TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNGKHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN BÁO CÁO CUỐI KỲ HỌC KỲ I MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Đề tài 10: Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa trong
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
BÁO CÁO CUỐI KỲ
HỌC KỲ I MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Đề tài 10: Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa
trong thời kỳ đổi mới và vai trò của sinh viên trong giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập quốc tế.
Nhóm 10
Giảng viên hướng dẫn: PHẠM THỊ THANH HUYỀN
Trang 2Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2021
Danh sách nhóm 10 Môn: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Ca 1- Thứ hai
72 E1900278 Trần Ngọc Bảo Trân
75 71901831 Nguyễn Mai Phương Uyên
76 81900323 Lê Bùi Giao Uyên
77 81900587 Đỗ Thị Lam Uyên
78 91900208 Nguyễn Phùng Bảo Uyên
Trang 3Lời cam đoan
Chúng em xin cam đoan Báo cáo cuối kỳ do nhóm 10 nghiên cứu và thực hiện.Chúng em đã kiểm tra dữ liệu theo quy định hiện hành
Kết quả Báo cáo cuối kỳ là trung thực và không sao chép từ bất kỳ báo cáo củanhóm khác
Các tài liệu được sử dụng trong Báo cáo cuối kỳ có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng
Ký và ghi rõ họ tên
Trang 4MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 PHẦN NỘI DUNG 3
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa trong thời kỳ đổi mới.1.1.1 Quan điểm về văn hóa
1.1.2 Quan điểm cuả Đảng về văn hóa trong thời kỳ đổi mới
1.2 Quan điểm chỉ đạo và chủ trương của Đảng trong việc xây dựng và phát
triển nền văn hóa
Trang 5PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết
- Lối sống của các cá nhân, cộng đồng và dân tộc không phải tự nhiên có được
mà nó hình thành, phát triển dựa trên sự kế thừa các giá trị từ lối sống truyềnthống trước đó kết hợp với những giá trị mới Nhưng không phải mọi truyềnđều tốt đẹp, có giá trị Vậy nên cần có sự chọn lọc kỹ càng và phát huy nhũnggiá trị có ích cho dân tộc Gần đây, Việt Nam đang trong bối cảnh hội nhậpquốc tế đã làm biến đổi lối sống của dân tộc, đặc biệt là các bạn trẻ
- Vì có những sự biến đổi này nên phải đẩy mạnh công tác tuyên truyên giáo dục
để các thah niên, sinh viên có thể tiếp nhận các giá trị văn hóa từ nước ngoàimột cách có chọn lọc và biết kết hợp với các giá trị truyền thống, để văn hóacủa dân tộc không bị mai một
- Thực trạng kế thừa các giá trị lối sống truyền thống dân tộc của sinh viên ViệtNam trong thời gian qua còn nhiều bất cập, thể hiện ở việc coi 2 nhẹ các giá trịđạo đức truyền thống, giá trị tinh thần của dân tộc, tuyệt đối hóa các yếu tố vậtchất
- Thực tiễn những năm gần đây, sự suy thoái về đạo đức, lối sống của một bộphận cán bộ, đảng viên; hiện tượng tham nhũng, lãng phí; sự xuống cấp một sốphương diện của đạo đức xã hội và các tệ nạn xã hội có diễn biến phức tạp đã
và đang tác động mạnh mẽ đến lối sống của xã hội và thanh niên, sinh viên.Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu tiếp tục có những nghiên cứu về sự biến đổi của lốisống, định hướng xây dựng lối sống mới, trong đó có vấn đề kế thừa các giá trịlối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên
^ Xuất phát từ các lý do trên nên nhóm em đã chọn đề tài :” Quan điểm của ĐảngCộng sản Việt Nam về văn hóa trong thời kỳ đổi mới và vai trò của sinh viêntrong giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập quốc tế.”
