Chính vì vậy, trong quá trình dạy học, tôiđã đi sâu vào tìm hiểu và rút ra được “ ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐỂ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG THỰC HÀNH PHÉP NHÂN CHO HỌC SINH LỚ
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1.Lời giới thiệu
Từ thực tiễn dạy học tiểu học nói chung và thực tiễn dạy học ở trường Tiểu học nói riêng, nghiên cứu tìm ra những biện pháp hay để sử dụng vào việc giảng dạy môn toán lớp 3 Đặc biệt là kĩ năng thực hành phép nhân Qua đề tài này, tôi muốn tìm ra những giải pháp cần thiết góp một phần vào việc nâng cao chất lượng dạy học môn toán lớp 3 Thông qua các biện pháp phát huy tính chủ động trong dạy học toán lớp 3 để hoàn thiện dần phương pháp dạy học theo hướng đổi mới phát huy tính tích cực của học sinh ở Tiểu học.
Nghiên cứu những dạng bài toán cơ bản của đề tài đặc biệt đi sâu dạng bài xây dựng và hình thành phép nhân hướng dẫn học sinh chủ động tìm kiến thức mới giúp học sinh được trải nghiệm thực tế, đồng thời xây dựng tốt mối quan hệ hai chiều giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh Đề xuất một một số biện pháp phát huy tính cực của học sinh trong dạy toán lớp 3.
Do đó, mục đích giúp học sinh có những kiến thức, kĩ năng, Đặc biệt là kiến thức, kĩ năng học và vận dụng toán học có vị trí rất quan trọng đối với cuộc sống thực tế của các em Đó cũng là công cụ cần thiết để các em học tốt các môn học khác
Khả năng giáo dục nhiều mặt của môn Toán rất to lớn, nó có khả năng phát triển tư duy lôgic, phát triển trí tuệ Nó có vai trò to lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề có suy luận, có khoa học toàn diện, chính xác, có nhiều tác dụng phát triển trí thông minh, tư duy độc lập sáng tạo, linh hoạt góp phần giáo dục ý trí nhẫn nại, ý trí vượt khó khăn.
Trang 2Từ vị trí và nhiệm vụ vô cùng quan trọng của môn Toán ,vấn đề đặt ra cho mỗi người giáo viên là làm thế nào để giờ dạy - học Toán có hiệu quả cao, học sinh được phát triển tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc chiếm lĩnh kiến thức toán học Giáo viên phải có phương pháp dạy học như thế nào để tổ chức các hoạt động tự trải nghiệm, khám phá, phát hiện kiến thức, thực hành và vận dụng bài học vào thực tế cuộc sống cho học sinh Tiểu học?
Theo tôi, các phương pháp dạy học bao giờ cũng phải xuất phát từ vị trí, mục đích và nhiệm vụ, mục tiêu giáo dục của môn Toán ở bài học nói chung và trong giờ dạy toán lớp 3 nói riêng Nó không phải là cách thức truyền thụ kiến thức toán học, rèn kỹ năng giải toán mà nó là phương tiện tinh vi để tổ chức hoạt động nhận thức tích cực, độc lập và giáo dục phong
cách làm việc một cách khoa học, hiệu quả cho học sinh, nghĩa là dạy "Cách học" Mặt khác, sản phẩm của giáo dục khác với sản phẩm của người thợ
may, thợ mộc sản phẩm của giáo dục là đào tạo ra những con người biết sáng tạo Vì vậy việc lựa chọn, sử dụng ưu thế của từng PPDH sao cho phù hợp với mục tiêu, nội dung ở từng loại bài học, ở từng lớp học, ở từng giai đoạn dạy học nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học
sinh phải là một "Nghệ thuật" Trong giảng dạy, mỗi giáo viên đều có cách
thức, biện pháp riêng của mình Song đều phải đạt mục đích chung là tổ chức các hoạt động dạy học đạt hiệu quả
Xuất phát từ quan điểm chương trình mới cần thực hành, vận dụng thực tế nhiều nên nội dung chương trình hiện tại thường tinh giảm, tập trung vào các kiến thức kỹ năng cơ bản, bám sát thực tế, tích hợp được nhiều mặt giáo dục Nhằm phát huy những ưu điểm, kịp thời khắc phục những hạn chế, để giúp học sinh lĩnh hội được đầy đủ các kiến thức từ những phương pháp dạy học.
