Kh nang nh hng ca dang cao mc nc

; , N G vA PHAN BO cA ~N SAN HO KHU v e CAT BA, HAl PHONG __ 57 Nguyen Van Qu n Vien Tai ng yen va Moi truong Bid D~C DIEM rt r NHIEN, MOl TRUONG HAl PHONG vA DE XUAT NHUNG UNG Chit tich

Hoi thdo ' Anh huang c u bi en d6 i kh i h u dOLvoi su ph d t tr ien b i n vii n th a nn ph i ' H di Ph o g"

Ml)C Ll)C

TS Hoang Van Ki Ph6 Chi tich UBND thanh pho Hizi Phong

TS Nguyen Hiiu Ninh

Trung tam Nghien cuu, Giao due Moi truong va Phdt tridn (CERED)

BIEN DOl KHI HAu TO AN cAu vA AND HUONG DOl VOl VIET NAM 11

Trd~ Th~IC,isNguyen Tuong, Nguyen Van Thfmg, Trdn H6ng Thai Vien Khoa h9C Khi tuang Thuy van va Moi truong

NGHIEN ct r uxAY DlfNG IqCH BAN BIEN DOl KHI ~U, NU'OC BIEN DANG CHO

Nguyen Van Thfmg, Hoang Duc Cuong, Trdn Th¥c Vien Khoa h9C Khi tuong Thuy van va Moi truong

PGS TS Nguyen Dinh Hoe H(Ji Bao v¢ Thien nhien va Moi truong Viet Nam - VACNE

TS Nguyen Vii Thdng Nguyen Dinh Thudt Dai khi tuong thuy van Khu VlfCDong Bdc

KH \ NANG ANH HUONG CUA DANG CAO MlfC BIEN DEN MOl TRUONG VEN

TS Trdn Due Thanh Vien Tai n uyen va Mo! truong bid

Hl~N TR ; , N G vA PHAN BO cA ~N SAN HO KHU v e CAT BA, HAl PHONG 57

Nguyen Van Qu n Vien Tai ng yen va Moi truong Bid

D~C DIEM rt r NHIEN, MOl TRUONG HAl PHONG vA DE XUAT NHUNG UNG

Chit tich H(Ji BilOv Moi truong Hizi Phong

vAI T RO CU A R U NG NGAp MAN DOl VOl SU PHAT TRIEN BEN vUNG CUA

TS Vii Doan Thai Truong Dai h9C Hai Phong TV" D U Y C HI EN L UQC vA Q U Y HO~CH PHAT TRIEN vUNG VEN BIEN TRONG

PGS TS HaXudn Thon

ne« Cac Nguon luc Ven bidn

Li e :/ i¢p de Hoi K h oa h C va Ky thudt Hdi Phon g

TS Trim Due Thanh Vien Tai nguyen vaM6i truong bidn

Hoi thdo ' - A nh hu ng cu bien d6i khi hdu dOLvai SI/ phat trien ben viing thanh pho Hdi Pho g"

Dang cao mire bien (DCMB) la hien nrong co quy mo toan cftu, co lien quan

d~n su ftm len cua khi h~u trai dftt lam tan bang cue va bang vung nui cao va gian

n th~ tich cua mroc dai duo g S6 lieu cua 126 tram do tren toan cftu cho thay trong th~ ky qua mire mroc bien dang cao trung bin 1-1,5mmlnam Co nhieu noi, t6c do dang cao rmrc bien dat 3 - 4mmlnam n u New York (3,Ommlnam), Atlantic City (4,Omm/nam) [3] Gftn day, hoat dong cong nghiep co nguy co lam xuftt hien

hieu irng nha kinh, co th~ gay mire bien dang cao dQt bien 6 mire 0,2-1,4m trong

50 nam toi va 0,5-3, 5m trong 100 nam toi

Hai Phon~ la that;h ph6 Ian nhat o 'ven bo mroc ta, Hai phong co dien tich tv

nhien 1.507km ,dan so 1,88 trieu nguoi (2007), co 11quan huyen, trong do co hai huyen dao Cat Hai va Bach Long Vy, trong s6 15 quan, huyen quan h~ true ti~p

voi bien, tong s6 duong bo bien dai 125km C6 khoang gftn 40% dan s6 song tren dien tich 780km2 thuoc cac xa, quan, huyen sat bien Khu noi thanh duoc do thi

h a tren tram nam nam ngay can cira bi~n Nam Trieu Vi vay, Hai Phong la dia phirong chiu nhieu tac dong moi tnrong do anh huang cua dang cao mire bien

