Xuất phát từ những yêucầu cần thiết, lý do khách quan đã nêu trên, tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến công bố báo cáo phát triển bền vững tại các
Trang 1LÊ ANH TUẤN
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG BỐ BÁO CÁO PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TẠI CÁC CÔNG TY KINH DOANH XĂNG DẦU THUỘC TẬP ĐOÀN XĂNG DẦU VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số : 9340301
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
TP Hồ Chí Minh – Năm 2022
Công trình được hoàn thành tại
Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh
Trang 2Phản biện 1: Phản biện 2: Phản biện 3:
Luận án được trình bày trước hội đồng tại trường Đại học Kinh tế TP
Hồ Chí Minh vào lúc ngày tháng năm
Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Đại học Kinh tế TP.HCM
DANH MỤC CÁC NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
Trang 3Development Report: Experimental at Vietnam National
Petroleum Group Asian Economic and Financial Review, 9(2), 232-242.
2 Tuan, L A., Toan, P N., & Hung, N X (2020) Study the
Factors Affecting the Presentation and Disclosure ofSustainable Development Information of Vietnamese
Enterprises Academy of Accounting and Financial Studies Journal, 24(1), 1G
3 Lê Anh Tuấn (2018) Các lý thuyết liên quan đến việc công
bố báo cáo phát triển bền vững tại các doanh nghiệp Tạp chí
Kế toán và kiểm toán, số 7, 53-56.
4 Lê Anh Tuấn, Nguyễn Xuân Hưng (2019) Thực hiện việc
công bố báo cáo phát triển bền vững tại các doanh nghiệp
thuộc Petrolimex Tạp chí Tài chính, số 706, kỳ 1, tháng 6,
96-99
Trang 4PHẦN MỞ ĐẦU
1 Sự cần thiết của đề tài
Trong hai thập kỷ qua, khái niệm về tính bền vững hay sựPTBV đã nhận được nhiều sự quan tâm trên toàn cầu, đặc biệt
là các nước phát triển Van Marrewijk (2003) đưa ra định nghĩasau, PTBV bao gồm các mối quan tâm về xã hội và môi trườngtrong hoạt động kinh doanh và tương tác với các bên liên quan.Mặc dù các định nghĩa được phát biểu khác nhau dựa trên quancác quan điểm khác nhau nhưng có một sự đồng thuận chungrằng để đánh giá xem một DN đang làm gì đối với sự PTBVcủa chính đơn vị mình, cần phải đo lường được chúng (Ozdemir
và cộng sự, 2011) Các bên liên quan ngày càng yêu cầu tiết lộnhiều hơn thông tin không chỉ về những thông tin hiệu quả kinh
tế mà còn là thông tin về thực tiễn về hoạt động của DN đó ảnhhưởng đến môi trường và xã hội (Waddock, 2003) Tập đoànxăng dầu Việt Nam là một DN có rất nhiều đơn vị thành viênhoạt động trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu với khoảng 60công ty thành viên Ảnh hưởng của việc kinh doanh xăng dầuđến môi trường rất lớn nhưng việc kiểm soát các vấn đề nhưkiểm soát lượng khí thải, ô nhiễm không khí, ô nhiễm môitrường nước,… vẫn còn nhiều bất cập Bắt đầu từ năm 2018, tậpđoàn xăng dầu Việt Nam đã công bố báo cáo PTBV song songvới công bố báo cáo tài chính, điều này cho thấy những nhàquản trị DN đã bắt đầu có sự quan tâm nhiều hơn về “khoảngtrống” về cung cấp thông tin liên quan đến môi trường và xãhội, nhưng hệ thống chỉ tiêu công bố chưa thật sự hợp lý, chấtlượng thông tin công bố còn hạn chế Xuất phát từ những yêucầu cần thiết, lý do khách quan đã nêu trên, tác giả đã quyết
định lựa chọn đề tài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến công bố báo cáo phát triển bền vững tại các công ty kinh doanh xăng dầu thuộc tập đoàn Xăng dầu Việt Nam”.
