TIỂU LUẬN NHỮNG NÉT ĐẶC TRƯNG CỦA THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ QUÂN CHỦ ĐẠI NGHỊ THÔNG QUA VƯƠNG QUỐC LIÊN HIỆP ANH VÀ BẮC AILENTrong xã hội loài người, hoạt động chính trị gắn liền với quá trình phát triển và hình thành của giai cấp và nhà nước.Trải qua các thời kỳ lịch sử,các thời kỳ thống trị khác nhau của các giai cấp, những nhà cầm quyền, thống trị cũng đã xuất hiện những tư tưởng, hệ thống chính trị khác nhau để phục vụ cho việc thống trị của giai cấp. Trong quá trình phát triển của lịch sử các nhà tư tưởng đã đưa ra những hệ thống tư tưởng quản lý của riêng mình, có sự ảnh hưởng lớn trong phạm vi nhất định.Bên cạnh sự phát triển nhanh chóng của nhân loại về mọi mặt thì hiện nay trên thế giới rất nhiều hình thức nhà nước. Mà đặc trưng là 2 chỉnh thể quân chủ và cộng hòa. Việc xác định hình thức chính thể có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi trong lịch sử tồn tại lâu đời của nhà nước vấn đề trọng tâm của bất kỳ quốc gia nào đều là việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước. Ở các quốc gia trên thế giới nhà nước được tổ chức thành ba ngành quyền lực là lập pháp , hành pháp và tư pháp . Hình thức chính thể là sự biểu hiện bề ngoài thành mô hình, hình dáng của nhà nước thông qua cách thức, cơ cấu bên trong của việc tổ chức, vị trí, quyền hạn, trách nhiệm, mối quan hệ của các cơ quan nhà nước cấu tạo nên nhà nước tư sản và bản chất nguồn gốc của quyền lực nhà nước.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
TÊN ĐỀ TÀI NHỮNG NÉT ĐẶC TRƯNG CỦA THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ QUÂN CHỦ ĐẠI NGHỊ THÔNG QUA VƯƠNG QUỐC LIÊN HIỆP ANH VÀ BẮC
AILEN
BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN
Học phần : Các Thể Chế Chính Trị
Mã phách:………
HÀ NỘI – 2021
Trang 2MỞ ĐẦU 1
1, Lý do chọn đề tài 1
2, Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu 1
3, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1
4, Kết cấu của đề tài 1
CHƯƠNG 1 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỂ CHẾ QUÂN CHỦ ĐẠI NGHỊ 2
1, Cơ sở lý luận về nhà nước thể chế Quân chủ đại nghị 2
1.1Khái quát chung về nhà nước 2
1.2 Thể chế Quân chủ đại nghị 3
1.2.1 Hoàn cảnh ra đời 3
1.2.2 Đặc điểm của thể chế Quân chủ đại nghị 4
Tiểu kết chương 1 4
CHƯƠNG 2 5
NHỮNG BIỂU HIỆN VÀ MỘT SỐ NHÂN XÉT ĐÁNH GIÁ VỀ THỂ CHẾ QUÂN CHỦ ĐẠI NGHỊ TẠI VƯƠNG QUỐC LIÊN HIỆP ANH VÀ BẮC AILEN 5
1, Khái quát về Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen 5
1.1 Điều kiện tự nhiên và xã hội 5
1.2Lịch sử chính trị 6
2 Cấu trúc quyền lực của Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen 6
2.1 Hiến pháp Anh 6
2.2 Nghị viện Anh 7
2.2.1 Nữ Hoàng Anh 7
2.2.2 Hạ viện Anh 7
2.2.3 Thượng Viện Anh 8
2.2.4 Các ủy ban của Nghị viện 9
2.3 Chính phủ 9
2.4 Tòa Án Anh 11
2.5 Các Đảng chính trị và hệ thống bầu cử 12
3 Một số nhận xét đánh giá về thể chế Quân chủ đại nghị tại Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen 14
Tiểu kết chương 2 15
KẾT LUẬN 16
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 17
Trang 3MỞ ĐẦU
1, Lý do chọn đề tài