Trang 3Qua thực tế giảng dạy, bản thân tôi luôn suy nghĩ phải làm gì, làm như thế nào để học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức môn Toán một cách nhẹ nhàng, biến đổi những nội dung trừu tượng thành dấu hiệu trực quan để giúp các em dễ hình dung hơn kiến thức cơ bản của bài học, giảm tải quá trình lĩnh hội liến thức, nội dung bài học không chỉ các em nghe qua lời giảng của giáo viên mà còn được tận mắt nhìn, tận tay làm Chính vì vậy, trong quá trình dạy học, tôi
đã đi sâu vào tìm hiểu và rút ra được “ ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
TÍCH CỰC ĐỂ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG THỰC HÀNH PHÉP NHÂN CHO HỌC SINH LỚP 3’’
2.Tên sáng kiến.
“ Áp dụng phương pháp dạy học tích cực để rèn luyện kĩ năng thực hành phép nhân cho học sinh lớp 3’’
3.Tác giả sáng kiến.
- Họ và tên: Nguyễn Thị Thùy Linh
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Tiểu học Chấn Hưng
- Số điện thoại: 0974634297
- Email: nguyenthithuylinh310156@gmail.com
4.Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
-Họ và tên: Nguyễn Thị Thùy Linh
5.2 Vấn đề mà sáng kiến giải quyết
-Tìm hiểu nội dung, chương trình và những phương pháp đúng để giảng dạy toán phép nhân được hiệu quả.
Trang 4-Tìm hiểu những kĩ năng cơ bản cần trang bị để phục vụ việc học phép nhân hiệu quả cho học sinh lớp 3.
- Khảo sát và hướng dẫn giải cụ thể một số bài toán, một số dạng toán ở lớp 3 về phép nhân Từ đó đúc rút kinh nghiệm đề xuất một số ý kiến góp phần nâng cao chất lượng dạy học và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn toán
6.Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử.
Sáng kiến bắt đầu được áp dụng từ tháng 10 năm 2018
7.Mô tả bản chất của sáng kiến
7.1.Cơ sở khoa học
Môn toán là một trong những môn học có vị trí quan trọng ở bậc Tiểu học Trong những năm gần đây, xu thế chung của thế giới là đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh trong quá trình dạy học Một trong những bộ phận cấu thành chương trình toán Tiểu học mang ý nghĩa chuẩn bị cho việc học môn hình học ở các cấp học trên, đồng thời giúp học sinh những hiểu biết cần thiết khi tiếp xúc với những “tình huống toán học” trong cuộc sống hàng ngày Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Tính tích cực trong học tập liên quan mật thiết với động cơ học tập và được biểu hiện ở việc học sinh tự tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức mới có vai trò quan trọng trong việc quá trình hình thành và phát triển tư duy toán học của học sinh bởi lẽ quá trình tự tìm tòi khám phá sẽ giúp học sinh rèn luyện tính chủ động sáng tạo trong học toán, học sinh sẽ hiểu sâu hơn, nhớ lâu hơn kiến thức nếu như chính mình tìm ra kiến thức đó hoặc góp phần cùng các bạn tìm tòi, khám phá xây dựng kiến thức Trong quá trình tìm tòi, khám phá, học sinh tự đánh giá kiến thức của mình, khi gặp khó khăn chưa giải quyết được vấn đề học sinh tự đo được thiếu sót về mặt kiến thức tư duy, và tự rút được kinh nghiệm khi tranh luận với bạn Học sinh cũng tự đánh giá được mình so với các bạn để tự điều chỉnh.
Trang 5Như vậy đổi mới phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm tạo điều kiện để cá thể hóa dạy học và khuyến khích học sinh phát hiện vấn đề đồng thời phát triển năng lực, sở trường của từng học sinh trở thành người lao động chủ động, sáng tạo.
7.2.Cơ sở lý luận
Thực hiện chủ trương đường lối đúng đắn của Đảng đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho con người bởi vì: “giáo dục đào tạo phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu, hoàn thành tốt việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn lực cho con người, cho công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước ” Bộ giáo dục và đào tạo
đã và đang triển khai đổi mới chương trình giáo dục các cấp học, bậc học nói chung và Tiểu học nói riêng.