2 Đối tượng nghiên cứu:
- Sự kế thừa các giá trị truyền thống trong quan điểm cảu Đảng và khả năng tiếpthu, kế thừa các giá trị này của sinh viên trong thời điểm hiện nay
Trang 62Bài báo cáo sử dụng phương pháp lịch sử- logic, phương pháp tông hợp,
phương pháp điều tra-khảo sát
Trang 7cạnh cần thiết để làm ra sản phẩm và đó là một phần của văn hóa.I
- Quan điểm của Dẩng về văn hóa
• Văn hóa là những điều cốt lõi của xã hôi, là mục tiêu của sự phát triển bềnvững
đất nước Và văn hóa thúc đẩy sự phát triển của kinh tế, chính trị, xã hội
• Việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc, luôn hướng đếnchân - thiện - mỹ, thống nhất với các đặc trưng dân tộc, đạo đức, dân chủ vàkhoa học
• Sự phát triển văn hóa luôn gắn liền với sự hoàn thiện nhân cách con người vàxây dựng con người để phát triển văn hóa Trọng tâm của việc xây dựng vănhóa Việt Nam là xây dựng và phát triển con người có nhân cách, lối sống tốtđẹp, với các đặc tính cơ bản: Yêu nước, sáng tạo, yêu đồng bào, nhân ái, trungthực, đoàn kết, cần cù
• Xây dựng văn hóa luôn chú trọng vai trò của gia đình và xã hội Phát triển vănhóa gắn liền với kinh tế chính trị và xã hội;
• Sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân - chủthể sáng tạo, đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng là xây dựng và phát triểnvăn hóa Vì vậy văn hóa là vấn đề quan trọng mà Đảng và nhân dân luônhướng
đến
• Trong thực tế việc xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam luôn đặt ranhiều thách thức từ khi thực hiện công cuộc đổi mới đến nay Đảng ta luônkhẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lựcphát triển bền vững đất nước Chủ trương, đường lối của Đảng về phát triểnvăn
hóa là nền tảng vững chắc để tạo ra những chuyển biến tích cực trong xâydựng
nền văn hóa và con người hiện nay
1.1.2 Quan điểm cuả Đảng về văn hóa trong thời kỳ đổi mới.
I Khái niệm văn hóa - Wikipedia
Trang 8- Trong Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII (tháng 1998) đã ban hành nghị quyết chuyên đề về “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm
Trang 97 đà bản sắc dân tộc” Từ đó, thấy được những thay đổi trong nhận thức
hóa lành mạnh cho sự phát triển xã hội”
- Qua Đại hội IX đã diễn ra thành công và tiếp tục khẳng định: “xây dựng nền vănhóa
tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự pháttriển kinh tế - xã hội” Về văn hóa thời kỳ này Đảng có sự phát triển mạnh mẽ làmục tiêu hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con người về văn hóa từ đóphát triển đất nước Nhiệm vụ được xác định trong đại hội lần này là xây dựng pháttriển toàn diện con người Việt Nam Để hoàn thành mục tiêu, đã triển khai cácchương trình một cách đồng bộ nhất quán, chú trọng việc mở rộng và nâng cao hiệuquả cuộc vận động giúp nhân dân nâng cao tinh thần đoàn kết tạo dựng lối sống vănhóa văn minh, phong trào “Người tốt, việc tốt”, “ Lá lành dùm lá rách” Các hoạtđộng văn hóa với mục đích giúp con người Việt Nam phát triển toàn diện về trí tuệ,chính trị, tư tưởng, đạo đức, văn hóa, thể chất, có ý thức cộng đồng, sáng tạo, quan
hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội
- Đến với Đại hội X, Đảng nêu ra quan điểm văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội.Tiếp nối quan điểm về văn hóa từ kỳ đại hội trước, yêu cầu của Đảng cần phải pháttriển và nâng cao chất lượng nền văn hóa Việt Nam luôn gắn bó chặt chẽ và khăngkhít hơn với sự phát triển kinh tế - xã hội Đại hội Đảng đã nhìn thẳng vào sự thật,nói rõ sự thật, nâng cao tinh thần tự phê bình, tự kiểm điểm, tự đánh giá kháchquan,
