Khái niệmMega Story là một dạng tác phẩm báo chí mới xuất hiện trên báo điện tử những năm gần đây.Mega Story thể hiện sự kết hợp một cách bài bản giữa văn bản text với hình ảnh, video, â
Trang 1Môn: Đại cương truyền thông đại chúng
ĐỀ BÀI:
Siêu tác phẩm báo chí (Mega Story)
Giảng viên hướng dẫn: TS Phan Văn Kiền
Nhóm 4:
Giang Ngọc Hải Anh (TT47A1-0535)Đinh Thị Minh Huyền (TT47A1-0555)Nguyễn Thị Thu Hà (TT47A1-0548)Nông Hương Trà (TT47C1-0510)Nguyễn Thu Hà (TT47C1- 0481)Nguyễn Mai Trang (TT47A1- 0584)Nguyễn Ngọc Anh (TT47A1-0537)
Hà Nội, tháng 5 năm 2021
Trang 2DANH SÁCH THÀNH VIÊN VÀ CÔNG VIỆC
STT Tên thành viên Công việc
- Phần III Phần 1 Tác phẩm: Snow Fall
6 Nguyễn Mai Trang
Trang 3MỤC LỤC
NỘI DUNG
I Khái niệm……….4
II Lịch sử hình thành……… 4
III Các tác phẩm nổi bật 5
1 Tác phẩm: Snow Fall: The Avalanche at Tunnel Creek 5
2 Tác phẩm: Firestorm 8
3 Tác phẩm: Ngày hội bầu cử 23/5: Trao Niềm tin Gửi Ước vọng 10
IV Đặc điểm nổi bật của Mega Story 13
V Quan điểm của nhóm về xu hướng phát triển Mega Story ở Việt Nam 16
DANH SÁCH TÀI LIỆU THAM KHẢO……….19
Trang 4I Khái niệm
Mega Story là một dạng tác phẩm báo chí mới xuất hiện trên báo điện tử những năm gần đây.Mega Story thể hiện sự kết hợp một cách bài bản giữa văn bản (text) với hình ảnh, video, âmthanh, sự kết hợp này cho phép người đọc hiểu sâu hơn về nội dung câu chuyện, cũng như có cảmgiác thực khi tương tác với câu chuyện Các tác phẩm của Mega Story được mệnh danh là “siêutác phẩm báo chí” hay tác phẩm báo chí hiện đại trong thời đại công nghệ kỹ thuật số, tạo chocông chúng tiếp nhận các tác phẩm với cách thức mới
Theo nhà báo Vũ Thanh Hòa, “Mega Story là siêu tác phẩm báo chí hay thể loại báo chí hiện
đại trong thời đại công nghệ kỹ thuật số”, tạo cho công chúng một môi trường thực tại ảo sống động, để trải nghiệm và tương tác với tác phẩm báo chí”.1 Đồng thời, trong môi trường hội tụtruyền thông, nhu cầu hưởng thụ tin tức của độc giả cũng thay đổi lên một cấp độ mới, chính vìvậy những “siêu tác phẩm báo chí” (Mega Story) ra đời nhằm thu hút và giữ chân độc giả
Theo “Nhà báo và công luận”, Mega Story là dạng thức E-magazines là kiểu bài báo đa
phương tiện (multimedia) có thể bao gồm cả chữ viết, ảnh, video, ảnh động, âm thanh.2 Trong cácsiêu tác phẩm báo chí này, tít hiệu ứng (thường được chèn trong ảnh đầu bài - gọi là cover), chữviết trở nên linh hoạt với những phần trích dẫn được bố trí đẹp mắt, ảnh thường được thiết kế toànmàn hình
Trang 5Trên thế giới, Mega Story lần đầu tiên được biết đến qua một siêu tác phẩm báo chí nổi tiếngvới tiêu đề “Tuyết rơi” (Snow Fall) trên tờ New York Times vào năm 2012.3 Đây là một tác phẩmMega Story gây tiếng vang lớn trong cộng đồng báo chí thế giới Tác phẩm xoay quay vụ bãotuyết về các nạn nhân trong tai nạn đó Mạch chuyện được chuyển tải theo hình thức phi tuyếntính kết hợp với rất nhiều yếu tố phụ trợ như hình ảnh tĩnh/ động, âm thanh, video tạo cảm giácnhư đây là một câu chuyện dài kỳ với nhiều tình tiết hấp dẫn Bên cạnh đó, một trong những tácphẩm không kém phần nổi bật, bài viết “Những chú sư tử vùng Serengeti” (Serengeti Lions) của
tờ National Đây là những tác phẩm đã thu hút được đông đảo sự theo dõi và tương tác của độc giảphổ thông cũng như các nhà nghiên cứu về học thuật báo chí
III Các tác phẩm nổi bật
1.