Chương trình Tiểu học mới là kế thừa phát triển của chương trình cải cách giáo dục cung cấp kiến thức, kỹ năng có hệ thống từ đơn giản đến phức tạp, thể hiện tính thống nhất, tính hiện đại được soạn thảo theo các tiêu chí sau:
+ Đảm bảo mục tiêu giáo dục.
+ Đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm.
+ Đảm bảo tính thống nhất.
+ Đáp ứng yêu cầu phát triển của từng đối tượng học sinh.
+ Đảm bảo tính khả thi và hội nhập trong khu vực và quốc tế.
Chương trình sách giáo khoa thay đổi thì việc đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu tất yếu của giáo dục - việc đổi mới phương pháp dạy học chỉ thực sự có hiệu quả khi đổi mới đồng bộ về nội dung - phương pháp dạy học cách đánh giá Phương pháp dạy học chỉ thực sự có hiệu quả và phát huy tác dụng trên cơ sở có được thiết bị dạy học cần thiết và sử dụng nó có hiệu quả Chính vì chương trình Tiểu học thay đổi đòi hỏi phải đổi mới phương pháp giáo dục và đánh giá kết quả học tập cụ thể, chương trình Tiểu học là kế hoạch hành động gồm 4 thành tố:
+ Mục tiêu cần hướng tới.
+ Các năng lực cần phát triển ở học sinh.
Trang 6+ Phương pháp và phương tiện dạy học.
+ Cách đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Mặc dù lộ trình định hướng đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh đã triển khai được một thời gian dài và những ưu thế của nó là điều không thể phủ nhận song chưa ai dám khẳng định rằng ở mọi nhà trường đã thực hiện một cách hoàn hảo các tiêu chí của dạy học hiện đại Một bộ phận không ít giáo viên vẫn chần chừ với phương pháp mới và thiếu sự quyết liệt trong quá trình thực hiện đổi mới Việc dạy chay trong một
số giờ vẫn xảy ra bởi một số giáo viên không mặn mà với bộ đồ dùng trong dạy học, tâm lý sợ cháy giáo án, thiếu thời gian của tiết học Mặt khác sử dụng
bộ đồ dùng bao giờ cũng mất nhiều thời gian bởi thao tác lấy ra cất vào của học sinh.
Trước thực tế đó, bản thân tôi đã dành một thời gian đáng kể đầu tư cho việc đổi mới phương pháp, đặc biệt là đối với môn toán, sau nhiều lần thử nghiệm, với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học môn toán bằng con đường cải tiến và đổi mới phương pháp dạy học sao cho mỗi học sinh thực sự được tham gia học toán với những hoạt động nhẹ nhàng tự nhiên mang lại hứng thú và say mê học tập cho học sinh, bước đầu tôi đã tìm được một số giải pháp hữu hiệu giúp học sinh tiếp cận nhanh với phương pháp dạy học
hiện đại Chính vì vậy tôi đã đi sâu vào tìm hiểu ““ ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐỂ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG THỰC HÀNH PHÉP NHÂN CHO HỌC SINH LỚP 3’’
7.3.Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến
Từ xưa đến nay, môn Toán vốn luôn được coi là "môn đất đá , khô khan" Nhưng trên thực tế, môn Toán lại rất gần gũi, gắn bó với con người và khi học Toán các em thường thụ động tiếp thu kiến thức có được và áp dụng một cách máy móc Nhiều em không chủ động tích cực trong khi học thậm chí còn sợ, chán học môn Toán Chất lượng môn Toán chưa cao, nhiều em chưa thành thạo cộng, trừ, nhân, chia.
Trang 7Phương pháp dạy còn chưa thu hút được các em học sinh, cuốn các em vào bài , nhiều khi tạo nên sự nhàm chán Vì vậy cần tìm ra các biện pháp khắc phục các tình trạng trên, tăng tính tích cực chủ động của học sinh và đổi mới phương pháp dạy học sao cho hấp dẫn học sinh.