Trong xã hội loài người, hoạt động chính trị gắn liền với quá trình phát triển và hình thành của giai cấp và nhà nước.Trải qua các thời kỳ lịch sử,các thời kỳ thống trị khác nhau của các giai cấp, những nhà cầm quyền, thống trị cũng đã xuất hiện những tư tưởng, hệ thống chính trị khác nhau để phục vụ cho việc thống trị của giai cấp Trong quá trình phát triển của lịch sử các nhà tư tưởng đã đưa ra những hệ thống tư tưởng quản lý của riêng mình, có sự ảnh hưởng lớn trong phạm vi nhất định
Bên cạnh sự phát triển nhanh chóng của nhân loại về mọi mặt thì hiện nay trên thế giới rất nhiều hình thức nhà nước Mà đặc trưng là 2 chỉnh thể quân chủ và cộng hòa Việc xác định hình thức chính thể có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi trong lịch sử tồn tại lâu đời của nhà nước vấn đề trọng tâm của bất kỳ quốc gia nào đều là việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước Ở các quốc gia trên thế giới nhà nước được tổ chức thành ba ngành quyền lực là lập pháp , hành pháp và
tư pháp Hình thức chính thể là sự biểu hiện bề ngoài thành mô hình, hình dáng của nhà nước thông qua cách thức, cơ cấu bên trong của việc tổ chức, vị trí, quyền hạn, trách nhiệm, mối quan hệ của các cơ quan nhà nước cấu tạo nên nhà nước tư sản và bản chất nguồn gốc của quyền lực nhà nước
Để đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển, đặc trưng của thể chế thể chế chính trị mà đặc biệt là thể chế Quân chủ đại nghị thì
em quyết định chọn để tài “Những nét đắc trưng của thể chế chính trị quân chủ đại nghị thông qua Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen”
2, Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
+ Đưa ra cơ sở lý luận về hình thức nhà nước và thể chế Quân chủ đại nghị
+ Nêu được biểu hiện của thể chế Quân chủ đại nghị tại Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen
+ Vận dụng cơ sở lý luận và biểu hiện của thể chế Quân chủ đại nghị tại Vương quốc Anh và Bắc Ailen từ đó đưa ra đánh giá nhận xét
3, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu :
Đề tài tập trung nghiên cứu biểu hiện của chế độ Quân chủ đại nghị tại Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen
- Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu những nét đặc trưng của chế độ Quân chủ đại nghị trong lãnh thổ của Vương quốc Anh và Bắc Ailen
4, Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, Kết luận,tài liệu tham khảo thì đề tài có 2 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về thể chế Quân chủ đại nghị
Chương 2: Những biểu hiện và một số nhận xét đánh giá về thể chế Quân chủ đại nghị tại Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen
Trang 4CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỂ CHẾ QUÂN CHỦ ĐẠI NGHỊ
1, Cơ sở lý luận về nhà nước thể chế Quân chủ đại nghị
1.1Khái quát chung về nhà nước
- Khái niệm:
Có nhiều quan niệm về nhà nước dưới nhiều góc độ:
+ Aristote (384 – 322 TCN) cho rằng nhà nước là “Một cộng đồng hạnh phúc trong các gia đình và những sự kết hợp của các gia đình vì lợi ích của một cuộc sống hoàn hảo và độc lập”
+ Từ điển Bách khoa Diderot và D/Alembert cho rằng: “Nhà nước: Khái niệm chỉ một tập thể người sống chung với nhau dưới sự lãnh đạo chung của một chính phủ nào đó, sự lãnh đạo này có thể hiệu quả hoặc không hiệu quả”
Ta có thể hiểu nhà nước là : Nhà nước là tổ chức quyền lực đặc biệt của xã hội,