(DCMB) [8]

Tac dong cua DCMB d~n moi tnrong ven bo Hai Phong to Ian va nhieu mat,

n ung chua duoc nghien ciru chi ti~t va danh gia co h~ thong Bai viet nay trinh

bay nhtrng nhan thirc co ban, nhtrng danh gia buoc dftu v€ tac dong cua DCMB

d~n moi tnrong ven bo Hai Phong - mot loai tac dong gftn day diroc quan tam,

n img tai lieu can han che

2 KHAI QUAT VE BIENnor Mlfc BIEN TRONGQuA KHU

Qua k ir dao d n mire mroc bien khu V I , C Hai Pho g tro g pham vi gftn 2

van n arn q a d§ duoc nghien ciru [5,6,1 ] Bi~n b~t dftu t~n van luc dia van

khoan 17-18 nghin nam tnroc va x at phat nr dQ sau 100-120m, t6c dO luc dftu

kha Io , sau do cham dan 8~n khoan 11 nghin nam truce bo bien tien d~n dQ sau

60m.Vao khoang 8-7 nghin nam truce, bien d§ tran van phan ven bo va lam ng~p

vung v inh nam gitra Cat Ba va 86 So Thai gian 7-4 nghin nam truce la giai doan

Hoi t h o "A nh h ang cua b i e do ' i kh i hd u d Ol voi ph d t tr ien viing Th a nh p h O' H Ph n g"

Tir 2-1 nghin nam tnnrc la thai gian mire bien ha th~p nrong d5i va bo bi~n

trung binh 4,35mm/nam

3 1 Tii ng cu a ng n { ip /{I t d l J t t!v a vu n g dlit ven / )( J '

Ngap lut 6 Hai Ph n c6 n ieu ng yen nhan, d tac d ng cua con ng oi (cac

h di€u hoa giam hro g chira, h~ th ng cong thoat xuong cap, su k ep kin v n

cua

son d d~p de, d~p v.v.), do nhirn nhi~u don b~t thuo g v€ thai tiet, khi

hau (s5 ngay mira Ian keo dai tang) va do ca DCMB kern theo gia tang bien do

trieu va kha nang ket hQ'Pngap lut bAt thuong d mroc dan tro g bao

H(Ji t hd o " All h liu o g c ua bie n d tJ i kh i h u d o? v oi s u ' pl uu tr i e ' ll h ' l vi ai g tlianh ph o ' Hdi Ph o g "

So voi mire tri~u thap nhat, h~u hSt dien tich mat bang Hai Phong cao 2,3-5m, cac cum dan cir thuong t~p trung anoi cao 3-3,5m va mat bang do thi a n(>i thanh cao 4-4,5m Thuy tri~u a Hai Phong thuoc kiSu nhat trieu dSu, d(> 16'n thuy triSu

thuoc loai Ion a mroc ta, trung binh 3,Om, C1JCdai 4,18m, C1JCtiSu 1,75m Do d6n triSu trong cira song, mire mroc tren cac nhanh song co mire binh quan t6i da

4,1-4,2m, t6i da 4,5-5m khi co mira Iii trung ky triSu cirong Vi vay, trong di~u kien trieu dang cao binh thuong, hai phan ba d~t t1J nhien cua Hai Phong bi ngap mroc neu khong co h~ thong de song - biSn bao boc Bien d(>trieu cao aven bo con lam nang caa mire mroc ngam d ven noi thanh, hrong mire mroc ngarn 6n dinh ph6 bien a mire 1,6-2m voi dia hinh caa 2-3m, 2-2,4m voi dia hinh cao 3-3,5m va