toàn diện những thành tựu và ưu điểm, khuyết điểm Từ đó làm cho văn hóa ViệtNam đi sâu vào tiềm thức, xây dựng nhân cách của con người Việt Nam bảo vệ và
Trang 10của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”,
- Đối với Đại hội XI, chủ đề của đại hội là: “ Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo củaĐảng, phát huy sức mạnh toàn dan tộc, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnhtoàn diện công cuộc đổi mới” Qua đó đã chỉ rõ cách thức xây dựng nền văn hóaViệt Nam tiên tiến, văn hóa gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xãhội, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện, thống nhất, tinh thần nhân văn,dân
Trang 11- chủ, tiến bộ, coi trọng con, tôn trọng và bảo vệ quyền con người, gắn
những yêu cầu bảo vệ và phát triển Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Mục tiêu của Đại hội
là văn hóa đã trở thành chỗ dựa tinh thần của toàn xã hội, là sức mạnh của vấn đềbảo vệ và phát triển đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam pháttriển toàn diện, thấm nhuần bản sắc dân tộc, hướng đến chân - thiện - mỹ, vấn đềxây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện luôn là một mục tiêu của chiếnlược phát triển Nhiệm vụ của Đại hội là xây dựng con người gắn với nhiệm vụxây
dựng nền văn hóa gắn liền với việc xây dựng và phát triển đất nước; bước đầu hìnhthành những giá trị phẩm chất về trách nhiệm xã hội, ý thức công dân được nangcao Tóm lại, mục tiêu xuyên suốt quá trình phát triển của đất nước dưới sự lãnhđạo
của Đảng luôn là phát triển nền văn hóa tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Bởi vậy,cần nghiêm túc quán triệt và thực về phát triển văn hóa là vấn đề rất quan trọng đểxây dựng con người mới, nền tảng tinh thần xã hội vững mạnh, góp phần bảo vệ vàphát triển Tổ quốc vững mạnh
Trang 12sức mạnh để chống lại sự “xâm lăng” từ những tác động tiêu cực bên ngoài để tránh đánh
Trang 13- mất bản sắc dân tộc, điều này sẽ giúp dân tộc dễ dàng thích ứng được
“dân tộc hóa” cái mới để biến nó thành tài sản, manh “hồn” của dân tộc ta
- Cốt cách dân tộc là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển đất nước từxưa
đến nay Nếu một quốc gia có sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế nhưng không giữ được cốtcách riêng của dân tộc thì quá trình phát triển ấy sẽ không trọn vẹn Nhiều khi thấy lợi íchtrước mắt, chúng ta có thể quên đi việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Đánh mất bản sắcdân tộc làm mất đi ý nghĩa về sự tồn tại của một dân tốc đó Thiếu thốn về cốt cách củanhân dân đôi khi còn đáng sợ hon sự khó khan, nghèo nàn về vật chất Như vậy, sự pháttriển vầ mặt kinh tế có thể mang lại đầy đủ tiện nghi về vật chất và nhu cầu trong cuộcsống
của mỗi người nhưng không đồng nghĩa sẽ đem lại sự phồn vinh, thịnh vưong cho đấtnước
nếu thiếu đi những giá trị về văn hóa, cốt cách, bản sắc dân tộc
- Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là co sở củng cố ý thức tự tôn dân tộc và là nềntảng
cho sự phát triển kinh tế bền vững
- Tự tôn là luôn coi trong giá trị của bản thân mình Giữ gìn và phát huy văn hoa dântộc
là nói đến lòng tự tôn, ý thức tự hào về dân tộc mình Việc này chỉ có thể thực hiện dựatrên
ý thức, trách nhiệm, và tinh thần tự giác cũng như lòng yêu nước của mỗi cá nhân trongcộng đồng dân tộc Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “văn hóa soi đường cho quốcdân đi”