bao gồm một lớp người được tách ra từ xã hội để chuyên thực thi quyền lực, nhằm tổ chức và quản lý xã hội, phục vụ lợi ích chung của toàn xã hội cũng như lợi ích của lực lượng cầm quyền trong xã hội
- Đặc điểm của nhà nước:
Nhà nước là tổ chức quyền lực đặc biệt của xã hội (quyền lực NN)
Nhà nước thực hiện việc quản lý dân cư theo lãnh thổ
Nhà nước thực thi chủ quyền quốc gia
Nhà nước ban hành pháp luật và dùng pháp luật làm công cụ để quản lý xã hội Nhà nước quy định và thực hiện việc thu thuế, phát hành tiền
- Các hình thức nhà nước
Hình thức nhà nước là cách thức và trình tự thành lập cơ quan cao nhất của quyền lực nhà nước, xác lập mối quan hệ giữa các cơ quan với nhau và nhân dân
Có 2 loại hình thức nhà nước là: Hình thức chỉnh thể quân chủ và Hình thức chỉnh thể cộng hòa, Ở mỗi hình thức thì lại chia ra các loại hình thức khác nhau:
Hình thức chỉnh thể quân chủ được chia thành 2 loại:
+ Quân chủ tuyệt đối: Nhà vua nắm quyền lực tuyệt đối trong nhà nước
+ Quân chủ hạn chế: Có thể chia thành 2 là quân chủ đại nghị ( Quyền lực của vua bị hạn chế bởi nghị viện), Quân chủ lập hiến (nhà vua bị hạn chế quyền lực bởi hiến pháp)
Hình thức chỉnh thế cộng hòa được chia thành 3:
+ Cộng hòa tổng thống: Người đứng đầu cơ quan hành pháp là nguyên thủ quốc gia được bầu phổ thông
+ Cộng hòa lưỡng hệ: Là mô hình kết hợp giữa mô hình cộng hòa đại nghị và cộng hòa tổng thống
Trang 5+ Cộng hòa đại nghị: Người đứng đầu chính phủ là thủ tướng và nội các, được bầu từ nghị viện
1.2 Thể chế Quân chủ đại nghị
1.2.1 Hoàn cảnh ra đời
Hệ thống Nhà nước Quân Chủ chuyên chế phong kiến TâyÂu bước vào giai đoạn thoái trào vào thế kỉ XV-XVI Các Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa xuất hiện trong xã hội phong kiến ngày càng lớn mạnh dẫn đến sự ra đời của giai cấp tư sản và giai cấp vô sản Giai cấp tư sản ngày càng lớn mạnh và có thế lực lớn về kinh tế nhưng quyền chính trị lại rất hạn chế Không cam chịu với tình trạng đó, giai cấp tư sản đã lãnh đạo quần chúng đứng lên lật đổ Nhà nước phong kiến để phát triển kinh tế tư bản và lập nên Nhà nước của mình Cuộc Cách Mạng ở Anh diễn ra vào thế kỉ XVII nhằm mục đích giành lại quyền chính trị về tay giai cấp tư sản đã diễn ra và giành thắng lợi.Tuy nhiên do đây là một cuộc Cách Mạng tư sản không triệt để nên sau khi Cách Mạng diễn ra,ở nước Anh đã xuất hiện một hình thức tổ chức Nhà nước hoàn toàn mới–Hình thức chính thể Quân Chủ Đại Nghị.Có thể nói nước Anh chính là cái nôi ra đời của chính thể quân chủ Đại Nghị trên Thế Giới hiện nay.Sự khẳng định đây là một hình thức tổ chức Nhà nước hoàn toàn mới có một cơ sở nhất định bởi, trong chính thể này, tuy người đứng đầu Nhà nước vẫn là ngườiđại diện cho giai cấp địa chủ phong kiến (Vua, Nữ hoàng) song bên cạnh Vua và Nữ hoàng còn có một cơ quan mới-Cơ quan nắm quyền lực trực tiếp điều hành đất nước, đại diện cho giai cấp tư sản là Nghị Viện
