Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng viết bài văn miêu tả cho học sinh lớp 4

- Tập làm văn tập trung các hiểu biết kỹ năng về tiếng việt do các phân môn khác rèn luyện hoặc cung cấp đồng thời góp phần hoàn thiện chúng. Để làm được một bài văn nói hoặc viết, học sinh phải thành thạo cả bốn kỹ năng: nói, đọc, viết và vận dụng các kiến thức tiếng việt. Trong quá trình vận dụng này, các kỹ năng và kiến thức về tiếng việt đó được hoàn thiện nâng cao dần; - Phân môn tập làm văn rèn luyện cho học sinh các kỹ năng sản sinh văn bản (nói và viết). Vì vậy tiếng việt không chỉ là một hệ thống cấu trúc được xem xét từng phần, từng mặt qua từng phân môn mà trở thành một công cụ sinh động trong quá trình giao tiếp, tư duy, học tập. Nói cách khác, phân môn tập làm văn đã góp phần thực hiện hoá mục tiêu quan trọng bậc nhất của việc dạy và học tiếng việt là dạy học sinh sử dụng tiếng việt trong đời sống sinh hoạt, trong quá trình lĩnh hội các tri thức khoa học.

- Tập làm văn tập trung các hiểu biết kỹ năng về tiếng việt do các phân mônkhác rèn luyện hoặc cung cấp đồng thời góp phần hoàn thiện chúng Để làm đượcmột bài văn nói hoặc viết, học sinh phải thành thạo cả bốn kỹ năng: nói, đọc, viết

và vận dụng các kiến thức tiếng việt Trong quá trình vận dụng này, các kỹ năng vàkiến thức về tiếng việt đó được hoàn thiện nâng cao dần;

- Phân môn tập làm văn rèn luyện cho học sinh các kỹ năng sản sinh vănbản (nói và viết) Vì vậy tiếng việt không chỉ là một hệ thống cấu trúc được xemxét từng phần, từng mặt qua từng phân môn mà trở thành một công cụ sinh độngtrong quá trình giao tiếp, tư duy, học tập Nói cách khác, phân môn tập làm văn đãgóp phần thực hiện hoá mục tiêu quan trọng bậc nhất của việc dạy và học tiếng việt

là dạy học sinh sử dụng tiếng việt trong đời sống sinh hoạt, trong quá trình lĩnh hộicác tri thức khoa học

Là một giáo viên có nhiều năm dạy tại trường thuộc vùng khó khăn nên tôikhông nản trong việc giúp các em trau dồi Tiếng việt vì thế mà tôi đã tìm nhiềucách để giúp các em học Tiếng việt một cách chuẩn mực với tất cả các phân môncủa Tiếng việt, trong đó phân môn Tập làm văn được tôi đặc biệt lưu ý nhất làphần làm văn miêu tả Bởi vốn Tiếng việt còn nghèo thì các em không thể làm mộtbài văn miêu tả hay được Đây cũng là những băn khoăn, trăn trở của tôi tronggiảng dạy;

Vì vậy, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, và mạnh dạn đề xuất kinh nghiệm

“Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng viết bài văn miêu tả cho học sinh lớp 4 ”.

* Ưu điểm

- Sách giáo khoa cung cấp nhiều cách thức lựa chọn và khá nhiều vốn từ

ngữ cho học sinh khi bước đầu miêu tả;

- Các em thực hành miêu tả những con vật gần gũi, quen thuộc hằng ngày.

Bên cạnh đó, bộ tranh dạy Tập làm văn rất sinh động, màu sắc đẹp, hình ảnh to, rõphục vụ cho quan sát những con vật ít nhìn thấy (con ngựa, con đại bàng, con têtê…);

- Phần lớn các em biết viết một bài văn miêu tả đầy đủ ba phần (mở bài,

thân bài, kết bài) Nhiều em còn biết sử dụng các biện pháp nghệ thuật và lồng cảmxúc của mình vào làm cho bài viết trở nên sinh động và nổi bật hơn hẳn;

- Các em học sinh còn biết sử dụng từ gợi tả, gợi cảm hay dùng biện phápnghệ thuật nhân hoá, so sánh và biết dùng các từ ngữ âm thanh, hình ảnh để bàivăn hấp dẫn cuốn hút hơn

