Hàng trăm, hàng nghìn nhóm cộng đồng được lập ra mỗi ngày và phân nửa trong số đó sở hữu những lượt tương tác đầy ấn tượng với vô số bài viết mỗi giờ thu hút sự chia sẻ, góp ý đầy nhiệt
Trang 1HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA TRUYỀN THÔNG VÀ VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI
TIỂU LUẬN GIỮA KÌ
Môn: Đại cương truyền thông đại chúng
ĐỀ TÀI: TÍNH CỘNG ĐỒNG CỦA MẠNG XÃ HỘI
Giảng viên hướng dẫn : TS Phan Văn Kiền
Sinh viên thực hiện : Hoàng Thuỵ An TT47A1-0534
Hoàng Xuân Bách TT47A1-0542
Mai Thị Trà Giang TT47A1-0545
Phạm Thái Minh Hoàng TT47A1-0554
Hà Thị Thanh Huyền TT47A1-0557
Nguyễn Phúc Nguyên Hương TT47A1-0560
Hà Nội – 2021
Trang 2MỤC LỤC Lời mở đầu
PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 Cộng đồng là gì ? 2 1.2 Mạng xã hội là gì ? 2 1.3 Tính cộng đồng của mạng xã hội ……… ……… 2 PHẦN II: PHÂN TÍCH CÁC VÍ DỤ THỰC TIỄN TRONG HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG CỦA MẠNG XÃ HỘI.
2.1 Cuộc thi Here We Go
2.1.1 Giới thiệu về cuộc thi………3 2.1.2 Phân tích tính cộng đồng trong cuộc thi Here We Go…….………….4 2.2 Chiến dịch Zero waste
2.2.1 Giới thiệu về chiến dịch ………6 2.2.2 Phân tích tính cộng đồng trong chiến dịch Zero waste ……… …6 2.3 Lối sống tối giản
2.3.1 Giới thiệu về lối sống tối giản……….…… 8 2.3.2 Phân tích tính cộng đồng ……… 9 PHẦN III: ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
3.1 Đánh giá về ứng dụng của tính cộng đồng của mạng xã hội trong thực tiễn hoạt động báo chí truyền thông……… ……… 11 3.2 Đề xuất giải pháp để tăng sự kết nối, gắn kết trong các cộng đồng trên mạng xã hội ……… ………11
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Tính cộng đồng của con người đã được hình thành rất lâu trước đây, từ thuở hồng hoang khi con người mới xuất hiện trên Trái Đất, để tránh thú dữ và thiên tai ta buộc phải dựa vào nhau, cùng bảo vệ lẫn nhau mà tồn tại Sau này, cùng với tiến trình phát triển của thế giới, chúng ta cũng xây dựng được cả một cộng đồng người lớn mạnh và đa dạng đến không ngờ Tuy vậy, khi một cột mốc mới xuất hiện - sự
ra đời của Internet, xã hội loài người đã thay đổi hoàn toàn Chưa bao giờ khoảng cách giữa con người với con người lại được xóa nhòa nhanh đến thế Hàng trăm, hàng nghìn nhóm cộng đồng được lập ra mỗi ngày và phân nửa trong số đó sở hữu những lượt tương tác đầy ấn tượng với vô số bài viết mỗi giờ thu hút sự chia sẻ, góp ý đầy nhiệt tình của cư dân mạng ở khắp mọi nơi trên thế giới
Mang trong mình nhiều đặc điểm giống với tính cộng đồng của con người ngoài đời thực, chính mạng xã hội cũng đang dần tạo nên một thế giới, một xã hội hoàn toàn mới, nơi khoảng cách về tuổi tác, ngoại hình hay địa lý chẳng còn bất cứ ý nghĩa gì, ở đó con người chia sẻ với nhau những tri thức và kinh nghiệm giá trị để lan tỏa những điều tốt đẹp và thực sự thay đổi thế giới này Chính vì thế, nhóm chúng em muốn dùng ba ví dụ trong hoạt động truyền thông - báo chí để chứng minh tầm quan trọng cũng như sức ảnh hưởng của tính cộng đồng trong mạng xã hội đối với sự hoàn thiện và phát triển cuộc sống con người Bài viết gồm ba phần lớn: Cơ sở lý luận, phân tích các ví dụ thực tiễn và đánh giá, đề xuất giải pháp
Trang 4PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Cộng đồng là gì ?
