Vì vậy đề tài “Tuân thủ điều trị tăng huyết áp của bệnh nhân tăng huyết áp điều trị ngoại trú không đạt huyết áp mục tiêu tại bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Định, năm 2017” được thực hiện đ
1.1 Định nghĩa và phân loại tăng huyết áp
Định nghĩa tăng huyết áp
Huyết áp (HA) là áp lực trong lòng động mạch góp phần giúp máu lưu thông tới các mô và cơ quan Huyết áp bị ảnh hưởng bởi nhịp tim, thể tích máu lưu thông và sức đàn hồi của thành mạch
Theo WHO, huyết áp bình thường của một người trưởng thành được định nghĩa là khi huyết áp tâm thu (HATT) là 105 đến 120 mmHg và huyết áp tâm trương (HATTr) là 60 đến 80 mmHg Tăng huyết áp là khi huyết áp tâm thu ≥140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥90mmHg [47].
Phân loại tăng huyết áp
Bảng 1 1 Phân độ tăng huyết áp theo JNC VII
Theo JNC VII, phân loại và chẩn đoán tăng huyết áp ở người trưởng thành dựa trên ít nhất 2 lần đo trong 2 lần thăm khám lâm sàng trở lên Nếu HATT và HATTr rơi vào 2 phân độ khác nhau thì chẩn đoán cuối cùng dựa vào phân đọ huyết áp cao hơn Huyết áp được chia ra làm 4 độ: bình thường, tiền tăng huyết áp, tăng huyết áp độ 1 và tăng huyết áp độ 2 Tiền tăng huyết áp không đƣợc xem là tăng huyết áp, nhƣng là một nguy cơ để cảnh báo cho sự tiến triển lên tăng huyết áp độ 1 hoặc độ 2 trong tương lai [23, 30].
Dịch tễ tăng huyết áp
1.2.1 Tình hình tăng huyết áp trên thế giới
Thông tin đáng tin cậy về sự phổ biến của bệnh tăng huyết áp ở các khu vực khác nhau trên thế giới là cần thiết để xây dựng các chính sách y tế quốc gia và quốc tế nhằm phòng ngừa và kiểm soát tình trạng này Nhằm vào dữ liệu từ các khu vực khác nhau trên thế giới để ước tính mức độ phổ biến và gánh nặng bệnh tăng huyết áp vào năm 2000 và để ước tính gánh nặng toàn cầu vào năm 2025, năm 2005 tạp chí The Lancet đã đưa ra số liệu thống kê cho thấy ước tính toàn cầu năm 2000, trong số người trưởng thành có 26,4% bị tăng huyết áp (26,6% nam giới và 26,1% phụ nữ), dự báo vào năm 2025 số người tăng huyết áp sẽ tăng lên 29,2%; ước tính tổng số người lớn bị tăng huyết áp năm 2000 là 972 triệu; 333 triệu ở các nước phát triển kinh tế và 639 triệu ở các nước đang phát triển kinh tế Số người lớn bị tăng huyết áp năm 2025 được dự đoán sẽ tăng khoảng 60% lên tổng cộng là 56 tỷ người Theo WHO, năm 2008, toàn thế giới có khoảng 1 tỷ người bị tăng huyết áp, chiếm 40% dân số ở nhóm từ 25 tuổi trở lên, tỷ lệ mắc cao nhất ở châu Phi 46%, thấp nhất ở châu Mỹ 35% [47].
Có nhiều nghiên cứu của các tác giả trên thế giới về bệnh tăng huyết áp, tại Canada
(1995) tỷ lệ THA là 22%, Mexico (1998) 30%, Cuba (1998) 44%, Tây Ban Nha
(1996) 30%, Trung Quốc (2001) 27%, Thái Lan (2001) 20,5%, Singapore (1998) 26,6% [33]
1.2.2 Tình hình tăng huyết áp tại Việt Nam Ở Việt Nam, tỷ lệ phần trăm người bị THA ngày càng gia tăng khi nền kinh tế phát triển Trong một nghiên cứu của tác giả Bùi Văn Tân và Đinh Thị Nguyệt (năm
2010), tỷ lệ bệnh nhân không biết bị THA là 15,57%, biết nhƣng không điều trị 21,16%, điều trị không đúng 50,25%, Chỉ có 12,56% điều trị đúng và kiểm soát đƣợc huyết áp
Nghiên cứu của tác giả Trần Thiện Thuần về tỉ lệ tăng huyết áp ở thành phố Hồ Chí Minh năm 2005 sử dụng phương pháp nghiên cứu cắt ngang mô tả với cỡ mẫu 1991 người từ 25 đến 65 tuổi, cho kết quả tỉ lệ tăng huyết áp là 26,52%, từ đó cung cấp cái nhìn tổng quan về gánh nặng huyết áp ở TP.Hồ Chí Minh và gợi ý cho các chiến lược can thiệp y tế tim mạch.
Kết quả này cho thấy tần suất THA tăng nhanh ở Việt Nam trong một vài thập niên qua và tỷ lệ THA ở khu vực thành thị cao hơn rất nhiều ở khu vực nông thôn và tỷ lệ THA ở nam giới có xu hướng cao hơn nữ giới Như vậy, với dân số Việt Nam hiện nay khoảng 88 triệu dân thì ước tính sẽ có khoảng 11 triệu người bị THA.
Yếu tố nguy cơ tăng huyết áp
Di truyền: Nếu trong gia đình có cha mẹ hoặc người thân có quan hệ huyết thống, tỷ lệ tăng huyết áp cao từ 2-7 lần so với quần thể chung [5]
Tuổi: Càng lớn tuổi, thành mạch càng kém đàn hồi là nguyên nhân góp phần dẫn đến tăng huyết áp Theo thống kê người từ 44-46 tuổi có nguy cơ tăng huyết áp gấp
4 lần người 65 tuổi có nguy cơ tăng huyết áp gấp gần 2 lần [38]
Giới: Nam ở độ tuổi