- Ý thức tự tôn của dân tộc được khẳng định thông qua việc giữ gìn bản sắc văn dântộc
rất có ý nghĩa trong quá trình phát triển nền văn hóa tiên tiến song song với việc phát triểnnền kinh tế đất nước Nó sẽ trở thành nuồn sức mạnh giúp dân tộc vượt qua những khókhắn, thách thức Bên cạnh đó, lòng tự tôn dân tộc còn là co sở để dân tộc tỏ rõ thái độđúng
mực với cái mới, cái hiện đại đang tiếp xúc với chúng ta
- Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc
- Những truyền thống tốt đẹp được lưu giữ, bảo tồn, bổ sung và phát triển phù hợpvới
từng giai đoạn mới xuyên suốt dòng chảy của lịch sử Thực tế, long yêu nước, chuộng hòabình và nhiều giá trịn nhân văn tốt đẹp của dân tộc ta từ xưa đến nay đã trở thành sứcmạnh
tinh thần không thể thiếu giúp dân tộc ta vượt qua những gian nan, khổ cực để đưa đấtnước
Trang 14ngày càng phát triển vững mạnh hon
- 1.2.2 Giao lưu, tiếp nhận các giá trị văn hóa trên toàn cầu
- Ngày nay, việc giao lưu, hội nhập văn hóa quốc tế một mặt là để hợp tác và pháttriển
Song, cũng tạo ra xu hướng toàn cầu hóa về các lĩnh vực kinh tế, khoa học, công nghệ,giáo
dục, văn hóa, Quá trình này vừa là thời co cho sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thờicũng là thách thức to lớn, mới mẻ cho dân tộc ta đối với vấn đề gìn giữ, bảo vệ và pháthuy
các giá trị văn hóa riêng biệt, độc đáo, đậm đà tính truyền thống của dân tộc, của đất nướctrước thế giới hiện đại ngày nay
- Toàn cầu hóa tạo ra những giá trị chung, đan xen lẫn nhau giữa các quá trình pháttriển
kinh tế, khoa học, công nghệ, Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa là mọi quốc gia,
Trang 15- dân tộc phải tiến tới sự đồng nhất ở tất cả các lĩnh vực, ngược lại, toàn
khi mang lại những điều kiện tối, những cơ hội hiếm có để mỗi quốc gia, dân
không chấp nhận “cho và nhận” khi dân tộc mở cửa tiếp nhận, giao lưu với quốc tế
2 HÀNH ĐỘNG THỰC TIỄN.
2.1. Vấn đề và nhiệm vụ Đảng đề ra:
- Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII (tháng 7-1998) đãban hành nghị quyết chuyên đề về “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bảnsắc dân tộc”, nghị quyết khẳng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội,vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Mọi hoạtđộng văn hóa, văn nghệ phải nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâmhồn, tình cảm, lối sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển
xã hội”
- Đại hội IX và Đại hội X của Đảng tiếp tục khẳng định, xây dựng nền văn hóa tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triểnkinh tế - xã hội
- Đại hội XI khẳng định phương hướng xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện, thống nhất trong đa dạng, thấm nhuầnsâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hóa gắn kết chặt chẽ vàthấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sứcmạnh nội sinh quan trọng của phát triển, coi “con người là trung tâm của chiếnlược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển Tôn trọng và bảo vệ quyền conngười, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, đất nước và quyềnlàm chủ của nhân dân”
- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp
Trang 161 0
tục khẳng định ăn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, làsức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc
Tổ quốc”