Trang 52 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu.
Mục tiêu chung:
Nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tố đến công bố báo cáoPTBV tại các công ty xăng dầu thuộc tập đoàn xăng dầu ViệtNam với góc độ cảm nhận của các nhà quản lý tại công ty
Mục tiêu cụ thể:
1 Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến công bố báo cáo PTBVtại các công ty kinh doanh xăng dầu thuộc Tập đoàn dưới góc
độ cảm nhận của các nhà quản lý tại công ty
2 Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến công bốbáo cáo PTBV tại các công ty xăng dầu thuộc tập đoàn xăngdầu Việt Nam
2.2 Câu hỏi nghiên cứu
Để đạt được các mục tiêu mà luận án đã đặt ra, cần phải trả lờimột cách thỏa đáng một số vấn đề nghiên cứu sau:
1 Các nhân tố nào ảnh hưởng đến công bố báo cáo PTBV tạicác công ty kinh doanh xăng dầu trực thuộc tập đoàn xăng dầuViệt Nam?
2 Mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến công bố BCPTBVtại các công ty xăng dầu thuộc tập đoàn xăng dầu Việt Namhiện nay như thế nào?
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Công bố báo cáo PTBV và các nhân tố ảnh hưởng đến công bốbáo cáo PTBV
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu về không gian của luận án là các công tykinh doanh xăng dầu trực thuộc Tập đoàn xăng dầu Việt Nam
Trang 6- Phạm vi nghiên cứu về thời gian của luận án là 4 năm từ năm
2017 đến năm 2020 tại công ty kinh doanh xăng dầu trực thuộcTập đoàn xăng dầu Việt Nam
4 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp được tác giả sử dụng trong luận án là phươngpháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp phương pháp nghiên cứuđịnh tính và nghiên cứu định lượng, cụ thể qua các giai đoạnnhư sau:
Giai đoạn 1 Tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu định
tính hướng đển việc thực hiện hai mục tiêu: (1) xác định cácnhân tố ảnh hưởng đến công bố báo cáo PTBV tại các công tykinh doanh xăng dầu thuộc tập đoàn xăng dầu Việt Nam; (2)hoàn thiện thang đo công bố báo cáo PTBV và thang đo cácnhân tố ảnh hưởng đến công bố báo cáo PTBV Để đạt đượcmục tiêu này, tác giả đã tổng hợp cơ sở lý thuyết, các nghiêncứu nổi bật trước đây cộng với kỹ thuật phỏng vấn chuyên gia
Cụ thể, tác giả lựa chọn các nghiên cứu nổi bật liên quan đếnbáo cáo PTBV và công bố báo cáo PTBV, kể cả những nghiêncứu đánh giá dựa vào cảm nhận của các nhà quản lý doanhnghiệp, trên các tạp chí có uy tín (được xếp hạng trong danhmục Scimajor và Web of science) Dựa vào việc tổng hợpnhững tài liệu này, tác giả đánh giá và đưa ra các nhân tố phùhợp với mô hình nghiên cứu tại các DN kinh doanh xăng dầu.Chưa dừng lại ở đó, tác giả xây dựng mẫu câu hỏi khảo sátchuyên gia bao gồm hai nhóm chính là nhóm chuyên gia về họcthuật và nhóm chuyên gia đã và đang làm công tác thực tế và
am hiểu đến công bố BCTC, báo cáo PTBV tại các DN tronglĩnh vực xăng dầu Kết thúc giai đoạn này, tác giả hình thànhnên mô hình nghiên cứu lý thuyết sơ bộ và các giả thuyết tiền
đề Sau đó, tác giả tiến hành nghiên cứu sơ bộ nhằm đánh giá
Trang 7độ tin cậy của thang đo và thiết lập bảng câu hỏi khảo sát chínhthức.