Đây là hình thức khá tiêu biểu trong giai đoạn đầu của các Nhà nước tư sản Lúc này, tuy giai cấp tư sản có thế lực lớn về kinh tế nhưng vẫn chưa thể trở thành giai cấp có ảnh hưởng về chính trị trong toàn xã hội nên không thể và không đủ khả năng lật đổ hoàn toàn sự thống trị của giai cấp địa chủ phong kiến.Hơn thế nữa, trong quá trình đấu tranh chống phong kiến, giai cấp tư sản ở nhiều nước còn có mối liên hệ mật thiết về quyền lợi với giai cấp này nên họ đã tìm cách thoả hiệp với bọn quý tộc phong kiến để thành lập Nhà nước “thoả hiệp” Quân Chủ Đại Nghị Là Nhà nước “thoả hiệp” trên cơ sở giai cấp tư sản đang nắm ưu thế đã dẫn đến tình trạng nguyên thủ Quốcgia chỉ là người đại diện về mặt hình thức (tức là nắm quyền lực một cách hạn chế) còn quyền lực Nhà nước lại chủ yếu thuộc về Nghị viện (một tổ chức gồm cả quí tộc phong kiến và giai cấp tư sản) do có sự thoả hiệp” giữa hai lực lượng tầng lớp có vai trò lớn trong xã hội lúc bấy giờ.Mác và Angen đã nhận định: Nhà nước theo hình thức Quân Chủ Đại Nghị là một Nhà nước thoả hiệp giữa giai cấp tư sản tuy không chính thức nhưng thực tế là giai cấp thống trị trong các lực của giai cấp tư sản và giai cấp phong kiến địa chủ chính thức cầm quyền Từ khi ra đời cho đến nay, hình thức chính thể này đã tồn tại qua gần 4 Thế kỉ và vẫn đang rất phổ biến ở các nước phát triển trên Thế giới
Trang 61.2.2 Đặc điểm của thể chế Quân chủ đại nghị
Thể chế quân chủ đại nghị có những đặc điểm sau:
+ Nghị viện có vị trí tối cao trong quyền lực nhà nước thể hiện ở: Nhà Vua có thể bổ nhiệm người đứng đầu Chính Phủ và các bộ trưởng nhưng trên cơ sở yêu cầu của thủ lĩnh Đảng chính trị chiếm đa số ghế trong Nghị Viện
+ Chính phủ được thành lập trên cơ sở Nghị viện và chịu trách nhiệm trước Nghị Viện, Trong trường hợp Chính Phủ không còn được Nghị Viện tín nhiệm thì Chính Phủ phải từ chức
+ Nguyên thủ quốc gia do truyền ngôi mà có Vua, nữ hoàng là người đứng đầu quốc gia mang tính phi chính trị, quyền lực chỉ tượng trưng
+ Thừa nhận chế độ đa đảng, các đảng được tổ chức chặt chẽ nhưng không có cương lĩnh lâu dài
Tiểu kết chương 1
Ở chương 1 đề tài đã đưa ra được một số cơ sở lý luận về hình thức nhà nước và đưa ra được lịch sử hình thành của thể chế Quân chủ đại nghị và đặc điểm của thể chế đó từ đó tạo cơ sở lý luận cho những chương tiếp theo
Trang 7CHƯƠNG 2
NHỮNG BIỂU HIỆN VÀ MỘT SỐ NHÂN XÉT ĐÁNH GIÁ VỀ THỂ CHẾ QUÂN CHỦ ĐẠI NGHỊ TẠI VƯƠNG QUỐC LIÊN HIỆP ANH VÀ
BẮC AILEN
1, Khái quát về Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen
1.1 Điều kiện tự nhiên và xã hội
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland , thường được gọi là Vương quốc Anh hoặc Anh , là một quốc gia có chủ quyền ở Tây Âu Nằm ngoài khơi bờ biển phía tây bắc của lục địa châu Âu, Vương quốc Anh bao gồm đảo Anh, phần đông bắc của đảo Ireland và nhiều hòn đảo nhỏ hơn Bắc Ireland là một phần duy nhất của Vương quốc Anh có chung đường biên giới trên bộ với một quốc gia có chủ quyền khác Cộng hòa Ireland Ngoài biên giới đất liền này, Vương quốc Anh được bao quanh bởi Đại Tây Dương, với Biển Bắc ở phía đông
Với diện tích 242.500 km2 (93.600 dặm vuông), Vương quốc Anh là quốc gia
có chủ quyền lớn thứ 78 trên thế giới Đây cũng là quốc gia đông dân thứ 22, với ước tính 66,0 triệu dân trong năm 2017
Vương quốc Anh là một quốc gia phát triển và có nền kinh tế lớn thứ năm trên thế giới tính theo GDP danh nghĩa và nền kinh tế lớn thứ chín bằng sức mua tương đương Nó có nền kinh tế thu nhập cao và có Chỉ số phát triển con người
"rất cao", đứng thứ 16 trên thế giới Đây là quốc gia công nghiệp đầu tiên và là cường quốc hàng đầu thế giới trong suốt thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 Vương quốc Anh vẫn là một cường quốc với ảnh hưởng đáng kể về kinh tế, văn hóa, quân sự, khoa học và chính trị trên phạm vi quốc tế Đây là một quốc gia có vũ khí hạt nhân được công nhận và đứng thứ sáu về chi tiêu quân sự trên thế giới