2-2,8m voi dia hinh cao 3,5-4m Khi thuy trieu dang trang ngay, mire mroc ng~m cling dang cao theo va chi eon each mat d~t 10-30cm Khi co mua, hrong mroc chay th~m khong dang kS va tinh trang ngap lut xay ra trien mien, nh~t la akhu n(>i thanh [8] Mira 16'n trung ky trieu cuong thuong gay ngap lut tren mra ngay, tham chi vai ba ngay, voi mire ngap 0,3 - 0,5m tren cac dirong ph6 thap, d mot s6 duong ph6 thap ven song, nhieu khi mroc trieu cuong cling gay ngap lut mac du khong co mua M~y chuc nam qua, tinh trang ngap lut ngay cang tang Ngap lut cac khu dan

cir va do thj keo theo nhiSu hau qua tieu C1JC,gay a nhiSm moi tnrong song, tang

k a nang dich benh, lam hu hong duong xa va cac cong trinh xay dung, lam nay

sinh nhirng v~n dS phirc tap trong quy hoach, cai tao cac khu dan cu va do thi

• ' t ~I!W "

Anh 1 : TriSu 16'n, mroc dang trang baa

va DCMB gay ngap IVt tren dien rong

(anh b a a chi)

Anh 2: Ng~p lut sau mua tren duong pho Hai Phong se ng iern

trong ho n khi DCMB Nurre dang trong baa d~c biet n u hiern, nh~t la khi trung ky trieu cirong

va tang them nhiSu mire ngu hiSm ngap lut khi cong them bien d(> dang c a mire

nu oc bi~n Khoan 30 nam qua, co 50% s6 can baa gay nuoc dang nr 100cm t ro len, 30% gay mroc dang tir 150cm tro len va 11% gay nuoc dang tren 200cm [4]

Nurre dang trong baa co bien d(>C1JCdai 350 - 356cm duoc g i nhan trong can baa

DAN (1989) Can bao KATE gay mroc dang trung ky trieu cuong ngay 26/9/1955 gay tham hoa cho cu dan ven bi~n Hai Phong,

Hoi t h o " Anh h u n g c u bi e n d6i khi hdu do t va i su phat tr ie n b e n viin g thann ph o H d i Ph o g "

N€u mire mroc bien dang cao nhir du bao, tinh trang ngap lut & cac vung do thi va nong than khi mira Ian tro thanh thuong xuyen, c~n lien t\1Cborn thoat mroc qua h~ thong de bao v~ kien c6 Khi xay ra SlJ c6 va de song va bien, ngap lut sau tren dien rong se het sire nguy hiem cho tinh mang va tai san

k i n" Iiven bir

X6i sat bo bien la hien nrong ph6 bien & ven bien Hai Phong, k€ ca & bo cac dao va nhieu dean bo nam sau phia trong cac cira song [6] X6i 16'cac doan bo dao Cat Hai da: tro thanh di€n hinh ca mroc T6ng s6 chieu dai dirong bo bien Hai Phong bi xoi 1&16,1 km, t6c dQ trung binh 5,4m1nam tren t6ng s6 125 km duong

bo bien, chiem t6ng s6 23,0%

Cirong dQ x6i sat bo bi€n Hai Phong duoc chia lam 4 cfrp [9]: yeu (0 - 2,5

m/nam); trung binh (2,5 - 5 m/nam); manh (5 - 10 m/nam) va rfrt manh (tren 10

m/nam) Cac doan bo x6i sat dt manh la Cat Hai va Bang La tnroc 1965, t6c dQ ClJCdai dat toi 25 m/nam Danh gia chung nhieu nam, cac doan bo xoi 16'trung binh manh va rfrt manh la Cat Hai, Bang La - Dai Hop, cac doan bo x6i 16'trung binh manh g6m Duong 14, Dinh Vii, Phu Long Cac doan bo xoi sat yeu d€n trung binh gom cac bai cat bien & ban dao D6 Son, Cat Ba, Bach Long Vy & Bach Long

Vy, co ca nhirng doan bo xoi sat 6' mire dQ trung binh va manh (7 m/nam trong

1980 - 1995) Cac doan bo x6i 1&y€u la cac bo song lach ven cac bai trieu su vet thuoc An Hai, Thuy Nguyen; Tien Lang, Vinh Bao Tuy t6c dQ thfrp (0,5 - 2,5

m/narn), nhirng tao thanh cac vach d6c dung, cao 0,5 - 1m va & nhieu doan vach sat 1&rfrt g~n bo de va cling tao nen tinh trang nguy hiern

