Cho rằng anh h (anh trai của chồng cũ) đã xúi bẩy em trai li hôn mình, 3 giờ sáng ngày 10102009, t đã thuê m mang xăng đến đốt nhà anh h hậu quả là toàn bộ ngôi nhà 2 tầng của anh h bị thiêu rụi, anh h cùng vợ và con

Trong vụ án này, hành vi khách quan của tội giết người được T thực hiện thông qua hành động là T thuê M giết gia đình anh H bằng cách đốt nhà bằng xăng vào ban đêm, hành vi giết người đư

ĐỀ BÀI

Cho rằng anh H (anh trai của chồng cũ) đã xúi bẩy em trai li hôn mình, 3 giờ sáng ngày 10/10/2009, T đã thuê M mang xăng đến đốt nhà anh H Hậu quả

là toàn bộ ngôi nhà 2 tầng của anh H bị thiêu rụi, anh H cùng vợ và con gái (6 tuổi) chết ngay tại chỗ Tổng giá trị tài sản bị thiệt hại là 250 triệu đồng

Hỏi:

1 Hãy định tội danh đối với hành vi của T và M trong vụ án trên.

2 Xác định các tình tiết định khung tăng nặng của tội phạm mà T và M đã

thực hiện

3 Giả sử M mới chỉ đổ xăng quanh nhà anh H, chưa kịp đốt thì bị dân

phòng phát hiện và bắt giữ Hành vi phạm tội của M dừng lại ở giai đoạn phạm tội nào? Tại sao?

4 Giả sử cả nhà anh H chỉ bị bỏng nặng với tỉ lệ thương tật của mỗi người

từ 31% đến 35%, tổng tỉ lệ thương tật là 94%, thì tội danh và khung hình phạt của T và M có thay đổi không? Tại sao?

BÀI LÀM

BLHS năm 2015 là bộ luật đang có hiệu lực thi hành, còn BLHS năm 1999

đã hết hiệu lực, nên kể từ 0 giờ, 00 phút ngày 01/01/2018, phải áp dụng tất cả các quy định của BLHS năm 2015 để giải quyết các vụ án hình sự xảy ra trước

0 giờ, 00 phút ngày 01/01/2018 (nhưng sau ngày 01/01/2018 mới phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử), chỉ trừ những trường hợp mà BLHS năm 1999 quy định có lợi hơn thì mới áp dụng BLHS năm 1999

Theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 41/2017/QH14 ngày 20/6/2017 của Quốc hội về việc thi hành BLHS số 100/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 12/2017/QH14 và về hiệu lực thi hành của Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự số

99/2015/QH13, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam số 94/2015/QH13 (gọi tắt là Nghị quyết số 41) và Công văn số 04/TANDTC-PC ngày 09/01/2018 của

TAND tối cao về việc hướng dẫn áp dụng BLHS năm 2015 và Nghị quyết số 41 (gọi tắt là công văn số 04) đều khẳng định: trừ những trường hợp có lợi thì áp dụng ngay quy định của BLHS năm 2015, còn lại thì “Tất cả các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 được áp dụng để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử

và thi hành án đối với người thực hiện hành vi phạm tội từ 0 giờ 00 phút ngày

01 tháng 01 năm 2018”

Căn cứ quy định tại mục 4, Thông tư liên tịch số 02/2000/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP-BCA ngày 05/7/2000 của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp, Bộ Công an hướng dẫn thi hành Điều 7

BLHS năm 1999 và Mục 2 Nghị quyết số 32/1999/QH10 ngày 21/12/1999 của Quốc hội (gọi tắt là Thông tư liên tịch số 02): “4 Đối với những tội phạm đã được quy định trong một điều luật của Bộ luật hình sự năm 1985, nay theo cách

so sánh tại các điểm từ điểm b1 đến điểm b6 Mục 2 và tại các điểm từ d1 đến điểm d6 Mục 3 Thông tư này mà vẫn giữ nguyên trong điều luật tương ứng của

Bộ luật hình sự năm 1999, thì áp dụng điều luật của Bộ luật hình sự năm 1999

để truy cứu trách nhiệm hình sự…”

Như vậy, hành vi của T và M xảy ra vào 3 giờ sáng ngày 10/10/2009, tức là trước 0 giờ, 00 phút ngày 01/01/2018 (nhưng sau ngày 01/01/2018 mới phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử) nên áp dụng tất cả các quy định của BLHS năm

2015 để giải quyết

1 Hãy định tội danh đối với hành vi của T và M trong vụ án trên.

Hành vi của T và M đã xâm hại tới quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng con người; xâm phạm tới quyền sở hữu của cá nhân Các quy phạm pháp luật hình sự cần kiểm tra: Điều 123, Điều 178 Bộ luật hình sự năm 2015

* Cấu thành tội phạm tội giết người của T và M.

 Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội giết người là quyền nhân thân, đây là một trong những khách thể quan trọng nhất được luật hình sự bảo vệ Đó là quyền sống quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng Đối tượng của tội này là những chủ thể có quyền được tôn trọng và bảo vệ về tính mạng Đó là những người đang sống, những người đang tồn tại trong thế giới khách quan với tư cách là con người – thực thể tự nhiên và xã hội

Như vậy, trong tình huống trên T và M tước đoạt tính mạng của H cùng vợ

và con gái ( 6 tuổi ), xâm phạm tới quan hệ nhân thân được luật hình sự bảo vệ

 Mặt khách quan của tội phạm

– Hành vi khách quan của tội phạm: Người phạm tội có hành vi làm chết người khác, được thể hiện qua việc người phạm tội thực hiện hành vi dùng mọi thủ đoạn nhằm tước đoạt mạng sống của người khác Trong vụ án này, hành vi khách quan của tội giết người được T thực hiện thông qua hành động là T thuê

M giết gia đình anh H bằng cách đốt nhà bằng xăng vào ban đêm, hành vi giết người được thực hiện thông qua hành động đốt nhà bằng xăng vào ban đêm Tuy rằng T không trực tiếp thực hiện hành vi đốt nhà nhằm mục đích giết người nhưng T là người chủ mưu thuê M thực hiện

– Hậu quả của tội phạm: Các hành vi nêu trên thông thường gây hậu quả trực tiếp là làm người khác chết (tức là chấm dứt sự sống của người khác) Tuy nhiên chỉ cần hành vi mà người phạm tội đã thực hiện có mục đích làm chấm dứt sự sống của người khác (hay làm cho người khác chết) thì được coi là cấu thành tội giết người cho dù hậu quả chết người có xảy ra hay không Trong vụ

án này thì hành vi của T và M đã gây ra hậu quả là H cùng vợ và con gái ( 6 tuổi) chết tại chỗ

– Quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả của tội phạm: quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và hậu quả đã xảy ra là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm Người có hành vi vi phạm chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về hậu quả chết người đã xảy ra, nếu hành vi vi phạm của họ đã gây ra hậu quả này hay nói cách khác là giữa hành vi vi phạm của họ và hậu quả chết người có quan hệ nhân quả với nhau Trong tình huống trên thì hậu quả chết người của H cùng vợ và con gái là do hành vi của T và M gây ra

 Mặt chủ quan của tội phạm

Người phạm tội đã thực hiện tội phạm này với lỗi cố ý trực tiếp là trường hợp một người nhận thức hành vi của mình là nguy hiểm, nhận thức hậu quả chết người sẽ xảy ra và mong muốn cho hậu quả chết người xảy ra

Lỗi của T và M trong trường hợp này là lỗi cố ý gián tiếp

– Về lí trí: T và M đều nhận thức tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành

vi của mình, thấy trước hậu quả chết người do hành vi của mình có thể xảy ra

T hoàn toàn nhận thức được rằng đêm tối H cùng với vợ và con gái sinh sống trong ngôi nhà này Hành vi thuê người đốt nhà vào ban đêm là thời điểm nạn nhân đã ngủ say do vậy khó phát hiện ra cháy nhà và khi phát hiện ra kêu cứu cũng rất khó để có được sự giúp đỡ của người khác do ban đêm mọi người đều

ngủ say Hơn nữa công cụ mà T thuê M sử dụng gây án là chất dễ cháy là xăng mục đích làm cho cháy nhanh, mạnh, đám cháy lan nhanh hơn Hành vi của T

và M diễn ra tất yếu sẽ dẫn đến nguy cơ gây chết người, đêm tối có nhiều người sinh sống trong ngôi nhà này Nếu đốt ngôi nhà này mà người trong nhà không chạy kịp thì hoàn toàn có thể hủy hoại toàn bộ tài sản và tước đi mạng sống của những người trong ngôi nhà nhưng vẫn cố ý thực hiện

– Về ý chí: T và M đều không mong muốn hậu quả xảy ra mà chỉ có ý thức

để mặc cho hậu quả xảy ra Hậu quả nguy hiểm cho xã hội mà người phạm tội thấy trước không phù hợp với mục đích của họ Người phạm tội thực hiện hành

vi nguy hiểm cho xã hội là nhằm mục đích khác Chính để đạt được mục đích này à người phạm tội đã chấp nhận hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi của mình có thể gây ra Căn cứ vào những tình tiết trong tình huống, ta có thể khẳng định như sau:

+ Thứ nhất, không có căn cứ nào cho rằng T và M biết chắc chắn anh H (và cả vợ con) sẽ chết, bởi không thể xác định được là vào thời điểm mà M đốt nhà, T và M có biết gia đình anh H chắc chắn ở nhà hay không? Do vậy, hậu quả mà T và M nhận thức được chỉ là “có thể” sẽ xảy ra chứ không phải là tất yếu sẽ xảy ra

