Họ và tên: Trần Thị Thanh VânLớp: Cao học Xây dựng Đảng K26.2A Môn học: Lịch sử Xây dựng Hệ thống chính trị Việt Nam BÀI KIỂM TRA MÔN HỌC Đề bài: Khái quát cơ sở lý luận, thực tiễn về xâ
Trang 1Họ và tên: Trần Thị Thanh Vân
Lớp: Cao học Xây dựng Đảng K26.2A
Môn học: Lịch sử Xây dựng Hệ thống chính trị Việt Nam
BÀI KIỂM TRA MÔN HỌC
Đề bài: Khái quát cơ sở lý luận, thực tiễn về xây dựng hệ thống
dân chủ nhân dân của Đảng ta từ năm 1930
* Cơ sở lý luận về xây dựng hệ thống dân chủ nhân dân của Đảng ta từ năm 1930
+ Quan điểm của Chủ nghĩa Mác Lênin về dân chủ nhân dân
Quan điểm của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lê-nin về dân chủ
có giá trị khoa học, cách mạng và thực tiễn to lớn, là nền tảng tư tưởng và phương pháp luận cho công cuộc đổi mới nói chung, trong xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa nói riêng ở Việt Nam
- Chủ nghĩa Mác Lênin nhận thức sâu sắc về dân chủ trên lập
trường của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, tạo
ra sự thay đổi có tính cách mạng trong nhận thức và thực hành dân chủ.
Chủ nghĩa Mác - Lê-nin lý giải một cách khoa học, nhất là về cơ sở, nguồn gốc, bản chất và yếu tố ảnh hưởng của nó Bởi vì, “Trong sự sản xuất xã hội ra đời sống của mình, con người có những quan hệ nhất định, tất yếu, không tùy thuộc vào ý muốn của họ - tức những quan hệ sản xuất, những quan hệ này phù hợp với một trình độ phát triển nhất định của các lực lượng sản xuất vật chất của họ Toàn bộ những quan hệ sản xuất ấy hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội, tức là cái cơ sở hiện thực trên đó dựng lên
Trang 2một kiến trúc thượng tầng pháp lý và chính trị” Và “hình thái sản xuất đều sản sinh ra những quan hệ pháp lý, những hình thức quản lý, v.v., riêng của nó” Dân chủ - quyền làm chủ của con người trong xã hội - luôn dựa trên những cơ sở hiện thực của nó, nhất là cơ sở kinh tế “Quyền không bao giờ
có thể ở một mức cao hơn chế độ kinh tế và sự phát triển văn hóa của xã hội do chế độ kinh tế đó quyết định” “Không thể lấy bản thân những quan
hệ pháp quyền cũng như những hình thái nhà nước, hay lấy cái gọi là sự phát triển chung của tinh thần của con người, để giải thích những quan hệ
và hình thái đó, mà trái lại, phải thấy rằng những quan hệ và hình thái đó bắt nguồn từ những điều kiện sinh hoạt vật chất” Hơn nữa, “bất cứ nền dân chủ nào, xét đến cùng, cũng đều phục vụ sản xuất và xét đến cùng, đều do các quan hệ sản xuất trong một xã hội nhất định quyết định”
Bản chất của dân chủ là ở chỗ, nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước và giữ vai trò quyết định sự tồn tại của nhà nước Dân chủ với tính cách là chế độ nhà nước được thể hiện ra như là “một trong những tính quy định, cụ thể là sự tự quy định của nhân dân”; Nhà nước dân chủ thực
sự là nhà nước “ngày càng hướng tới cơ sở hiện thực của nó, tới con người hiện thực, nhân dân hiện thực, và được xác định là sự nghiệp của bản thân nhân dân”
- Chủ nghĩa Mác Lênin xác định rõ giá trị, hạn chế và ý nghĩa lịch
sử của dân chủ tư sản.