Giai đoạn 2 Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định
lượng, nhằm giải quyết mục tiêu: Đo lường mức độ ảnh hưởngcủa các nhân tố đến công bố báo cáo PTBV tại các công ty kinhdoanh xăng dầu thuộc tập đoàn Xăng dầu Việt Nam Tác giả đãxây dựng phiếu khảo sát; tiến hành khảo sát và thu thập dữ liệu
từ các đối tượng được khảo sát, đối tượng khảo sát được tác giảtập trung lựa chọn là các thành viên ban giám đốc, kế toántrưởng hoặc phụ trác kế toán tại các công ty thành viên Sở dĩtác giả lựa chọn các đối tượng trên vì mỗi công ty kinh doanhxăng dầu thuộc tập đoàn có quy mô về tài sản, doanh thu, vị tríđịa lý và quy mô thị trường là khác nhau Sau đó, tác giả sửdụng các phần mềm định lượng SPSS, AMOS để xử lý dữ liệunhằm đưa ra kết quả về sự ảnh hưởng của các nhân tố trong môhình nghiên cứu đề xuất đến công bố báo cáo PTBV tại cáccông ty kinh doanh xăng dầu thuộc tập đoàn Xăng dầu ViệtNam Cụ thể, tác giả sử dụng kỹ thuật phân tích độ tin cậy củathang đo theo hệ số Cronbach Alpha và phân tích khám phánhân tố EFA Sau đó, tác giả sử dụng kỹ thuật phân tích nhân tốkhẳng định (Confirmatory Factor Analysis – CFA) Tác giả sửdụng kỹ thuật phức hợp và linh hoạt nhất sử dụng để phân tíchmối quan hệ phức tạp trong mô hình nhân quả là mô hìnhmạng SEM (Structural Equation Modeling) ở bước tiếp theo.Cuối cùng, tác giả tiến hành kiểm định bootstrap để kiểm tra lại
mô hình, phương pháp lấy mẫu lại có thay thế trong đó mẫu banđầu đóng vai trò đám đông
5 Ý nghĩa khoa học và thực tiến của luận án
5.1 Ý nghĩa khoa học
Thứ nhất, tác giả đã đọc và chắt lọc được từ rất nhiều công trìnhkhoa học có xu hướng nghiên cứu sâu về báo cáo PTBV khoảng
Trang 8từ thập niên 80 của thế kỉ trước cho đến nay Trên cơ sở đó, tácgiả nhận thấy rằng các nghiên cứu trước đây chỉ mới phân tích
sự ảnh hưởng của các nhân tố một cách trực tiếp đến công bốbáo cáo PTBV thông qua kỹ thuật phân tích hồi quy với việc sửdụng dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo, chưa có nghiềunghiên cứu thực nghiệm dựa trên số liệu sơ cấp nhằm đánh giávấn đề này dựa trên cảm nhận của các nhà quản lý Đây đượcxem là một điểm khác biệt và điểm mới của luận án nhằm giảithích rõ hơn về vấn đề công bố báo cáo PTBV tại các doanhnghiệp thuộc các nước quốc gia đang phát triển
Thứ hai, trong nghiên cứu này, tác giả đã biện luận và xây dựngthêm mối quan hệ trong mô hình nghiên cứu mới Thông quaviệc bổ sung thêm mối quan hệ gián tiếp của các nhân tố ảnhhưởng đến công bố báo cáo PTBV thông qua nhân tố trunggian, đó là nhân tố khả năng sinh lời; sử dụng kỹ thuật phứchợp để phân tích mối quan hệ phức tạp trong mô hình SEM.Thứ ba, thang đo của biến phụ thuộc được xây dựng nhằm thuthập dữ liệu sơ cấp thay vì dữ liệu thứ cấp như các nghiên cứutrước đây Điều này đã được tác giả biện luận dựa trên nhữngnghiên cứu gần đây mà kết quả của chúng cho rằng, để đánh giáviệc công bố báo cáo PTBV tại các doanh nghiệp thuộc nhómnước đang phát triển thì nên dựa vào cảm nhận của nhà quản lýthông qua dữ liệu sơ cấp do những hạn chế nhất định, khôngnên chỉ hoàn toàn dựa vào các chỉ mục và thông tin trên báo cáoPTBV cũng như dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo liên quan.Thứ tư, tác giả đã biện luận, xây dựng thang đo của các nhân tốquy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời, cơ hội tăng trưởng,theo thang đo Likert 5 mức độ, việc sử dụng dữ liệu sơ cấp thay
vì dữ liệu thứ cấp như những nghiên cứu trước đây; điều nàyhướng đến việc dữ liệu thu thập khách quan và đáng tin cậy hơntrong bối cảnh hoạt động của các công ty kinh doanh xăng dầu
Trang 9thành viên phụ thuộc hoàn toàn vào Tập đoàn xăng dầu ViệtNam Bên cạnh đó, dựa vào ý kiến chuyên gia, tác giả cũng điềuchỉnh một vài thang đo trong các nhân tố còn lại.