7.4:Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Chương trình toán lớp 3 là một bộ phận của chương trình toán tiểu học và là sự tiếp tục của chương trình toán lớp một Chương trình này kế thừa và phát triển những thành tựu lớp hai (cũ) ở nước ta, thực hiện những đổi mới
về cấu trúc nội dung để tăng cường và ứng dụng kiến thức mới, chú trọng phát triển toàn diện, chủ động, sáng tạo cho học sinh thích ứng với xã hội hiện đại và công nghiệp hóa.
Từ mục tiêu cơ bản của môn học: dạy toán tức là giúp học sinh có kiến thức cơ bản ban đầu về số học các số tự nhiên, các đại lượng thông dụng; một
số yếu tố hình học và thống kê đơn giản Hình thành các kỹ năng thực hành,
đo lường, giải bài toán có nhiều ứng dụng thiết thực trong đời sống Góp phần bước đầu phát triển tư duy, khả năng suy luận hợp lý, bước đầu hình thành phương pháp tự học và làm việc có kế hoạch khoa học, chủ động, linh hoạt, sáng tạo cho học sinh.
7.4.2.Khó khăn:
-Có nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn Đa số phụ huynh học sinh đi làm
ăn xa nên việc kèm cặp con ở nhà còn nhiều hạn chế.
-Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều nên gặp nhiều khó khăn trong việc kèm các em học tập đặc biệt là trong môn toán.
7.4.3.Thực trạng học sinh lớp 3 hiện nay
Trang 8Học sinh lớp 3 là những học sinh đang ở độ tuổi học mà chơi, chơi mà học Để cuốn hút được các em trong những giờ học toán, để những tiết học toán không khô cứng mà nhẹ nhàng tình cảm thì phải đổi mới phương pháp dạy học Do đó đổi mới sách giáo khoa Toán 3 đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy học sao cho phù hợp Nhiều tiết dạy vẫn chỉ mang nặng tính hình thức, do đó hiệu quả giờ dạy chưa cao Hơn nữa, trong lớp học có nhiều đối tượng học sinh, mức độ tiếp thu khác nhau, sự quan tâm của cha mẹ đến việc học tập của các em khác nhau Đây cũng là một điều bất cập mà đòi hỏi người giáo viên phải có phương pháp sao cho phù hợp.
Học sinh lớp 3 mới từ lớp 2 lên trình độ tư duy, vốn hiểu biết kiến thức
cơ bản ở lớp 2 chưa chắc chắn, vẫn tồn tại thói quen học vẹt, ghi nhớ máy móc Trong cùng một lứa tuổi, khả năng và sự phát triển trí tuệ của các em không giống nhau, hứng thú và nhu cầu, động cơ học tập …cũng khác nhau
7.5:Một số biện pháp trong việc sử dụng phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy toán
7.5.1:Mục tiêu của biện pháp
Qua thực tế giảng dạy nhằm đưa ra một số biện pháp hữu hiệu trong việc sử dụng phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy toán, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động sáng tạo và đạt kết quả cao nhất, đáp ứng theo yêu cầu của giáo dục - đào tạo hiện nay Nhất là trong
kĩ năng thực hành phép nhân.
7.5.2:Các phương pháp dạy học theo hướng tích cực
7.5.2.1: Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong việc hình thành tri thức mới.
Muốn học sinh tiếp thu tri thức mới cần có sự hướng dẫn của giáo viên bằng một hệ thống câu hỏi phù hợp Giáo viên tổ chức các hoạt động dạy học bằng cách gợi mở, hướng dẫn, dẫn dắt để học sinh dần tự tìm ra tri thức mới (chuyển giao ý đồ sư phạm của thầy thành nhiệm vụ học tập của trò) Trong quá trình dạy học cần biết phối hợp các phương pháp dạy học khác để đạt kết quả cao
Trang 9Đối với tiết học mới, tôi nghiên cứu kỹ để xác định nội dung bài Khác với phương pháp cũ (nêu kiến thức), phần bài mới trong các tiết dạy tôi thường
đi từ tình huống có vấn đề để học sinh hoạt động và tự phát hiện ra kiến thức mới theo sự hướng dẫn của giáo viên và sự trợ giúp của các đồ dùng học tập hay phương tiện dạy học.
a)Giúp học sinh tự phát hiện và tự giải quyết nhiệm vụ bài học (Tự chiếm lĩnh kiến thức mới)
Sau khi học sinh tìm được kết quả của phép nhân giáo viên hướng dẫn cho học sinh ghi nhớ các công thức vừa hấp dẫn vừa khích lệ được học sinh thi đua học tập như: che lấp hoặc xóa từng phần rồi toàn bộ công thức và tổ chức cho học sinh lặp lại (nói, viết…) các công thức đã học để khẳng định học sinh đã tự chiếm lĩnh kiến thức mới và cách giải quyết các vấn đề gần gũi với đời sống.