- Không có thói quen sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong viết văn, khảnăng giao cảm với đối tượng miêu tả còn hạn chế, cảm xúc tình cảm không tựnhiên, còn gượng ép và khô cứng;

- Học sinh chưa nắm được bố cục của một bài văn miêu tả;

- Học sinh chưa có hứng thú trong giờ học tập làm văn;

- Hầu hết các bài làm của học sinh còn sao chép tài liệu tham khảo;

- Học sinh chưa chịu khó tìm tòi nghiên cứu, dành thời gian đọc các tài liệutham khảo để làm tăng lên vốn từ, chưa biết sử dụng các hình ảnh sinh động, cáchdiễn đạt trong một bài văn;

- Học sinh chưa biết vận dụng và liên kết, đúc kết các kiến thức để vận dụng

từ các phân môn học khác vào phân môn Tập làm văn;

- Học sinh thiếu sự tưởng tượng, ít cảm xúc về đối tượng miêu tả, không

quan sát theo bố cục của bài văn, vốn từ còn quá ít ỏi;

- Kinh nghiệm sống của các em chưa nhiều vốn từ chưa phong phú Các emchưa biết cách quan sát, nhận xét đối tượng miêu tả, chưa có thói quen lập dàn ýtrước khi làm bài Một số học sinh còn ỷ lại và lệ thuộc vào bài văn mẫu;

- Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học còn ngại khó, nắm bắt nhanhnhưng cũng mau quên, chóng chán Đặc biệt là đối với viết văn thì học sinh lạikhông muốn suy nghĩ để viết Bên cạnh đó mỗi lớp học đều có nhiều đối tượng họcsinh nên việc theo dõi sát sao đến từng học sinh là điều khó đối với mỗi giáo viên;

- Cơ sở vật chất, tài liệu, đồ dùng dạy học,… phục vụ cho một số phươngpháp dạy học mới ( ti vi, máy chiếu …) tuy đã có nhưng chưa đầy đủ nên việc vậndụng các phương pháp dạy học mới để tiết kiệm thời gian còn gặp nhiều khó khăn

Ví dụ như dùng máy chiếu để quét và chiếu bài văn của học sinh khi dạy tiết trảbài Sử dụng đoạn mở bài, thân bài, kết bài khi dạy các tiết mở bài, thân bài và kếtbài

- Đối với chuong trình:Theo chương trình của phân môn tập làm văn hiệnnay khác với trước đây Trước đây, chương trình của phân môn tập làm văn đượcphân bố cụ thể, rõ ràng theo thứ tự từng tiết học:

- Tiết 1: Tìm hiểu đề và lập dàn bài;

- Tiết 2: Trình bày bài miệng;

-Tiết 3: Làm bài viết;

-Tiết 4: Trả bài

Các tiết học này đều được tìm hiểu, làm và chữa bài trên cùng một đề.Nhưng chương trình mới hiện nay thì các tiết tập làm văn bố trí hoàn toànkhác

-Thứ nhất: Các tiết tập làm văn trên cùng một thể loại không sắp xếp liêntục;

-Thứ hai: Các tiết tập làm văn học theo từng phần của bài văn: tiết một họccách làm mở bài, tiết hai học cách làm thân bài , tiết ba làm kết bài;

-Thứ ba: Các tiết học này không được cùng tìm hiểu cách làm trên cùng một

Tiết trả bài mỗi em làm một đề nên khi chữa bài giáo viên khó sữa hết lỗi cụthể cho từng đề, từng em cụ thể;

Từ những hạn chế đã nêu trên, tôi đã mạnh dạn áp dụng một số giải phápvào dạy học phân môn Tập làm văn mà cụ thể là dạy làm văn miêu tả cho học sinhlớp 4 Sau đây là một số giải pháp nhằm góp phần khắc phục những khó khăn trên

3.2 Nội dung giải pháp:

3.2.1 Mục đích của giải pháp

Từ thực trạng của việc dạy và học phân môn Tập làm văn, từ đó đưa ra biệnpháp, kĩ năng nhằm phát huy tính tích cực của hoc sinh trong quá trình học cũng

như phát triển kỹ năng viết bài văn miêu tả cho học sinh lớp 4.