5.2 Ý nghĩa thực tiễn
Luận án dự định nghiên cứu là một tài liệu góp phần cho việcnghiên cứu và vận dụng KTQT nói chung, kế toán PTBV vàcông bố báo cáo PTBV nói riêng vào các doanh nghiệp hoạtđộng trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu có quy mô lớn.Lĩnh vực kinh doanh xăng dầu là một trong những mặt hàngnhạy cảm, ảnh hưởng rất lớn đến nhiều khía cạnh trong đờisống (kinh tế, môi trường và xã hội) Thông qua kết quả nghiêncứu này, tác giả muốn cho các nhà quản trị DN trong lĩnh vựckinh doanh xăng dầu, tại các công ty kinh doanh xăng dầu thuộctập đoàn xăng dầu Việt Nam nhận thức được tầm ảnh hưởng, sựquan trọng đối với việc công bố các chỉ số hoạt động của DNthông qua báo cáo PTBV
Bên cạnh đó, tác giả hi vọng thông qua những nội dung trongluận án về vấn đề PTBV sẽ giúp cơ quan quản lý nhà nước cóđịnh hướng rõ ràng về việc ban hành một khung thể chế hướngđến việc bắt buộc công bố báo cáo PTBV đối với những DN màhoạt động của họ gây ảnh hưởng nhiều đến xã hội và môitrường
Cuối cùng, nội dung luận án bao hàm một cách khái quát, khoahọc về nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến công bố báo cáoPTBV dưới góc độ cảm nhận của các nhà quản lý tại các công
ty hoạt động trong lĩnh vực xăng dầu Đây có thể là một tài liệuhữu ích, phục vụ cho đối tượng là các nhà nghiên cứu hoặc cácgiảng viên giảng dạy về vấn đề này
6 Kết cấu của luận án
Phần nội dung chính của luận án với bố cục bao gồm 5 chươngđược trình bày với nội dung chính như sau:
Trang 10Chương 1: Tổng quan nghiên cứu.