"Cộng đồng" là "một nhóm xã hội của các cơ thể sống chung trong cùng một môi trường thường là có cùng các mối quan tâm chung"1 Cộng đồng được hình thành bởi các cá nhân trong đó những người trong một nhóm sẽ tương tác với nhau thường xuyên hơn so với những người bên ngoài nhóm.2
1.2 Mạng xã hội là gì ?
Mạng xã hội (social network) là các nền tảng số trong đó các cá nhân xây dựng các mối quan hệ xã hội với người khác3 Hay nói một cách dễ hiểu hơn thì là một dịch
vụ nối kết các thành viên cùng sở thích, tính cách trên internet với những mục đích khác nhau không phân biệt giới tính, tôn giáo, quốc gia
1.3 Tính cộng đồng của mạng xã hội
Đầu tiên, tính cộng đồng thể hiện ở tính năng kết nối của mạng xã hội Nhờ đó, mỗi cá nhân có thể trở thành một thành viên, một nút thắt trong mạng lưới các mối quan hệ trên mạng, phát triển thành những cộng đồng với hàng triệu thành viên Không chỉ có vai trò trên các nền tảng số, những cộng đồng này còn giúp cho quá trình thảo luận, trao đổi dẫn tới các thay đổi trong hành động và tạo ra hiệu ứng thật ngoài đời Ngoài ra, tùy theo sở thích, nhu cầu, mục đích, mỗi cá nhân có thể xây dựng hoặc gia nhập một cộng đồng nào đó nhờ vào tính cộng đồng của mạng
xã hội Do đó, dấu ấn cá nhân được thể hiện rất rõ ở khía cạnh cộng đồng trên các nền tảng này Trong trường hợp các cộng đồng cùng có chung một đặc trưng nào
đó thì sẽ đem lại những lợi thế ưu việt trong quá trình thảo luận, đặc biệt là các thảo luận để tìm ra phương hướng giải quyết cho một vấn đề4
1 Cộng Đồng Là Gì? Các Yếu Tố Tạo Nên Tính Cộng Đồng Là Gì, , VietAds, https://vietadsgroup.vn/cong-dong-la-gi-cac-yeu-to-tao-nen-cong-dong-la-gi-.html , truy cập lúc 17:41, 29/05/2021.
2 Punam Bedi, Chhavi Sharma, Community Detection in Social Networks, ResearchGate,
https://www.researchgate.net/publication/295395520_Community_detection_in_social_networks , truy cập lúc 9:45, 31/05/2021.
3 GAM7 book 13, “Mạng xã hội #10yearchallenge”, NXB Lao Động, tr.14.
4 PGS.TS Lê Thanh Bình: Giáo trình Truyền thông đối ngoại, tr.116, 117, Nxb Chính trị quốc gia sự thật
2
Trang 5PHẦN 2: PHÂN TÍCH CÁC VÍ DỤ THỰC TIỄN TRONG HOẠT ĐỘNG
TRUYỀN THÔNG MẠNG XÃ HỘI 2.1 Cuộc thi Here We Go
Trang 62.1.1 Giới thiệu về cuộc thi Here We Go
Căn cứ theo tháp nhu cầu của Maslow, có thể thấy tính cộng đồng bao hàm hầu hết các nhóm nhu cầu từ cơ bản đến nâng cao: nó vừa nói lên nhu cầu an toàn, khao khát được yêu thương, đồng cảm nhưng cũng đồng thời, tính cộng đồng giúp con người ta có được sự công nhận từ người khác và cơ hội thể hiện bản thân mình Đặc biệt trong kỷ nguyên số, tính cộng đồng của con người lại càng được thể hiện mạnh mẽ hơn bao giờ hết, tất cả là nhờ có sự lan tỏa rộng rãi của mạng xã hội Nhắc tới tính cộng đồng, có lẽ ta sẽ chỉ nghĩ tới các hội nhóm hay forum (diễn đàn), song thực ra bất cứ hoạt động nào có sự gắn kết giữa nhiều đối tượng đa lứa tuổi với một mục đích, ý nghĩa chung nhất trên nhiều nền tảng mạng xã hội thì đều thể hiện tính cộng đồng sâu sắc Xuất phát điểm là một cuộc thi đến từ trang báo mạng tai tiếng bậc nhất Việt Nam - Kênh14, nhưng Here We Go vẫn chứng tỏ được sự chuyên tâm đầu tư kỹ lưỡng từ ban tổ chức cũng như những ý nghĩa tích cực mà nó lan tỏa tới cộng đồng Mang theo thông điệp: “Đây không chỉ là một cuộc thi về du lịch Đây là hành trình ghi lại những câu chuyện đẹp về tuổi trẻ của bạn!”, Here we go đã kết nối hàng trăm, hàng nghìn bạn trẻ trong và ngoài nước cùng yêu du lịch nói riêng cũng như văn hóa Việt Nam và các nước nói chung với