Di€n bi€n cua tinh hinh xoi sat cling rfrt phirc tap, xoi sat bo &Phu Long, Dinh

Vu, Cat Hai, phia dong b~c D6 Son da xay ra dai lau nhieu th€ ky va co th€ v~n tiep di€n dai lau ntra Cac bai bi€n & D6 San, Cat Ba, Bach Long Vy, bi xoi 1&voi t6c dO cham, nhung cling da xay ra tir lau va twang di€n cung SlJ dang cao cham chap cua rmrc nuoc bien Doan bo Bang La - Dai Hop tnroc day bi xoi sat manh vao nhfrng nam 80 va d~u nhtrng nam 90, nay moi b6i tu tro lai Trong khi bo c6n

c t phi lao Vinh Quang, sat cira Van lIc, tnroc day b6i tv nay chuyen sang x6i sat cuong dQ manh, trung binh 6m1nam Bai Duong 14 tnroc day kha 6n dinh, nr khi

co h~ thong de nam 1981 chuyen sang bi xoi manh,

L i e n h ic p c ac H o i Kh oa I I I C vaK y t h d t H d i P h n 5

H oi tl ui o ' Ali I l u t d g c u bien d { / k h i J UJ U dO l va i S I ! p h dt t ri il b e n v i a i g th a nl i p h H d i P h n "

~ ~

: ":'"< - • •• •

~ - : - : <~~ : ~

pha huyc c cong trinh bo S6ng con bao s6

2(2005) pha huybo ke D6 Son

delicung voi SlJDCMB X6i 16bo Cat Hai

Hau qua tieu cue cua xoi sat bo bien Hai Phong rfit 100, tac dong dSn.nhieu m~t dan sinh kinh tS va moi tnrong sinh thai Xoi sat de doa va de ke vao dip mua bao 100, mroc dang co th~ gay tham hoa tren quy mo rong 100, lam nhiSu nguoi

chet, ngap lut va nhiSm man tren dien rong lam chSt lua, hoa mau va cay c6i, chet

gia sue, hu hong tai san, nha cira va cac cong trinh co s6 ha tftng Tharn hoa nay da

nmg xay ra trong ljch sir Can bao Kate vao ngay 26 thang 9 nam 1945 da lam va

de gay ngap lut 6 nhiSu doan de Hai Phong - Quang Yen, lam hang nghin ngiroi thiet mang Xoi sat bo bi~n lam bi~n lfin, mfit di mot dien tich 100 dfit sinh cir, dfit san xuat va noi ctr tru cua sinh V?t ven bi~n Di doc bo bi~n Hai Phong, ta thfiy

nhieu noi bien lfin,d~ lai dfiu vSt tren vung triSu cac gieng mroc, cong mang, 10 cot, cong SlJ , dai quan sat Xoi sat bo bien da tirng lam mfit di nhieu lang xom phia ngoai Cat Hai, Dinh VG, Bang La Tai lieu diSu tra nhan dan cho thfiy vao dftu thS

ky XX lang mac 6 Cat Hai con mo rong ra phia bi~n 500m; tai lieu dia chat cho thfiytrong mfiythS ky qua cho thay bo bi~n Cat Hai da bi lui 3-4km Chi tinh rieng trong thai gian 54 nam (1938-1992) vung trieu phia ngoai Cat Hai rong 1.100 ha

da bixoi 16lam biSn mat [6]

Ng y ca xoi 16 bo bien ngay cang tang neu cac kich ban du bao vS DCMB tro

thanh sir that voi hai tac nhan chinh:

- Tac dong cua song pha h y bo se manh len gay xoi 16 bo manh them Hien

tai, do anh huang cua dia hinh, song bien noi chung khong 100, tnr nhirng dip bao,

tftnxuat lang song dat 20 - 21% Trong hftu hSt cac thang, dQ cao song Ian nhat

thuong 2 - 3m, song bao dat 4 - 5m, C l J C dai 5,6m.Vao mua dong, tir thang 9 dSn thang 2 nam sau, song co dQc o trung binh 0,5 - 0,75m, thinh hanh huang Dong

voi t~n xuat 34% va Dong B~c voi tan xufit 14% Vao mua he, t r thang 3 dSn

thang 8, dQc o song trung binh 0,7 - 0,9m, song thinh hanh huang Dong Nam voi

tftnxua; 27% va huang Nam voi t~n xuat 22%.Vao cac thang chuyen tiSp 4 va 10,

Li e n h i ¢ c ar H o i K IIO O hoc K , v tli udt Hdi Pl io n 51

H o i t h do " A nh hu a g c u bi e n d O i khi h d u d OL va i S ~(ph d t tr i e n b e n v i n Thanh ph O' H d i Ph o g"

song huang Dong va Dong Nam uu the, d9 cao trung binh 0,75m.V~ nguyen ly, khi d9 sau vung ven bo tang 1m (do MBDC) thi d9 cao song tang them 0,7m

- DCMB lam d9 d6c trac dien bo tang them va qua trinh W can bang th~ tich

gay co che xoi 16 theo quy tac Bruun P (1983) voi cong thirc [7]:

Xh =la

o day: x -la t6c d9 lui cua duong b , tinh bang m/nam

a - T6c d9 dang cao mire bien (m/nam)

h - D9 sau Ian nhat bi~n d6i tram tich g~n bo va xa bo (met)

I - Chieu rong trac dien bi bien d6i (m) Viec tinh toan dira theo quy t~c Bruun cho thay, voi mire bien dang cao nhu hien nay, cac bai bien D6 San bi thu http chieu rong 0,36- 0,45m/nam va m~t di 15-40% b~ ngang trong 50 narn toi V6i dtr bao hieu img nha kinh, 6 mire d9 t6i thieu, chung bi pha huy 50-80% trong 50 nam toi va 6 mire t6i da bi xoi 16 hoan toan trong 25 nam toi

M9t tinh toan khac sir dung s6 lieu dir bao cua Vega - Leinert and Robert Nicholls [1] voi cac gia tri: T6c d9 DCMB trung binh 2,66 mm/nam trong thai gian 1990 - 2020; trung binh 3,33 mm/nam trong thai gian 1990 - 2050 va trung binh 4,45 mm/nam trong thai gian 1990 - 21 00 K~t qua tinh toan cho thay t6c d9 trung binh xoi 16bo W nhien hien dao Cat Hai nam 2000 la 12,9m/nam (neu khong

co de ke bao ve), se tang len 14,9m/nam sau 20 nam sau, 16,7m/nam sau 50 nam

va 19m/nam sau 100 nam [9]

3 3 A nh lun i ng din s a b{Ji Iu o g c l n g , b lJ i I Il p cli ng trinh v en bir

Theo nguyen Iy dia ch~t hoc, khi mire bien dang cao keo theo sir nang cao cua

mire x am thuc co so, d~n d~n xoi 16 ngang bo , dung qua trinh xam thirc sau luong lach Vi vay, DCMB d~n d~n xoi 16bo bai, giai phong b6i tich tham gia vao b6i

l~p luong lach.O vung cira song Cam - Bach D~ng co luong vao cang Hai Phong,

m6i narn uoc tinh co khoang 2 trieu t~n bun cat cung cap tir nguon xoi 16 bo bai, tham gia vao hoan hru b6i tich cira song, Luong b6i tich nay bang mot mra tai

hrong b6i tich hang narn cua song Cam va Bach Dang DCMB va anh hu a ng nga y

c ng tang cua dong hrc bien lam dong trieu dira mot hrong Ian b6i tich vao sau cira

son co cang K~t qua khao sat nam 1991-1992 cua Vien Tai n u en va Moi

tnrong bi~n cho th~y tren tuyen luon vao cang Hai Phong, hrong bun cat di

chuyen ng oc chiem 32-38% so voi di chuyen x oi vao mua rrura, 6 -93% so voi

di chuyen xuoi vao mua kho

H il i tl ui o "A ll " hut i n (lia bie l d i fi k hi ' /(1 £/d oi v o! S ~( pl iat tr i e ;l b en v ii n thunh phi; ' H di Ph o g"