3.2.2 Nội dung của giải pháp

3.2.2.1 Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp

Khi được học về thể loại văn miêu tả con vật, học sinh được rèn luyện cáchnhìn con vật cách gần gũi hơn Từ đó các em sẽ thấy yêu mến, gắn bó với con vậthơn, làm cho tâm hồn, tình cảm của các em thêm phong phú Đó cũng là một trongnhững nhân tố quan trọng trong việc hình thành nhân cách tốt đẹp cho các emtrong giao tiếp, trong cuộc sống Tôi đã vận dụng những điểm mới sau:

- Giúp học sinh nắm cấu tạo của một bài văn miêu tả;

- Cần vận dụng tối đa kĩ năng quan sát khi miêu tả;

- Rèn cho học sinh có thói quen liên tưởng, tưởng tượng, so sánh, nhân hoákhi miêu tả;

- Giúp học sinh biết lựa chọn những chi tiết đặc trưng riêng của từng convật để miêu tả Biết cách biểu lộ sắc thái tình cảm đối với con vật mình yêu thíchkhi miêu tả;

- Bồi dưỡng cho học sinh vốn từ phong phú;

- Hướng dẫn học sinh xây dựng từng đoạn trong bài văn miêu tả;

- Đối với các học sinh yếu từng bước dẫn dắt gợi ý;

- Phải rèn cho học sinh có thói quen lập dàn ý trước khi miêu tả

3.2.2.2 Cách thức, các bước thực hiện của giải pháp

Giải pháp 1: Điều tra, phân loại học sinh.

Để nắm được tình hình học tập và khả năng làm văn của mỗi học sinh thìviệc điều tra, phân loại học sinh là một việc làm không thể thiếu đối với giáo viênngay từ đầu năm Điều tra, phân loại học sinh là cơ sở để giáo viên điều chỉnh nộidung, lựa chọn phương pháp, xác định được những yêu cầu cần đạt cho phù hợp

với từng đối tượng học sinh lớp mình Từ đó, đưa ra những bài tập vừa sức với họcsinh, xua tan cảm giác “sợ” học tiết Tập làm văn ở một số em đồng thời nó cònkích thích sự ham thích khi được học phân môn này;

Vào đầu năm nhận lớp, tôi đã tổ chức kiểm tra đánh giá về việc viết văn của

học Kết quả bài làm của các em đạt được như sau:

Số học sinh hoàn thành bài viết là: 20 em

Số học sinh chưa hoàn thành bài viết: 5 em

Sau khi nhận được kết quả, tôi căn cứ vào quá trình học tập hằng ngày, kếthợp với những ý kiến tham khảo thêm ở các giáo viên cũ và phụ huynh học sinh đểphân loại học sinh lớp thành các nhóm theo khả năng Từ các nhóm phân chia đó,trong quá trình giảng dạy, tôi sẽ đề ra các yêu cầu cần đạt giúp các em hoàn thànhbài văn đạt kết quả hơn

Giải pháp 2: Xây dựng môi trường sư phạm thân thiện.

Trước hết, tôi giúp học sinh hiểu được khái niệm và đặc điểm của văn miêu

tả như:

* Khái niệm:

Miêu tả là một thể loại văn bản mà trong đó người viết dùng ngôn ngữ cótình nghệ thuật của mình để tái hiện, sao chụp lại hình ảnh chân dung của đốitượng miêu tả với những đặc điểm nổi bật cả về hình thức bên ngoài lẫn nhữngphẩm chất bên trong nhằm giúp người tiếp nhận có những hiểu biết và rung cảmcảm nhận đối tượng đó như được trực tiếp tiếp xúc với đối tượng thông qua cácgiác quan của mình

* Đặc điểm:

+ Bài văn miêu tả được xây dựng trên cơ sở những hình ảnh, những ấntượng về đối tượng mà người viết thu lượm, cảm nhận được thông qua các giácquan trực tiếp của mình Bài văn miêu tả là thể loại văn bản mang tính nghệ thuậtcao, mang tính sáng tạo, tính cá thể của người viết Ngôn ngữ trong văn miêu tả làngôn ngữ nghệ thuật giàu sức gợi tả gợi cảm và là ngôn ngữ của những biện pháp

nghệ thuật Tả là mô phỏng, là tô vẽ lại, là so sánh ví von, nhân hóa bằng hình ảnh

chứ không phải là kể lể;

