhắc nhở các em đi tiêu tiểu đúng nơi quy định và giội nước thật sạch Ăn quà bánh phải bỏ rác đúng nơi quy định, không khạc nhổ bừa bãi Trong các buổi lao động làm vệ sinh trường lớp, tôi cũng phân công vị trí và phần việc cụ thể cho mỗi tổ Tôi kiểm tra, nhận xét kết quả công việc của mỗi tổ, của các thành viên trong tổ Tuyên dương các tổ làm tốt và nhắc nhở, chỉ ra những hạn chế của những tổ thực hiện chưa tốt, động viên các em cố gắng thực hiện tốt hơn trong những tuần tiếp theo
- Giáo dục các em ý thức giữ vệ sinh cá nhân, lao động tự phục vụ cho bản thân như: Tự soạn tập sách theo thời khóa biểu, chỉnh lải trang phục khi trống vào học, đầu tóc, quần áo gọn gàng, móng tay, móng chân cắt ngắn và rửa sạch Phải thay vớ và quần
áo mỗi ngày Sau khoảng hai tuần thực hiện thì lớp rất sạch đẹp HS gọn gàng, tươm tất khi đến lớp
4 Tham gia các hoạt động ngoại khoá xoay quanh nội dung của bài học đạo đức:
Phương pháp giáo dục đạo đức xưa nay dựa trên hình thức vừa học vừa chơi Giáo dục đạo đức mà chỉ dựa trên lí thuyết thì thường khô khan và nhàm chán Hơn nữa trong các tiết dạy văn hoá, thời gian luôn vừa đủ để chuyển tải chương trình nên việc đưa