An 5: Sa b6i luong, ben lei mot h~ qua cua

Anh 6: B6i ldp ven bo do thay d6i can bang dong b6i tich doc bo khi DCMB

bo nhu cau, ben, cong thoat mroc v.v

,"d, WOS O}UC it J II !i n 1 ' (1t am T r i U r t u « n.! ' ~!loli tuo « N/.!JN

va gay n iem man nguon mroc song M~y chuc nam qua, ranh gioi 1<)' - nhat co dQ

nhfrng nam 1963-1985, dQ man a Cao Mat tren song Van Uc each biSn 16km chi

Xam nhap man theo tri~u vao sau trong song lam thay d6i chat hrong mroc nroi

dfin vao n i dong Tinh trang mroc man qua cong lam chSt lua thirong g~p g~n day

a Tien Lang va Thuy Nguyen.Chat lirong ruroc sinh hoat cling bi giam Niroc c~p

cho sinh hoat noi thanh hien nay m6i ngay 140.000m3, chu ySu l~y tir n uon dap

song Cai T~t, Da DQ lien quan dSn h~ song Van Uc - Kinh Th~y co xu huang tan

c o dQ man, co luc tong dQ khoang hoa len 2g/l, ham lu n Cl IOOOmg/1

DCMB~ va biSn l~n clin se gay xam nhap man ng on nuoc ngam a Hai Phong, Nuoc ngam cac gien kiSu UNICEP dang k ai thac n~m trong tram tich

h~ tang Ha NQi (Qt2-3hn) co dQ khoang hoa M =0,6-9,1 g/, khong dung duoc cho

an uong, chi dung cho sinh heat N iroc ngarn Hii Phong co ch~t Iuong t6t hon ca la

H ( i t h do "A l h lu n i n ClIO bien d 6i kh i lu i u dO L v o i su ph dt t ri e ' n be n vi a i g tl uui l i pl i o H d i Ph o g "

o ·Ki~n An, co kha nang cung cap m6i ngay khoang 20.000m3 va hien duoc mot s6

mroc bien manh d~n do DCMB

DCMB co th~ gay nhiem man tham th~u cac vung d~t nong nghiep yen bien, Duoi mjit dia hinh chan de bien Hai Phong I-2m thirong co lap cat nho, cat bQt co

kinh t~ moi nhir Gia Minh, Duong 14 dil tren chuc narn nhung chua thS cai tao

man dS c~y hai vu, mot phan do thuong xuyen nhiem man thftm thau (Nguyen Dire

Cir, 1994)

;.5 t.om mdt di n Ining sinh ttuii vei l hi)' v a s uy g i ant da d(lll{; si n h h oc

Nhan thirc va tai lieu danh gia vS mat nay con han che, nhung chac ch~n anh

hiron cua DCMB cling r~t Ian DiSu nhan th~y ro nhat la xoi 16 do DCMB lam

m~t di dien tich phan b6 va noi cir tru cua sinh vat vung triSu Chi rieng 6 phi a nam dao Cat Hai, hon 50 nam (1938-1992), xoi 16 lam m~t di 706ha bai trieu

thap.Cac bai su vet 6 cira Cam - Nam Trieu cling bi giam dien tich dang kS do x6i

10-.6 nam Phu Long, bi~n l~n dil dfty dai c6n cat ap bo dai 3km phu tran len rirng

ngap man, m6i nam lam chet 1-2ha nrng xanh t6t MQt s6 bai su vet 6 phi a tay bac

cat Ba co bS mat bi

Anh 7: Qua trinh DCMB tang cuong x6i

1 b va d ~ y con cat v~ phia luc dia, phu hip

nrn n ga p m a n 6Phil Lo g

Anh 8: Qua trinh DCMB tang

cu n x6i 16 bo va d ~yc6n cat v~phia

h , I C dia, phu l fi p rung ngap man 6 Phi

Long

ha thap ngang hoac duoi mire biSn trung binh do ngap chim, bao mon bS mat

tro g di@u kien su vet bi chat pha Cay con khi roi earn rS xuon mat bai bun khong song du c vi bi ngap nuoc lau tro g ngay Vi vay, rung khong tai sinh va bi tan lui dan, SlJ thay d6i phan b6 dQ man do anh huong cua k 6i mroc biSn gia tang

se lam thay d6i dien phan b6 cac bai de, bai giong va c c vung phan b nguon 19i