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chương 5: Kết luận và một số hàm ý
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 1.1 CÁC NGHIÊN CỨU CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LIÊN QUAN ĐẾN KẾ TOÁN
1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài
Deegan C và Gordon B (1996) nghiên cứu về thực trạng CBTTliên quan đến môi trường của các tập đoàn kinh tế lớn tại Úc.Theo Kolk (2004) đã tổng hợp các quan điểm đa chiều về vấn
đề PTBV, cho thấy xu hướng các DN tại các quốc gia như Mỹ,
Úc và các nước phát triển của Châu Âu như Anh, Đức, Phápngày càng gia tăng việc công bố báo cáo PTBV trong giai đoạn
từ năm 1993 đến năm 2002 Nhưng bên cạnh việc các quốc giaxem đó là một xu hướng tất yếu, thì một số DN tại các nướcnhư Nauy, Đan Mạch,… đang có xu hướng chững lại trong việccông bố thông tin trên báo cáo PTBV Perrini, F., & Tencati, A.(2006) đã nghiên cứu về mối quan hệ giữa PTBV và sự quantâm của các bên liên quan là rất cần thiết thông qua hệ thốngbáo cáo PTBV Nội dung cho thấy việc hướng đến PTBV củacông ty, tức là năng lực của một công ty để tiếp tục hoạt độngtrong một thời gian dài, phụ thuộc vào sự bền vững của mốiquan hệ giữa các bên liên quan Renard và cộng sự (2013) trìnhbày về vấn đề một số công ty đã cam kết chia sẻ thông tin liênquan đến các hoạt động môi trường, xã hội và quản trị, nhằmđáp ứng nhu cầu cao hơn về tính minh bạch thông tin từ các bênliên quan Vinal Mistry và cộng sự (2014) kiểm tra vai trò của
hệ thống KTQT trong việc hướng đến sự PTBV trong tổ chứccủa họ Bài báo này đề cao vai trò của việc cần đào tạo nhân
Trang 11viên KTQT trong DN có quy mô lớn khi muốn hướng đến sựPTBV Tác giả Rezaee (2016) đã có một nghiên cứu tổng hợp
từ các lý thuyết và tích hợp chúng để giải thích giữa việc thựchiện kế toán PTBV liên quan đến hoạt động DN trong đó kếtoán đóng vai trò rất quan trọng Cho đến thời điểm hiện tại,theo tìm hiểu của tác giả thì nghiên cứu của (Lamberton, 2005)
đã tổng hợp rất nhiều tài liệu nghiên cứu nổi bật về kế toán cóliên quan đến báo cáo PTBV, từ đó tác giả đã lập luận và hìnhthành theo quan điểm cá nhân các thành phần trong hệ thống kếtoán PTBV đó là: (1) mục tiêu của kế toán PTBV; (2) Cácnguyên tắc cơ bản của kế toán PTBV; (3) Kỹ thuật thu thập sốliệu, đo lường dữ liệu; (4) báo cáo PTBV và (5) thuộc tính địnhtính của thông tin kế toán bền vững Alazzani, Wan-Hussin(2013) đề cập đến việc xem xét, sử dụng một hệ thống đánh giátiêu chuẩn tự nguyện để báo cáo thông tin về hoạt động sảnxuất, kinh doanh tác động đến môi trường tại tám công ty xăngdầu lớn trên giới Roger L Burritt, Stefan Schaltegger, (2010)
cố gắng tổng hợp và đánh giá các tài liệu gần đây liên quan đếnmối quan hệ giữa kế toán và báo cáo PTBV, tác giả đưa ra haihướng nhận định Thứ nhất, Kế toán hướng đến sự PTBV làmột mốt mang tính chất nhất thời và sẽ dần biến mất theo thờigian Thứ hai, tác giả nhận thấy tầm quan trọng của việc raquyết định từ nhà quản lý của công ty như một bộ công cụ cungcấp thông tin, trợ giúp cho các nhà quản lý hướng đến sựPTBV
Một nghiên cứu tổng quan về vấn đề nhận thức của ban lãnhđạo doanh nghiệp về vấn đề báo cáo PTBV tại các nước đangphát triển đã được trình bày bởi Tauringana (2020) Nghiêncứu này với cách tiếp cận bằng cách sử dụng đánh giá các tàiliệu nghiên cứu dựa trên nhận thức của ban lãnh đạo về các yếu
tố quyết định đến báo cáo PTBV Các phát hiện của Tauringana
Trang 12(2020) góp phần kêu gọi làm cho nghiên cứu học thuật phù hợphơn với việc xây dựng chính sách Đặc biệt, đề xuất nghiên cứucần thiết để cung cấp thông tin về việc áp dụng nghiên cứu thựchành dựa trên bằng chứng là cảm nhận của các nhà quản lý,nhằm giải quyết các thách thức về báo cáo PTBV ở các nướcđang phát triển.