Nó là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc kể từ phiên họp đầu tiên vào năm 1946 Đây là một quốc gia thành viên hàng đầu của Liên minh châu Âu (EU) và tiền thân là Cộng đồng kinh tế châu Âu (EEC), kể từ năm 1973; tuy nhiên, một cuộc trưng cầu dân ý năm 2016 đã khiến 51,9% cử tri Anh ủng hộ rời khỏi Liên minh châu Âu và lối ra của đất nước đang được đàm phán Vương quốc Anh cũng là thành viên của Khối thịnh vượng chung, Hội đồng Châu Âu, G7, G20, NATO, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Interpol và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)
1.2Lịch sử chính trị
Nền dân chủ hiện đại Anh là kết quả của một tiến trình dài hơn 700 năm, khởi đầu từ hiến chương Magna Carta ( ký bởi vua John vào ngày 15/6/1215) Đây là lần đầu tiên hợp pháp hóa quyền lực chính trị của giai cấp quý tộc Hiến chương
Trang 8này đã hạn chế quyền lực của nhà vua và khẳng định tính tối thượng của luật pháp
Cuộc chiến tranh Hoa Hồng ( 1455-1485) đã nổ ra mà nguyên nhân là do mâu thuẫn của giai cấp quý tộc và Hoàng gia Anh Kết quả là quyền lực của nhà Vua được củng cố Tuy nhiên sự ảnh hưởng của Nghị Viện đã có sức ảnh hướng lớn
và đã có phần khống chế được sự lạm quyền của nhà vua
Mâu thuẫn quyền lực đã phát triển đến đỉnh điểm vào thế kỷ XVII với cuộc cách mạng Thanh giáo 1642-1648 và cách mạng Vinh quang 1688-1689 Kết quả là Hoàng gia Anh phải chấp nhận Dự luật về các quyền vào năm 1689 khẳng định quyền tối cao của Nghị viện, tuy nhiên Nghị Viện vẫn bị khống chế bởi giới quý tộc, tầng lớp người giàu và giáo hội Anh
Phải đến thế kỷ XIX, Hạ viện Anh mới có những bước chuyển biến để trở thành
cơ quan lập pháp đại diện thực sự Trước đó sự phân bổ Hạ nghị sĩ ở các tỉnh còn hạn chế khi chỉ có một số ít người thuộc giới trung lưu mới quyền bầu cử
Do cuộc cách mạng công nghiệp, phân bổ dân số đã có sự thay đổi, nhiều hạt đã mất dân nhưng vẫn giữ nguyên số ghế trong hạ viện, trong khi những thành phố lớn đông dân lại không có ghế trong hạ viện và Đạo luật cải cách lớn đã ra đời năm 1832 để cải thiện sự bất bình đẳng này
Đạo luật cải cách tiếp theo vào năm 1867 tiến thêm một bước nữa trong việc bảo đảm công bằng bằng cách mở rộng diện cử tri, nâng tổng số cử tri lên gấp 2 lần kết quả là những công dân ở tầng lớp khác đã có quyền bầu cử
Năm 1911 Đạo luật về Nghị viện đã khẳng định tính tối cao của Hạ viện so với Thượng viện
Sau chiến tranh thế giới thứ nhất Đạo luật về đại diện của dân chúng 1918 cho phép nam giới trên 21 tuổi và nữ giới trên 30 tuổi có quyền đi bầu cử và năm
1928 đã giảm tuổi bầu cử của nữ giới xuống 21 bằng với nam giới
Sau chiến tranh thể giới thứ hai thì Đạo luật về đại diện dân chúng 1948 đưa ra nguyên tắc điều chỉnh số ghế theo dân số và nguyên tắc phổ thông đầu phiếu.Năm 1960 giảm tuổi bầu cử xuống 18 tuổi cho cả nam và nữ
2 Cấu trúc quyền lực của Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ailen
2.1 Hiến pháp Anh
Không giống với những nước khác thì Anh không có một văn bản hiến pháp quy định các thủ tục, quy tắc căn bản cho chính phủ và các thể chế chính trị một cách hệ thống Hiến pháp Anh được thể hiện qua các thông lệ truyền thống, cũng như một loạt các văn bản lịch sử và các đạo luật của Nghị viện
Chính vì sự không thành văn của hiến pháp mà nước Anh đã giữ được những truyền thống lịch sử và các thể chế vốn có ngay khi các nguyên tắc hiến pháp có
sự thay đổi.Sự không thành văn của Hiến pháp khiến cho nó dễ thích nghi đối với điều kiện xã hội mới
- Đặc điểm của Hiến pháp Anh
+ Bất thành văn,không có văn bản cụ thể quy định Hiến pháp
+ Dễ thay đổi, thủ tục thay đổi cũng như các đạo luật khác
Trang 9+ Tính đơn nhất: tức chỉ có một viện tối cao phân quyền và tước quyền
- Những nguồn chính của Hiến Pháp
+ Luật thành văn của nghị viện
+ Án lệ
+ Truyền thống, luật tục,
+ Thông lệ
2.2 Nghị viện Anh
2.2.1 Nữ Hoàng Anh
Nghị viện bao gồm ba phần chính: Nữ Hoàng, Thượng viện, Hạ viện
Vương quốc Anh từ nền quân chủ tuyệt đối thành nên quân chủ lập hiến
Trong lý thuyết và theo luật định , mọi hành động của Chính phủ đều được thực thi với danh nghĩa của Nữ hoàng Trên danh nghĩa , Nữ hoàng là nguyên thủ quốc gia , người tuyên bố các luật , đàm phán các hiệp ước , lựa chọn Thủ tướng và nội các , ký lệnh ân xá Tuy nhiên , trong thực tế , Nữ hoàng hầu như không nắm giữ bất cứ một quyền lực - chính trị nào , thậm chí còn bị hạn chế hoạt động chính trị hơn một công dân bình thường Bà không được tham gia bất
cứ một đảng phái nào , cũng như không được thể hiện quan điểm chính trị của Ngay cả một số hoạt động trong cuộc sống cá nhân của Nữ hoàng đôi khi cũng cần sự phê chuẩn của Chính phủ : một cơ quan , trên danh nghĩa , cấp dưới của
Nữ hoàng Như vậy , vai trò chính trị của Nữ hoàng trên thực tế rất hạn chế Việc vượt qua những giới hạn này sẽ rất khó xảy ra vì nó sẽ bị dân chúng lên án mạnh mẽ và có thể đe dọa bản thân sự tồn tại của nền quận chủ Tuy nhiên , sự tồn tại của Nữ hoàng mang lại những ích lợi nhất định , như giải phóng Thủ tướng khỏi các nghi lễ ngoại giao hình thức , và quan trọng hơn , với tư cách một biểu tượng chính trị , Nữ hoàng chính là sự kết nối hài hoà giữa quá khứ và hiện tại , giữa truyền thống và hiện đại , làm tăng bản sắc và tự tin dân tộc cho dân chúng
Vai trò của Nữ Hoàng mang tính hình thức vì Nữ Hoàng luôn chuẩn y
2.2.2 Hạ viện Anh
Hạ viện là trung tâm của hệ thống chính trị Anh , nơi tập trung quyền lực do người dân ủy nhiệm Hạ viện có ba chức năng chính : 1 ) Làm luật ; 2 ) Thảo luận chính sách ( tức giám sát và điều tra các hoạt động của Chính phủ ) ; 3 ) Bầu Chính phủ và các thẩm phán Hạ viện Anh gồm có 646nghị sĩ , trong đó
523 người từ Anh , còn lại từ Xcốtlen , Xứ Uên , và Bắc Ailen ( năm 2007 ) của chương trình nghị sự Đảng đối lập , mặc dù luôn được dành thời gian để tranh cãi các vấn đề , nhưng không kiểm soát được nội dung chương trình nghị
sự trong các hoạt động lập pháp Ngoài các hoạt động lập pháp , Hạ viện còn có một hoạt động thường xuyên quan trọng khác là chất vấn Chính phủ Các hoạt động này được triển khai thông qua các ngày đối lập , khi phe đối lập kiểm soát chương trình nghị sự , đưa ra các câu hỏi chất vấn Chính phủ Một năm có 19 ngày như vậy Trong thời gian chất vấn này , các nghị sĩ có thể đưa ra mọi câu hỏi về chính sách và hoạt động của Chính phủ Đây là một kênh quan trọng để