+ Văn miêu tả mang tính chất miêu tả thẩm mỹ, dù miêu tả bất kỳ đối tượng

nào, dù có bám sát thực tế đến đâu thì văn miêu tả cũng không bao giờ là sự saochép, chụp ảnh máy móc những sự vật, hiện tượng mà là kết quả của sự nhận xét,tưởng tượng, đánh giá hết sức phong phú Đó là sự miêu tả thể hiện được cái mới,cái riêng biệt của đối tượng thông qua cảm nhận của mỗi người

Giải pháp 3: Xây dựng phong trào đọc sách tích cực

Đọc sách là một việc làm hữu ích đối với các em Qua bài văn, bài thơ haycâu chuyện sẽ giúp các em tiếp thu được ở đó nhiều điều bổ ích, lý thú Các em sẽhọc được ở đó cách diễn đạt, bố cục, dùng từ Qua những hình ảnh sinh động, nộidung câu chuyện hay, bài văn hay mà các em bắt gặp được sẽ giúp cho các emthêm yêu quê hương, đất nước, con người Và rồi hình ảnh cây đa, bến nước, con

đò, những tình cảm chân thành nồng thắm của người với người sẽ giúp các em cónguồn cảm hứng viết được các bài văn hay Tuy vậy, nên đọc sách gì? Đọc sáchnhư thế nào? Và nguồn tài liệu đó ở đâu ra? Điều đó người giáo viên phải cónhiệm vụ hướng dẫn;

Trên thực tế, nguồn sách rất phong phú và đa dạng nên giáo viên cần chọn

và hướng cho học sinh tìm đọc những cuốn sách có nội dung lành mạnh như truyện

cổ tích, truyện lịch sử, truyện khoa học Những cuốn sách phục vụ cho chươngtrình tiểu học của nhà xuất bản Giáo dục: cảm thụ văn học, những bài văn hay,những bài văn chọn lọc, tuyển tập các đề thi học sinh giỏi cấp Tiểu học môn TiếngViệt, nâng cao Tiếng Việt lớp 4, 5; bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng việt lớp 4,

5, chuyện cổ tích mẹ kể con nghe Những loại sách này giúp học sinh nâng caokiến thức phục vụ và hỗ trợ cho môn học, tạo cho học sinh thói quen đọc sách tíchcực, không đọc những cuốn sách có nội dung xấu và sách không phù hợp với lứatuổi Đặc biệt các em có thể tập viết những bài văn hay để gửi dự thi đó cũng làđộng lực để thúc đẩy các em yêu thích đọc sách, đọc báo;

Bên cạnh đó, để đọc sách báo có hiệu quả, giáo viên còn phải hướng dẫncho các em phương pháp và thời gian đọc sách Đọc sách phải có sự nghiền ngẫm,suy nghĩ để cảm nhận được cái hay, cái đẹp của câu chuyện hay bài văn mình đọc.Khi đọc xong nên ghi chép những từ ngữ, những ý hay hoặc đoạn văn mà mìnhyêu thích Tích lũy những điều bổ ích đó sẽ làm giàu vốn văn học cho các em.Trong năm học vừa qua, tôi đã hướng dẫn cho học sinh và phụ huynh mua nhữngloại sách phù hợp, những em không có điều kiện mua sách tham khảo, tôi đã giúp

đỡ bằng cách cho các em mượn những cuốn sách hay mà tôi đã sưu tầm được hoặctôi mượn ở tủ sách dùng chung của nhà trường để các em có tài liệu tham khảo.Gợi ý cho các em làm sổ tay văn học để ghi những điều cần thiết, những câu văn,đoạn văn hay mà các em khám phá được trong quá trình đọc sách và tìm hiểu

Ví dụ: Khi đọc các bài thuộc thể loại văn miêu tả học sinh có thể ghi lạinhững câu văn, câu thơ hoặc đoạn văn, đoạn thơ giàu hình ảnh như sau:

“Những đêm trăng sáng, dòng sông là một đường trăng lung linh dát vàng”

Từ những điều mà các em đã tích lũy được qua quá trình tìm đọc các loạisách báo, để kiểm tra, tìm hiểu xem các em đã tích luỹ được những vấn đề gì đồngthời khơi dậy trí tò mò, niềm đam mê đọc sách cho các em tôi đã phối hợp;