1.1.2 Các nghiên cứu trong nước
Hà Huy Thành và cộng sự (2007) với tiêu đề PTBV từ quanniệm đến hành động Đề tài đã khái quát các nội dung cơ bản vềPTBV; quá trình hình thành và phát triển của khái niệm, khuônkhổ, chương trình hành động, chỉ tiêu liên quan đến PTBV củaLiên hiệp quốc và các quốc gia; khu vực trên thế giới NguyễnHữu Sở (2009) đã đưa ra một số vấn đề lý luận về phát triểnkinh tế bền vững theo xu hướng và các quan điểm hiện đại vàgiải quyết thực tiễn về phát triển kế toán hướng đến sự bềnvững; chỉ ra những kết quả được và chưa được trong việc thựchiện mục tiêu PTBV trên cơ sở đánh giá, phân tích thực trạngnền kinh tế tại Việt Nam kể tử khi đất nước chung ta đi theo môhình kinh tế mới; từ đó tác giả đề xuất một số giải pháp nhằmbảo đảm phát triển hướng đến sự PTBV về mặt kinh tế trongthời gian tới tại Việt Nam Huỳnh Đức Lộng (2016) đã trìnhbày cả hai mặt lý thuyết và thực trạng ứng dụng kế toán môitrường ở các quốc gia phát triển hàng đầu trên thế giới như Hoa
Kỳ, Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc từ đó rút ra được những bàihọc kinh nghiệm về sự cần thiết phải áp dụng kế toán môitrường cho Việt Nam Phạm Thị Hồng Minh (2016) đã đề cậpđến vai trò của báo cáo PTBV với DN Việt Nam trong bối cảnhhội nhập quốc tế sâu và rộng như hiện nay Tác giả đã đi phântích thực trạng về công bố thông tin liên quan đến sự PTBV củacác công ty, tập đoàn lớn của Việt Nam Việc các đơn vị này ápdụng những bộ chỉ tiêu, hướng dẫn nào để công bố thông tin ra
Trang 13bên ngoài Phạm Thị Thanh Bình (2016), tác giả đã trình bày vềcác tiêu chí đánh giá sự PTBV tại một DN cụ thể và từ đó đưa
ra định hướng cho các DN tại Việt Nam nói riêng và đặc biệt là
sự quản lý vĩ mô của các cơ quan chức năng
1.2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG BỐ THÔNG TIN LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG.
1.2.1 Các nghiên cứu tổng quát
1.2.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài
Trotman KT, Bradley GW (1981) cho thấy một số nhân tố ảnhhưởng đến CBTT về TNXH của các DN đó là: (1) quy mô DN;(2) rủi ro trong kinh doanh, (3) áp lực công bố từ xã hội và (4)quyết định của nhà quản lý theo các quy định CBTT xã hội củacác công ty Úc Xu hướng nghiên cứu thực nghiệm về vấn đềCBTT trách nhiệm xã hội, môi trường gia tăng mạnh trong thờigian này Ahmed Belkaoui, Philip G Karpik, (1989) đề cập đếncác nhân tố ảnh hưởng đến CBTT xã hội Đây là một trongnhững nghiên cứu tiền đề về các nhân tố ảnh hưởng đến CBTTphi tài chính (xã hội và môi trường) của các DN tại Mỹ Kết quảnghiên cứu của Hackston D, Milne MJ (1996) đã trả lời phầnnào câu hỏi các nhân tố ảnh hưởng đến mức tiết lộ thông tin xãhội và môi trường của các công ty tại New Zealand Các biếnđộc lập được kiếm định ảnh hưởng đến biến phụ thuộc CBTTliên quan đến môi trường và xã hội là:(1) quy mô DN, (2) khảnăng sinh lời, (3) ngành nghề kinh doanh, (4) quốc gia mà DNcung cấp báo cáo Haniffa và Cooke (2005) xem xét ảnh hưởngcủa các đặc điểm văn hóa và quản trị doanh nghiệp đối với việctiết lộ báo cáo TNXH của 139 công ty phi tài chính niêm yếttrên sở giao dịch chứng khoán Kuala Lumpur của Malaysiatrong năm 1996 và 2002 Phương pháp phân tích nội dung được