Trang 10Nghị viện cũng như dân chúng biết được thực chất và hiệu năng hoạt động của Chính phủ Bởi vì được đông đảo công chúng quan tâm , đây là một kênh kiềm chế và kiểm soát quyền lực Chính phủ một cách hữu hiệu
2.2.3 Thượng Viện Anh
Thượng viện đóng một vai trò kém quan trọng hơn Hạ viện trong đời sống chính trị của Vương quốc Anh Bởi vì Thượng viện không có quyền phong toả các dự luật đã được Hạ viện thông qua , cùng lắm cũng chỉ có quyền trì hoãn không qua một năm ( cũng chỉ đối với một số đạo luật không liên quan đến tài chính quốc gia ) Bốn chức năng chính của Thượng viện là : 1 ) Làm huật ; 2 ) Công việc
tư pháp ( tòa phúc thẩm tối cao và xét xử những vụ án lớn ) ; 3 ) Giám sát hoạt động của Chính phủ ; 4 ) Thành lập các ủy ban nghiên cứu chuyên sâu : Thành viên của Thượng viện gồm bốn loại : Tất cả các quý tộc thế , tập - những người mang các tước vị quý tộc cha truyền con nối ( công , hầu , bá ; tử , nam )
- Tất cả các quý tộc không thế tập những người được phong tước vì có công lao với đất nước Tước này không được truyền lại cho con - Các tổng giám mục
và giám mục các địa phận thuộc Giáo hội Anh : được gọi là các Thượng nghị sĩ tinh thần - Các thẩm phán Toà án phúc thẩm tối cao : được gọi là các Thượng nghị sĩ luật pháp Nhà nước không phải trả lương cho các thành viên Thượng viện nhưng phải trả chi phí cho các chuyến công tác và các lệ phí khác Năm
1994 , Thượng viện có 1.194 người Cơ cấu của Thượng viện tương ứng cho bốn loại trên là 773 - 374 - 26 - 21 Như vậy , quý tộc thế tập chiếm đa số Thành viên của Thượng viện là nghiễm nhiên , không cần qua dân bầu Chính
vì vậy , cơ cấu của Thượng viện hầu như không thay đổi trong nhiều năm Từ năm 1999 , do kết quả các tranh luận , Thượng viện có sự thay đổi lớn về cơ cấu Nghị viện Anh đã ra đạo luật hủy bỏ việc các quý tộc thế tập là thượng nghị sĩ đương nhiên Hiện tại , số này chỉ còn 92 người giữ ghế nốt nhiệm kỳ Tăng số lượng quý tộc không thể tập ( hiện tại là 607 ) Năm 2007 , cấu trúc tương ứng
là 92 - 607 - 26 - 28 ( 748 thượng nghị sĩ ) Chính vì các thượng nghị sĩ không phải lo lắng về tranh thủ phiếu bầu , họ dám tranh luận những vấn đề căn bản , phức tạp , chưa ngã ngũ mà các nhà chính trị hay né tránh Hơn nữa , chương trình nghị sự của họ cũng không bận rộn như Hạ viện nên họ có thể tranh luận các vấn đề này một cách sâu sắc hơn Thông thường , Thượng viện tránh đi đầu trực tiếp với Chính phủ , một phần bởi họ không thể cản được , phần nữa , điều
đó có thể đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của họ Trên thực tế , Cộng đảng Anh
đã có những vận động nhằm thay Thượng viện này bằng một Thượng viện mới ,
do dân bầu
2.2.4 Các ủy ban của Nghị viện
Hầu hết các công việc của Hạ viện và Thượng viện hiện nay được thực hiện thông qua các uỷ ban Các ủy ban này chính là nơi khảo sát kỹ lưỡng , thảo luận chi tiết về các công việc của Nghị viện Một ủy ban thông thường có từ 10 đến
50 thành viên là nghệ sĩ Có hai loại uỷ ban chính : 1 ) Ủy ban thường trực : chỉ
có ở Hạ viện Đây là các ủy ban quan trọng nhất , bao gồm cả ủy ban về ngân sách và tài chính Các ủy ban này có tính chuyên môn , chuyên xem xét kỹ và
đồ nghị sửa chữa các dự luật trong quá trình lập pháp : 2 ) Uỷ ban lựa chọn : Có
cả ở hai viện , được thành lập tùy thuộc vào tính chất công việc Ở Hạ viện , các