Để học sinh có điều kiện được đọc nhiều sách hơn và đáp ứng được nhu cầuđọc sách của các em trong giờ ra chơi, các em tìm đọc ở tủ sách dùng chung củanhà trường Khi học sinh có nhu cầu đọc sách các em sẽ đến mượn ở tủ và đọcxong lại cất vào vị trí một cách tự giác;

Khi phát động phong trào đọc sách, tôi hướng dẫn các em tìm đọc các loạisách có ở tủ sách thư viện,… (Lưu ý học sinh đọc các loại sách báo phù hợp vớilứa tuổi) Ngoài việc tự đọc tôi còn cho một số em có kỹ năng đọc tốt đọc các tin,bài, tác phẩm hay trước lớp trong giờ ra chơi, 15 phút sinh hoạt đầu buổi Nhìnchung học sinh rất hứng thú nghe và cảm nhận được nhiều cái hay, cái đẹp trongthơ văn; về đặc điểm, tính cách của từng nhân vật trong mỗi câu chuyện Sự cảmnhận đó chính là nội dung sẽ giúp các em có được cảm thụ văn học phong phú, sôinổi góp phần nâng cao vốn kiến thức văn học cho các em

Giải pháp 4: Nâng cao năng lực cảm thụ văn học từ các bài tập đọc

Tôi thiết nghĩ rằng, nâng cao năng lực cảm thụ văn học là một trong nhữngnhiệm vụ cần thiết đối với học sinh tiểu học Có năng lực cảm thụ văn học tốt, các

em sẽ cảm nhận nhiều nét đẹp từ thơ, văn, thêm phong phú tâm hồn, nói viết sinhđộng hơn Các em sẽ có được những bài học thực tế về nghệ thuật dùng từ để vậndụng vào bài văn của mình;

Hiểu vậy, trong quá trình dạy các bài tập đọc thuộc thể loại văn miêu tả,ngoài tìm hiểu bài theo hướng câu hỏi hướng dẫn khai thác nội dung, tôi thườngnêu thêm một số câu hỏi hướng dẫn về cảm thụ văn học cho học sinh khá giỏi Bên

cạnh đó, trong các tiết dạy Luyện Tiếng việt tôi tiến hành dạy học phân hóa, tôi

còn giúp các em tìm hiểu thêm về cảm thụ văn học một số bài trong chương trình

Tiếng việt Tiểu học bằng cách dạy cách làm bài Tập Làm Văn tả cảnh từ bài Tập đọc Tôi tiến hành các tiết Luyện Tiếng việt và tiết Hướng dẫn tự học để dạy Tập

Làm Văn

Giải pháp 5: Làm giàu vốn từ cho học sinh

Do vốn từ của học sinh tiểu học còn quá nghèo nàn, vì vậy các em thườngviết những đoạn văn khô khan, thiếu tính gợi tả, gợi cảm không hấp dẫn người đọc,người nghe Để rèn kĩ năng sử dụng từ ngữ hay trong viết văn miêu tả cần đưa racho các em một số bài tập khắc phục tình trạng đó Sau đây là một số ví dụ minhhọa:

Ví dụ 1: Tìm những từ láy gợi tả âm thanh trên dòng sông: (Bì bọp, lăn tăn,lao xao, ì ọp, ì ầm, ào ào, xôn xao,…)

Ví dụ 2: Tìm những hình ảnh so sánh để so sánh với con sông: (Dòng sôngnhư dải lụa, dòng sông như con trăn khổng lồ trườn lên bãi mía bờ khoai, dòngsông như người mẹ ôm ấp đồng lúa,…)

- Vốn từ ngữ phong phú sẽ giúp các em diễn đạt đa dạng những điều địnhnói, định viết Có thể làm giàu vốn từ cho các em bằng hình thức tìm từ ngữ theotừng đề tài nhỏ;

- Vốn từ được tích lũy từ nhiều nguồn: Giao tiếp hàng ngày; đọc sách, báo;

xem, nghe truyền hình truyền thanh; trao đổi với bạn bè; cô giáo cung cấp;

- Cung cấp cho cỏc em các từ ngữ dùng để miêu tả theo các chủ đề cụ thểnhư:

+ Các từ thường dùng trong miêu tả cây cối: xanh mướt, mơn mởn, rung

rinh, um tùm, khẳng khiu, rực rỡ, mở màng, vàng úa, xơ xác, lác đác…

+ Các từ thường dùng trong miêu tả đồ vật: tròn xoe, vuông vắn, nhỏ nhắn,

xinh xắn, đo đỏ…

+ Các từ thường dùng trong miêu tả con vật: oai vệ, rón rén, lặc lè, nhanh

thoăn thoắt, chậm chạp, ì ạch, phành phạch, tinh nhanh, ranh mãnh…

Qua các ví dụ trên học sinh sẽ tự mình làm giàu được vốn từ và sử dụng mộtcách có hiệu quả khi viết các đoạn văn miêu tả khác nhau;

Những cách làm như trên nhằm trang bị cho học sinh vốn từ chuẩn bị tốtđiều kiện cho các em làm bài viết

Giải pháp 6: Rèn kỹ năng quan sát, tìm ý, sắp xếp ý, lập dàn ý chi tiết cho bài văn

Hướng dẫn học sinh quan sát, tìm ý, sắp xếp ý trước khi làm bài tập làm vănthực sự là một vấn đề cần thiết và quan trọng Giáo viên phải tạo điều kiện cho các

em đến tận nơi, quan sát trực tiếp đối tượng được miêu tả Quan sát đối tượng đượcmiêu tả là một công việc thuộc nguyên tắc dạy học tập làm văn miêu tả cho họcsinh tiểu học Tuy vậy giáo viên cần phải hướng dẫn các em khi quan sát phải huyđộng vốn sống, khả năng tưởng tượng và cảm xúc rồi ghi chép lại;

Quan sát nhằm để tìm ra những nét riêng biệt, phát hiện hình dáng, âmthanh, màu sắc riêng của từng sự vật hiện tượng Tạo điều kiện cơ sở để lột tảchính xác sự vật, thiên nhiên, cuộc sống diễn ra xung quanh các em Gợi trí tò mò,hứng thú quan sát cho học sinh;

Dựa vào yêu cầu của đề bài để chọn đối tượng miêu tả cụ thể Lưu ý họcsinh nên chọn đồ vật, con vật, cây cối gần gũi thân quen để có thể miêu tả mộtcách dễ dàng và việc lồng cảm xúc vào bài văn sẽ tự nhiên hơn

+ Đối với bài văn miêu tả con vật: Nên chọn các con vật nuôi trong nhànhư: chó, mèo, gà, lợn,…

+ Đối với bài văn miêu tả đồ vật: Nên chọn các đồ vật là đồ chơi, đồ dùnghọc tập, đồ vật trong nhà hay quà tặng như: búp bê, ô tô đồ chơi, cặp, bút, đồng hồ,

…

+ Đối với bài văn miêu tả cây cối: Nên chọn các loại cây ăn quả, cây hoatrong vườn nhà hay cây bóng mát ở sân trường như: Cây xoài, mít, sầu riêng,…;cây hoa hồng, hoa huệ, hoa cúc,…; cây bàng, cây phượng,…

- Quan sát đối tượng cần tả theo một trình tự nhất định và ghi lại những đặcđiểm ấy

Có rất nhiều cách để quan sát đồ vật, con vật, cây cối mà mình định tả Tùyvào đối tượng và thời điểm miêu tả mà quan sát theo trình tự hợp lý Tuy nhiên cầnphải nhớ một yêu cầu quan trọng đó là: quan sát và miêu tả các bộ phận nổi bật,đặc trưng của đối tượng cần miêu tả sao cho làm toát lên được đặc điểm riêng của

nó, để phân biệt được với các sự vật khác cùng loại Quan sát bằng nhiều giácquan: mắt nhìn, tai nghe, tay sờ…và phải biết ước lượng đối tượng miêu tả Đặcbiệt giáo viên cần có hệ thống câu hỏi gợi mở để học sinh tìm chi tiết và dễ tái hiệncác chi tiết khi làm bài Hướng dẫn học sinh sắp xếp các chi tiết đã quan sát đượctheo trình tự đã chọn một cách tự nhiên, dễ hiểu để người đọc, người nghe cảmnhận được sự vật định tả một cách rõ ràng cụ thể nhất

+ Đối với bài văn miêu tả con vật: Ngoài việc miêu tả hình dáng của con vậthọc sinh cần phải quan sát hoạt động, thói quen của con vật định tả

Ví dụ: Với đề bài “Tả con gà trống nhà em” có thể dùng hệ thống câu hỏi

và sắp xếp các chi tiết theo trình tự sau:

* Tả hình dáng:

- Gà thuộc giống gà gì? Khoảng mấy ki- lô- gam?