VD Hình thành khái niệm phép nhân:
* Cách hình thành:
“ Chuyển tổng các số hạng bằng nhau thành phép nhân”
+ Giới thiệu hình ảnh trực quan.
+ Chuyển tổng các số hạng bằng nhau thành phép nhân.
+ Tính kết quả của phép nhân bằng cách tính tổng.
Tôi dùng một bài toán cụ thể giới thiệu phép tính mới dựa trên phép cộng như sau:
* Bài toán: “Lan lấy một lần 2 chấm tròn, và lấy tất cả 3 lần Hỏi Lan lấy
tất cả bao nhiêu chấm tròn?”
- Yêu cầu học sinh thực hành lần 1 lấy 2 chấm tròn, lần 2 lấy tiếp 2 chấm tròn, lần 3 lấy 2 chấm tròn.
- Song song cho học sinh thao tác lấy chấm tròn theo bài toán để học sinh dễ hình dung Tôi gắn lần lượt chấm tròn lên bảng theo hình và giúp học sinh nhận biết:
Trang 10+ Muốn biết Lan lấy bao nhiêu chấm tròn em thực hiện phép tính gì? (phép cộng: 2 + 2 + 2)
+ Em có nhận xét gì về các số hạng của tổng này ?
(Các số hạng đều bằng nhau )
+ Có mấy số hạng ?
(3 số hạng).
+Như vậy 2 được lấy mấy lần?
(2 được lấy 3 lần)
* Yêu cầu học sinh nhẩm kết quả tổng: 2 + 2 + 2= 6
* Với phép cộng các số hạng bằng nhau như vậy ta có thể chuyển nhanh thành phép nhân như sau: Từ 2 + 2 + 2 Ta có thể viết 2 x 3= 6
* Viết: 2 x 3 = 6
* Đọc: Hai nhân ba bằng sáu Dấu “x” gọi là dấu nhân
Tôi cho học sinh nhận xét để nhận biết rằng: “phép cộng các số hạng bằng nhau có thể chuyển thành phép nhân Hay phép nhân được hình thành trên phép cộng các số hạng bằng nhau”.
b)Xác định vai trò tác dụng của đồ dùng dạy - học Toán.
Sách giáo khoa Toán 3 được biên soạn cải tiến theo tinh thần đổi mới, làm rõ quá trình hình thành kiến thức, có tác dụng định hướng về cách dạy cho giáo viên; sách giáo khoa mới in màu đẹp, nhiều hình vẽ, trình bày khoa học nên có sức hấp dẫn, các em học sinh thích thú và tiện lợi khi sử dụng Sách giáo khoa trình bày theo hướng mở, không thông báo tường minh kiến thức tạo cơ hội để học sinh suy nghĩ, tìm tòi, hệ thống bài tập đa dạng phát huy được khả năng sáng tạo của học sinh Như vậy sách giáo khoa Toán 3 mới có
ý nghĩa như một đồ dùng dạy - học quan trong của học sinh, giáo viên biết sử dụng, hướng dẫn và khai thác dụng của sách giáo khoa Toán 3 trong giảng dạy sẽ đem lại hiệu quả cao.
Trang 11Bộ đồ dùng dạy - học Toán 3 là một tiến bộ lớn của thiết bị dạy học Sử dụng đồ dùng học toán học sinh được hoạt động bằng tay với các vật thật để hình thành các số, xác định tỉ số, tính giờ hơn - giờ kém, tập ghép hình, tập cân nặng, đo độ dài, hình thành các phép tính với số có bốn chữ số, năm chữ
số trong phạm vi 100 000 nghìn một cách nhẹ nhàng Các đồ dùng đó giúp cho khả năng thực hành của học sinh trong giờ học Toán tăng lên rõ rệt Nhờ có
bộ đồ dùng học Toán 3 học sinh tiếp nhận kiến thức qua hoạt động bằng tay Đồ dùng dạy - học Toán 3 rất quan trọng và nó là cơ sở vật chất của đổi mới phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học.
