Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo thông tư 107

LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp công lập trê

UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

THÁI THANH VŨ

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC VẬN DỤNG CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN THEO THÔNG TƯ 107/2017/TT-BTC TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG, TRUNG CẤP CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG

CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN

MÃ SỐ: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ

BÌNH DƯƠNG - NĂM 2021

UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

THÁI THANH VŨ

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC VẬN DỤNG CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN THEO THÔNG TƯ 107/2017/TT-BTC TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG, TRUNG CẤP CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG

CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN

MÃ SỐ: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN THỊ MAI HƯƠNG

BÌNH DƯƠNG - NĂM 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương” là kết quả của quá trình học tập

và nghiên cứu của riêng tác giả Các số liệu và kết quả trong luận văn có nguồn gốc

rõ ràng, đáng tin cậy được xử lý khách quan trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ một công trình nào

Bình Dương, ngày tháng 11 năm 2021 Học viên thực hiện luận văn

Thái Thanh Vũ

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tác giả xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới giảng viên hướng dẫn TS Nguyễn Thị Mai Hương, người hướng dẫn khoa học của tác giả, người đã tận tình hướng dẫn trong suốt thời gian thực hiện luận văn này

Tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến Ban giám hiệu, lãnh đạo Viện Đào tạo Sau đại học, quý thầy cô Trường Đại học Thủ Dầu Một đã tạo mọi điều kiện tốt nhất trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, thực hiện và bảo vệ luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn Quý chuyên gia và Quý anh chị là cán bộ công nhân viên của các trường Đại học, Cao đẳng và Trung cấp trên địa bàn tỉnh Bình Dương đã dành thời gian quý báu để trả lời phiếu khảo sát và cung cấp thông tin hữu ích để tác giả có thể thực hiện được nghiên cứu này

Xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC BẢNG viii

DANH MỤC HÌNH ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu tổng quát 2

2.2 Các mục tiêu cụ thể 3

3 Câu hỏi nghiên cứu 3

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3

4.1 Đối tượng nghiên cứu 3

4.2 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Ý nghĩa của đề tài 4

7 Bố cục của luận văn 6

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 7

1.1 Nghiên cứu ngoài nước 7

1.2 Nghiên cứu trong nước 8

1.3 Nhận xét và xác định khoảng trống nghiên cứu 14

Kết luận Chương 1 24

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 25

2.1 Một số vấn đề cơ bản về đơn vị sự nghiệp công lập 25

2.1.1 Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập 25

2.1.2 Đặc điểm và phân loại đơn vị sự nghiệp công lập 26

2.2 Chế độ kế toán của các đơn vị sự nghiệp công lập 30

2.3 Giới thiệu Thông tư 107/2017/TT-BTC 32

2.3.1 Khái quát về Thông tư 107 32

2.3.2 Thuận lợi và khó khăn khi vận dụng Thông tư 107/2017/TT-BTC 39

2.4 Các lý thuyết nền vận dụng trong nghiên cứu 41

2.4.1 Lý thuyết về hành vi 41

2.4.2 Lý thuyết về hệ thống thông tin 42

2.4.3 Lý thuyết về lợi ích và chi phí 44

2.5 Đề xuất mô hình và thang đo nghiên cứu 46

2.5.1 Biến độc lập 47

2.5.2 Biến phụ thuộc 52

Kết luận Chương 2 56

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 57

3.1 Quy trình nghiên cứu 57

3.2 Phương pháp thu thập dữ liệu 58

3.2.1 Nghiên cứu định tính 58

Bảng 3 1 Điều chỉnh và mã hoá thang đo 61

3.2.2 Nghiên cứu định lượng 63

3.3 Phương pháp phân tích dữ liệu 64

3.3.1 Thống kê mô tả 64

3.3.2 Đánh giá thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha 64

3.3.3 Phân tích nhân tố khám phá EFA 65

3.3.4 Phân tích tương quan 66

3.3.5 Phân tích hồi quy 66

Kết luận Chương 3 68

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 69

4.1 Khái quát chung về vận dụng chế độ kế toán tại các trường đại học, cao đẩng, trung cấp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương 69

4.1.1 Những thay đổi trong hạch toán kế toán 69

4.1.2 Tổ chức quy trình kế toán 72

4.2 Mô tả mẫu nghiên cứu 74

4.3 Kiểm định thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach Alpha 74

4.3.1 Kiểm định độ tin cậy thang đo các biến độc lập 74

4.3.2 Kiểm định độ tin cậy thang đo biến phụ thuộc 76

4.4 Phân tích nhân tố khám phá EFA 77

4.4.1 Kết quả phân tích nhân tố các biến độc lập 77

4.4.2 Kết quả phân tích EFA biến phụ thuộc 79

4.5 Phân tích tương quan Pearson 80

4.6 Phân tích hồi quy tuyến tính đa bội 81

4.7 Thảo luận về kết quả nghiên cứu 85

Kết luận Chương 4 89

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ 90

5.1 Kết luận 90

5.2 Hàm ý quản trị 91

5.3 Kiến nghị 95

5.4 Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO i

PHỤ LỤC 1

Phục lục 3.1 DÀN BÀI PHỎNG VẤN 1

Phụ lục 3.2 DANH SÁCH CHUYÊN GIA THAM GIA PHỎNG VẤN 4

Phụ lục 3.3 BẢNG TÓM TẮT Ý KIẾN CHUYÊN GIA 4

Phụ lục 3.4 Thang đo được điều chỉnh sau phỏng vấn chuyên gia 5

Phụ lục 3.5 PHIẾU KHẢO SÁT SƠ BỘ 8

Phụ lục 3.6 DANH SÁCH THAM GIA KHẢO SÁT SƠ BỘ 11

Phụ lục 3.7 PHIẾU KHẢO SÁT CHÍNH THỨC 12

Phụ lục 3.8 DANH SÁCH CÁN BỘ CÁC TRƯỜNG ĐƯỢC KHẢO SÁT 15

Phụ lục 4.10 Danh mục BCTC và báo cáo quyết toán áp dụng cho các đơn vị kế toán cấp cơ sở 19

Phụ lục 4.2 KẾT QUẢ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU 20

 Thống kê mẫu nghiên cứu 20

 Kiểm định thang đo 21

 Phân tích nhân tố khám phá 23

 Phân tích tương quan pearson 25

 Phân tích hồi quy 26

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ĐH – CĐ – TC Đại học, cao đẳng, trung cấp

GTGT Giá trị gia tăng

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 1 Bảng tổng hợp các nghiên cứu trước có liên quan 15

Bảng 2 1 Những điểm khác biệt giữa Thông tư 185, Quyết định 19 và Thông tư 107 33

Bảng 2 2 Thang đo nghiên cứu đề xuất 53

Bảng 3 1 Điều chỉnh và mã hoá thang đo 61

Bảng 4 2 Thống kê mẫu khảo sát 74

Bảng 4 3 Kết quả phân tích thang đo các biến độc lập 75

Bảng 4 4 Kết quả phân tích thang đo biến phụ thuộc 77

Bảng 4 5 Kiểm định KMO cho các biến độc lập 77

Bảng 4 6 Kết quả EFA cho các biến độc lập 78

Bảng 4 7 Kiểm định KMO cho biến phụ thuộc 79

Bảng 4 8 Kết quả EFA cho các biến phụ thuộc 79

Bảng 4 9 Bảng Hệ số tương quan 80

Bảng 4 10 Kết quả phân tích hồi quy 81

DANH MỤC HÌNH

Hình 1 1 Mô hình nghiên cứu các nhân tố phi tài chính ảnh hưởng vận dụng chuẩn

mực kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam 9

Hình 1 2 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh 11

Hình 1 3 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán ở Việt Nam 12

Hình 1 4 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ 13

Hình 1 5 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán tại các trường ĐH – CĐ – TC công lập theo cơ chế tự chủ tài chính trên địa bàn tỉnh Bình Dương 13

Hình 2 1 Sơ đồ phân loại đơn vị sự nghiệp công lập 28

Hình 2 2 Mô hình nghiên cứu đề xuất 47

Hình 3 1 Quy trình nghiên cứu 57

Hình 4 1 Quy trình luân chuyển chứng từ chung trong các trường 72

Hình 4 2 Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy 83

Hình 4 3 Biểu đồ tần số của phần dư chuẩn hóa 83

cụ thể với nhiều nội dung thay đổi trong cơ chế tài chính Song song với cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP thì công tác quản lý kế toán đơn vị sự nghiệp cũng được Bộ Tài chính thay đổi nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn Ngày 10/10/2017,

Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 107/2017/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 24/11/2017 và chính thức được áp dụng vào ngày 01/01/2018

Những đổi mới của Nghị định 16/2015/NĐ-CP đem lại nhiều lợi ích cho các đơn

vị sự nghiệp công, nâng cao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm; thúc đẩy các hoạt động của đơn vị, cung cấp sự nghiệp dịch vụ công theo hướng chất lượng, hiệu quả, nâng cao

số lượng, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ công, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội Đó

là thời cơ và cũng là thách thức cho các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và các Trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp công lập nói riêng Chính vì vậy, việc các đơn vị này hoạt động hiệu quả, có trách nhiệm và minh bạch thông tin, sẽ tác động làm tăng lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế và tạo ra giá trị gia tăng cho xã hội Mặt khác, thực hiện đổi mới cơ chế tài chính giáo dục, trao quyền tự chủ cho các đơn vị

sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực giáo dục đào tạo, các đơn vị này phải chủ động chuyển đổi nguồn thu theo hướng từ một cơ cấu nguồn thu chủ yếu dựa vào sự tài trợ của Nhà nước sang một cơ chế nguồn thu đa dạng hơn, dựa nhiều hơn vào học phí cũng như những hoạt động dịch vụ khác của nhà trường

Tiếp tục thực hiện đổi mới cơ chế tự chủ tài chính, Chính phủ đã ban hành Nghị định 60/2021/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tài chính tại đơn vị sự nghiệp công lập nhằm nâng cao mức độ tự chủ và đáp ứng tình hình thực tiển của các đơn vị sự nghiệp; song

song với cơ chế tự chủ thì mức độ vận chụng chế độ kế toán cần được nhà quản lý xem xét nhân tố trọng yếu ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo thông tư 107/2017/TT-BTC để công tác kế toán đáp ứng yêu cầu ghi nhận đa dạng nghiệp vụ phát sinh và cung cấp đầy đủ thông tin báo cáo

Hiên nay, các trường đại học, cao đẳng, trung cấp (ĐH – CĐ – TC) công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương ngày càng nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản

lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu và phát triển bền vững Tuy nhiên, qua ba năm thực hiện áp dụng thông tư 107/TT-BTC, thực trạng

là công tác tổ chức kế toán tại các trường học công lập còn yếu kém và chưa thật sự hiệu quả Các đơn vị thường áp dụng cứng nhắc các chế độ kế toán nên bị động, lúng túng trong ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh mới, chậm cập nhật những thay đổi của chế độ kế toán, ít ứng dụng công nghệ thông tin; chưa xây dựng được đội ngũ nhân viên

kế toán chuyên nghiệp đáp ứng yêu cầu của thực tiễn…

Xuất phát từ lý luận và thực tiễn, việc nghiên cứu và lựa chọn đề tài “Các nhân

tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương” với mong muốn tìm hiểu thực trạng và tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chế độ kế toán tại các trường sau ba năm áp dụng thông tư 107/2017/TT-BTC để từ đó sẽ đề ra một số hàm ý chính sách nhằm giúp các trường đại học, cao đẳng, trung cấp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương có thể tổ chức công tác kế toán phù hợp với cơ chế tự chủ tài chính, giúp cho việc quản lý các nguồn thu, chi tại đơn vị được chặt chẽ, rõ ràng và minh bạch, đồng thời số liệu báo cáo cho các ban ngành được chính xác, thể hiện đúng tình hình hoạt động tài chính của đơn vị là nhu cầu cấp thiết, cả trong lý luận thực tiễn hoạt động hiện tại và tương lai của các trường hiện nay

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương; từ đó đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm giúp các trường có thể hoàn thiện công tác kế toán phù hợp với cơ chế tự chủ tài chính hiện nay

2.2 Các mục tiêu cụ thể

Mục tiêu 1: Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương

Mục tiêu 2: Đo lường mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến việc vận dụng chế

độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương

Mục tiêu 3: Đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm giúp các trường có thể vận dụng nghiệp vụ công tác kế toán phù hợp với mức độ tự chủ tài chính và Thông tư 107/TT-BTC

3 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi 1: Những nhân tố nào ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương?

Câu hỏi 2: Mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương?

Câu hỏi 3: Các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương cần làm gì để có thể vận dụng thành công chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo Thông

tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương?

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế

độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương

+ Thu thập dữ liệu sơ cấp: lập phiếu khảo sát, khảo sát thực tế và thu thập dữ liệu, tổng hợp dữ liệu: từ tháng 11/2021 đến tháng 12/2021

+ Thu thập dữ liệu thứ cấp: phân tích và xử lý dữ liệu giai đoạn 2018 - 2019

5 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài, tác giả sử dụng kết hợp phương pháp định tính và phương pháp định lượng, trong đó:

Giai đoạn 1: Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua phương pháp phân tích tổng hợp và phương pháp phỏng vấn chuyên gia nhằm xác định các nhân tố cũng như thang đo của các biến ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán tại các trường

ĐH - CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương trong mô hình nghiên cứu đề xuất

và hoàn thiện bảng câu hỏi khảo sát

Giai đoạn 2: Tác giả sử dụng phương pháp định lượng thông qua khảo sát các nhân viên kế toán tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương bằng bảng câu hỏi nhằm thu thập dữ liệu sơ cấp Nghiên cứu định lượng nhằm khẳng định các nhân tố cũng như giá trị và độ tin cậy của thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ

- TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương Dữ liệu sau khi thu thập được xử lý bằng phần mềm SPSS với các kỹ thuật phân tích và kiểm định: độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy

6 Ý nghĩa của đề tài

Ý nghĩa khoa học: Trên cơ sở nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán của các nghiên cứu trước và đặc biệt là trong điều kiện cụ thể ở tỉnh Bình Dương, luận văn đã khám phá các nhân tố ảnh hưởng và chỉ ra mức độ cũng như thứ tự ảnh hưởng của các nhân tố này đến việc vận dụng chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương

Về mặt thực tiễn: Luận văn phân tích và chỉ ra thực trạng, mặt tích cực và mặt hạn chế cũng như xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến việc vận dụng chế độ kế toán tại các trường ĐH – CĐ – TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương qua 2 năm áp dụng thông tư 107/TT-BTC Đây là điểm mới so với các nghiên cứu trước

và cũng là lần đầu được thực hiện đối với các trường ĐH – CĐ – TC công lập trên địa

bàn tỉnh Bình Dương Trên cơ sở đó nghiên cứu đề xuất các nhóm kiến nghị để hoàn thiện công tác kế toán tại các đơn vị này Kết quả của nghiên cứu này sẽ là cơ sở các cơ quan quản lý tỉnh Bình Dương và các đơn vị sự nghiệp giáo dục làm cở sở trong việc đưa ra các chính sách quản lý phù hợp Qua đó đảm bảo sự hoàn thiện công tác quản lý tài chính kế toán và nâng cao chất lượng dịch vụ giáo dục đào tạo

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn chia thành 5 chương, bao gồm:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

1.1 Nghiên cứu ngoài nước

Trên thế giới, có nhiều nghiên cứu trước đây liên quan đến công tác kế toán tại các đơn vị, trong đó có liên quan đến các đơn vị đặc thù thuộc khu vực công như: Earl và cộng sự (2006) đã thực hiện nghiên cứu “Accounting for Governmental and Nonpofit Entities’" (tạm dịch: Kế toán khu vực công và tổ chức phi lợi nhuận) đã đưa ra các nguyên tắc kế toán chung được chấp nhận, hướng dẫn cách thức ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế, cách thức lập báo cáo tài chính (BCTC) cuối kỳ Nghiên cứu cũng đi sâu vào phân tích hoạt động của một số lĩnh vực sự nghiệp đặc thù như tổ chức kế toán trong các trường học, bệnh viện, các đơn vị lực lượng vũ trang

Ismail (2009) với nghiên cứu “Factors Influencing AIS Effectiveness among Manufacturing SMEs: Evidence fromMalaysia” (tạm dịch Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của AIS trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Bằng chứng tại Malaysia), thông qua việc tổng hợp lý thuyết nền, các nghiên cứu trước cũng như thực hiện pilot - test đã khám phá ra một số yếu tố mới tác động đến chất lượng của công tác kế toán đối với các đơn vị vừa và nhỏ, như nhà quản trị hiểu biết kế toán từ đó làm gia tăng yêu cầu sử dụng thông tin kế toán của đơn vị, nhà cung cấp, và các công ty dịch vụ kế toán Tuy nhiên, đối với các đơn vị vừa và nhỏ thì yếu tố sự tham gia của ban quản lý, trình độ hiểu biết

về công tác kế toán của nhà quản lý, các nhà tư vấn và cơ quan nhà nước có liên quan thì không ảnh hưởng đáng kể đến tính hiệu quả của công tác kế toán, trong khi đó các yếu tố này có tác động mạnh đến tính hiệu quả của công tác kế toán trong các nghiên cứu khác

Naomih Wairimu Macharia (2014) với nghiên cứu “Factors Affecting Management of Finances in Kenya’s Public Sector: A Survey of Parastatals in Nakuru Town” (tạm dịch là Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý tài chính trong Khu vực công của Kenya) nghiên cứu này đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính trong khu vực công của Kenya để xác định mức độ ảnh hưởng của bộ máy quan liêu đến việc quản lý tài chính trong khu vực công, đánh giá ảnh hưởng của các kỹ năng của nhân viên đối với việc quản lý tài chính trong khu vực công; sự hỗ trợ của chính phủ ảnh hưởng như thế nào đến việc quản lý tài chính trong khu vực công

Syaifulla (2014) trong nghiên cứu “Ảnh hưởng đến cam kết của tổ chức đối với chất lượng của hệ thống thông tin kế toán” đã sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng và xác định được rằng yếu tố cam kết của ban quản trị và yếu tố cam kết của nhân viên kế toán có ảnh hưởng đến chất lượng của việc tổ chức công tác kế toán của một tổ chức Cam kết với tổ chức trong nghiên cứu này là sự trung thành và gắn kết của nhân viên để đạt được các mục tiêu của tổ chức Các cam kết này có thể được vận hành sau khi được gán cho các kích thước và chỉ số thay đổi của tổ chức Trong nghiên cứu này chất lượng của hệ thống thông tin kế toán cho thấy sự tích hợp của các thành phần khác nhau của phần cứng, phần mềm, kho não, cơ sở dữ liệu, một mạng viễn thông tích hợp của các hệ thống phụ được kết nối và hợp tác với nhau hài hòa với các giao dịch xử lý

dữ liệu liên quan đến các vấn đề tài chính trở thành thông tin tài chính hữu ích cho việc

ra quyết định của ban quản lý và các công ty bên ngoài Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ thống thông tin là sự hổ trợ và cam kết Hệ thống thông tin kế toán chất lượng có thể hổ trợ công ty đạt được lợi thế cạnh tranh và hổ trợ quản

lý ra quyết định kinh doanh để đạt được mục tiêu của công ty Do đó, có thể nói cam kết của tổ chức có ảnh hưởng hiệu quả đến chất lượng của hê thống thông tin kế toán Javed Miraj và Zhuquan Wang (2019) với nghiên cứu “Factors Influencing the Implementation of International Public Sector Accounting Standards in Pakistan” (tạm dịch là Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện Chuẩn mực kế toán quốc tế khu vực công ở Pakistan) Bằng việc sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, thang đo Likert năm điểm đã được sử dụng để đánh giá kết quả của nghiên cứu ý nghĩa và tác động của chuẩn mực kế toán khu vực công dựa trên cơ sở dồn tích

1.2 Nghiên cứu trong nước

Một số nghiên cứu trong nước đã thực hiện nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến vận dụng chế độ kế toán cũng như sự hoàn thiện tổ chức việc vận dụng kế toán tại các đơn vị sự nghiệp như sau:

Trần Đình Khôi Nguyên (2013) với bài báo “Bàn về thang đo các nhân tố phi tài chính ảnh hưởng vận dụng chuẩn mực kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam” đã chỉ ra vận dụng các chuẩn mực kể toán trong thực tiễn luôn gặp nhiều rào cản do những khác biệt về kinh tế, văn hóa, hệ thống pháp lý và nguồn nhân lực kế toán Bài viết này nhằm bàn luận thang đo các nhân tố phi tài chính ảnh hưởng đến vận dụng

chuẩn mực kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa Thông qua phương pháp phán tích nhân tố kết quả từ một điều tra thực nghiệm các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Đà Nẵng đã định hình bốn nhân tố phi tài chinh có khả năng ảnh hưởng đến vận dụng chuẩn mực kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở nước ta, đó là: Năng lực của kế toán viên, Tài liệu hướng dẫn thực hành kế toán, Tư vấn từ cộng đồng kế toán, và Sự quan tâm của chủ doanh nghiệp

Hình 1 1 Mô hình nghiên cứu các nhân tố phi tài chính ảnh hưởng vận dụng chuẩn mực kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam

(Nguồn: Trần Đình Khôi Nguyên, 2013) Lâm Thị Thảo Trang (2013) với nghiên cứu “Hoàn thiện nội dung tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục đại học thuộc đại học quốc gia thành phố

Hồ Chí Minh” cũng sử dụng phương pháp phân tích định tính bao gồm tra cứu tài liệu, phương pháp so sánh - đối chiếu, phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích – tổng hợp để giải quyết các vấn đề về cơ sở lý luận, bên cạnh đó phương pháp định lượng cũng được sử dụng trong luận văn, đó là việc khảo sát tất cả các đơn vị sự nghiệp giáo dục đại học thuộc đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh và thống kê số liệu thu thập được, qua đó đánh giá thực trạng để đưa ra phương hướng, đề xuất một số giải pháp, kiến nghị để hoàn thiện nội dung tổ chức công tác kế toán theo hướng đáp ứng ngày càng cao tính minh bạch và giải trình thông tin tài chính tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục đại học trực thuộc đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở tăng cường quan tâm đến quy định về pháp lý trong lĩnh vực kế toán; nâng cao chất lượng đội ngũ nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán của các đơn vị Ngô Thị Hồng Dung (2014) với nghiên cứu “Hoàn thiện công tác kế toán tại các trường cao đẳng và trung cấp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Phước” đã nghiên cứu

Năng lực của kế toán viên

Tài liệu hướng dẫn thực hành kế toán

Tư vấn từ cộng đồng kế toán

Vận dụng chuẩn mực

kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ

và vừa

Sự quan tâm của chủ doanh nghiệp

+ + + +

cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp công lập Tìm hiểu thực trạng về tổ chức công tác kế toán tại các trường cao đẳng và trung cấp công lập trên địa bàn tỉnh Bình Phước qua việc tuân thủ các văn bản pháp quy liên quan đến công tác

kế toán như Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC, Nghị định số 43/2006/NĐ-CP, Thông tư

số 185/2010/TT-BTC và một số văn bản khác của đơn vị Từ đó rút ra những ưu điểm

và những vấn đề còn tồn tại trong tổ chức công tác kế toán tại các trường Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng, nhưng định tính là phương pháp chủ yếu Trong phần định lượng, tác giả sử dụng phương pháp thống kê

mô tả thông qua phỏng vấn trực tiếp bộ phận kế toán của các trường Trung cấp, Cao đẳng trên địa bàn tỉnh Bình Phước Ngoài ra, tác giả còn sử dụng kết hợp các phương pháp kỹ thuật cụ thể như so sánh đối chiếu, phương pháp phân tích - tổng hợp để giải quyết các vấn đề về lý luận, thống kê số liệu thu thập, đánh giá thực trạng, kết quả luận văn đã đưa ra được một số kiến nghị phù hợp để hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị như tăng cường thủ tục kiểm soát nội bộ trong các đơn vị; thường xuyên cập nhật và nâng cao trình độ cho đội ngũ nhân viên kế toán và đầu tư hơn nữa phần cứng và phần mềm phục vụ cho công tác kế toán

Tăng Thành Minh Xuân (2016) với nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” đã khảo sát 120 kế toán tại các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Thông qua phương pháp kiểm định Cronbach Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và phân tích hồi quy tuyến tính bội bằng phần mềm SPSS, tác giả đã xác định được 5/7 nhân tố tác giả đã đề xuất trong mô hình nghiên cứu có ảnh hưởng đến vận dụng chế

độ kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, gồm: (i) Hệ thống văn bản, (ii) Trình độ kế toán viên, (iii) Công tác thanh tra/kiểm tra, (iv) Quy mô doanh nghiệp và (v) Cơ sở hạ tầng

Hình 1 2 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ

kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

(Nguồn: Tăng Thành Minh Xuân, 2016) Đặng Ngọc Hùng (2016) với bài báo “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán ở Việt Nam” đã sử dụng mô hình hồi quy sau khi đã tiến hành kiểm định thang đo Cronbach Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA), đồng thời kiểm định mối liên hệ giữa mức độ áp dụng chuẩn mực kế toán và lợi ích áp dụng chuẩn mực kế toán Kết quả nghiên cứu cho thấy, có sự khác biệt nhỏ so với mô hình dự kiến ban đầu, có 04 nhân tố là: Chế độ kế toán và thông tư hướng dẫn, Kinh nghiệm và năng lực của kế toán viên, Tổ chức tư vấn nghề nghiệp, và Đặc điểm của doanh nghiệp có quan hệ thuận chiều đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán Đồng thời kết quả kiểm định cho thấy mức độ áp dụng chuẩn mực kế toán có quan hệ thuận chiều với lợi ích áp dụng chuẩn mực kế toán của doanh nghiệp

Hệ thống văn bản

Trình độ kế toán viên

Công tác thanh tra/kiểm tra

Vận dụng chế độ kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ

và vừa Quy mô doanh nghiệp

+

+ + +

+

Cơ sở hạ tầng

Hình 1 3 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn

mực kế toán ở Việt Nam

(Nguồn: Đặng Ngọc Hùng, 2016) Trần Thị Kim Chi và cộng sự (2018) với bài viết “Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Đồng bằng sông Cửu Long” đã tiến hành khảo sát 350 doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Đồng bằng sông Cửu Long bao gồm kế toán trưởng và kế toán viên thông qua phương pháp kiểm định Cronbach Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và phân tích hồi quy tuyến tính bội và xác định được 7/8 nhân tố tác giả đã đề xuất trong mô hình nghiên cứu có ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán, gồm: (i) Thuế; (ii) Mức độ hướng dẫn của văn bản về chế độ

kế toán; (iii) Cơ sở hạ tầng kế toán; (iv) Nhận thức của nhà quản trị; (v) Người sử dụng thông tin và nhu cầu thông tin kế toán; (vi) Người làm kế toán và (vii) Quy mô của doanh nghiệp Nghiên cứu đưa ra một cái nhìn khái quát các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Đồng bằng sông Cửu Long góp phần giúp doanh nghiệp hiểu được vai trò, tầm quan trọng của việc vận dụng chế

độ kế toán vào thực tiễn

Hình 1 4 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ

kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ

(Nguồn: Trần Thị Kim Chi và cộng sự, 2018) Hoàng Thùy Dương (2019) trên tạp chí tài chính “Những thay đổi trong hạch toán kế toán tại đơn vị hành chính sự nghiệp” đánh giá tổng quát những thay đổi chủ yếu trong hạch toán kế toán tại Thông tư số 107/2017/TT-BTC gồm: nghiệp vụ rút dự toán ngân sách, nghiệp vụ ghi tăng các khoản thu, nghiệp vụ trích lập quỹ và sử dụng quỹ, nghiệp vụ trích và sử dụng nguồn cải cách tiền lương, nghiệp vụ xác định kết quả hoạt động Tuy nhiên, chưa đánh giá việc vận dụng thông tư 107/TT-BTC vào các đơn

vị sự nghiệp công lập lĩnh vực giáo dục đào tạo

Nguyễn Thanh Trúc (2019) nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán tại các trường ĐH – CĐ – TC công lập theo cơ chế tự chủ tài chính trên địa bàn tỉnh Bình Dương”, nghiên cứu cũng chỉ ra việc tổ chức công tác kế toán, công tác áp dụng thông tư 107/TT-BTC Tuy nhiên chưa tiến hành nghiên cứu qua 2 năm quá trình áp thông tư 107/TT-BTC thì những thuận lợi, hạn chế trong việc áp dụng chế độ kế toán mới chưa được tổng hợp đánh giá

Hình 1 5 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán tại các trường ĐH – CĐ – TC công lập theo cơ chế tự chủ tài chính trên địa

Nguồn nhân lực kế toán

Kiểm soát nội bộ

Tổ chức công tác kế toán tại các trường

ĐH – CĐ –

TC Yêu cầu đối với TTKT

+ + + +

+

Ứng dụng công nghệ thông tin

Bộ Tài chính, Thông tư số 185/2010/TT-BTC ngày 15/11/2010 và sự thay đổi chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC đồng thời xem sự thay đổi chế độ kế toán hành chính sự nghiệp ở Việt Nam này nền tảng bước đầu trong việc xây dựng hệ thống kế toán công Việt Nam trên cơ sở chuẩn mực kế toán quốc tế Tuy nhiên bài viết chưa phân tích những khó khăn khi vận dụng Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo Thông tư 107/2017/TT-BTC

1.3 Nhận xét và xác định khoảng trống nghiên cứu

Tất cả các công trình trên đã tiến hành nghiên cứu về công tác kế toán trên nhiều khía cạnh có liên quan đến đề tài của luận văn mà Tác giả đang thực hiện Nhìn chung, các nghiên cứu đã đề cập đến những vấn đề sau (xem thêm Bảng 1.1):

Năm xuất bản

Nơi xuất bản

Phương pháp

Mô hình nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu, hạn chế Nghiên cứu nước ngoài

1 Factors Influencing the

hiện Chuẩn mực kế toán

quốc tế khu vực công ở

Pakistan)

Javed Miraj &

Zhuquan Wang

2019 Internation

al Journal

of Business and

Manageme

nt

Phương pháp nghiên cứu định tính

(i) Nguồn nhân lực kế toán;

(ii) Chi phí đào tạo

Nghiên cứu sự cần thiết quản lý tài chính công trên cơ sở dồn tích, và mối tương quang giữa chi phí và đào tạo người làm kế toán theo chuẩn mực kế toán quốc tế khu vực công

2014 Internation

al Journal

of Science and Research

Y= β0 + β1X1+ β2X2 + ε

Y quản lý tài chính β0 Hằng số

X1 quản lý Ngân sách

Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính trong khu vực công của Kenya và Quản lý parastatal (doanh nghiệp nhà nước)

việc quản lý tài chính

trong Khu vực công của

3 Factors Influencing AIS

Effectiveness among

Manufacturing SMEs:

Evidence from Malaysia

(tạm dịch Các yếu tố ảnh

hưởng đến hiệu quả của

AIS trong các doanh

nghiệp nhỏ và vừa: Bằng

chứng tại Malaysia)

Ismail 2009 The

Electronic Journal on Informatio

n Systems

in Developing Countries

Tổng hợp

lý thuyết nền, các nghiên cứu trước và thực hiện pilot - test

Kiểm tra giả thuyết phương trình hồi quy:

X9 = P1X1 + P2X2 + P3X3 + P4X4 + P5X5 + P6X6 + P7X7 + P8X8 + R X9 = AIS hiệu quả;

X1 = Độ tinh vi AIS;

X2 = tham gia; X3 = AIS

hiểu biết; X4 = kiến thức kế toán; X5 = chuyên gia tư vấn;

X6 = nhà cung cấp;

X7 =

Khám phá ra một số yếu tố mới tác động đến chất lượng của công tác

kế toán đối với các đơn vị vừa và nhỏ, như nhà quản trị hiểu biết kế toán từ đó làm gia tăng yêu cầu sử dụng thông tin kế toán của đơn vị, nhà cung cấp, và các công ty dịch

vụ kế toán, song ảnh hưởng không đáng kể đến tính hiệu quả của công tác kế toán

cơ quan chính phủ;

X8 = các công ty kế toán

Nghiên cứu trong nước

1 Hoàn thiện nội dung tổ

chức công tác kế toán tại

các đơn vị sự nghiệp giáo

dục đại học thuộc đại học

quốc gia thành phố Hồ Chí

Minh

Lâm Thị Thảo Trang

2013 Luận văn

thạc sĩ

Phương pháp phân tích định tính

Kiến nghị hoàn thiện công tác kế toán như tăng cường thủ tục kiểm soát nội bộ; thường xuyên cập nhật

và nâng cao trình độ cho nhân viên

kế toán và đầu tư phần cứng và phần mềm phục vụ công tác kế toán của các trường

2 Hoàn thiện công tác kế

toán tại các trường cao

đẳng và trung cấp công lập

trên địa bàn tỉnh Bình

Phước

Ngô Thị Hồng Dung

2014 Luận văn

thạc sĩ

Phân tích định tính

Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các trường cao đẳng và trung cấp công lập địa bàn tỉnh Bình Phước, việc tuân thủ các văn bản pháp quy liên quan đến công tác kế toán như Quyết định 19/2006/QĐ-BTC, Nghị định 43/2006/NĐ-CP, Thông tư 185/2010/TT-BTC

3 Những thay đổi trong hạch

toán kế toán tại đơn vị

hành chính sự nghiệp

(đánh giá tổng quát những

thay đổi chủ yếu trong

hạch toán kế toán tại

Thông tư

107/2017/TT-BTC)

Hoàng Thùy Dương

2019 Tạp chí tài

chính

Sự khác biệt so với chế độ kế toán QD19 gồm: nghiệp vụ rút dự toán ngân sách, nghiệp vụ ghi tăng các khoản thu, nghiệp vụ trích lập quỹ

và sử dụng quỹ, nghiệp vụ trích và

sử dụng nguồn cải cách tiền lương, nghiệp vụ xác định kết quả hoạt động

3 Nghiên cứu các nhân tố

ảnh hưởng đến tổ chức

công tác kế toán tại các

trường ĐH – CĐ – TC

công lập theo cơ chế tự

chủ tài chính trên địa bàn

tỉnh Bình Dương

Nguyễn Thanh Trúc

2019 Luận văn

thạc sĩ

Kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng

(i) Khuôn khổ pháp

lý kế toán; (ii) Nguồn nhân lực kế toán; (iii) Kiểm soát nội bộ;

(iv) Nhu cầu sử dụng thông tin kế toán; (v) Ứng dụng công nghệ thông tin

Việc tổ chức công tác kế toán, công tác áp dụng thông tư 107/TT-BTC của các trường trên địa bàn Bình Dương

Hạn chế: chưa tiến hành nghiên cứu qua 2 năm quá trình áp thông

tư 107/TT-BTC thì những thuận lợi, hạn chế trong việc áp dụng Chế

độ Kế toán mới chưa được tổng hợp đánh giá

4 Đánh giá sự thay đổi của

chế độ kế toán hành chính

Nguyễn Thế

2019 Tạp chí

Khoa

học-Phân tích điểm khác biệt giữa chế

độ kế toán cũ và mới, một số điểm cần hoàn thiện về hệ thống tài

sự nghiệp ở Việt Nam hiện

nay

Khang và cộng sự

Đại học Đồng Nai

khoản và phương pháp hạch toán tài khoản mới, dưới góc nhìn của người đang trực tiếp giảng dạy và thực hiện công tác kế toán, nhằm

hỗ trợ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và thực hiện chế độ kế toán trong các đơn vị hành chính sự nghiệp được dễ dàng và thuận lợi Đồng thời, khuyến nghị mang tính định hướng ở góc độ mong muốn chuẩn mực kế toán hành chính sự nghiệp của Việt Nam tiệm cận với chuẩn mực kế toán công quốc tế trong xu hướng hội nhập

(i) Thuế; (ii) Mức độ hướng dẫn của văn bản về chế độ kế toán; (iii) Cơ sở hạ tầng kế toán; (iv) Nhận thức của nhà quản trị; (v) Người sử

Nghiên cứu khái quát các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chế

độ kế toán tại các doanh nghiệp vừa

và nhỏ ở Đồng bằng sông Cửu Long góp phần giúp doanh nghiệp hiểu được vai trò, tầm quan trọng

dụng thông tin và nhu cầu thông tin kế toán;

(vi) Người làm kế toán và (vii) Quy mô của doanh nghiệp;

(viii) Công tác thanh tra, kiểm tra

của việc vận dụng chế độ kế toán vào thực tiễn

(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

- Các đơn vị sự nghiệp đào tạo chủ yếu dựa trên cơ sở pháp lý là các quy định của Nhà nước về công tác kế toán như Luật NSNN, Luật Kế toán, Chế độ kế toán, các Thông tư, Nghị định mà thiếu đi sự quan tâm đầu tư và tự bồi dưỡng kiến thức về quản lý tài chính

- Khẳng định công tác quản lý tài chính và tổ chức công tác kế toán của đơn

vị có mối quan hệ mật thiết với nhau: khi nhà quản lý hiểu được tầm quan trọng

sự thay đổi chế độ kế toán theo thông tư 107/2017/TT-BTC sẽ có những nhận thức mới tổ chức công tác kế toán khoa học sẽ giúp cung cấp tốt về thông tin quản lý tài chính của đơn vị Mặt khác, công tác kế toán của các đơn vị sự nghiệp hiện tại còn nhiều bất cập, do vậy việc hoàn thiện công tác kế toán của các đơn vị là cần thiết

- Đã có nghiên cứu khảo sát qua phiếu điều tra để thu thập các thông tin về công tác kế toán, đồng thời đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến công tác kế toán nói chung và việc vận dụng chế độ kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ nói riêng

Mặc dù có khá nhiều công trình nghiên cứu về công tác kế toán và giải pháp

để hoàn thiện công tác kế toán, vận dụng chế độ kế toán nhưng các công trình nghiên cứu này trong quá trình thực hiện cũng như kết quả còn một số hạn chế, thiếu sót chủ quan và khách quan như:

- Mặc dù có tác giả thực hiện nghiên cứu về tổ chức công tác kế toán hoặc đánh giá sự thay đổi chế độ kế toán hành chính sự nghiệp mới hiện nay nhưng chưa đánh giá những nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng chế độ kế toán hành chính sự nghiệp qua 2 năm áp dụng theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các Trường ĐH –