sử dụng để xây dựng hai loại: số lượng các mục liên quan đến
Trang 14báo cáo xã hội của doanh nghiệp được tiết lộ; và độ dài, sốlượng câu được tiết lộ trong báo cáo trách nhiệm xã hội của cáccông ty này Branco và Rodrigues (2008) đã thực hiện nghiêncứu nhằm mục đích so sánh giữa việc tiết lộ thông qua Internet
so với việc tiết lộ thông tin bình thường hàng năm để điều tranhững nhân tố tố nào ảnh hưởng đến mức độ tiết lộ báo cáoTNXH tại 49 công ty được niêm yết trên thị trường EuronextLisbon tại năm 2003, kết quả cho thấy quy mô doanh nghiệp lànhân tố quyết định quan trọng đến mức độ tiết lộ báo cáoTNXH, mức độ hiển thị trên phương tiện truyền thông chỉ làđặc điểm quan trọng đối với việc công bố thông tin hàng năm
và đòn bẩy tài chính có ảnh hưởng tiêu cực đến việc tiết lộ báocáo TNXH thông qua trang web trong khi chiều hướng về lợinhuận chỉ có ý nghĩa tích cực đối với sản phẩm và sự tiết lộ củangười tiêu dùng Tagesson và cộng sự (2009) đã giải thích mức
độ và nội dung của việc công bố thông tin TNXH trên các trangweb chính thức của các tập đoàn bởi 169 công ty trên sở giaodịch chứng khoán Stockholm và tất cả các tập đoàn quốc doanhtại năm 2007 Các công bố TNXH trên trang web của công tyđược chia thành ba khía cạnh, cụ thể là tiết lộ về môi trường,tiết lộ về đạo đức và tiết lộ về nguồn nhân lực dựa trên cácnghiên cứu và tổ chức trước đây Các phát hiện cho thấy mốitương quan cùng chiều giữa quy mô doanh nghiệp và lợi nhuậnđối với việc công bố báo cáo TNXH trên các trang web củacông ty Ngoài ra, các tập đoàn quốc doanh tiết lộ nhiều thôngtin TNXH hơn trên các trang web của họ so với các tập đoàn tưnhân, trong khi có sự khác biệt đáng kể giữa ngành và đặc điểmcủa công ty Said và cộng sự (2009) nhằm mục đích kiểm tramức độ công bố thông tin báo cáo TNXH đối với các đặc điểmquản trị công ty tập trung vào 150 công ty đại chúng niêm yếtcủa Malaysia tại thời điểm 2006 Dựa trên phân tích hồi quy,
Trang 15kết quả đã chỉ ra nhân tố quyền sở hữu của chính phủ và hướngdẫn của kiểm toán quyết định đến mức độ tiết lộ báo cáoTNXH Reverte (2009) đã kiểm tra các nhân tố quyết định việctiết lộ báo cáo TNXH của các công ty niêm yết trên sở giao dịchchứng khoán Madrid và đưa vào chỉ số IBEX35 vào năm 2005
và 2006 Dựa trên mô hình hồi quy tuyến tính, kết quả cho thấyrằng các nhân tố quyết định đến việc công bố báo cáo TNXHđược xếp theo thứ tự giảm dần là khả năng hiển thị trên phươngtiện truyền thông, quy mô doanh nghiệp và loại ngành màdoanh nghiệp hoạt động Khan (2010) với một nghiên cứu về 30ngân hàng thương mại tư nhân Bangladesh, đã điều tra ảnhhưởng của các đặc điểm quản trị công ty đến mức độ công bốthông tin trên báo cáo TNXH trong giai đoạn 2007-2008 Kếtquả cho thấy, quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời, không