Dân chủ tư sản có tính tiến bộ và cách mạng Dân chủ tư sản có tính tiến bộ và cách mạng vì nó nhằm vào việc chống chế độ độc đoán, chuyên quyền, lỗi thời của xã hội phong kiến Dân chủ tư sản mang tính nửa vời, không triệt để Dân chủ tư sản bị che đậy bởi “chính quyền toàn dân”, “dân chủ thuần túy” và bản chất chuyên chính của kẻ bóc lột đối với quần chúng lao động; cản trở, bóp nghẹt sinh hoạt chính trị độc lập của quần chúng và
Trang 3sự tham gia trực tiếp của họ vào việc xây dựng nhà nước dân chủ thực sự Dân chủ tư sản hoàn thành khi mang lại lợi ích căn bản cho giai cấp tư sản
và làm cho cuộc đấu tranh vì dân chủ của quần chúng đi đến thoái trào; đồng thời, dẫn đến việc giai cấp tư sản thỏa hiệp với giai cấp phong kiến,
sợ hãi và đàn áp các lực lượng dân chủ và cách mạng Dân chủ tư sản có ý nghĩa to lớn và là tiền đề cho cuộc đấu tranh vì dân chủ của giai cấp vô sản
Đấu tranh cho dân chủ, xét cho cùng, là con đường dẫn đến chủ nghĩa xã hội Giữa hai cuộc đấu tranh cho dân chủ và cho chủ nghĩa xã hội
có mối quan hệ biện chứng với nhau; thực hiện hoàn toàn và triệt để chế độ dân chủ là tiền đề để đạt đến mục đích cuối cùng là chủ nghĩa xã hội “Giai cấp vô sản không thể giành được thắng lợi bằng cách nào khác hơn là thông qua chế độ dân chủ, nghĩa là bằng cách thực hiện chế độ dân chủ triệt để và đem những yêu sách dân chủ được đề ra một cách kiên quyết nhất mà gắn liền với từng giai đoạn đấu tranh của họ”
- Chủ nghĩa Mác Lênin hình thành quan điểm về dân chủ nhằm giải quyết những nhiệm vụ lịch sử của cách mạng vô sản và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội.
+ Xây dựng nền dân chủ là một mục tiêu, nhiệm vụ cơ bản của cách mạng vô sản
“Như chúng ta đã thấy trên kia, bước thứ nhất trong cuộc cách mạng công nhân là giai cấp vô sản biến thành giai cấp thống trị, là giành lấy dân chủ” Sau khi giành được chính quyền, giai cấp vô sản thông qua nhà nước của mình để từng bước tổ chức cho toàn dân tham gia quản lý nhà nước một cách dân chủ Những biện pháp chủ yếu nhất mà chế độ dân chủ của giai cấp vô sản sử dụng vào việc cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới thể hiện ở những công việc như: hạn chế quyền tư hữu; dần dần tước đoạt ruộng đất, xí nghiệp, đường sắt, tàu thủy của địa chủ và tư sản, thực hiện
Trang 4cạnh tranh trong công nghiệp nhà nước; tịch thu tài sản của giai cấp bóc lột;
tổ chức lao động trong giai cấp vô sản; thủ tiêu sự cạnh tranh giữa công nhân với nhau, trả tiền công bình đẳng cho người lao động; tất cả mọi người trong xã hội đều có nghĩa vụ lao động như nhau; tiến hành những cải tạo kinh tế và xã hội nhằm không ngừng phát triển sản xuất và nâng cao đời sống của nhân dân lao động Không đặc quyền, không áp chế, không bất công, là những nguyên tắc của nền dân chủ vô sản
+ Xây dựng nhà nước dân chủ của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Khi giai cấp vô sản trở thành giai cấp làm chủ xã hội cũng là lúc bắt đầu xây dựng một kiểu nhà nước mới - nhà nước được tổ chức và hoạt động theo các nguyên tắc dân chủ, phương pháp dân chủ và phấn đấu vì mục tiêu dân chủ
+ Dân chủ phải được bảo đảm bằng hiến pháp và toàn bộ hệ thống pháp luật “Toàn bộ quyền lực tối cao trong nước phải thuộc về các đại biểu của nhân dân, do nhân dân bầu ra, có thể bị nhân dân bãi chức bất cứ lúc nào”
+ Chống quan liêu, hoàn toàn xây dựng chế độ dân chủ của nhân dân Quan liêu là trái, là đối lập với dân chủ “Chế độ dân chủ vô sản là chế
độ sẽ thi hành ngay lập tức những biện pháp để chặt tận gốc chế độ quan liêu và sẽ có thể thi hành những biện pháp ấy tới cùng, tới chỗ hoàn toàn phá hủy chế độ quan liêu, tới chỗ hoàn toàn xây dựng một chế độ dân chủ cho nhân dân”
+ Thu hút sự tham gia thực sự của quần chúng vào xây dựng chế độ dân chủ, bắt đầu từ cơ sở; dựa vào sáng kiến của quần chúng để xây dựng
và phát triển dân chủ “Cần phải xây dựng ngay chế độ dân chủ, bắt đầu từ
cơ sở, dựa vào sáng kiến của bản thân quần chúng, với sự tham gia thực sự của quần chúng vào tất cả đời sống của nhà nước” “Quần chúng càng chủ
Trang 5động, càng có nhiều ý kiến, càng mạnh dạn và càng có tinh thần sáng tạo khi tiến hành công việc đó thì lại càng tốt”
+ Tư tưởng Hồ Chí Minh về chuyên chính dân chủ nhân dân ở Việt Nam
- Về tính tất yếu của chuyên chính dân chủ nhân dân ở Việt Nam.