số lượng người tham gia và tương tác đạt con số rất khủng: 1916 bài dự thi cùng hơn 20000 bức ảnh, chỉ riêng trong khuôn khổ vòng 1 mùa 2 của cuộc thi
Mục đích của cuộc thi Here We Go là nhằm tôn vinh văn hóa Việt Nam và các nước trong khu vực Châu Á, phát triển du lịch bền vững và tìm ra “Ngôi sao du lịch thế hệ mới” Cuộc thi hướng tới đối tượng chủ yếu là các bạn trẻ có đủ kỹ năng viết bài, chụp ảnh, dựng video để truyền cảm hứng xê dịch cho cộng đồng, đồng thời thúc đẩy những trải nghiệm khám phá, những góc nhìn tích cực của giới trẻ về thế giới xung quanh
2.1.2 Phân tích tính cộng đồng trong “ Cuộc thi Here We Go”
4
Trang 7Nếu như tính cộng đồng của mạng xã hội cho phép người ta kết nối và chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức với nhau thì Here We Go cũng được xây dựng với niềm tin như thế Vừa xây dựng cuộc thi vừa tạo nên một cộng đồng cùng đóng góp kinh nghiệm du lịch ở khắp mọi nơi trên thế giới, Here we go đã tận dụng rất tốt sức ảnh hưởng của mạng xã hội để thay đổi lối sống, quan niệm của giới trẻ đối với nước nhà Với những bức hình được chăm chút kỹ lưỡng từ góc máy cho tới màu ảnh kèm theo dòng cảm xúc chân thành gồng gánh bao khát vọng của tuổi xuân, mỗi bài dự thi, mỗi hoạt động của chương trình đã trở thành động lực để các bạn trẻ xách ba lô lên và đi, đi để mở mang tầm mắt, để biết Việt Nam ta tươi đẹp thế nào Sau cuộc thi, một làn sóng travel vlogger/ blogger (những người sáng tạo nội dung
về mảng du lịch) đã nổi lên, đặc biệt là trong năm 2018 những cái tên như Nhị Đặng, Trần Việt Phương, Trần Quang Đại, có sức ảnh hưởng đặc biệt lớn tới giới trẻ Chính sức nóng của cuộc thi đã phần nào làm thay đổi lối sống lười biếng, thụ động của người trẻ rồi từ đó xây dựng nên một thế hệ Z - năng động và sáng tạo như ngày hôm nay
Dễ thấy rằng một khi đã gắn liền với giới trẻ và du lịch thì mạng xã hội chính là một phương tiện vô cùng hoàn hảo và hữu dụng để lan tỏa độ nổi tiếng cho chương trình Phủ sóng trên hai mạng xã hội nổi tiếng nhất Việt Nam là Facebook và Instagram, Here We Go đã thực sự tạo nên một cơn sốt không hề nhỏ với cộng đồng các bạn trẻ yêu du lịch Trong thời điểm đỉnh cao của cuộc thi 2017- 2018, bất cứ khi nào bạn lướt Facebook hay Instagram cũng sẽ đều thấy các bài đăng, bài chia sẻ hay kêu gọi bình chọn đến từ chương trình Bằng sự tiện dụng và hiện đại của công nghệ mới cùng cảm quan nghệ thuật sâu lắng, chỉ với chiếc điện thoại nhỏ bé nhiều bạn trẻ đã sáng tạo ra vô số cách thức để truyền tải trọn vẹn khung cảnh, thanh âm và cả cảm xúc của những địa điểm mình đã đặt chân tới, chạm đến trái tim của từng khán giả theo dõi