Tác phẩm: Snow Fall: The Avalanche at Tunnel Creek
Snow Fall là một tính năng đa phương tiện của New York Times do phóng viên John Branchviết về trận tuyết lở Tunnel Creek năm 2012, được xuất bản vào ngày 20 tháng 12 năm 2012.Tácphẩm đã gây ra được tiếng vang lớn, đoạt giải Pulitzer và được cộng đồng báo chí thế giới đánhgiá cao cho thể loại Mega Story.4
3 Báo điện tử New York Times.
4 Vũ Thanh Hòa, “Mega story” và những câu chuyện trực tuyến, truy cập link:
http://nguoilambao.vn/mega-story-va-nhung-cau-chuyen-truc-tuyen-n5996.html ngày 27/5/2021.
Trang 6Nguồn: The Atlantic 1.
1 Tính năng đa phương tiện của tác phẩm
Với hình thức báo chí dài, cốt truyện phi tuyến tính, nội dung đồ sộ nhưng lại được thể hiệntheo một phong cách phi truyền thống với sự xuất hiện của nhiều công cụ, phương tiện truyềnthông hỗ trợ xuyên suốt toàn tác phẩm như video, hình ảnh, âm thanh, nhằm nhấn mạnh chủ đề
mà câu chuyện đề cập, Snow fall trước hết đem lại sự mới mẻ đối với độc giả, hấp dẫn người đọc
về lượng thông tin chuyên sâu song hình thức thể hiện vẫn linh hoạt, không nhàm chán, thay vìcác tin nhanh giật gân, kém chất lượng tràn lan trên mạng xã hội lúc bấy giờ Để có được sự kếthợp sáng tạo mà vẫn chặt chẽ trong cả nội dung và hình thức, khi tài liệu làm tin được gửi đến,chúng không chỉ được chuyển tới người biên tập chính của bài báo đó mà còn tới cả các bộ phậnkhác của mảng tin tức, chẳng hạn như nhóm nhiếp ảnh, đồ họa, đa phương tiện và video, xem họ
có muốn "làm nhiều hơn những điều bình thường"5 không Và đó chính là cách mà một tác phẩmkết hợp đa dạng nhiều yếu tố thể hiện như Snowfall được cho ra đời
5 Rachel McAthy, The Snow Fall story: Marrying long-form narrative with captivating visuals, truy cập link: https://
www.journalism.co.uk/news/snow-fall-marrying-long-form-narrative-with-captivating-visuals/s2/a552914/ ngày
28/5/2021.
Trang 7Mở đầu tác phẩm, bài báo đưa ra một hình ảnh trên sườn của một ngọn núi tuyết, nơi có trận lởtuyết xảy ra cùng với những ngọn gió cuồn cuộn để người đọc có thể liên tưởng tới sự khắc nghiệtcủa hiện tượng thiên nhiên này Bức ảnh - video này còn được gọi là parallax scrolling ParallaxScrolling là hiệu ứng khi di chuyển thanh scrolling thì background sẽ kèm theo một hiệu ứng kéotheo theo ngữ cảnh rất đẹp, background này tạo cho ta cảm giác nó muốn di chuyển theo hànhđộng kéo xuống của thành scrolling.6
Ở chương 1 “Tunnel Creek”, sau khi tái hiện khung cảnh của núi tuyết bằng một loạt hình ảnh
so sánh đầy ấn tượng, dễ gây liên tưởng như “Độ dốc của địa hình, có hình dạng giống như mộtcái phễu, ép khối tuyết đang ngày càng tăng lên thành một hẻm núi dốc và ngoằn ngoèo”, JohnBranch đã thực hiện một video ngắn để phỏng vấn cô gái Saugstad, một vận động viên trượt tuyếtgặp nạn trong vụ lở tuyết Với tiêu đề “ I couldn’t breath” độc giả có thể nhấp vào nút replay withsound để có thể nghe những cảm xúc chân thực của Saugstad khi cô gặp nạn trong vụ lở tuyết này.Hình thức này được sử dụng nhiều lần trong tác phẩm
Tuyết lở Tunnel Creek vừa là một sự kiện và vừa là một hiện tượng thiên nhiên được nhiềungười quan tâm, có nhiều tranh luận với góc nhìn đa chiều Độc giả khi đọc Snowfall có thể thấyđược tác phẩm được nhiều người quan tâm và đóng góp ý kiến ngay cả trong bài Mỗi khi JohnBranch nhắc đến một cái tên, ông đều cho hình ảnh và tên đầy đủ ở lề bên phải để độc giả có thểhình dung rõ hơn Ở chương 1, trong phần “A plan in motion” có dòng như sau : “Rudolph đãquảng bá Stevens Pass với sự nhiệt tình không ngừng nghỉ Trong bảy năm ở đó, anh ấy đã giúpbiến một khu trượt tuyết ven đường tương đối nhỏ thành một điểm đến thời thượng.” Khi nhắcđến Rudolph, Branch đã đính kèm hình ảnh và họ tên đầy đủ : “Chris Rudolph, 30 tuổi, Giám đốcMarketing ở Stevens Pass”.7
1.2 Tính tối ưu của tác phẩm
Khi đọc tác phẩm Snow Fall, độc giả không cảm thấy phiền hà bởi các banner, các pop - upquảng cáo - điều gây khó chịu trong các bài báo điện tử khác Thay vào đó, nội dung tác phẩm