+ Thứ hai, ta cũng không có căn cứ để cho rằng T và M mong muốn cái chết của gia đình anh H xảy ra Cũng chính vì lí do thứ nhất ở trên, không thể xác định được là T và M có biết chắc chắn H có nhà hay không nên không thể khẳng định T và M mong muốn cái chết của H và vợ con được Giả sử T biết chắc chắn gia đình H không có nhà mà T vẫn thuê M đốt nhà thì T chỉ muốn dằn mặt H mà thôi, không hề có mong muốn chết người ở đây

Bởi vậy, yếu tố lỗi cố ý gián tiếp trong trường hợp này là rất rõ ràng

Động cơ phạm tội: Động cơ phạm tội của T là do T cho rằng anh H (anh trai của chồng cũ) đã xúi bẩy em trai ly hôn mình

Mục đích của đối tượng này rõ ràng là hủy hoại tài sản chứ không phải giết

H và gia đình Hành vi thể hiện rõ ý thức chủ quan là muốn hủy hoại tài sản và

đã thực hiện hành vi này

 Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội giết người là chủ thể thường, là người có năng lực TNHS và đạt độ tuổi luật định Trong khuôn khổ của tình huống đã cho thì T và M là người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định

 Đồng phạm

T và M là đồng phạm đối với tội giết người theo Điều 123 BLHS

Điều 17 BLHS: Đồng phạm là trường hợp hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm

- Mặt khách quan: có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm T

là người đã thuê M đốt nhà, là người vạch sẵn kế hoạch, là người xác định thời gian, địa điểm để M thực hiện tội phạm, M chỉ làm theo yêu cầu của T, như vậy

T đóng vai trò là người tổ chức thực hiện tội phạm

- Mặt chủ quan, đồng phạm đòi hỏi những người cùng thực hiện tội phạm đều có lỗi cố ý, phải có cùng mục đích phạm tội

+ T và M là đồng phạm của tội giết người theo điều123 BLHS với lỗi cố ý gián tiếp

Về lí trí, cả T và M cùng tiếp nhận ý chí của nhau, T nhận thức được hành

vi của mình và M là nguy hiểm, nhận thức được hậu quả xảy ra, T cũng mong muốn M thực hiện tội phạm

Về ý chí, T và M cùng mong muốn có hoạt động chung và cùng có ý thức

để mặc cho hậu quả phát sinh mong muốn hậu quả xảy ra vì động cơ trả thù của mình

+ T và M được coi là có cùng mục đích, vì M biết rõ mục đích của T và có

sự tiếp nhận mục đích đó M đốt nhà theo yêu cầu của T, mặc dù biết rõ là T có mục đích trả thù nhưng vẫn thực hiện

Đối với tội giết người này, M không hề thực hiện hành vi vượt quá mà thực hiện đúng với kế hoạch mà T đã bàn với M, mọi yếu tố về công cụ thực hiện tội phạm, hành vi, thời gian, địa điểm đều làm theo đúng yêu cầu của T Vì vậy, không chỉ M phải chịu tội giết người mà T cũng phải chịu trách nhiệm hình sự

về tội này

* Cấu thành tội phạm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của T

và M

 Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là quyền sở hữu của Nhà nước, tổ chức và cá nhân Đối tượng tác động là tài sản

Hành vi thuê M dùng xăng đốt nhà của T đã xâm phạm tới quyền sở hữu căn nhà của H Cụ thể là căn nhà thuộc quyền sở hữu của anh H bị M đốt làm cho mất hoàn toàn giá trị sử dụng

 Mặt khách quan của tội phạm

– Mặt khách quan của tội hủy hoại tài sản được thể hiện qua hành vi phạm tội là hành vi “hủy hoại tài sản” Hủy hoại tài sản được hiểu là hành vi tác động đến tài sản làm cho tài sản bị tan nát, hư hỏng đến mức làm mất hẳn giá trị sử dụng, không thể khôi phục lại được nguyên gốc tài sản này Trong tình huống này việc hủy hoại tài sản được thực hiện thông qua các hành thuê người dùng xăng đốt cháy nhà ở của H Tuy rằng T không trực tiếp đốt nhà anh H nhưng T lại là người tính toán thủ đoạn đốt nhà nhằm giết người do vậy T đã thuê M thực hiện nhằm trốn tránh trách nhiệm Như vậy, trong trường hợp này T chính

là người cầm đầu tổ chức thực hiện hành vi phạm tội, M chỉ là người làm theo mệnh lệnh của T