Trang 8Ngay khi được công bố trên Facebook, chương trình đã nhận được sự hưởng ứng
và thích thú cực kỳ lớn đến từ cộng đồng mạng, bởi dù rất nhiều travel blogger đã
ra đời nhưng vẫn chưa thực sự có một cuộc thi chính thống cho các bạn trẻ không chuyên chia sẻ những câu chuyện du lịch của bản thân mình Theo thống kê vào năm 2016, số bài dự thi từ hơn 1.300 tăng lên gần 2.000 bài, gần 15 nghìn bức ảnh được gửi về và khoảng 837.000 tương tác Song song với việc cập nhật fanpage chính của chương trình, Here we go còn tạo ra một nhóm cộng đồng mang tên
“Here we go - Đi hết Việt Nam mình!” với 38.445 thành viên cùng chia sẻ những
kỷ niệm, những thước phim tuyệt đẹp ghi lại từng nơi họ đặt chân tới để cùng bàn luận, trao đổi các địa điểm nổi tiếng cũng như bí quyết đi du lịch an toàn, tiết kiệm Bên cạnh đó cuộc thi cũng không hề bỏ qua một nền tảng lớn như mạng xã hội Instagram Không chỉ là nơi chia sẻ hình ảnh, Instagram còn phát triển thêm tính năng story và IGTV cho phép bạn đăng tải những clip 15s cho đến những đoạn clip không bị giới hạn về thời gian Chức năng này đã giúp giới trẻ không chỉ dừng lại
ở việc chụp ảnh mà còn dựng video để có thể chia sẻ trọn vẹn hơn về chuyến đi của mình Sở hữu thế mạnh là một nền tảng chuyên về hình ảnh, Instagram đã thu hút rất nhiều bạn trẻ yêu thích thiết kế và nghệ thuật từ đó càng lan tỏa sức ảnh hưởng cho chương trình, số lượng người tham gia ngày một tăng lên cùng với đó các giá trị về văn hóa và thiên nhiên của mảnh đất hình chữ S cũng được đẩy mạnh
và quảng bá mạnh mẽ
Như vậy với mỗi nền tảng mạng xã hội, cuộc thi lại có cách tiếp cận khác nhau, truyền tải các thông điệp khác nhau nhưng điểm chung giữa các chiến dịch truyền thông ấy chính là giúp người xích lại gần người hơn, tạo nên một cộng đồng vững mạnh yêu văn hóa nước nhà, yêu dịch chuyển và kiến tạo nhiều kỷ niệm ý nghĩa trong thời tuổi trẻ sục sôi
2.2 Chiến dịch Zero waste
6
Trang 92.2.1 Giới thiệu về Zero waste
Có lẽ chỉ trong vòng vài năm ngắn ngủi gần đây, khi hình ảnh của những bãi rác khổng lồ, những dòng sông đen màu ô nhiễm, những sinh vật biển chết vì ăn phải nhựa hay khi hàng loạt tiêu đề lột tả thực trạng ô nhiễm chạy dài trên các báo chí truyền thông thì vấn đề bảo vệ môi trường mới nhận được nhiều quan tâm hơn từ công chúng Xuất phát từ đó, hàng loạt các trào lưu, chiến dịch kêu gọi thay đổi thói quen sống để bảo vệ môi trường xuất hiện, và Zero waste là một trong số đó Zero waste là lối sống “không rác thải” – có nghĩa là không tạo ra rác hoặc hạn chế tối đa việc xả rác bằng cách ngừng mua sắm thừa thãi, nói không với đồ nhựa/ nilon, thay vào đó, tập tái chế và sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường
Mang theo thông điệp “Khi cuộc sống thay đổi từ những hành động đơn giản”,
các chiến dịch Zero waste thực hiện hiện nay nhằm mục đích nâng cao nhận thức con người về vấn đề bảo vệ môi trường, từ thay đổi nhận thức dẫn đến thay đổi về hành vi cho một lối sống xanh và sạch hơn Do đây là vấn đề mang tính toàn cầu nên đối tượng các chiến dịch này hướng đến là toàn thể xã hội, những người quan tâm đến môi trường sống, và đặc biệt là các bạn trẻ - những nhân tố sáng tạo và đầy năng lượng, giúp truyền cảm hứng và đưa đến những thông điệp ý nghĩa nhất