Trang 17- NV: Gắn nhiệm vụ xây dựng văn hóa, con người với nhiệm vụ xây dựng và pháttriển đất nước; gắn xây dựng môi trường văn hóa với xây dựng con người; bướcđầu hình thành những giá trị mới về con người với các phẩm chất về trách nhiệm
xã hội, ý thức công dân, dân chủ, chủ động, sáng tạo, khát vọng vươn lên
- Mục tiêu: Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện,hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và
khoa học, trong đó, “xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện" phải trở
thành một mục tiêu của chiến lược phát triển
- 2.2. Thành tựu và hạn chế:
- - “Toàn dân đoàn kết xây dựng
đời sống
văn hóa” đã góp phần ổn định an ninh
chính trị, xây dựng đời sống văn hóa
tinh thần lành mạnh, tiến bộ và giúp
người dân nâng cao chất lượng cuộc
sống
- “Việc xây dựng nếp sống văn hóa chưa
được coi trọng đúng mức Tình trạngsuy thoái, xuống cấp về đạo đức, lốisống, sự gia tăng tệ nạn xã hội và tộiphạm đáng lo ngại, nhất là trong lớptrẻ Quản lý nhà nước về văn hóa cònnhiều sơ hở, yếu kém Đấu tranh ngănngừa văn hóa phẩm độc hại chưa đượcchú ý đầy đủ, còn nhiều khuyết điểm,bất cập” phong trào triển khai chưađồng đều; hoạt động của ban chỉ đạo ởmột số địa phương còn nặng tính hànhchính; cách thức triển khai phong tràocòn có những điểmchưa phù hợp vớithực tiễn, chưa đáp ứng được mục tiêu
- - Hoạt động văn hóa, văn nghệ,
thông
tin, thể dục, thể thao ngày càng mở
rộng, từng bước đáp ứng nhu cầu
hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của
nhân dân, phong trào từng bước đi vào
Trang 18-1 2
mô hình chung, không căn cứ vào tính đa dạng và tính thường biến của đối tượng
sẽ dẫn đến sựnhất thể hóa, bất biến hóa văn hóa một cách khiên cưỡng Thực tiễn
xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam đặt ra nhiều thách thức trong giaiđoạn mới Đảng ta luôn khẳng định quan điểm văn hóa là nền tảng tinh thần của xãhội, là mục tiêu và động lực phát triển bền vững đất nước, con người là trung tâmtrong chiến lược phát triển Chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển văn hóa
là nền tảng vững chắc để tạo ra những chuyển biến tích cực trong xây dựng nềnvăn hóa và con người hiện nay
- Chiến lược
- * Mục tiêu:
- - Thứ nhất, hướng dẫn mọi hoạt động văn hóa, xây dựng con người Việt Nam phát
triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể lực, sức sáng tạo, tuânthủ pháp luật và ý thức cộng đồng Nếp sống văn hóa, gia đình hòa thuận, cácmối quan hệ cộng đồng và xã hội, làm cho văn hóa trở thành động lực thúc đẩycon người hoàn thiện nhân cách, thâm nhập vào toàn bộ đời sống và hoạt động
trách nhiệm xã hội, ý thức công dân,
dân chủ, chủ động, sáng tạo, khát vọng
vươn lên Hệ thống thể chế và thiết chế
văn hóa từng bước được tăng cường
Đời sống văn hóa của nhân dân được
cải thiện Phong trào “ Toàn dân đoàn
kết xây dựng đời sống văn hóa” đã khơi
dậy được nhiều giá trị nhân văn trong
cộng đồng Việc xây dựng môi trường
văn hóa đã được chú trọng hơn”
phòng, an ninh, đối ngoại, thành quảtrong lĩnh vực văn hóa chưa tươngxứng; chưa đủ tầm mức để tác động cóhiệu quả xây dựng con người và môitrường văn hóa lành mạnh Đạo đức, lốisống có mặt xuống cấp đáng lo ngại
Đời sống văn hóa tinh thần ở nhiều nơicòn nghèo nàn, đơn điệu; khoảng cáchhưởng thụ văn hóa giữa miền núi, vùngsâu, vùng xa với đô thị và trong cáctầng lớp nhân dân chậm được rút ngắn.Môi trường văn hóa còn tồn tại nhữngbiểu hiện thiếu lành mạnh, ngoại lai,trái với thuần phong mỹ tục; tệ nạn xãhội và một số loại tội phạm có chiềuhướng gia tăng ”