6 Hiệu ứng Parallax Scrolling, truy cập link: https://freetuts.net/hoc-html-css/hieu-ung-parallax ngày 28/5/2021.
7 John Branch, Snow Fall The Avalanche of Tunel Creek, The New York Times.
Trang 8hoàn toàn được thể hiện một cách trọn vẹn mà không có dấu vết của các phần quảng cáo hiển thị.Nội dung của tác phẩm được hiển thị chất lượng và chỉn chu, thay vì chạy đua số lượng với tin tứchay các bài viết trên mạng xã hội.
1.3 Tác phẩm tạo ra tính tương tác
Để tạo ra được sự ấn tượng và tăng tính tương tác đối với độc giả thì Mega Story nói chung vàSnowfall nói riêng đã kết hợp nhiều hình thức trình bày trong tác phẩm Tính tương tác là mộttrong những điều quan trọng trong ngành báo chí Một tác phẩm cung cấp thông tin đầy đủ, nhanh
và cập nhật không còn là tiêu chuẩn để giữ chân độc giả Tác phẩm đó phải kết hợp nhiều hìnhthức mới lạ, sinh động để thu hút và tăng tính tương tác Những hình ảnh động ở đầu mỗi chươngcủa tác phẩm Chẳng hạn như ở chương 2 “To the peak”, John Branch đã lồng ghép một cáchthông minh bằng hình ảnh nút tuyết giữa những đám mây mờ ảo, khiến người đọc có cảm giácchân thực, có tính tương tác như thể chính mình là nhân vật của câu chuyện đó Ở giữa chương 2,người đọc còn cảm nhận rõ được quá trình hình thành của một vụ lở tuyết bằng những đồ họasống động, chi tiết, chân thực và dễ hiểu John Branch đã đưa đến với độc giả một hiện tượng tựnhiên, một câu chuyện có thể xảy ra ở bất cứ đâu, điều này giúp độc giả hiểu tác phẩm theo cáchcủa riêng họ và cho phép người đọc thể hiện những suy nghĩ, chính kiến của bản thân về hiệntượng tự nhiên “ Snowfall” Đi ngược lại cách đưa tin nhanh, tạo thành một dòng chảy thông tinliên tục, thì tác phẩm siêu báo chí lại tập trung khai thác chi tiết các sự kiện và vấn đề đằng sau sựkiện đó Chính vì vậy, “nó khác biệt với những câu chuyện truyền thông dài kỳ bình thường vềmặt định hướng tư duy và suy nghĩ của độc giả với cốt truyện phi tuyến tính”.8 Người đọc kết nốivới câu chuyện này ở mức độ sâu hơn, tác động đến hành vi tò mò muốn đọc của độc giả và quantrọng hơn là người đọc có thể đem nó thành câu chuyện bàn luận với người khác tạo ra tính lantruyền
2 Tác phẩm: Firestorm
8 Đỗ Bích Thảo Trân, Mega story: Dạng thức báo chí mới trên nền tảng truyền thông đa phương tiện, tr.203, Tạp
chí Khoa học và Công nghệ trường Đại học Khoa học, ĐH Huế Tập 16, Số 3 (2020).