- Con gà trống có những bộ phận nào? ( đầu, mình, chân, đuôi,…)

- Đầu gà có những bộ phận nhỏ nào? (mào, mắt, mỏ,…) các bộ phận ấy cómàu sắc và hình dáng ra sao?…

- Mình gà to chừng nào? Cánh gà có gì đặc biệt?

- Đuôi gà thế nào? ( hơi cong và có nhiều màu sắc như 7 sắc cầu vồng…)

- Chân gà có đặc điểm gì? (chỉ có 4 ngón và một cái cựa rất sắc…)

- Móng vuốt gà dùng để làm gì?

* Tả hoạt động, thói quen của gà:

- Gà trống thường có những hoạt động nào? (Vỗ cánh… gáy, tranh ăn với

gà nhỏ hơn,…);

- Nuôi gà có tác dụng gì?

Như vậy để quan sát miêu tả con gà, học sinh cần sử dụng các giác quannhư: thị giác (Quan sát các bộ phận của gà, thói quen…), thính giác(nghe tiếng gà

vỗ cánh và gáy,…);

Đối với bài văn miêu tả đồ vật: Có thể quan sát đồ vật từ trên xuống dưới, từngoài vào trong hay từ trong ra ngoài,… Để giúp học sinh biết cách quan sát, giáoviên cần có đồ vật cụ thể hoặc đồ vật trong tranh để hướng dẫn

Ví dụ: Với đề bài “Tả cái cặp sách” có thể dùng hệ thống câu hỏi và sắpxếp các chi tiết theo trình tự sau:

+ Đối với bài văn miêu tả cây cối: Có hai cách quan sát

- Quan sát đặc điểm về hình dáng của cây, các bộ phận của cây hoặc quansát theo từng thời kỳ phát triển của cây

Ví dụ: Với đề bài “Tả cây có bóng mát” có thể dùng hệ thống câu hỏi và sắpxếp các chi tiết theo trình tự sau:

- Em hãy nêu các bộ phân của cây?

- Thân cây thế nào?

- Gốc cây ra sao?

- Nêu đặc điểm của cành cây? Của tán lá? hình dáng của lá?

- Cây có hoa không? Hãy nêu hình dáng màu sắc của hoa?

- Hãy nêu ích lợi của cây?

- Những hoạt động có liên quan đến cây ?

Đối với quan sát cây học sinh cũng cần sử dụng các giác quan như: thị giác(quan sát dáng cây, thân cây, cành cây, tán lá,…), thính giác ( nghe tiếng gió thổi,

lá rơi, chim hót,…), xúc giác (sờ vào thân cây thấy nhám,…), nếu cây có hoa, quảcần sử dụng khứu giác (ngửi mùi hương của hoa, quả,…), vị giác (nếm vị ngọt haychua của quả,…)

- Lập dàn ý chi tiết cho bài văn có đủ 3 phần: Mở bài - Thân bài - Kết bài:Dàn bài chung:

Yêu cầu tối thiểu của một bài văn là phải có đầy đủ bố cục tức 3 phần: Mởbài- Thân bài - Kết bài Với mỗi dạng bài văn miêu tả cần tuân theo những điểmchính trong dàn bài chung như sau:

+ Đối với bài văn miêu tả con vật:

* Mở bài: Giới thiệu con vật định tả ( Đó là con vật gì? Có từ bao giờ? Do

* Kết bài: Nêu lợi ích của con vật và tình cảm của người tả đối với con vật.

+ Đối với bài văn miêu tả đồ vật

* Mở bài: Giới thiệu đồ vật định tả ( Đó là đồ vật gì? Có từ bao giờ? Do đâu

- Tả hoạt động của đồ vật hay thói quen của em đối với đồ vật đó

* Kết bài: Nêu được cảm nghĩ của mình đối với đồ vật vừa tả Em bảo quản

và giữ gìn nó thế nào?

+ Đối với bài văn miêu tả cây cối:

* Mở bài: Giới thiệu cây định tả ( Đó là cây gì? Do ai trồng? Được trồng ở

đâu? từ bao giờ?…)

* Thân bài: