TIỂU LUẬN môn tổ CHỨC bộ máy HÀNH CHÍNH NHÀ nước CHỦ đề QUỐC hội

Cho đến nay, trải qua các bản Hiến pháp sửa đổi sau này, đây là tên gọi cố định cho "cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất" của Việt Nam.. VỊ TRÍ CỦ

BỘ NỘI VỤ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

PHÂN HIỆU TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MÔN: TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

CHỦ ĐỀ: QUỐC HỘI

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: ThS PHẠM THỊ TOÀN

1 CƠ SỞ PHÁP LÍ CỦA QUỐC HỘI TRONG BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

Theo các sắc lệnh năm 1945 của Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa về cuộc tổng tuyển cử đầu tiên và các văn kiện tại 2 kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khoá I năm 1946 - tên gọi ban đầu của Quốc hội Việt Nam

là Quốc dân Đại hội hay Quốc dân đại biểu đại hội (hoặc Toàn quốc đại biểu đại hội), được gọi tắt là Quốc hội

Ngày 9 tháng 11 năm 1946, Hiến pháp năm 1946 được thông qua tại kỳ họp thứ 2 (Quốc hội khoá I) đã xác định tên Quốc hội là "Nghị viện nhân dân" Tuy nhiên, bản Hiến pháp này không được công bố/thực thi trong hoàn cảnh chiến tranh, vì vậy tên gọi và các chức vụ cũ trong Quốc hội vẫn được giữ nguyên khi hoạt động

Ngày 31 tháng 12 năm 1959, Hiến pháp năm 1959 được thông qua tại kỳ họp thứ 11 (Quốc hội khóa I) và được Chủ tịch nước ký lệnh công bố vào ngày 01 tháng 1 năm 1960 - hiến định tên chính thức của cơ quan này là Quốc

hội Cho đến nay, trải qua các bản Hiến pháp sửa đổi sau này, đây là tên gọi cố định cho "cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất" của Việt Nam

Quốc hội Việt Nam hiện nay, ra đời cùng nhà nước này sau cuộc tổng tuyển

cử ngày 6 tháng 1 năm 1946 Từ đó đến nay, cơ quan này đã trải qua 14 khóa làm việc, với 8 đời Chủ tịch Quốc hội

Theo chiều dài thời gian thì từ những năm đầu đến Khóa VII thập niên

1980 hoạt động của Quốc hội rất yếu ớt, mờ nhạt Mỗi năm Quốc hội chỉ nhóm họp một lần, kéo dài không quá năm ngày Có đôi lần Quốc hội nhóm họp lâu hơn vì tính cách tượng trưng lịch sử, như Khóa VI họp đến chín ngày nhân dịp nghị hội toàn quốc thống nhất hai Miền Nam Bắc Những năm đó Quốc hội có mỗi một chức năng duy nhất là hợp thức hóa đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam

Phải đến năm 1985 Quốc hội Việt Nam mới bắt đầu khởi sắc, tuy vẫn do Đảng và Bộ Chính trị chi phối nhưng cũng có những tiếng nói riêng dưới sự điều hành của Chủ tịch Quốc hội Quốc hội từ đấy có những đại biểu lên tiếng phát biểu tự do hơn, không như trước kia khi Tổng Thư ký Quốc hội phải duyệt trước bài diễn văn trước khi đại biểu được nói Cũng theo đó Quốc hội không còn việc biểu quyết với tỷ số 100% răm rắp Sang thập niên 1990 Quốc hội mới có lệ chất vấn chính phủ, và kể từ năm 1998 thì có truyền hình phát hình trực tiếp để công chúng theo dõi

Năm 2013, Quốc hội bắt đầu bỏ phiếu tín nhiệm các thành viên chính phủ

(Thủ tướng và các bộ trưởng).

2 VỊ TRÍ CỦA QUỐC HỘI TRONG BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

Trong bộ máy nhà nước ta, Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước

Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, bởi vì theo quy định của Hiến pháp, ở nước ta, tất cả quyền lực thuộc về Nhân dân, Nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước Quốc hội do Nhân dân bầu ra, là cơ quan nhà nước cao nhất thực hiện quyền lực của Nhân dân Chỉ Quốc hội mới có quyền thể chế ý chí, nguyện vọng của Nhân dân thành luật, thành các quy định chung mang tính chất bắt buộc phải tuân thủ đối với mọi tầng lớp dân cư trong xã hội Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân được thể hiện ở các mặt sau đây:

– Quốc hội là cơ quan nhà nước do cử tri cả nước bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín

– Quốc hội gồm các đại biểu đại diện cho các tầng lớp nhân dân Quốc hội là

sự thể hiện rõ nhất khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đại diện cho trí tuệ của Nhân dân cả nước

– Quốc hội có nhiệm vụ phục vụ cho lợi ích chung của Nhân dân và dân tộc, nói lên tiếng nói của Nhân dân, thể hiện ý chí, nguyện vọng của Nhân dân cả nước

3 VAI TRÒ CỦA QUỐC HỘI TRONG BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

- Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối với các hoạt động của các

cơ quan nhà nước thông qua các hình thức: xem xét các báo cáo, chất vấn của đại biểu Quốc hội nhằm bảo đảm việc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật một cách đúng đắn, bảo đảm quyền tham gia quản lí nhà nước của công dân được thực hiện đúng pháp luật

-Các cơ quan nhà nước quan trọng nhất như: Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao có trách nhiệm báo cáo công tác của mình trước Quốc hội, hoặc trong thời gian Quốc hội không họp thì báo cáo trước Uỷ ban Thường vụ Quốc hội

-Quốc hội thay mặt nhân dân trực tiếp thực hiện quyền lực nhà nước tối cao bằng việc quyết định những vấn đề cơ bản, quan trọng nhất của đất nước như: quyết định kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, quyết định chính sách tài chính, tiền tệ, quyết định đặc xá, quyết định vấn đề chiến tranh

và hoà bình

4 NHIỆM VỤ CỦA QUỐC HỘI TRONG BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước

**Quốc hội có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

1 Làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp; làm luật và sửa đổi luật;

2 Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; xét báo cáo công tác của Chủ tịch nước, Uỷ ban thường

vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước và cơ quan khác do Quốc hội thành lập;

3 Quyết định mục tiêu, chỉ tiêu, chính sách, nhiệm vụ cơ bản phát triển kinh tế

- xã hội của đất nước;

4 Quyết định chính sách cơ bản về tài chính, tiền tệ quốc gia; quy định, sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế; quyết định phân chia các khoản thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương; quyết định mức giới hạn an toàn nợ quốc gia, nợ công, nợ chính phủ; quyết định dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương, phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước;

5 Quyết định chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo của Nhà nước;

6 Quy định tổ chức và hoạt động của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước, chính quyền địa phương và cơ quan khác do Quốc hội thành lập;

7 Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng dân tộc, Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia, Tổng Kiểm toán nhà nước, người đứng đầu cơ quan khác do Quốc hội thành lập; phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ, Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; phê chuẩn danh sách thành viên Hội đồng quốc phòng và an ninh, Hội đồng bầu cử quốc gia

Sau khi được bầu, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao phải tuyên thệ trung thành với Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp;

8 Bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn;

9 Quyết định thành lập, bãi bỏ bộ, cơ quan ngang bộ của Chính phủ; thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt; thành lập, bãi bỏ cơ quan khác theo quy định của Hiến pháp và luật;

10 Bãi bỏ văn bản của Chủ tịch nước, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội;

11 Quyết định đại xá;

12 Quy định hàm, cấp trong lực lượng vũ trang nhân dân, hàm, cấp ngoại giao

và những hàm, cấp nhà nước khác; quy định huân chương, huy chương và danh hiệu vinh dự nhà nước;

13 Quyết định vấn đề chiến tranh và hoà bình; quy định về tình trạng khẩn cấp, các biện pháp đặc biệt khác bảo đảm quốc phòng và an ninh quốc gia;

14 Quyết định chính sách cơ bản về đối ngoại; phê chuẩn, quyết định gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực của điều ước quốc tế liên quan đến chiến tranh, hòa bình, chủ quyền quốc gia, tư cách thành viên của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại các tổ chức quốc tế và khu vực quan trọng, điều ước quốc tế về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và điều ước quốc tế khác trái với luật, nghị quyết của Quốc hội;

15 Quyết định trưng cầu ý dân

5 CHỨC NĂNG CỦA QUỐC HỘI TRONG BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

**Quốc hội có những chức năng sau:

-Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Nhân dân sử dụng quyền lực Nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp

-Quốc hội là cơ quan duy nhất do cử tri cả nước bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín Ðại biểu Quốc hội được cử tri bầu

ra tại các đơn vị bầu cử, chịu trách nhiệm trước cử tri bầu ra mình và trước cử tri cả nước

-Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nuớc cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

-Quốc hội có 3 chức năng chính: chức năng lập pháp; chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; chức năng giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước

Chức năng lập pháp

-Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp

Quốc hội làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp

-Việc soạn thảo, thông qua, công bố Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp và thủ tục, trình tự giải thích Hiến pháp do Quốc hội quy định

-Căn cứ vào Hiến pháp, Quốc hội ban hành luật, nghị quyết

-Căn cứ vào Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội ban hành pháp lệnh, nghị quyết

-Quy trình xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật của Quốc hội bao gồm các giai đoạn :

1) xây dựng và thông qua chương trình xây dựng văn bản pháp luật,

2) giai đoạn soạn thảo,

3) giai đoạn thẩm tra của Hội đồng dân tộc và các Uỷ ban,

4) giai đoạn xem xét tại Uỷ ban thường vụ Quốc hội,

5) giai đoạn thảo luận tại các kỳ họp của Quốc hội và

6) giai đoạn thông qua tại Quốc hội

Chức năng giám sát

-Theo quy định tại Ðiều 84 Hiến pháp 1992, Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân thủ theo Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; xét

báo cáo hoạt động của Chủ tịch nước, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao

-Chức năng giám sát của Quốc hội được thực hiện thông qua các hoạt động giám sát của các cơ quan của Quốc hội như Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Uỷ ban của Quốc hội và Ðại biểu Quốc hội

Chức năng quyết định các vấn đề quan trọng

-Là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, Quốc hội quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; quyết định chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia; quyết định dự toán ngân sách Nhà nước và phân bổ ngân sách Nhà nước; phê chuẩn tổng quyết toán ngân sách Nhà nước; quy định, sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế

-Quốc hội quyết định thành lập, bãi bỏ các cơ quan ngang Bộ của Chính phủ thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; thành lập hoặc giải thể đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

-Quốc hội quyết định vấn đề chiến tranh và hoà bình; quy định về tình trạng khẩn cấp, các biện pháp đặc biệt khác bảo đảm quốc phòng và an ninh quốc gia

-Quốc hội quyết định đại xá quyết định trưng cầu ý dân

Trong lĩnh vực đối ngoại, Quốc hội quyết định chính sách cơ bản về đối ngoại; phê chuẩn hoặc bãi bỏ các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia theo đề nghị của Chủ tịch nước

6 NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG

-Quốc hội họp công khai

Ví dụ: Vào mỗi kỳ họp Quốc hội thì sẽ công khai trên báo, đài và truyền hình trực tiếp trên VTV1

Truyền hình trực tiếp kì họp thứ sáu, Quốc hội khóa XIV trên VTV1

- Trong trường hợp cần thiết, theo đề nghị của Chủ tịch nước, Ủy ban

Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc của ít nhất một phần ba tổng

số đại biểu Quốc hội, Quốc hội quyết định họp kín

VÍ dụ: vừa rồi thì tàu Hải Dương Địa Chất 8 (HD8) cùng nhóm tàu hộ tống của Trung Quốc quay trở lại xâm phạm nghiêm trọng thềm lục địa

và vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam

Sáng ngày 28-10 Quốc hội đã họp kín về tình hình đối ngọai Quốc hội họp riêng từ 10h30 sáng đến trưa để nghe Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ báo cáo

về công tác đối ngoại của Nhà nước năm 2019

Họp kín thì không công khai với báo chí hay trực tiếp trên VTV, nhưng Sau khi họp kín các vấn đề mà được dông đảo nhân dân quan tâm thì khi tiếp xúc với

cử tri, các ĐBQH nếu nắm được chắc các nội dung cụ thể về thì sẽ trả lời cho

cử tri

Quốc hội họp mỗi năm hai kỳ

Kỳ họp giữa năm ( bắt đầu từ ngày 20/5) và kỳ họp cuối năm ( bắt đầu từ 20/10 ) Mỗi kỳ họp kéo dài khoảng 1 tháng Như vừa rồi thì sáng 21/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Quốc hội khóa XIV nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khai mạc trọng thể kỳ họp thứ 8 tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội

-Trường hợp Chủ tịch nước, ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội yêu cầu thì Quốc hội họp bất thường Uỷ ban Thường vụ Quốc hội triệu tập kỳ họp Quốc hội

Kỳ họp la hình thức hoạt động chủ yếu và quan trọng nhất của Quốc hội Kỳ họp là nơi biểu hiện trực tiếp và tập trung nhất quyền lực nhà nước của cơ quan đại biểu cao nhất, cơ quan quyền lưc nhà nước cao nhất; nơi thể hiện trí tuệ tập thể của đại biểu Quốc hội Tại kỳ họp, quốc hội thực hiện đầy đủ các chức

năng lập hiến, lập pháp, thảo luận dân chủ và quyết định những vấn đề quan trọng của dất nước, thực hiện quyền giám sát tối cao đói với hoạt động của các

cơ quan nhà nước Thứ nhất, Quốc hội làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số

Quyết định theo đa số: VD Luật được thông qua khi có quá nửa tổng số đại biểu QH biểu quyết tán thành Còn bao nhiêu thì tùy thuộc vào tổng số đại biểu tham gia phiên họp Quốc hội thì Luật An ninh mạng đã được Quốc hội biểu quyết thông qua sáng 12/6 với 423 trong tổng số 466 đại biểu có mặt tán thành (tỷ lệ 86,86% hơn 50% ); 15 đại biểu không tán thành; 28 đại biểu không biểu quyết

Thứ hai, hiệu quả hoạt dộng quốc hội được đảm bảo bằng hiệu quả của các kỳ họp của Quốc hội, hoạt động của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Uỷ ban của Quốc HỘI, Đoàn đại biểu Quốc hội, các đại biểu Quốc hội

và hiệu quả của sự phối hợp hoạt động với Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Uỷ ban trung ương Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan, tổ chức khác