Trang 9Một tác phẩm siêu báo chí ra mắt sau Snowfall được đánh giá cao hơn về việc tích hợp cácloại hình báo chí và kĩ thuật là tác phẩm Firestorm viết bởi John Henley được đăng trên tờ TheGuardian của Anh Tác phẩm xoay quanh vụ cháy rừng 8 năm về trước ở Tasmania và ngay khiđược ra mắt đã chiếm được vô số lời khen của độc giả bởi câu chuyện về một vụ khủng hoảngđược miêu tả cảm động và sâu sắc.
Jon Henley đã lựa chọn chủ đề vụ cháy rừng ở Tasmania vào đầu tháng 1 năm 2013 để viếtnên một tác phẩm Mega Story vô cùng đồ sộ Vấn đề cháy rừng ở Úc nói riêng và vấn đề môitrường nói chung là đề tài mà cả thế giới vô cùng quan tâm Tuy nhiên tác phẩm này không phải làmột bức tranh toàn cảnh miêu tả một cách chung chung về vụ cháy rừng ở đảo Tasma mà lấy câuchuyện kịch tính của nhà Holmes trong vụ cháy để làm mỏ neo tường thuật (narrative anchor), từ
đó lồng ghép câu chuyện này vào bối cảnh rộng lớn vụ cháy rừng lịch sử và biến đổi khí hậu toàncầu
Tác phẩm Firestorm bao gồm tổng cộng 6 chương: Distant smoke, Highway chase, Inferno,The Jetty, Ruins và Living with fire Ở mỗi chương lại gồm các phần nhỏ Toàn bộ các phẩm làcâu chuyện của nhà Holmes đối phó với vụ cháy kinh hoàng trên đảo Tasmania và cách mà họkhôi phục lại cuộc sống Tác phẩm siêu báo chí này lấy cảm hứng từ bức ảnh ông nội Tim Holmesdùng điện thoại để chụp lại cảnh vợ và các cháu của mình tìm cách trú ẩn khỏi đám cháy Theonhà báo Jon Henley - người viết nên tác phẩm, “We know that what happened to that family onthat day would make an amazingly powerful human story”9 (Tạm dịch: Chúng tôi biết chuyện gìxảy ra ngày hôm đó với gia đình nọ sẽ làm nên một câu chuyện con người có sức mạnh đáng kinhngạc) Bức ảnh này cũng là bức ảnh đầu tiên trong tác phẩm siêu báo chí đồ sộ Firestorm
9 Alastair Reid, How the Guardian built multimedia interactive Firestorm, truy cập link:
https://www.journalism.co.uk/news/how-the-guardian-built-multimedia-interactive-firestorm/s2/a553101/ ngày
29/5/2021.
Trang 10Nguồn: The Guardian
Về mặt hình thức, Firestorm là một tác phẩm đa phương tiện với sự kết hợp của video, hìnhảnh, viết phỏng vấn, bản đồ Tất cả làm nên một tác phẩm hấp dẫn và ấn tượng cả về phần nội dung
và nghe nhìn Firestorm được lồng ghép một cách thông minh và sáng tạo nhiều phương tiện vànguồn khác nhau vào phần cốt truyện, sử dụng các hình ảnh gia đình Holmes tự chụp tăng độ chânthực, âm thanh, hiệu ứng sống động cùng với phần chữ được viết cho từng ngữ cảnh,10 tất cả làmcho tác phẩm này như một cuốn phim tài liệu nhiều tập mà nổi bật là phong cách kể chuyện củaJon Henley Các bức ảnh trong mỗi một chương sẽ đều có một phong cách và tông màu tương tựnhau tạo nên sự đồng bộ, thu hút người đọc và làm cho họ dễ nắm bắt nội dung cũng như thỏa mãn
về phần nhìn Ngoài ra, trong cách trình bày của Firestorm có sử dụng “parallax scrolling” (kỹthuật cho phép một số phần ở trên trang lâu hơn so với các phần khác khi người đọc kéo cuộnxuống) làm cho người đọc vô cùng ấn tượng Sự kết hợp đa phương tiện vô cùng độc đáo và ấntượng đã làm cho Firestorm trở thành tác phẩm siêu báo chí được đánh giá cao hơn về phần kỹthuật so với Snowfall
3 Tác phẩm: [Mega Story] Ngày hội bầu cử 23/5: Trao Niềm tin Gửi Ước vọng
10 Firestorm, Multiple Journalism.
Trang 11Cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, sự bùng nổ của văn hóa nghe nhìn ngày một lấn átvăn hóa đọc, nhu cầu về những tin tức nhanh, nóng hổi ngày càng nhiều thì những bài báo có dunglượng lớn và chuyên sâu khó mà tiếp cận được độc giả Tuy nhiên, Mega Story lại có hướng tiếpcận của riêng nó, là xu hướng “báo chí chậm” (slow journalism)11 với nội dung chi tiết và chuyênsâu về một vấn đề, đối tượng chủ yếu mà siêu tác phẩm báo chí hướng đến là sự tương tác củangười đọc và lượng thời gian họ dành cho bài báo.
