Giáo án hóa học 12 kì 2 năm học 2021 2022

Giáo án dạy môn hóa học lớp 12 học kì 2 đã được soạn tương đối đầy đủ chi tiết đến từng bài theo PPCT nhà trường, theo mẫu hướng dẫn của Bộ giáo dục và đào tạo. Giúp giáo viên tham khảo thuận lợi trong giảng dạy, không phải mất thời gian để soạn mà tập trung vào công việc khác, tiết kiệm được thời gian, tiền của cho giáo viên. Đây là tài liệu tham khảo rất bổ ích cho GV.

Trang 1

Chương 5: ĐẠI CƯƠNG VỀ KIM LOẠI

Bài 20: SỰ ĂN MÒN KIM LOẠI (Tiết 1)

Môn học/Hoạt động giáo dục: Hóa học; lớp: 12

Thời gian thực hiện: 01 tiết

I MỤC TIÊU.

1) Kiến thức:

- Biết ăn mòn kim loại là gì và các dạng ăn mòn kim loại

- Biết cách chống ăn mòn kim loại

2) Năng lực:

a) Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học;

- Năng lực giao tiếp và hợp tác;

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo;

b) Năng lực chuyên biệt:

- Năng lực nhận thức hóa học;

- Năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học;

- Năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU.

Hệ thống tranh ảnh, video mô phỏng Chuẩn bị bài ở nhà

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG.

a) Mục tiêu: Tạo tâm lý hứng thú khi bắt đầu bài học mới.

b) Nội dung: GV kiểm tra bài cũ, trình chiếu các hình ảnh về ăn mòn kim loại.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc kiến thức và tìm hiểu vấn đề liên quan.

d) Tổ chức thực hiện:

GV kiểm tra bài cũ - HS trình bày

GV trình chiếu những hình ảnh ăn mòn kim loại để dẫn dắt vào bài

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI.

Hoạt động 1: Khái niệm.

a) Mục tiêu: Biết khái niệm về ăn mòn kim loại.

b) Nội dung: HS làm việc với SGK.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc khái niệm ăn mòn kim loại.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- Vì sao kim loại hay hợp kim dễ bị ăn mòn? Bản

chất của ăn mòn kim loại là gì?

I KHÁI NIỆM.

Sự ăn mòn kim loại là sự phá hủy kim loại hoặchợp kim do tác dụng của các chất trong môi

Trang 2

- GV gợi ý để HS tự nêu ra khái niệm sự ăn mòn

kim loại và bản chất của sự ăn mòn kim loại

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS tìm hiểu SGK

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS trình bày nội dung

Bước 4: Kết luận nhận định:

GV nhận xét và kết luận

trường xung quanh

Hệ quả: Kim loại bị oxi hóa thành ion dương.

M  Mn+ + ne

Hoạt động 2: Các dạng ăn mòn - ăn mòn hóa học.

a) Mục tiêu: Biết khái niệm về ăn mòn hóa học.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc khái niệm ăn mòn hóa học.

GV nêu khái niệm về sự ăn mòn hóa học và lấy thí

dụ minh họa

HS tìm hiểu SGK

Hoạt động 3: Các dạng ăn mòn - ăn mòn điện hóa học.

a) Mục tiêu: Biết khái niệm về ăn mòn điện hóa học.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc khái niệm ăn mòn điện hóa học.

GV chiếu hình biểu diễn thí nghiệm ăn mòn điện

GV yêu cầu HS giải thích các hiện tượng

HS tìm hiểu SGK

- Điện cực dương (catot): ion H+ của dung dịch

H2SO4 nhận electron biến thành nguyên tử H rồithành phân tử H2 thoát ra: 2H+ + 2e  H2

 Ăn mòn điện hóa là quá trình oxi hóa – khử,

Trang 3

trong đó kim loại bị ăn mòn do tác dụng của dung dịch chất điện li và tạo nên dòng electron chuyển dời từ cực âm đến cực dương.

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP.

a) Mục tiêu: Luyện tập, củng cố kiến thức đã học trong bài.

b) Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.

c) Sản phẩm: HS vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các bài tập.

d) Tổ chức thực hiện: GV yêu cầu HS trả lời.

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG.

a) Mục tiêu: Luyện tập, vận dụng các kiến thức giải quyết các vấn đề thực tiễn.

c) Sản phẩm: Bài làm của HS, kỹ năng tính toán hóa học.

Trang 4

Bài 20: SỰ ĂN MÒN KIM LOẠI (Tiết 2)

I MỤC TIÊU.

- Biết ăn mòn kim loại là gì và các dạng ăn mòn kim loại

- Biết cách chống ăn mòn kim loại

2) Năng lực:

b) Nội dung: GV kiểm tra bài cũ.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc kiến thức và tìm hiểu vấn đề liên quan.

GV kiểm tra bài cũ - HS trình bày

Hoạt động 1: Cơ chế ăn mòn hợp kim sắt để trong không khí ẩm.

a) Mục tiêu: Biết cách giải thích sự ăn mòn trong không khí ẩm

c) Sản phẩm: HS nắm chắc khái niệm ăn mòn kim loại.

- GV treo bảng phụ về sự ăn mòn điện hóa học

của hợp kim sắt

b) Ăn mòn điện hóa học hợp kim sắt trong không khí ẩm:

Ví dụ: Sự ăn mòn gang trong không khí ẩm.

- Trong không khí ẩm, trên bề mặt của gang luôn

Trang 5

- GV dẫn dắt HS xét cơ chế của quá trình gỉ sắt

trong không khí ẩm

HS tìm hiểu SGK

có một lớp nước rất mỏng đã hòa tan O2 và khí

CO2, tạo thành dung dịch chất điện li

- Gang có thành phần chính là Fe và C cùng tiếpxúc với dung dịch đó tạo nên vô số các pin nhỏ màsắt là anot và cacbon là catot

Tại anot: Fe  Fe2+ + 2eCác electron được giải phóng chuyển dịch đếncatot

Tại catot: O2 + 2H2O + 4e  4OH−

Ion Fe2+ tan vào dung dịch chất điện li có hòa tankhí O2, Tại đây, ion Fe2+ tiếp tục bị oxi hóa, dướitác dụng của ion OH− tạo ra gỉ sắt có thành phầnchủ yếu là Fe2O3.nH2O

Hoạt động 2: Điều kiện xảy ra sự ăn mòn điện hóa học.

a) Mục tiêu: Biết điều kiện xảy ra ăn mòn điện hóa học.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc kiến thức.