2.2.2 Phân tích tính cộng đồng trong Zero Waste
Zero waste đã nhen nhóm xuất hiện vài năm trước, và trở nên thực sự nổi bật sau thử thách dọn rác mang tên #Trashtag (hay #Challengeforchange) bắt nguồn từ việc chia sẻ hình ảnh trước và sau khi dọn hết đống rác ngổn ngang của Byron Roman (Mỹ) trên Facebook vào đầu tháng 3/2019: “Hãy chụp ảnh một khu vực nào đó cần dọn dẹp, sau đó chụp lại khi bạn đã thay đổi nó rồi chia sẻ lên mạng”5 Hàng trăm nghìn người trên toàn cầu đã chấp nhận thử thách của Byron Roman, và mạng xã hội bùng nổ những bức ảnh dọn dẹp kèm hashtag #Trashtag hay
5 Bài viết: Chàng trai thách thức giới trẻ tham gia thử thách dọn rác, Link: https://zingnews.vn/chang-trai-thach-thuc-gioi-tre-tham-gia-thu-thach-don-rac-post924105.html (Ngày truy cập: 29/5/2021)
Trang 10#Challengeforchange Tính riêng Twitter, hashtag đã đạt hơn 600.000 người quan tâm và được gắn thẻ trong hơn 25.000 bài đăng trên Instagram Nhận thấy ý nghĩa tích cực, nhiều bạn trẻ Việt đã hòa theo và trào lưu bắt đầu có thêm hình ảnh từ Việt Nam, cùng với đó, nhiều sao Việt như Quang Vinh, Minh Tú, Hoàng Thùy, Chi Pu, Quỳnh Anh Shyn,… cũng chung tay hưởng ứng
Nhờ có sự lan truyền nhanh chóng tạo nên hiệu ứng cộng đồng của mạng xã hội, những thử thách, chiến dịch thú vị như #Trashtag hay #Challengeforchange đã thay đổi tư duy và nhận thức của cộng đồng, câu chuyện về tinh thần và trách nhiệm được lan tỏa, những giá trị và thông điệp được nhân rộng Từ những trào lưu ấy, Zero waste được phổ cập nhiều hơn đến cộng đồng và trở thành một lối sống xanh nhiều người lựa chọn Những thay đổi tích cực ấy minh chứng bằng thành quả của những hội, nhóm bảo vệ môi trường với hàng chục nghìn thành viên Zero Waste Saigon là dự án bắt đầu bằng một Facebook group để kết nối, tìm kiếm những người có cùng mối quan tâm về môi trường ở Việt Nam và sau 1 tháng, nhóm đã
có 1000 thành viên Đến nay số lượng người theo dõi đã lên tới gần 20.000 người Hay Less Waste Vietnam - một fanpage lập ra để mọi người cùng nhau chia sẻ những hành động thiết thực của mình với môi trường, đến nay cũng đã có 38.000 lượt theo dõi Bên cạnh đó cũng còn rất nhiều nhóm khác như Waste It Not với hơn 11.000 thành viên, No Waste Vietnam với hơn 7.000 thành viên,
Mạng xã hội cũng như tính cộng đồng của mạng xã hội thực sự đã góp công lớn trong việc hình thành ý thức của người trẻ về vấn đề bảo vệ môi trường Những trào lưu đó có thể đến và đi nhưng chắc chắn có hai điều sẽ xảy ra: (1) cộng đồng
đã hiểu được phần nào giá trị của trào lưu đó và cùng nhau thực hành, (2) những trào lưu khác sẽ tới khi vấn đề môi trường giờ đây không phải là chuyện của riêng các nhà nước hay trong những buổi hội nghị Không giống như những vấn đề khác, bảo vệ môi trường không phải hoạch định chính sách; nó cần đến sự tham gia của rất nhiều người, đông đảo các quốc gia Tận dụng hiệu ứng cộng đồng mạnh mẽ
8