Tại Việt Nam, VietnamPlus được coi như là tòa soạn tiên phong tiếp cận độc giả thông qua
những tác phẩm siêu báo chí Tác phẩm “Ngày hội bầu cử 23/5: Trao Niềm tin Gửi Ước vọng” nói
về sự kiện quan trọng của cả nước - ngày hội toàn dân là một trong những tác phẩm Mega Storynổi bật gần đây của tòa soạn này
Nguồn: Vietnamplus
Về mặt đề tài, VietnamPlus đã lựa chọn ngày hội của toàn dân Đây là một sự kiện trọng đại mà
5 năm mới có một lần, được mọi người dân trên cả nước vô cùng quan tâm và cập nhật thông tin
11Đỗ Bích Thảo Trân, Mega story: Dạng thức báo chí mới trên nền tảng truyền thông đa phương tiện, tr.204, Tạp
chí Khoa học và Công nghệ trường Đại học Khoa học, ĐH Huế Tập 16, Số 3 (2020).
Trang 12thường xuyên Giữa những bài báo ngắn cập nhật tin tức về ngày trọng đại này, tác phẩm “Ngàyhội bầu cử 23/5: Trao Niềm tin, Gửi Ước vọng” chính là một tác phẩm giúp độc giả hiểu một cáchtường tận nhờ những thông tin chính xác, những câu từ được trau chuốt kỹ lưỡng cùng hình ảnhsống động và cách trình bày khoa học, bắt mắt Đề tài này thể hiện được đúng đề tài của các tácphẩm siêu báo chí, đó là các chủ đề thu hút được sự quan tâm của công chúng.
Về mặt nội dung, “Ngày hội bầu cử 23/5: Trao Niềm tin, gửi Ước vọng” là một bức tranh toàncảnh về công tác chuẩn bị cho ngày hội toàn dân vô cùng trọng đại với những điểm nhấn khác biệt
so với các ngày bầu cử trước đây
Phần nội dung của mega story bao gồm 2 phần: phần đầu tiên là “Ba điểm nhấn nổi bật” vàphần 2 là “Vượt qua khó khăn, chuẩn bị sẵn sàng để người dân thực hiện quyền làm chủ”.12
Ở phần 1, các điểm nhấn nổi bật được trình bày rõ ràng theo thứ tự từ điểm nhấn rõ nét nhất, đó
là công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử được tiến hành sớm hơn so với các kỳ bầu cử trước đây.Điểm nhấn tiếp theo là về sự thay đổi trong cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu Quốc hội và đạibiểu Hội đồng nhân dân Và điểm nhấn cuối cùng chính là sự lồng ghép của nội dung y tế lần đầutiên trong công tác bảo đảm an ninh trật tự ngày bầu cử
Sang phần thứ hai, tác phẩm tập trung vào điểm nhấn thứ 3 được nêu ra ở phần 1, đó chính là
sự chuẩn bị về công tác y tế trong ngày bầu cử để không chỉ giúp hội đồng bầu cử dễ dàng quản lý,chỉ đạo mà còn để người dân yên tâm tham gia thực hiện quyền công dân của mình, góp phần tạonên một cuộc bầu cử thành công, tốt đẹp Ở phần này, tác phẩm đã nêu ra những biện pháp và côngtác chuẩn bị cho một cuộc bầu cử đi cùng công tác phòng chống dịch chung trên cả nước và đi sâuvào những biện pháp cụ thể cũng như công tác dự phòng ở một số địa phương hiện đang là tâmdịch hoặc tập trung đông dân cư như Bắc Giang, TP Hồ Chí Minh, Hà Nội
Xét về nội dung, tác phẩm mega story “Ngày hội bầu cử 23/5: Trao Niềm tin Gửi Ước vọng”đang đi đúng hướng của một Megastory bởi lượng thông tin trong tác phẩm khá lớn và được sắpxếp khoa học, mang “tính phi tuyến tính trong cốt truyện”.13 Tác phẩm không cung cấp những
12 Mega story “Ngày hội bầu cử 23/5: Trao Niềm tin, Gửi Ước vọng”.
13 PGS TS Lê Thanh Bình, Giáo trình truyền thông đối ngoại, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, tr.96.