Kế thừa lý luận về chuyên chính vô sản của chủ nghĩa Mác-Lênin, nhìn rõ sự thất bại của các con đường “bất bạo động” của Phan Chu Trinh, dựa vào tư bản bên ngoài của Phan Bội Châu…, Hồ Chí Minh chỉ rõ sự cần thiết phải thiết lập chuyên chính dân chủ nhân dân Trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (2-1930), Người chỉ rõ một trong những nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam về phương diện chính trị là đánh đổ đế quốc Pháp và bọn phong kiến, lập ra chính phủ công nông binh; thu hết sản nghiệp lớn của đế quốc Pháp giao cho Chính phủ công-nông binh quản lý, thu hết ruộng đất của đế quốc chủ nghĩa chia cho dân cày nghèo, v.v…
- Về bản chất của chuyên chính dân chủ nhân dân ở Việt Nam
Trong hệ thống dân chủ nhân dân, nhà nước là cơ quan quyền lực do nhân dân tổ chức nên, nhà nước là công cụ quyền lực của nhân dân, tồn tại
và hoạt động vì nhân dân “Nhân dân là ông chủ nắm chính quyền Nhân dân bầu ra đại biểu thay mặt mình thi hành chính quyền ấy Thế là dân chủ”
Theo Hồ Chí Minh, các đoàn thể, như Mặt trận, Công đoàn, Hội nông dân cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, v.v là những tổ chức thực hiện chuyên chính dân chủ nhân dân, phấn đấu và bênh vực cho quyền lợi của dân, liên lạc mật thiết giữa nhân dân với Chính phủ “Tất cả lực lượng của Đoàn thể và Chính phủ đều ở nơi Dân Vì dân mà Đoàn thể và Chính phủ làm mọi công việc, định mọi chính sách” Một Đảng của giai cấp công
Trang 6nhân và nhân dân lao động, một nhà nước vì dân phải đảm bảo cho dân có được cuộc sống ấm no, hạnh phúc
- Về cơ chế vận hành của hệ thống chuyên chính dân chủ nhân dân
Theo Hồ Chí Minh, sự lãnh đạo của Đảng rất quan trọng “Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy” Đảng có đủ năng lực để lãnh đạo cách mạng đi đến mọi thắng lợi “Đảng đã lãnh đạo nhân dân hoàn thành thắng lợi cuộc cách mạng dân chủ nhân dân, lập nên chuyên chính dân chủ nhân dân do giai cấp công nhân lãnh đạo, thì Đảng nhất định lãnh đạo được nhân dân cả nước căn bản hoàn thành công nghiệp hóa theo chủ nghĩa xã hội… theo chủ nghĩa xã hội”
* Cơ sở thực tiễn về xây dựng hệ thống dân chủ nhân dân của Đảng ta từ năm 1930
+ Sự chuẩn bị của Nguyễn Ái Quốc
- Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác-Lênin
Sau thời niên thiếu tích lũy kiến thức văn hóa, chứng kiến nỗi khổ nhục của người dân mất nước, năm 1911, Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước Qua những năm tháng làm nhiều nghề vừa kiếm sống, vừa tìm hiểu các cuộc cách mạng ở các nước sở tại, Nguyễn Ái Quốc đã tiếp cận được với chủ nghĩa Mác Lênin Tháng 7-1920, Nguyễn Ái Quốc đọc Sơ thảo nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I Lênin đăng trên báo Nhân đạo ở Pari (Pháp) và tìm thấy điều cốt lõi ở tác phẩm này về mối quan hệ giữa cách mạng thuộc địa với cách mạng thế giới Tại Đại hội Đảng Xã hội Pháp (12-1920), Người bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp Sự kiện này đánh dấu bước ngặt trong hoạt động chính trị của Người
Từ người yêu nước trở thành cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy con
Trang 7đường “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”
- Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sau thời gian tìm hiểu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, gặp gỡ các nhà cách mạng quốc tế, tháng 11-1924, Nguyễn Ái Quốc về Quảng Châu (Trung Quốc) Tại đây, Người lựa chọn một số thanh niên tích cực trong nhóm Tâm tâm xã, thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên; công bố chương trình, mục đích của Hội; xuất bản tờ báo Thanh niên (21-6-1925); mở các lớp và gửi cán bộ, hội viên sang Liên Xô, Trung Quốc đào tạo, bồi dưỡng lý luận cho cách mạng Việt Nam
Tháng 7-1925, Nguyễn Ái Quốc cùng với một số nhà cách mạng Trung Quốc, Triều Tiên, Inđônêxia thành lập Hội Liên hiệp các dân tộc bị
áp bức ở Á Đông và xuất bản thành cuốn Đường Cách mệnh Tác phẩm Đường cách mệnh đã đề cập những vấn đề chiến lược cơ bản của cách mạng Việt Nam, chuẩn bị về tư tưởng chính trị cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Năm 1928, Hội Hội Việt Nam cách mạng thanh niên thực hiện chủ trương vô sản hoá, đưa hội viên vào nhà máy, hầm mỏ, đồn điền để truyền
bá chủ nghĩa Mác-Lênin và đường lối cách mạng của Hội vào phong trào công nhân đồng thời để rèn luyện tính tiên tiến, cách mạng và kỷ luật của giai cấp công nhân cho lớp cán bộ đầu tiên của Đảng Trong thời gian này, ngoài tờ báo Thanh niên, Nguyễn Ái Quốc còn tổ chức thêm các tờ báo Công nông, Lính cách mệnh nhằm truyền bá rộng rãi chủ nghĩa Mác-Lênin và đường lối cách mạng của Thanh niên
+ Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam
Bắt đầu từ năm 1925, phong trào công nhân Việt Nam diễn ra dưới các hình thức đình công, bãi công đã phổ biến hơn
Trang 8Tháng 3-1929, lãnh đạo Kỳ bộ Bắc Kỳ của Thanh niên (Trần Văn Cung, Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh, Trịnh Đình Cửu ) họp tại số nhà 5D, phố Hàm Long, Hà Nội, quyết định lập Chi bộ cộng sản đầu tiên ở Việt Nam
Ngày 17-6-1929, hơn 20 đại biểu của các tổ chức cộng sản Bắc Kỳ họp tại số nhà 312 phố Khâm Thiên (Hà Nội) quyết định thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng; thông qua Chính cương, Tuyên ngôn, Điều lệ; lấy
cờ đỏ búa liềm làm Đảng kỳ và xuất bản báo “Búa Liềm” làm cơ quan ngôn luận
Tháng 8-1929, Kỳ bộ Nam Kỳ quyết định thành lập An Nam Cộng sản đảng, xuất bản tờ báo “Đỏ” làm cơ quan ngôn luận của Đảng Tháng 11-1929 tại Trung Kỳ, tổ chức thanh niên yêu nước Tân Việt Cách mạng đảng ra Tuyên đạt thành lập Đông Dương Cộng sản liên đoàn
Ngày 27-10-1929, Quốc tế Cộng sản gửi thư cho những người Cộng sản Đông Dương yêu cầu khắc phục ngay sự chia rẽ và thành lập một đảng duy nhất của giai cấp vô sản Nắm bắt được tình hình đó, dù chưa nhận được thư của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc rời Xiêm đến Trung Quốc, viết thư triệu tập, chuẩn bị nội dung, địa điểm cho Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản
Từ ngày 6-1 đến 7 tháng 2 năm 1930, Nguyễn Ái Quốc đã chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức Cộng sản, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Ngày 24-2-1930, theo yêu cầu của Đông Dương Cộng sản Liên đoàn, Ban Chấp hành Trung ương lâm thời họp và ra Nghị quyết chấp nhận Đông Dương Cộng sản Liên đoàn gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam Như vậy, đến ngày 24-2-1930, Đảng Cộng sản Việt Nam đã hoàn thành việc hợp nhất ba tổ chức cộng sản ở Việt Nam