Bảng con là đồ dùng dạy học truyền thống, vẫn còn nguyên giá trị trong việc dạy - học nói chung và ở lớp 3 nói riêng Nhờ có bảng con học sinh được thực hiện kỹ năng viết, giáo viên có thể kiểm tra việc nắm bài của học sinh, kỹ năng viết, kỹ năng tính của học sinh Sử dụng bảng con thay đổi trạng thái làm việc của học sinh Khích lệ sự cố gắng của mỗi học sinh, tạo ra không khí học tập sôi nổi trong học Toán Vai trò của bảng con sẽ giảm dần ở lớp trên và nhường chỗ cho tư duy trừu tượng
( Hình ảnh học sinh làm toán bằng bảng con)
Vở bài tập là một sáng kiến tốt trong những năm gần đây Vở bài tập có tác dụng củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng bài học ngay tại trên lớp khá tiện lợi Vở bài tập giúp cá nhân hóa quá trình dạy - học cho mỗi học sinh thực hành theo kỹ năng và tốc độ riêng của mỗi người Tuy nhiên nếu lạm dụng vở bài tập sẽ ảnh hưởng đến kỹ năng viết và trình bày của học sinh.
Trang 12Đồ dùng minh họa của giáo viên trong đổi mới phương pháp dạy học không còn vị trí quan trọng như trước nữa, các tranh vẽ không hơn hẳn các hình vẽ trong sách giáo khoa.
Bảng phụ cũng chỉ là phóng to các biểu, bảng bài tập trong sách giáo khoa Tuy nhiên các bảng cài, hoặc diễn tả “động” được quá trình hình thành kiến thức thì vẫn có tác dụng tích cực trong việc dạy toán vì nó tạo ra được tình huống, tạo ra vấn đề để học sinh phải động não, suy nghĩ.
Một điều quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học là dạy toán 3 phải phù hợp với trình độ phát triển tâm lý của trẻ trên 8 tuổi Hiện nay các
em đều đã thân quen với môi trường tập thể, nhiều em đã tự đọc sách giáo khoa và trao đổi với bạn bè về nội dung kiến thức Kiến thức sách giáo khoa khá quen thuộc đối với một số em, chính vì vậy dạy toán càng khó hơn đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp phù hợp để học sinh không cảm thấy nhàm chán, không bị cảm giác học lại kiến thức Ngược lại, ở các lớp điều kiện còn khó khăn học sinh có trình độ không đồng đều thì giáo viên phải có những ví dụ thực tiễn gần gũi với các em để học sinh hiểu rõ các biểu tượng ban đầu, giáo viên phải hình thành vững chắc kiến thức cơ bản cho các em củng cố, khắc sâu phát triển kiến thức mới cho phù hợp với các đối tượng học sinh, tổ chức làm sao để tất cả học sinh trong lớp đều phải được làm việc đặc biệt quan tâm đến học sinh yếu, học sinh khuyết tật.
Không có đồ dùng dạy học nào là vạn năng có thể thay thế được các đồ dùng dạy học nêu trên Chỉ có sử dụng hợp lý, đúng lúc, đúng chỗ, đúng đối tượng và kết hợp với thao tác khéo léo trong các tình huống dạy học thì chắc chắn sẽ đem lại hiệu quả của giờ dạy - học toán tốt hơn.
Tuy nhiên ở mỗi bài dạy giáo viên phải xây dựng được mục tiêu của bài, chuẩn bị đồ dùng hợp lý, hướng dẫn học sinh sử dụng thành thạo, thường xuyên Nếu phòng thiết bị của trường chưa có đồ phục vụ cho nội dung bài thì giáo viên phải khắc phục tự làm đồ dùng để giờ dạy được sinh động hơn, học sinh tiếp thu bài thoải mái, nhẹ nhàng và đạt hiệu quả cao.
Ví dụ:Dạy dạng bài hình thành bảng nhân hoặc bảng chia.
- Dùng nhóm mẫu vật cùng loại để xây dựng bảng nhân (hoặc bảng chia).