CĐ – TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương Đặc biệt, các đơn vị giáo dục có những đặc thù riêng khi chịu sự quản lý hành chính, chuyên môn từ Bộ Giáo dục

và Đào tạo, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội và các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương, do đó việc vận dụng Thông tư 107/TT-BTC vào công tác kế toán cũng sẽ khác với các lĩnh vực khác

- Phần lớn các nghiên cứu trước thực hiện nghiên cứu theo phương pháp định tính Kết quả nghiên cứu của các nghiên cứu của nước ngoài thì hiện vẫn chưa

có bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam, còn các nghiên cứu trong nước vẫn chưa

có nghiên cứu nào thực hiện xây dựng mô hình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng chế độ kế toán theo thông tư 107/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ – TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương

Thông tư số 107/2017/TT-BTC ngày 10/10/2017 của Bộ Tài chính đã kế thừa những ưu điểm, khắc phục tồn tại, hạn chế của chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC và Thông tư số 185/2010/TT-BTC với nhiều điểm mới, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu trong tổ chức thực hiện vào trong thực tế hiện nay Đó là đảm bảo tính thống nhất trong tổ chức thực hiện; Chế

độ kế toán mới có rất nhiều nội dung đổi mới so với chế độ kế toán theo Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC, trong khi đó khả năng tiếp cận của người làm công tác

kế toán của các đơn vị hành chính sự nghiệp còn hạn chế nhất là những cán bộ được đào tạo chuyên về kế toán NSNN Trong khi đó, chưa có một công trình nào nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng chế độ kế toán theo thông tư 107/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ – TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương

Do vậy, luận văn của tác giả nghiên cứu về vấn đề xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến vận dụng chế độ kế toán theo thông tư 107/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ – TC công lập với mong muốn khắc phục những hạn chế trên để hoàn chỉnh vấn đề nghiên cứu và tìm ra giải pháp có thể vận dụng vào thực tiễn trên địa bàn tỉnh Bình Dương Cụ thể, đề tài nghiên cứu sử dụng kết hợp

cả phương pháp định tính và phương pháp định lượng

Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua phương pháp phân tích tổng hợp và phương pháp phỏng vấn chuyên gia nhằm xác định các nhân tố cũng như thang đo của các biến ảnh hưởng đến việc vận dụng chế độ kế toán tại các trường

ĐH - CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương trong mô hình nghiên cứu

đề xuất gồm 5 nhân tố được kế thừa từ 8 nhân tố trong nghiên cứu của Trần Thị Kim Chi và cộng sự (2018) là: (1) Nhận thức nhà quản lý; (2) Bồi dưỡng kỹ năng người làm kế toán; (3) Mức độ hướng dẫn của văn bản chế độ kế toán; (4) Cơ sở

hạ tầng về kế toán; (5) Công tác kiểm tra/giám sát cơ quan quản lý Nghiên cứu của Trần Thị Kim Chi và cộng sự (2018) về Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận

là đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục đào tạo và trên cơ sở vận dụng các lý thuyết nền liên quan, đồng thời chọn lọc các yếu tố thang đo để phù hợp với

đề tài nghiên cứu thì 3 yếu tố trong mô hình gốc gồm (i) thuế, (ii) quy mô doanh nghiệp và (iii) người sử dụng thông tin và nhu cầu thông tin kế toán là những yếu

tố đặc trưng liên quan đến kế toán doanh nghiệp nên đã được tác giả lược bỏ trong

mô hình nghiên cứu của mình

Phương pháp định lượng được thực hiện thông qua khảo sát các nhân viên

kế toán tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương bằng bảng câu hỏi nhằm thu thập dữ liệu sơ cấp Dữ liệu sau khi thu thập được xử lý bằng phần mềm SPSS với các kỹ thuật phân tích và kiểm định: độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan, phân tích hồi quy

Kết luận Chương 1

Trên thế giới và ở Việt Nam, có nhiều nghiên cứu trước đây liên quan đến công tác kế toán nói chung tại các đơn vị Và Chương 1 của luận văn đã trình bày các công trình nghiên cứu của các tác giả khác nhau trong và ngoài nước đối với các vấn đề có liên quan trực tiếp cũng như gián tiếp đến đề tài luận văn mà tác giả thực hiện về việc vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 107/2017/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ - TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương

Việc tổng hợp và đánh giá các công trình nghiên cứu được tác giả trình bày theo hai phần lần lượt là các nghiên cứu nước ngoài và nghiên cứu trong nước trên

cơ sở chọn lọc các công trình tiêu biểu đã công bố có liên quan đến nội dung của luận văn Qua đó, luận văn chỉ ra những vấn đề đã được giải quyết cũng như những vấn đề chưa được giải quyết trong các nghiên cứu trên Trên cơ sở đó, tác giả luận giải khoảng trống để làm cơ sở xác định mục tiêu nghiên cứu cũng như hướng giải quyết khi thực hiện luận văn

Những nội dung này cho thấy việc nghiên cứu một cách trực tiếp, đầy đủ và

có hệ thống liên quan đến vấn đề xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến vận dụng chế độ kế toán theo thông tư 107/TT-BTC tại các trường ĐH – CĐ – TC công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương là vấn đề mới và cần thiết nghiên cứu

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

2.1 Một số vấn đề cơ bản về đơn vị sự nghiệp công lập

2.1.1 Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập

Theo Thông tư số 185/2010/TT-BTC của Bộ Tài chính thì “đơn vị sự nghiệp

là đơn vị được Nhà nước thành lập để thực hiện các nhiệm vụ quản lý hành chính, đảm bảo an ninh quốc phòng, phát triển kinh tế xã hội Các đơn vị này được Nhà nước cấp kinh phí và hoạt động theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp” Đơn vị

sự nghiệp có nhiều loại, có chức năng và nhiệm vụ khác nhau, hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau

Trong các đơn vị sự nghiệp công lập đều sử dụng ngân sách Nhà nước (NSNN) nên hệ thống kế toán phải tuân theo chế độ kế toán hành chính sự nghiệp

và Hệ thống mục lục NSNN để phục vụ công tác quản lý và thống kê Theo Điều

1 - Điểm 2 Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 06/4/2015 của Chính phủ về Quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập thì “Đơn vị sự nghiệp công lập

do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập theo quy định của pháp luật, có

tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công phục vụ quản lý nhà nước”

Đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thành lập, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng Các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động nhằm phục vụ công tác quản lý điều hành của Nhà nước hoặc cung cấp sản phẩm, dịch vụ công trong các ngành và lĩnh vực theo quy định của pháp luật phục vụ cho các nhu cầu, lợi ích chung thiết yếu, các quyền và nghĩa

vụ cơ bản của tổ chức cá nhân, đảm bảo công bằng trong phân phối và khả năng tiếp cận bình đẳng giữa mọi công dân nhất là các dịch vụ cơ bản

Như vậy, các đơn vị sự nghiệp công lập tuỳ thuộc vào mức độ tự chủ mà được quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong tổ chức công việc, sắp xếp bộ máy

tổ chức, sử dụng lao động và nguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao, phát huy mọi khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vụ với chất lượng cao cho xã hội và tăng nguồn thu nhằm từng bước giải quyết thu nhập cho người lao động

Thứ nhất, mục đích hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập là không

vì lợi nhuận, chủ yếu phục vụ lợi ích cộng đồng

Trong nền kinh tế, các sản phẩm, dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập tạo

ra đều có thể trở thành hàng hóa cung ứng cho mọi thành phần trong xã hội Việc cung ứng các hàng hóa này cho thị trường chủ yếu không vì mục đích lợi nhuận như hoạt động sản xuất kinh doanh Nhà nước tổ chức, duy trì và tài trợ cho các hoạt động sự nghiệp để cung cấp những sản phẩm, dịch vụ cho thị trường trước hết nhằm thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc phân phối lại thu nhập và thực hiện các chính sách phúc lợi công cộng khi can thiệp vào thị trường Nhờ đó sẽ hỗ trợ cho việc nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, đảm bảo nguồn nhân lực, thúc đẩy hoạt động kinh tế - xã hội phát triển và ngày càng đạt hiệu quả cao hơn, đảm bảo và không ngừng nâng cao đời sống, sức khỏe, văn hóa, tinh thần của nhân dân Thứ hai, sản phẩm của các đơn vị sự nghiệp công lập là sản phẩm mang lại lợi ích chung có tính bền vững, lâu dài cho xã hội

Sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp công lập tạo ra chủ yếu là những sản phẩm, dịch vụ có giá trị về sức khỏe, tri thức, văn hóa, đạo đức, xã hội, Đây

là những sản phẩm vô hình và có thể dùng chung cho nhiều người, cho nhiều đối tượng trên phạm vi rộng Mặt khác sản phẩm của các hoạt động sự nghiệp công lập chủ yếu là các “hàng hóa công cộng” phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp trong quá trình tái sản xuất xã hội Hàng hoá công cộng có hai đặc tính cơ bản là không có tính cạnh tranh và không loại trừ Nói cách khác, đó là những hàng hóa mà nếu có một người tiêu dùng một hàng hóa thì trong cùng một lúc không làm cho người khác phải ngừng tiêu dùng hàng hóa đó và tiêu dùng của người này không loại trừ việc tiêu dùng của người khác Nhờ việc sử dụng những “hàng hóa công cộng” do

hoạt động sự nghiệp công lập tạo ra làm cho quá trình sản xuất của cải vật chất được thuận lợi và ngày càng đạt hiệu quả cao Vì vậy, hoạt động sự nghiệp luôn gắn bó hữu cơ và tác động tích cực đến quá trình tái sản xuất xã hội

Thứ ba, hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước

Với chức năng của mình, Chính phủ luôn tổ chức, duy trì và đảm bảo hoạt động sự nghiệp để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội Để thực hiện những mục tiêu kinh tế - xã hội nhất định, Chính phủ tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia Những chương trình mục tiêu quốc gia này ch có Nhà nước, với vai trò của mình mới có thể thực hiện một cách triệt để và có hiệu quả, nếu để tư nhân thực hiện, mục tiêu lợi nhuận sẽ lấn chiếm mục tiêu xã hội và dẫn đến hạn chế việc tiêu dùng sản phẩm hoạt động sự nghiệp, từ đó kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội

2.1.2.2 Phân loại

Tùy thuộc quan điểm, cách tiếp cận hoặc do các yêu cầu của quản lý Nhà nước, mà các đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập được phân chia theo các tiêu thức khác nhau Các cách phân loại tuy khác nhau đều nhằm mục đích nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước đối với các đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập trên cơ sở nghiên cứu, phân tích, đánh giá đưa ra các định hướng, mục tiêu phát triển của mỗi loại hình đơn vị phù hợp với từng thời kỳ Cụ thể (xem thêm Hình 2.1):

 Phân theo chủ thể quản lý

- Đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập do Trung ương quản lý, bao gồm: các bệnh viện, trường học do Trung ương quản lý;

- Đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập do địa phương quản lý, bao gồm: các bệnh viện, trường học do địa phương quản lý

Địa phương

Tự đảm bảo CTX

Tự đảm bảo 1 phần

CTXNhà nước đảm bảo

CTX

 Phân theo phân cấp quản lý ngân sách

Theo Quyết định số 90/2007 QĐ-BTC ngày 26/10/2007 của Bộ Tài chính

về việc ban hành “Quy định về mã số các đơn vị có quan hệ với ngân sách” thì đơn

vị dự toán, đơn vị sử dụng NSNN gồm:

- Đơn vị dự toán cấp I là đơn vị trực tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm

do Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân giao, thực hiện phân bổ, giao dự toán ngân sách cho các đơn vị cấp dưới trực thuộc

- Đơn vị dự toán cấp II là đơn vị cấp dưới đơn vị dự toán cấp I, được đơn vị

dự toán cấp I giao dự toán và phân bổ dự toán được giao cho đơn vị dự toán cấp III (trường hợp được ủy quyền của đơn vị dự toán cấp I)

- Đơn vị dự toán cấp III là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách (đơn vị sử dụng NSNN), được đơn vị dự toán cấp I hoặc cấp II giao dự toán ngân sách

- Đơn vị cấp dưới của đơn vị dự toán cấp III được nhận kinh phí để thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện công tác kế toán và quyết toán theo quy định (đơn vị sử dụng NSNN)

 Phân theo lĩnh vực hoạt động

- Đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục đào tạo (GDĐT) bao gồm các cơ sở giáo dục công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân

- Đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực văn hóa thông tin nghệ thuật (VHTTNT)

- Đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực thể dục thể thao (TDTT)

- Đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực kinh tế

- Đơn vị đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế bao gồm các cơ sở khám chữa bệnh như các bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế thuộc các bộ, ngành và địa phương; cơ sở khám chữa bệnh thuộc các viện nghiên cứu, trường đào tạo y dược; các cơ sở điều dưỡng, phục hồi chức năng,

 Phân theo quan điểm về thực hiện quyền tự chủ