Từ thí nghiệm về quá trình ăn mòn điện hóa học,

em hãy cho biết các điều kiện để quá trình ăn mòn

điện hóa xảy ra?

- GV lưu ý HS là quá trình ăn mòn điện hóa chỉ

xảy ra khi thỏa mãn đồng thời cả 3 điều kiện trên,

nếu thiếu 1 trong 3 điều kiện trên thì quá trình ăn

mòn điện hóa sẽ không xảy ra

HS tìm hiểu SGK

c) Điều kiện xảy ra sự ăn mòn điện hóa học:

- Các điện cực phải khác nhau về bản chất

Hoạt động 3: Chống ăn mòn kim loại - bảo vệ bề mặt.

a) Mục tiêu: Biết các phương pháp chống ăn mòn kim loại.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc và giải thích được các phương pháp chống ăn mòn kim loại.

- GV giới thiệu nguyên tắc của phương pháp bảo

vệ bề mặt

- HS lấy ví dụ về các đồ dùng làm bằng kim loại

được bảo vệ bằng phương pháp bề mặt

HS tìm hiểu SGK

III CHỐNG ĂN MÒN KIM LOẠI.

Trang 6

Hoạt động 4: Chống ăn mòn kim loại - bảo vệ điện hóa.

a) Mục tiêu: Biết các phương pháp chống ăn mòn kim loại.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc và giải thích được các phương pháp chống ăn mòn kim loại.

- GV giới thiệu nguyên tắc của phương pháp điện

hóa

- Bản chất của phương pháp điện hóa là gì?

HS tìm hiểu SGK

2) Phương pháp điện hóa:

Nối kim loại cần bảo vệ với một kim loại hoạtđộng hơn để tạo thành pin điện hóa và kim loạihoạt động hơn sẽ bị ăn mòn, kim loại kia được bảovệ

Ví dụ: Bảo vệ vỏ tàu biển làm bằng thép bằng

cách gán vào mặt ngoài của vỏ tàu (phần chìmdưới nước) những khối Zn, kết quả là Zn bị nướcbiển ăn mòn thay cho thép

Câu 1 Trong hai trường hợp sau đây, trường hợp nào vỏ tàu được bảo vệ Giải thích.

- Vỏ tàu thép được nối với thanh kẽm.

- Vỏ tàu thép được nối với thanh đồng.

Câu 2 Cho lá sắt vào

Nêu hiện tượng xảy ra, giải thích và viết PTHH của các phản ứng xảy ra trong mỗi trường hợp

Trang 7

Bài 21: ĐIỀU CHẾ KIM LOẠI

I MỤC TIÊU.

- Hiểu nguyên tắc điều chế kim loại

- Biết các phương pháp điều ché kim loại

2) Năng lực:

b) Nội dung: GV trình chiếu tranh ảnh liên quan đến kim loại.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc kiến thức liên quan.

GV trình chiếu các hình ảnh liên quan đến điều chế kim loại, dẫn dắt HS vào nội dung bài học

Hoạt động 1: Nguyên tắc.

a) Mục tiêu: Hiểu nguyên tắc điều chế kim loại.

- Trong tự nhiên, ngoài vàng và platin có ở trạng

thái tự do, hầu hết các kim loại còn lại đều tồn tại

I NGUYÊN TẮC.

Khử ion kim loại thành nguyên tử

Mn+ + ne  M

Trang 8

ở trạng thái nào?

- Muốn điều chế kim loại ta phải làm gì?

- Nêu nguyên tắc chung của điều chế kim loại?

Hoạt động 2: Phương pháp nhiệt luyện.

a) Mục tiêu: Biết nguyên tắc của phương pháp nhiệt luyện.

b) Nội dung: HS lắng nghe, làm việc với SGK.

- GV giới thiệu phương pháp nhiệt luyện

- GV yêu cầu HS viết PTHH điều chế Cu và Fe

bằng phương pháp nhiệt luyện sau:

1) Phương pháp nhiệt luyện:

- Nguyên tắc: Khử ion kim loại trong hợp chất ở

nhiệt độ cao bằng các chất khử như C, CO, H2

hoặc các kim loại hoạt động

- Phạm vi áp dụng: Sản xuất các kim loại có tính

khử trung bình (Zn, Fe, Sn, Pb,…) trong côngnghiệp

- Ví dụ:

PbO + H2  Pb + H2O

Fe2O3 + 3CO  2Fe + 3CO2

Hoạt động 3: Phương pháp thủy luyện.

a) Mục tiêu: Biết nguyên tắc của phương pháp thủy luyện.

- GV giới thiệu phương pháp thủy luyện

- GV biểu diễn thí nghiệm Fe + dd CuSO4 và yêu

cầu HS viết PTHH của phản ứng

Hoạt động 4: Phương pháp điện phân nóng chảy.

a) Mục tiêu: Biết nguyên tắc của phương pháp điện phân nóng chảy.

Trang 9

- Những kim loại có độ hoạt động hóa học như thế

nào phải điều chế bằng phương pháp điện phân

nóng chảy? Chúng đứng ở vị trí nào trong dãy

hoạt động hóa học của kim loại?

3) Phương pháp điện phân

a) Điện phân hợp chất nóng chảy:

- Nguyên tắc: Khử các ion kim loại bằng dòng

điện bằng cách điện phân nóng chảy hợp chất củakim loại

- Phạm vi áp dụng: Điều chế các kim loại hoạt

động hóa học mạnh như K, Na, Ca, Mg, Al

Ví dụ 1: Điện phân Al2O3 nóng chảy để điều chếAl

K (-) Al2O3 A (+)

2-Al3+ + 3e Al 2O2- O2 + 4e2Al2O3  ®pnc 4Al + 3O2

Ví dụ 2: Điện phân MgCl2 nóng chảy để điều chếMg

Hoạt động 5: Phương pháp điện phân dung dịch.

a) Mục tiêu: Biết nguyên tắc của phương pháp điện phân dung dịch.

- Những kim loại có độ hoạt động hóa học như thế

nào phải điều chế bằng phương pháp điện phân

dung dịch? Chúng đứng ở vị trí nào trong dãy hoạt

động hóa học của kim loại?

b) Điện phân dung dịch:

- Nguyên tắc: Điện phân dung dịch muối của kim

loại

- Phạm vi áp dụng: Điều chế các kim loại có độ

hoạt động hóa học trung bình hoặc yếu

Ví dụ: Điện phân dung dịch CuCl2 để điều chế kimloại Cu

Cu 2+ , H2O Cl - , H2O

Cu 2+ + 2e Cu Cl2 + 2e

CuCl2(H2O)

2Cl

-CuCl2 ñpdd Cu + Cl2

Hoạt động 6: Định luật Faraday.

a) Mục tiêu: Biết công thức định luật Faraday.

GV giới thiệu công thức Farađây dùng để tính

lượng chất thu được ở các điện cực và giải thích

các kí hiệu có trong công thức

HS tìm hiểu SGK

Trang 10

HS trình bày

GV nhận xét, bổ sung

c) Tính lượng chất thu được ở các điện cực:

Dựa vào công thức Fa-ra-đây: m A.I.t

n.F

trong đó:

m: Khối lượng chất thu được ở điện cực (g).A: Khối lượng mol nguyên tử của chất thu được ởđiện cực

n: Số electron mà nguyên tử hoặc ion đã cho hoặcnhận

I: Cường độ dòng điện (ampe)

t: Thời gian điện phân (giây)

F: Hằng số Farađây (F = 96.500)

Trang 11

Bài 23: LUYỆN TẬP:

ĐIỀU CHẾ KIM LOẠI

I MỤC TIÊU.

- Củng cố kiến thức về điều chế kim loại và ăn mòn kim loại

- Rèn kĩ năng giải bài tập dạng kim loại mạnh khử ion của kim loại yếu hơn trong dung dịch

2) Năng lực:

Hệ thống câu hỏi và bài tập Chuẩn bị bài ở nhà

a) Mục tiêu: Tao tâm thế hứng khởi khi bắt đầu học bài học mới.

GV đặt câu hỏi liên quan đến việc dẫn dắt bài học

HS trình bày câu trả lời

Hoạt động 1: Kiến thức cần nhớ.

a) Mục tiêu: Củng cố kiến thức về điều chế kim loại và sự ăn mòn kim loại.

b) Nội dung: HS làm việc với SGK, làm việc nhóm.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc kiến thức về điều chế kim loại và sự ăn mòn kim loại.

GV giao nhiệm vụ cho HS chuẩn bị ở nhà các nội

dung kiến thức

I KIẾN THỨC CẦN NHỚ.

(theo nội dung SGK trang 102)

Trang 12

HS làm việc theo nhóm

HS cử đại diện lên bảng trình bày

Hoạt động 2: Bài tập.

a) Mục tiêu: Rèn kĩ năng giải bài tập hóa học.

c) Sản phẩm: HS được rèn luyện kĩ năng giải bài tập.

GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu bài tập

HS hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm

HS cử đại diện lên bảng trình bày bài làm

PHIẾU BÀI TẬP Câu 1: Bằng những phương pháp nào có thể điều chế được Ag từ dung dịch AgNO3, điều chế Mg từ

Câu 2: Ngâm một vật bằng đồng có khối lượng 10 gam trong 250 gam dung dịch AgNO3 4% Khi lấy

a) Viết phương trình hóa học của phản ứng và cho biết vai trò của các chất tham gia phản ứng

b) Xác định khối lượng của vật sau phản ứng

Câu 3: Để khử hoàn toàn 23,2 gam một oxit kim loại, cần dùng 8,96 lít H2 (đktc) Kim loại đó là

Câu 4: Cho 9,6 gam bột kim loại M vào 500 ml dung dịch HCl 1M, khi phản ứng kết thúc thu được

Câu 5: Điện phân nóng chảy muối clorua của kim loại M Ở catot thu được 6 gam kim loại và ở anot

có 3,36 lít khí (đktc) thoát ra Muối clorua đó là

Trang 13

Bài 23: LUYỆN TẬP:

SỰ ĂN MÒN KIM LOẠI

I MỤC TIÊU.

- Củng cố kiến thức về điều chế kim loại và ăn mòn kim loại

- Rèn kĩ năng giải bài tập dạng kim loại mạnh khử ion của kim loại yếu hơn trong dung dịch

2) Năng lực:

a) Mục tiêu: Tao tâm thế hứng khởi khi bắt đầu học bài học mới.

GV đặt câu hỏi liên quan đến việc dẫn dắt bài học

HS trình bày câu trả lời

Hoạt động 1: Kiến thức cần nhớ.

a) Mục tiêu: Củng cố kiến thức về điều chế kim loại và sự ăn mòn kim loại.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc kiến thức về điều chế kim loại và sự ăn mòn kim loại.

GV giao nhiệm vụ cho HS chuẩn bị ở nhà các nội

dung kiến thức

(theo nội dung SGK trang 102)

Trang 14

HS làm việc theo nhóm

HS cử đại diện lên bảng trình bày

a) Mục tiêu: Rèn kĩ năng giải bài tập hóa học.

c) Sản phẩm: HS được rèn luyện kĩ năng giải bài tập.

GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu bài tập

HS hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm

HS cử đại diện lên bảng trình bày bài làm

PHIẾU BÀI TẬP Câu 1: Sự ăn mòn kim loại không phải là

A sự khử kim loại 

B sự oxi hóa kim loại

C sự phá hủy kim loại hoặc hợp kim do tác dụng của các chất trong môi trường

D sự biến đơn chất kim loại thành hợp chất

Câu 2: Đinh sắt bị ăn mòn nhanh nhất trong trường hợp nào sau đây?

A Ngâm trong dung dịch HCl

Câu 3: Sắt tây là sắt tráng thiếc Nếu lớp thiếc bị xước sâu tới lớp sắt thì kim loại bị ăn mòn trước là

Câu 4: Sau một ngày lao động, người ta phải làm vệ sinh bề mặt kim loại của các thiết bị máy móc,

dụng cụ lao động Việc làm này có mục đích chính là gì ?

Câu 5: Một số hóa chất được để trên ngăn tủ có khung làm bằng kim loại Sau một thời gian, người ta

thấy khung kim loại bị gỉ Hóa chất nào sau đây có khả năng gây ra hiện tượng trên?

Câu 6: Sự phá hủy kim loại hay hợp kim do kim loại tác dụng trực tiếp với các chất oxi hóa trong môi

trường được gọi là

Câu 7: Khi điều chế H2 từ Zn và dung dịch H2SO4 loãng, nếu thêm một vài giọt dung dịch CuSO4 vào

Câu 8: Ngâm 9 gam hợp kim Cu – Zn trong dung dịch HCl dư thu được 896 ml H2 (đktc) Xác định %khối lượng của hợp kim

Trang 15

Trang 16

Bài 24: THỰC HÀNH TÍNH CHẤT, ĐIỀU CHẾ KIM LOẠI, SỰ ĂN MÒN KIM LOẠI

I MỤC TIÊU.

- Hiểu và giải thích được các hiện tượng xảy ra trong các thí nghiệm

- Rèn kỹ năng thực hành: lấy hóa chất vào ống nghiệm, đun nóng, quan sát hiện tượng

2) Năng lực:

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- Dụng cụ: Ống nghiệm, giá để ống nghiệm, đèn

cồn, kéo, dũa hoặc giấy giáp

- Hóa chất: Kim loại: Na, Mg, Fe (đinh sắt nhỏ

hoặc dây sắt); Dung dịch: HCl H2SO4, CuSO4

Chuẩn bị bài ở nhà

a) Mục tiêu: Tạo tâm lý hứng thú khi bắt đầu học bài mới.

b) Nội dung: GV kiểm tra bài cũ, dẫn dắt vấn đề.

c) Sản phẩm: HS nhận thức được vấn đề liên quan.

GV kiểm tra bài cũ, dẫn dắt vào vấn đề liên quan; nêu mục đích, yêu cầu của bài thực hành

Hoạt động 1: Thí nghiệm 1: Dãy điện hóa của kim loại.

a) Mục tiêu: Dãy điện hóa của kim loại.

b) Nội dung: HS thao tác thực hành theo SGK.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc, khắc sâu kiến thức về dãy điện hóa.

Yêu cầu HS tiến hành hướng dẫn của SGK

Trang 17

HS thực hành theo nhóm

HS trình bày kết quả thí nghiệm

Bước 4: Kết luận, nhận định:

GV nhận xét, kết luận

Hoạt động 2: Thí nghiệm 2: Điều chế kim loại bằng cách dùng kim loại mạnh khử ion kim loại trong dung dịch.

a) Mục tiêu: Điều chế kim loại bằng phương pháp thủy luyện.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc, khắc sâu kiến thức về điều chế kim loại.

Hoạt động 3: Thí nghiệm 3: Ăn mòn điện hóa học.

a) Mục tiêu: Sự ăn mòn điện hóa học.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc, khắc sâu kiến thức về sự ăn mòn kim loại.

Trang 18

Chương 6: KIM LOẠI KIỀM, KIM LOẠI KIỀM THỔ, NHÔMBài 25: KIM LOẠI KIỀM VÀ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA KIM LOẠI KIỀM

- Bảng tuần hoàn, bảng phụ ghi một số tính chất

vật lí của kim loại kiềm Máy chiếu

- Dụng cụ, hóa chất: Na kim loại, bình khí O2 và

bình khí Cl2, nước, dao

Chuẩn bị bài ở nhà

b) Nội dung: HS xem một số hình ảnh về kim loại kiềm.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc vấn đề liên quan.

d) Tổ chức thực hiện: GV trình chiếu một số hình ảnh của kim loại kiềm và hợp chất của kim loại

kiềm, rồi dẫn dắt vào bài học

Hoạt động 1: Vị trí trong bảng tuần hoàn, cấu hình electron nguyên tử.

a) Mục tiêu: Biết vị trí, viết được cấu hình electron nguyên tử kim loại kiềm.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc kiến thức về vị trí và cấu hình electron nguyên tử kim loại kiềm.

GV dùng bảng HTTH và yêu cầu HS tự tìm hiểu

Trang 19

vị trí của nhóm IA và cấu hình electron nguyên tử

của các nguyên tố nhóm IA

HS quan sát bảng tuần hoàn, xác định vị trí và viết

cấu hình electron nguyên tử

Hoạt động 2: Tính chất vật lí.

a) Mục tiêu: Biết tính chất vật lí của kim loại kiềm.

- GV dùng dao cắt một mẫu nhỏ kim loại Na

- GV giải thích các nguyên nhân gây nên những

tính chất vật lí chung của các kim loại kiềm

- Yêu cầu HS tìm hiểu thêm các thông số vật lí

trong SGK

HS quan sát, đồng thời tìm hiểu SGK

HS trình bày

II TÍNH CHẤT VẬT LÍ

- Màu trắng bạc và có ánh kim, dẫn điện tốt, nhiệt

độ nóng chảy và nhiệt độ sôi thấp, khối lượngriêng nhỏ, độ cứng thấp

- Nguyên nhân: Kim loại kiềm có cấu trúc mạngtinh thể lập phương tâm khối, cấu trúc tương đốirỗng Mặt khác, trong tinh thể các nguyên tử vàion liên kết với nhau bằng liên kết kim loại yếu

Hoạt động 3: Tính chất hóa học - Tác dụng với phi kim.

a) Mục tiêu: Biết tính chất hóa học của kim loại kiềm.

Hãy dự đoán tính chất hóa học chung của các kim

loại kiềm

Yêu cầu HS viết phương trình hóa học giữa Na, K

với oxi, với clo

1) Tác dụng với phi kim:

Các nguyên tử kim loại kiềm có năng lượng ionhóa nhỏ, vì vậy kim loại kiềm có tính khử rấtmạnh Tính khử tăng dần từ Li → Cs

M  M+ + 1eTrong các hợp chất, các kim loại kiềm có số oxihóa +1

Hoạt động 4: Tính chất hóa học - Tác dụng với axit.

Trang 20

Yêu cầu HS tìm hiểu trong SGK

GV lưu ý về sản phẩm của phản ứng

Yêu cầu HS viết PTHH

Hoạt động 5: Tính chất hóa học - Tác dụng với nước.

Yêu cầu HS tìm hiểu trong SGK, viết PTHH

Natri bị nóng chảy và chạy trên mặt nước

Kali tự bùng cháy

Rubiđi và xesi phản ứng mãnh liệt

 Do tác dụng mãnh liệt với oxi không khí, vớinước nên Kim loại kiềm được bảo quản ngâmtrong dầu hỏa

Hoạt động 6: Ưng dụng - Trạng thái tự nhiên.

a) Mục tiêu: Biết được một số ứng dụng và trạng thái tự nhiên của kim loại kiềm.

- Cs được dùng làm tế bào quang điện

2) Trạng thái thiên nhiên:

Tồn tại ở dạng hợp chất: NaCl (nước biển), một sốhợp chất của kim loại kiềm ở dạng silicat vàaluminat có ở trong đất

Hoạt động 7: Điều chế.

a) Mục tiêu: Biết được cách điều chế kim loại kiềm.

Trang 21

Trang 22

Chương 6: KIM LOẠI KIỀM, KIM LOẠI KIỀM THỔ, NHÔM

Bài 26: KIM LOẠI KIỀM THỔ

VÀ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA KIM LOẠI KIỀM THỔ (Tiết 1)

I MỤC TIÊU.

- Biết vị trí của kim loại kiềm thổ trong bảng tuần hoàn, cấu tạo nguyên tử, tính chất vật lí, tính chấthóa học và phương pháp điều chế kim loại kiềm thổ

- Biết tính chất, ứng dụng của một số hợp chất quan trọng của kim loại kiềm thổ

- Biết thế nào là nước cứng, nguyên tắc và phương pháp làm mềm nước cứng

2) Năng lực:

Bảng tuần hoàn, tranh ảnh, video Chuẩn bị bài ở nhà

b) Nội dung: HS xem hình ảnh, tư liệu.

GV trình chiếu một số hình ảnh, tư liệu về ứng dụng của kim loại kiềm thổ và dẫn dắt vào bài

a) Mục tiêu: Biết vị trí và cấu hình electron nguyên tử của kim loại kiềm thổ.

b) Nội dung: HS làm việc với SGK, thảo luận nhóm.

Yêu cầu HS cho biết vị trí của KLKT và viết cấu

hình electron lớp ngoài cùng của chúng

Trang 23

HS lắng nghe câu hỏi và tìm hiểu theo SGK

HS trình bày kết quả

A KIM LOẠI KIỀM THỔ

I VỊ TRÍ TRONG BẢNG TUẦN HOÀN, CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ

- Kim loại kiềm thổ thuộc nhóm IIA của bảng tuầnhoàn, gồm các nguyên tố beri (Be), magie (Mg),canxi (Ca), stronti (Sr), bari (Ba) và Ra (Ra)

- Cấu hình electron lớp ngoài cùng là ns2 (n là sốthứ tự của lớp)

Be: [He] 2s2; Mg: [Ne] 3s2; Ca: [Ar] 4s2; Sr: [Kr] 5s2; Ba: [Xe] 6s2

Hoạt động 2: Tính chất vật lí.

a) Mục tiêu: Biết tính chất vật lí của kim loại kiềm thổ.

Nêu tính chất vật lí của KLKT?

Vì sao tính chất vật lí của các kim loại kiềm thổ

lại biến đổi không theo một quy luật nhất định

giống như kim loại kiềm?

- Khối lượng riêng nhỏ, nhẹ hơn nhôm (trừ Ba)

Độ cứng cao hơn các kim loại kiềm nhưng vẫntương đối mềm

Hoạt động 3: Tính chất hóa học.

a) Mục tiêu: Biết tính chất hóa học của kim loại kiềm thổ.

Từ cấu hình electron nguyên tử của các kim loại

kiềm thổ, hãy dự đoán về tính chất hóa học của

các kim loại kiềm thổ? Viết sơ đồ

Trang 24

a) Mục tiêu: Hiểu phản ứng của phi kim với kim loại kiềm thổ.

Yêu cầu HS viết PTHH: Mg + O2 

Xác định SOXH của các nguyên tố trước và sau

phản ứng

1) Tác dụng với phi kim:

Kim loại kiềm thổ khử các nguyên tử phi kimthành ion âm

Hoạt động 5: Tác dụng với axit.

a) Mục tiêu: Hiểu phản ứng của dung dịch axit với kim loại kiềm thổ.

GV phân loại axit:

2) Tác dụng với axit:

a) Với axit HCl, H 2 SO 4 loãng:

Kim loại kiềm khử mạnh ion H+ trong dung dịchHCl, H2SO4 loãng thành khí H2

Mg + 2HCl  MgCl2 + H2

b) Với axit HNO 3 , H 2 SO 4 đặc:

Kim loại kiềm thổ khử N+5 trong HNO3 loãngxuống N-3; S+6 trong H2SO4 đặc xuống S-2

4Mg +10HNO3 4Mg(NO3)2 + NH4NO3 + 3H2O4Mg + 5H2SO4  4MgSO4 + H2S + 4H2O

Hoạt động 6: Tác dụng với nước.

a) Mục tiêu: Hiểu phản ứng của nước với kim loại kiềm thổ.

GV lưu ý: ở điều kiện thường:

- Be không phản ứng với nước

- Mg phản ứng rất chậm

- Các KLKT còn lại phản ứng dễ dàng, tạo dung

dịch kiềm và giải phóng H2

Yêu cầu HS viết PTHH: Ca + H2O 

Trang 25

HS lắng nghe câu hỏi và tìm hiểu theo SGK.

Trang 26

Bài 26: KIM LOẠI KIỀM THỔ

VÀ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA KIM LOẠI KIỀM THỔ (Tiết 2)

I MỤC TIÊU.

- Biết vị trí của kim loại kiềm thổ trong bảng tuần hoàn, cấu tạo nguyên tử, tính chất vật lí, tính chấthóa học và phương pháp điều chế kim loại kiềm thổ

- Biết tính chất, ứng dụng của một số hợp chất quan trọng của kim loại kiềm thổ

- Biết thế nào là nước cứng, nguyên tắc và phương pháp làm mềm nước cứng

2) Năng lực:

Bảng tuần hoàn, tranh ảnh, video Chuẩn bị bài ở nhà

GV yêu cầu HS trình bày: Tính chất hóa học của kim loại kiềm thổ? Cho ví dụ minh họa

Hoạt động 1: Canxi hiđroxit.

a) Mục tiêu: Biết cấu tạo, tính chất, ứng dụng của canxi hiđroxit.

GV giới thiệu thêm một số tính chất của Ca(OH)2

mà HS chưa biết

Trang 27

GV biểu diễn thí nghiệm sục khí CO2 từ từ đến dư

vào dung dịch Ca(OH)2

- Ca(OH)2 còn gọi là vôi tôi, là chất rắn màu trắng,

ít tan trong nước Nước vôi là dung dịch Ca(OH)2

Hoạt động 2: Canxi cacbonat.

a) Mục tiêu: Biết cấu tạo, tính chất, ứng dụng của canxi cacbonat.

GV hướng dẫn HS dựa vào phản ứng phân hủy

Ca(HCO3)2 để giải thích các hiện tượng trong tự

nhiên như cặn trong nước đun nước, thạch nhũ

trong các hang động,

Hoạt động 3: Canxi sunfat.

a) Mục tiêu: Biết cấu tạo, tính chất, ứng dụng của canxi sunfat.

GV giới thiệu về thạch cao sống, thạch cao nung

yêu cầu HS cho biết những tính chất và ứng dụng

của CaSO4

Bổ sung những ứng dụng của CaSO4 mà HS chưa

biết

- Thạch cao khan là CaSO4:CaSO4.2H2O 350 C o

   CaSO4 + 2H2Othạch cao sống thạch cao khan

Hoạt động 4: Nước cứng.

a) Mục tiêu: Biết khái niệm nước cứng.

Trang 28

- Nước có vai trò như thế nào đối với đời sống con

người và sản xuất?

- Nước sinh hoạt hàng ngày lấy từ đâu? Là nguồn

nước gì?

- Thông báo: Nước tự nhiên lấy từ sông suối, ao

hồ, nước ngầm là nước cứng, vậy nước cứng là

gì? Nước mềm là gì? Lấy ví dụ

C NƯỚC CỨNG 1) Khái niệm:

- Nước chứa nhiều ion Ca2+ và Mg2+ được gọi lànước cứng

- Nước chứa ít hoặc không chứa các ion Mg2+ và

Ca2+ được gọi là nước mềm

Hoạt động 5: Phân loại nước cứng.

a) Mục tiêu: Hiểu cách phân loại nước cứng.

Em hãy cho biết cơ sở của việc phân loại tính

cứng là gì? Vì sao gọi là tính cứng tạm thời? Tính

cứng vĩnh cửu?

b) Tính cứng vĩnh cửu: Gây nên bởi các muốisunfat, clorua của canxi và magie Khi đun sôi,các muối này không bị phân hủy

c) Tính cứng toàn phần: Gồm cả tính cứng tạm

thời và tính cứng vĩnh cửu

Hoạt động 6: Tác hại của nước cứng.

a) Mục tiêu: Biết tác hại của nước cứng.

Trong thực tế em đã biết những tác hại nào của

nước cứng?

- Các ống dẫn nước cứng lâu ngày có thể bị đóngcặn, làm giảm lưu lượng của nước

- Quần áo giặt bằng nước cứng thì xà phòngkhông ra bọt, tốn xà phòng và làm áo quần mauchóng hư hỏng do những kết tủa khó tan bám vàoquần áo

- Pha trà bằng nước cứng sẽ làm giảm hương vị

Trang 29

của trà Nấu ăn bằng nước cứng sẽ làm thực phẩm lâu chín và giảm mùi vị.

Hoạt động 7: Cách làm mềm nước cứng.

a) Mục tiêu: Biết cách làm mềm nước cứng.

- Đặt vấn đề: Như chúng ta đã biết nước cứng có

chứa các ion Ca2+, Mg2+, vậy theo các em nguyên

tắc để làm mềm nước cứng là gì?

- Nước cứng tạm thời có chứa những muối nào?

khi đun nóng thì có những phản ứng hóa học nào

xảy ra?

- Có thể dùng nước vôi trong vừa đủ để trung hòa

muối axit tành muối trung hoà không tan, lọc bỏ

chất không tan được nước mềm

- Khi cho dung dịch Na2CO3, Na3PO4 vào nước

cứng tạm thời hoặc vĩnh cửu thì có hiện tượng gì

xảy ra? Viết phản ứng dưới dạng ion

- Đặt vấn đề: Dựa trên khả năng có thể trao đổi

ion của một số chất cao phân tử tự nhiên hoặc

nhân tạo người ta có phương pháp trao đổi ion

- Phương pháp trao đổi ion có thể làm mất những

loại tính cứng nào?

b) Phương pháp trao đổi ion:

- Dùng các vật liệu polime có khả năng trao đổiion, gọi chung là nhựa cationit Khi đi qua cột cóchứa chất trao đổi ion, các ion Ca2+ và Mg2+ cótrong nước cứng đi vào các lỗ trống trong cấu trúcpolime, thế chỗ cho các ion Na+ hoặc H+ củacationit đã đi vào dung dịch

- Các zeolit là các vật liệu trao đổi ion vô cơ cũngđược dùng để làm mềm nước

Hoạt động 8: Nhận biết ion Ca 2+ , Mg 2+ trong dung dịch.

a) Mục tiêu: Biết cách nhận biết ion Ca2+, Mg2+ trong dung dịch

Yêu cầu HS nghiên cứu SGK.

4) Nhận biết ion Ca 2+ , Mg 2+ trong dung dịch:

- Thuốc thử: dung dịch muối CO32- và khí CO2

- Hiện tượng: Có kết tủa, sau đó kết tủa bị hòa tantrở lại

- Phương trình phản ứng:

Ca2+ + CO32-  CaCO3CaCO3 + CO2 + H2O  Ca(HCO3)2 (tan)

Mg2+ + CO32-  MgCO3MgCO3 + CO2 + H2O  Mg(HCO3)2 (tan)

Trang 30

BÀI TẬP Câu 1: Trong một cốc nước có chứa 0,01 mol Na+, 0,02 mol Ca2+, 0,01 mol Mg2+, 0,05 mol HCO3−,

Câu 2 Có thể dùng chất nào sau đây để làm mềm nước có tính cứng tạm thời?

Câu 3 Anion gốc axit nào sau đây có thể làm mềm nước cứng?

Trang 31

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM (Tiết 1)

- Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, tranh

b) Nội dung: HS xem các hình ảnh.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc các vấn đề kiến thức liên quan đến bài học.

d) Tổ chức thực hiện: GV trình chiếu một số hình ảnh và dẫn dắt vấn đề liên quan.

a) Mục tiêu: Biết vị trí trong bảng tuần hoàn, biết cấu hình electron nguyên tử.

GV dùng bảng tuần hoàn và cho HS xác định vị trí

của Al trong bảng tuần hoàn

A NHÔM.

I VỊ TRÍ TRONG BẢNG TUẦN HOÀN, CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ.

Trang 32

Yêu cầu HS nghiên cứu SGK

a) Mục tiêu: Biết tính khử mạnh của nhôm.

Cho biết vị trí cặp oxi hóa khử của nhôm trong

dãy điện hóa, từ đó xác định tính chất hóa học của

Hoạt động 4: Tác dụng với phi kim.

a) Mục tiêu: Hiểu phản ứng của nhôm với phi kim.

GV thông tin phản ứng của nhôm với Cl2 và O2

Yêu cầu HS viết PTHH xảy ra

Trang 33

Hoạt động 5: Tác dụng với axit.

a) Mục tiêu: Hiểu phản ứng của nhôm với axit.

GV làm thí nghiệm với axit HCl, H2SO4 đặc,

- Tác dụng mạnh với dung dịch HNO3 loãng,HNO3 đặc, nóng và H2SO4 đặc, nóng

Al + 4HNO3   Al(NO3)3 + NO + 2H2O2Al + 6H2SO4 đặc, nóng   Al2(SO4)3 +3SO2 + 6H2O

- Nhôm bị thụ động hóa bởi dung dịch HNO3 đặc,nguội hoặc H2SO4 đặc nguội

Hoạt động 6: Tác dụng với oxit kim loại.

a) Mục tiêu: Hiểu phản ứng của nhôm với oxit kim loại.

GV thông tin và yêu cầu HS viết PTHH

3) Tác dụng với oxit kim loại:

Al có thể khử một số oxit kim loại ở nhiệt độ cao,gọi là phản ứng nhiệt nhôm

2Al + Fe2O3   Alto 2O3 + 2Fe

Hoạt động 6: Tác dụng với nước.

a) Mục tiêu: Hiểu phản ứng của nhôm với nước.

Vì sao các vật dụng làm bằng Al lại rất bền vững

trong không khí ở nhiệt độ thường?

GV biểu diễn thí nghiệm Al mọc lông tơ

2Al + 6H2O  2Al(OH)3 + 3H2

- Nhôm không phản ứng với nước dù ở nhiệt độcao là vì trên bề mặt của nhôm được phủ kín mộtlớp Al2O3 rất mỏng, bền và mịn, không cho nước

và khí thấm qua

Hoạt động 7: Tác dụng với dung dịch kiềm.

a) Mục tiêu: Hiểu phản ứng của nhôm với dung dịch kiềm.

Trang 34

GV giới thiệu và dẫn dắt HS viết PTHH của phản

ứng xảy ra khi cho kim loại Al tác dụng với dung

5) Tác dụng với dung dịch kiềm:

- Trước hết, lớp bảo vệ Al2O3 bị hòa tan trongdung dịch kiềm:

2Al + 2NaOH + 2H2O  2NaAlO2 + H2

Hoạt động 8: Ứng dụng và trạng thái thiên nhiên.

a) Mục tiêu: Biết một số ứng dụng và trạng thái thiên nhiên của nhôm.

Nêu ứng dụng và trạng thái thiên nhiên của nhôm

- Hỗn hợp tecmit (Al + FexOy) để thực hiện phảnứng nhiệt nhôm dùng hàn đường ray

2) Trạng thái thiên nhiên:

Đất sét (Al2O3.2SiO2.2H2O), mica(K2O.Al2O3.6SiO2), boxit (Al2O3.2H2O), criolit(3NaF.AlF3),

Hoạt động 9: Sản xuất nhôm.

a) Mục tiêu: Hiểu được nguyên tắc sản xuất nhôm.

- Vì sao trong công nghiệp để sản xuất Al người

ta lại sử dụng phương pháp điện phân nóng chảy

mà không sử dụng các phương pháp khác?

- Nguyên liệu được sử dụng để sản xuất Al là gì?

Nước ta có sẵn nguồn nguyên liệu đó hay không?

- GV giới thiệu sơ đồ điện phân Al2O3 nóng chảy

- Vì sao sau một thời gian điện phân, người ta phải

thay thế điện cực dương?

2) Điện phân nhôm oxit nóng chảy:

- Chuẩn bị chất điện li nóng chảy: Hòa tan Al2O3

trong criolit nóng chảy nhằm hạ nhiệt độ nóng

Trang 35

2Al2O3   criolit®pnc 4Al + 3O2

 Khí oxi ở nhiệt độ cao đã đốt cháy cực dương

là cacbon, sinh ra hỗn hợp khí CO và CO 2 Do vậy trong quá trình điện phân phải hạ thấp dần dần cực dương.

Trang 36

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM (Tiết 2)

- Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, tranh

c) Sản phẩm: HS nắm chắc các vấn đề kiến thức liên quan đến bài học.

d) Tổ chức thực hiện: GV kiểm tra bài cũ: Trình bày tính chất hóa học của nhôm

Hoạt động 1: Nhôm oxit.

a) Mục tiêu: Biết cấu tạo và tính chất của nhôm oxit.

Yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả lời:

- Tính chất vật lí

- Tính chất hóa học

Trang 37

- Ứng dụng.

Yêu cầu HS viết PTHH xảy ra

b) Tính chất hóa học: Là oxit lưỡng tính

- Tác dụng với dung dịch axit:

+ Tinh thể Al2O3 có lẫn tạp chất Fe2+, Fe3+ và Ti4+

ta có saphia dùng làm đồ trang sức

+ Bột nhôm oxit dùng trong công nghiệp sản xuấtchất xúc tác cho tổng hợp hữu cơ

Hoạt động 2: Nhôm hiđroxit.

a) Mục tiêu: Biết cấu tạo và tính chất của nhôm hiđroxit.

Chất rắn, màu trắng, kết tủa ở dạng keo

2) Tính chất hóa học: Là hiđroxit lưỡng tính.

- Tác dụng với dung dịch axit:

Al(OH)3 + 3HCl  AlCl3 + 3H2OAl(OH)3 + 3H+  Al3+ + 3H2O

- Tác dụng với dung dịch kiềm:

Al(OH)3 + NaOH  NaAlO2 + 2H2OAl(OH)3 + OH  AlO2 + 2H2O

Hoạt động 3: Nhôm sunfat.

a) Mục tiêu: Biết cấu tạo và tính chất của nhôm sunfat.

Trang 38

III NHÔM SUNFAT.

- Muối nhôm sunfat khan tan trong nước và làmdung dịch nóng lên do bị hiđrat hóa

- Phèn chua: K2SO4.Al2(SO4)3.24H2O hayKAl(SO4)2.12H2O được dùng trong ngành thuộc

da, công nghiệp giấy, chất cầm màu trong côngnghiệp nhuộm vải, chất làm trong nước,

- Phèn nhôm: M2SO4.Al2(SO4)3.24H2O (M+ là Na+;

Li+, NH4+)

Hoạt động 4: Cách nhận biết ion Al 3+ trong dung dịch.

a) Mục tiêu: Biết cách nhận biết ion Al3+ trong dung dịch

Trên sơ sở tính chất của một số hợp chất của

nhôm, theo em để chứng minh sự có mặt của ion

Al3+ trong một dung dịch nào đó thì ta có thể làm

Al3+ + 3OH  Al(OH)3Al(OH)3 + OH (dư)  AlO2 + 2H2O

Hoàn thành sơ đồ phản ứng: Al  AlCl 3  Al(OH) 3  NaAlO 2  Al(OH) 3  Al 2 O 3  Al.

Trang 39

Bài 28: LUYỆN TẬP TÍNH CHẤT CỦA KIM LOẠI KIỀM, KIM LOẠI KIỀM THỔ VÀ HỢP CHẤT CỦA CHÚNG

I MỤC TIÊU.

- Củng cố kiến thức về kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ và một số hợp chất quan trọng của chúng

- Rèn luyện kỹ năng giải bài tập về các kim loại trên và hợp chất của chúng

2) Năng lực:

b) Nội dung: HS tổng kết kiến thức.

GV dẫn dắt, hướng dẫn HS tổng kết kiến thức

Hoạt động 1: Kiến thức cần nắm vững.

a) Mục tiêu: Củng cố kiến thức về kim loại kiềm và kim loại kiềm thổ.

GV chia nhóm 4 nhóm HS, mỗi nhóm chuẩn bị

một nội dung theo SGK

HS chia nhóm và thực hiện nhiệm vụ

Trang 40

Đại diện HS trình bày.

a) Mục tiêu: Rèn kỹ năng giải bài toán hóa học.

GV yêu cầu HS hoàn thành các bài tập

HS chuẩn bị các bài tập

Đại diện HS trình bày

Bài 1: Hoàn thành PTHH của các phản ứng xảy ra theo sơ đồ sau đây?

Bài 2: Cho 3,04g hỗn hợp NaOH và KOH tác dụng với axit HCl thu được 4,15g hỗn hợp muối clorua.

Khối lượng mỗi hiđroxit trong hỗn hợp lần lượt là

Bài 3: Sục 6,72 lít CO2 (đkc) vào dung dịch có chứa 0,25 mol Ca(OH)2 Khối lượng kết tủa thu được là

Bài 4: Chất nào sau đây có thể làm mềm nước cứng có tính cứng vĩnh cửu?

Bài 5: Cho 28,1g hỗn hợp MgCO3 và BaCO3, trong đó MgCO3 chiếm a% khối lượng Cho hỗn hợp trên

được kết tủa B Tính a để kết tủa B thu được là lớn nhất

Bài 6: Cách nào sau đây thường được dùng để điều chế kim loại Ca?

C Dùng Al để khử CaO ở nhiệt độ cao

Bài 7: Sục a mol khí CO2 vào dung dịch Ca(OH)2 thu được 3g kết tủa Lọc tách kết tủa, dung dịch cònlại đem đun nóng lại thu được thêm 2g kết tủa nữa Giá trị của a là

Định dạng
Số trang	84
Dung lượng	1,21 MB
File đính kèm	Giáo án hóa học 12 kì 2 năm 2021- 2022.rar (251 KB)

Giáo án hóa học 12 kì 2 năm học 2021 2022

NHẬN BIẾT MỘT SỐ CHẤT KHÍ

NHẬN BIẾT MỘT SỐ CHẤT VƠ CƠ