Trang 13- Dùng tranh minh họa tổ chức trò chơi nhằm củng cố kiến thức vừa học.
- Dùng bộ đồ dùng Toán thực hành + bảng con để giải quyết các bài tập luyện tập.
- Phóng tranh minh họa - viết phép tính thích hợp.
- Ngoài ra kết hợp tổ chức trò chơi Toán học phù hợp với nội dung từng bài.
- Ví dụ “ Dạy bài: Bảng nhân 9 ”.
+ Giáo viên gắn 1 thanh 9 chấm tròn để học sinh có khái niệm ban đầu về
9 được lấy 1 lần.
+ Giáo viên gắn 2 thanh 9 chấm tròn để học sinh hình thành khái niệm 9 được lấy 2 lần ( 9 x 2= 18 ) hay 9 + 9 = 18
+ Học sinh quan sát - viết vào bảng con.
( Tương tự với 3 thanh 9 chấm tròn )
+ Dùng tranh minh họa để điền số vào ô trống (dựa theo số lượng đồ vật trong mỗi nhóm).
+ Tổ chức trò chơi “Đoán số” để củng cố bảng nhân 9.
- Ở lớp 3 (học kỳ I): học sinh tiếp tục học các bảng nhân, bảng chia 6, 7, 8,
9 Lúc này các em đã có kinh nghiệm sử dụng đồ dùng học tập (các miếng bìa với số chấm tròn như nhau), đã quen và thành thạo với cách xây dựng phép nhân
từ những miếng bìa đó Hơn nữa, lên lớp 3 trình độ nhận thức của học sinh phát triển hơn trước (khi học lớp 2) nên khi hướng dẫn học sinh lập các bảng nhân hoặc bảng chia giáo viên vẫn yêu cầu học sinh sử dụng các đồ dùng học tập nhưng ở một mức độ nhất định, phải tăng dần mức độ khái quát để kích thích trítưởng tượng, phát triển tư duy cho học sinh Chẳng hạn:
Giáo sinh thao tác trên tấm bìa với các chấm tròn để lập 3, 4 phép tính trongbảng viên không cùng học sinh lập các phép tính như ở lớp 2 mà chỉ nêu lệnh đểhọc, các phép tính còn lại học sinh phải tự lập dựa vào phép đếm thêm hoặc dựa vào các bảng nhân đã học Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh tự lập Bảng nhân 6, giáo viên yêu cầu học sinh sử dụng các tấm bìa, mỗi tấm bìa có 6 chấm tròn để lập các phép tính:
Trang 14Hoặc dựa trên bảng nhân đã học: 6 x 4 = 4 x 6 = 24; 6 x 5 = 5 x 6,…
Như vậy, giáo viên cần lưu ý sử dụng đồ dùng trực quan hợp lý, đúng lúc
để không chỉ giúp học sinh nắm được kiến thức mà còn phát triển tư duy
7.5.2.2 Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong phát hiện vấn đề dựa trên việc thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới với kiến thức đã học
*Hướng dẫn thành lập bảng nhân 3
Yêu cầu dựa vào bài“ Chuyển tổng các số hạng bằng nhau thành phép nhân để xây dựng bảng nhân 3
+Yêu cầu học sinh sử dụng bộ đồ dùng
+Lần 1 lấy 3 chấm tròn
+Gắn 1 tấm bìa có 3 chấm tròn lên bảng và hỏi:
Có mấy chấm tròn? (3 chấm tròn)
3 chấm tròn được lấy mấy lần?( 3 được lấy một lần)
3 được lấy 1 lần nên ta lập được phép nhân như thế nào? ( 3 x 1 = 3) (GVghi lên bảng phép nhân này).
+Lần 2: Yêu cầu học sinh lấy 3 chấm tròn rồi lại lấy 3 chấm tròn
Cho học sinh tự đếm số chấm tròn và thành lập phép nhân
Gọi vài em nêu trước lớp
-GV gắn tiếp 2 tầm bìa lên bảng và hỏi:
+ Có hai tấm bìa, mỗi tấm có 3 chấm tròn, vậy 3 chấm tròn được lấy mấy lần?( 3 chấm tròn được lấy hai lần)
+Vậy 3 được lấy mấy lần?( 3 được lấy hai lần)