– Hậu quả là làm cho tài sản bị biến dạng, tan nát, hư hỏng hoàn toàn, làm mất hẳn giá trị sử dụng Hậu quả xảy ra được xác định là yếu tố bắt buộc là căn

cứ để xác định tội này, nếu hành vi phạm tội nhưng chưa ra gây ra hậu quả gây thiệt hại cho tài sản thì chưa thể cấu thành nên tội Hủy hoại tài sản của người khác Trong đó, nếu căn cứ quy định của pháp luật thì hậu quả là yếu tố cấu thành mặt khách quan của Tội hủy hoại tài sản của người khác được xác định là thuộc một trong hai trường hợp:

+ Giá trị của tài sản bị thiệt hại từ 2.000.000 đồng trở lên

+ Hoặc giá trị của tài sản bị thiệt hại dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp như đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, hoặc đã bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích, hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ hoặc là di vật, cổ vật

Hành vi đốt nhà bằng xăng đã xảy ra và để lại hậu quả nghiêm trọng đó là thiêu rụi hoàn toàn ngôi nhà 2 tầng của gia đình anh H với tổng giá trị thiệt hại

tài sản là 250 triệu đồng Do hành vi này đã thực hiện và đã gây ra hậu quả vì vậy tội phạm này được coi là tội phạm hoàn thành Hậu quả xảy ra đúng như mong muốn của T là thiêu rụi toàn bộ ngôi nhà nhằm mục đích giết được nhiều người một lúc

– Về mối quan hệ nhân quả: thiệt hại tài sản của nhà anh H và hành vi của T

và M có mối quan hệ nhân quả với nhau bởi lẽ thiệt hại này do hành vi của T và

M tạo ra T đã thuê M mang xăng đến đốt nhà anh H vào thời điểm ban đêm, đây là thời điểm tất cả mọi người đang ngủ say, việc đốt nhà vào ban đêm sẽ khó bị phát hiện và khó có sự giúp đỡ của người khác, hơn nữa hành vi phạm tội có sử dụng công cụ dễ gây cháy làm cho hành vi đốt nhà diễn ra thuận lợi, nhanh chóng hơn Và một điều tất yếu sẽ xảy ra khi đốt nhà bằng xăng là thiệt hại về tài sản, dù cháy ít hay nhiều, dù có bị phát hiện và chữa cháy thì thiệt hại

về tài sản bởi hành vi này chúng ta có thể thấy trước được

 Mặt chủ quan của tội phạm

Dấu hiệu lỗi của chủ thể: yếu tố lỗi trong vụ án này được xác định là lỗi cố

ý trực tiếp vì về mặt lí trí T và M nhận thức được tính chất nguy hiểm của hành

vi dùng xăng đốt nhà vào ban đêm và thấy trước được hậu quả thiệt hại về tài sản sẽ xảy ra, về mặt ý chí T và M đều mong muốn thiệt hại này xảy ra vì T và

M muốn cùng một lúc có thể giết cả nhà anh H nên đã thực hiện hành vi này Dấu hiệu mục đích, động cơ phạm tội: vì muốn giết cả nhà anh H cùng lúc nên T đã thực hiện hành vi hủy hoại tài sản bằng cách dùng xăng đốt nhà vào ban đêm nhằm mục đích giết người Do mục đích cuối cùng của T là muốn giết người, nên hành vi đốt nhà chính là thủ đoạn mà T thực hiện nhằm đạt được mục đích cuối cùng

 Chủ thể của tội phạm

Chủ thể thực hiện hành vi phạm tội trong Tội hủy hoại tài sản của người khác được xác định là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với Tội hủy hoại tài sản của người khác nếu khung hình phạt được quy định tại khoản 3, 4 Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015, vì đây là những trường hợp tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng Còn người phạm tội từ đủ 16 tuổi trở lên thì phải chịu trách nhiệm hình sự về tội hủy hoại tài sản của người khác trong tất cả các trường hợp khi có hành vi hủy hoại tài sản của người khác.Trong khuôn khổ của tình huống đã cho thì T là người có

đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định

 Đồng phạm

T và M là đồng phạm của Tội hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 BLHS

- Những dấu hiệu về mặt khách quan tương tự như tội giết người

- Những dấu hiệu về mặt chủ quan

T và M cùng thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý trực tiếp

+ Về lý trí:T nhận thức được hành vi của mình và M là nguy hiểm, nhận thức được hậu quả nguy hiểm cho xã hộicaur hành vi của mình cũng như như hậu quả chung của tội phạm mà T và M cùng tham gia thực hiện

+ Về ý chí, T và M cùng mong muốn có hoạt động chung và cùng mong muốn cho hậu quả hủy hoại tài sản là căn nhà của H xảy ra

T và M thực hiện hành vi hủy hoạitài sản với cùng mục đích M đốt nhà theo yêu cầu của T, mặc dù biết T muốn hủy hoại tài sản là ngôi nhà của H nhưng M vẫn thực hiện