có giám đốc điều hành của công ty và sự tồn tại của các thànhviên quốc tịch nước ngoài trong hội đồng quản trị có ý nghĩatích cực đối với mức độ công bố báo cáo TNXH Jennifer Ho vàTaylor (2007) đã kiểm tra các nhân tố quyết định mức độ tiết lộbáo cáo TNXH của 50 công ty lớn nhất tại Mỹ và Nhật Bản vàođầu năm 2003 Việc xây dựng chỉ số công bố báo cáo TNXHdựa trên 20 mục công bố thông tin thừa hưởng các nghiên cứuthực nghiệm trước đó Dựa trên nhiều mô hình hồi quy, kết quảcho thấy rằng các công ty có quy mô lớn hơn, lợi nhuận thấphơn, tính thanh khoản thấp hơn và số lượng lao động thấp hơn
là những yếu tố quyết định quan trọng đến mức độ công bố báocáo TNXH Ngoài ra, mức độ công bố báo cáo TNXH cao hơnđối với các công ty Nhật Bản so với các công ty tại Mỹ, trong
đó công bố môi trường là khía cạnh quan trọng nhất do sự khácbiệt về văn hóa quốc gia, các yếu tố môi trường pháp lý và thểchế khác giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản Rahman và cộng sự (2011)
đã điều tra mối quan hệ giữa những đặc điểm doanh nghiệp đối
Trang 16với việc công bố báo cáo TNXH của 44 công ty liên kết vớichính phủ niêm yết trên sàn chứng khoán Malaysia trong năm
2005 và 2006 Kết quả dựa trên phân tích hồi quy tuyến tính bội
số đã minh họa rằng chỉ có nhân tố quy mô doanh nghiệp cóliên quan tích cực với chỉ số công bố thông tin trên báo cáoTNXH José V Frias-Aceituno, Lázaro Rodríguez-Ariza vàIsabel M Garcia-Sánchez (2012) Thông qua kết quả nghiêncứu, tác giả bài báo đã chỉ ra rằng có năm nhân tố chính ảnhhưởng đến việc thiếp lập và công bố báo cáo PTBV: (1) Quy
mô DN; (2) Khả năng sinh lời; (3) Lĩnh vực kinh doanh; (4)Vịtrí ngành; (5) Cơ hội tăng trưởng, tác giả chỉ ra rằng chính sáchminh bạch thông tin của DN là một nhân tố cụ thể ảnh hưởngđến lợi ích tăng trưởng của DN đó Isabel Gallego-Álvarez IvoAlexandre Quina-Custodio (2016) Kết quả của nghiên cứu nàymột lần nữa khắng định nhân tố quy mô DN ảnh hưởng đếncông bố báo cáo TNXH, ngoài ra nhân tố đòn bẩy kinh doanhcũng như hệ thống luật pháp và chỉ số bền vững của Dow Jonestác động mạnh nhất theo thứ tự trên đến công bố báo cáoTNXH
Để thấy rõ hơn vấn đề tổng quan các tài liệu nghiên cứu lênquan đến vấn đề PTBV qua các giai đoạn khác nhau Tác giả đềcập thêm một số nghiên cứu nổi bật Hahn & Kühnen (2013) đãtổng quan 178 công bố giai đoạn từ năm 1999-2011, qua đó ghinhận các “làn sóng” qua mỗi giai đoạn liên quan đến sự thayđổi của các phiên bản GRI Để minh họa tình trạng tài liệu tổngquan hiện tại, sau đó giải quyết cụ thể các yếu tố quyết định đếnbáo cáo PTBV và thảo luận về các kết quả nghiên cứu chính.Hahn & Kühnen (2013) cũng đã cung cấp một liên kết sâu sắcgiữa các lý thuyết nền với nhau và bằng cách khắc họa nhữngkhoảng trống đáng kể trong nghiên cứu hiện tại để minh họa các
cơ hội và thách thức cho nghiên cứu trong tương lai Kết quả