Viết chùm bài về chủ đề Dự thảo thay đổi luật Điện ảnh Việt Nam.

Quốc hội khóa XV thảo luận về dự án Luật Điện ảnh sửa đổi trong kỳ họp thứ 2 Ảnh: Cơ quan Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Từng bước gỡ bỏ rào cản Tiếp thu ý kiến của các chuyên gia

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông

- -

TIÊU LUẬN GIỮA KÌ

Đề tài: Viết chùm bài về chủ đề Dự thảo thay đổi luật Điện ảnh Việt Nam

Học phần: Báo chí chuyên biệt

Giảng viên: TS Phạm Thị Mỵ

Thực hiện: Vũ Hồng Minh - 18030495

Phạm Đức Thắng - 18031621

Nguyễn Dương Ly - 17030701

Đào Thị Hoài Phương - 18032282

Nguyễn Hoàng Mai Phương - 16040947

Hà Nội, tháng 08 năm 2021

Mục lục

1 Bài viết số 1 4

Tiếp thu ý kiến và trình duyệt dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) 4

2 Bài viết số 2 7

Sửa đổi luật để điện ảnh phát triển và hội nhập 7

3 Bài viết số 3 13

Điện ảnh Việt và sự kìm hãm của luật Điện ảnh nước nhà 13

4 Bài viết số 4 18

Giới điện ảnh Việt lên tiếng về Luật Điện ảnh (sửa đổi) 18

1 Bài viết số 1

Tiếp thu ý kiến và trình duyệt dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi)

Ủy ban Văn hóa, Giáo dục cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) được Bộ Văn hóa - Thể thao và du lịch trình trước Quốc hội

Quốc hội khóa XV thảo luận về dự án Luật Điện ảnh (sửa đổi) trong kỳ họp thứ 2 (Ảnh:

Cơ quan Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam)

Từng bước gỡ bỏ rào cản

Tiếp thu ý kiến của các chuyên gia và nhà làm phim về những bất cập của Luật Điện ảnh hiện hành, bà Thu Phương, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa - Nghệ thuật Quốc gia, cho rằng cần có một hệ thống phân loại phim cụ thể hơn Hệ thống đó quyết định việc sắp xếp phim phù hợp với từng đối tượng khán giả

Bên cạnh đó, có thêm những ý kiến đóng góp để Luật sửa đổi cân nhắc kỹ hơn tới quyền lợi, điều kiện phát triển cho đoàn làm phim và quỹ điện ảnh Bà Nguyễn Thị Thu

Hà - phó cục trưởng Cục Điện ảnh hoàn toàn đồng ý với ý kiến rằng cần phải phát triển hệ

sinh thái dịch vụ sản xuất phim Để làm ra được một bộ phim nhựa, nội tại bên trong một đoàn sản xuất đã có tới hơn 30 nghề Nay, với phim kỹ thuật số, phim sử dụng nhiều kỹ xảo, con số này lên tới hơn 100

Dự thảo cho phép nhà phát hành “tự kiểm”

Ngày 14/9, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng trình bày tóm tắt tờ trình dự án Luật điện ảnh (sửa đổi) trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội để xin ý kiến Sau nhiều buổi tọa đàm, hội họp với các chuyên gia, các đơn vị làm phim và ban ngành các cấp, ông Hùng đưa ra 2 phương án về phổ biến phim trên không gian mạng

Phương án 1, các nhà phát hành được phép “tự kiểm” và chịu trách nhiệm theo quy định; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ hậu kiểm về sau Cách tiếp cận này mới và linh hoạt, giúp giảm gánh nặng chi phí và nhân sự cho các nhà quản lý, đồng thời mở rộng cánh cửa hội nhập quốc tế, thương mại điện tử Tuy nhiên, lỗ hổng của phương án này là tạo ra

sự thiếu công bằng giữa các phương thức phổ biến phim Việc tự kiểm cũng tiềm tàng nguy

cơ để lọt văn hóa phẩm phản ánh sai hiện thực xã hội và lịch sử, nội dung bạo lực, nhạy cảm

Phương án 2, phim chỉ được phép phổ biến khi có giấy phép phân loại phim do Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch, UBND cấp tỉnh cấp hoặc quyết định phân loại của cơ quan báo chí có giấy phép hoạt động phát thanh, truyền hình được phép phổ biến trên không gian mạng

Tuy rằng vẫn chưa có giải pháp kiểm soát hiệu quả với khối lượng phim đăng tải và truy cập lớn như hiện nay, nhưng về cơ bản thì đa số thành viên Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo thống nhất chọn phương án 1

Nhìn nhận điện ảnh như một ngành kinh tế

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV ngày 23/10/2021, trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật Đồng thời, ông Phan Viết

Lượng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục cũng nhấn mạnh cần phải nhìn nhận điện ảnh vừa là ngành sáng tạo, vừa là ngành kinh tế trong sự phát triển tổng hòa với các ngành kinh tế khác như du lịch, giải trí, truyền thông…

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày Báo cáo

thẩm tra về dự án Luật Điện ảnh (sửa đổi) (Ảnh: TTXVN)

Nói thêm về vai trò của Hội đồng thẩm định điện ảnh, ngày 23/10, tại buổi thảo luận

ở Tổ về dự án Luật Điện ảnh (sửa đổi, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đặc biệt lưu ý những bộ phim được công chiếu gần đây có cơ cấu, bố cục không phù hợp Nội dung nói

về cái ác chiếm thời lượng lớn khiến vai trò của công an, quân đội tòa viện trong mắt công chúng trở nên mờ nhạt

Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh rằng luật pháp phải tạo ra hành lang pháp lý để tạo điều kiện cho điện ảnh phát triển, không được cản trở hoặc làm hư hỏng ngành nghệ thuật này Bởi, việc phát triển điện ảnh, giữ gìn văn hóa dân tộc là yếu tố làm nên sự khác biệt khi hội nhập kinh tế thị trường

2 Bài viết số 2

Sửa đổi luật để điện ảnh phát triển và hội nhập

Sau 14 năm thi hành, Luật điện ảnh năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2009) đã tạo ra hành lang pháp lý cho hoạt động điện ảnh, đóng góp quan trọng phát triển sự nghiệp của ngành điện ảnh Tuy nhiên, luật đã bộc lộ những thiếu sót, bất cập cần sớm được sửa đổi, bổ sung

Yêu cầu thực tiễn đòi hỏi luật điện ảnh phải thay đổi

Trải qua quá trình dài phát triển, điện ảnh nước nhà đã đạt được những kết quả khả quan như thu hút, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia vào lĩnh vực điện ảnh; đầu

tư có trọng tâm vì mục tiêu phát triển điện ảnh; có chính sách tài trợ cho việc phổ biến phim phục vụ miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, lực lượng vũ trang và phục vụ nhiệm

vụ chính trị, xã hội, đối ngoại

Bên cạnh đó, công tác tổ chức, quảng bá điện ảnh tại các kỳ liên hoan phim trong nước và nước ngoài đã góp phần đưa điện ảnh Việt Nam vươn xa, hội nhập

Tuy nhiên, trong thời đại khoa học kỹ thuật bùng nổ, Luật Điện ảnh bộc lộ một số hạn chế, bất cập, lạc hậu không phù hợp với thực tế Luật Điện ảnh thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; một số quy định của Luật Điện ảnh không còn phù hợp hoặc đã bị bãi bỏ hoặc được quy định tại luật chuyên ngành khác, không thể hiện được đặc thù của điện ảnh nên không khả thi

Một số quy định tại Luật Điện ảnh hiện hành cũng chưa theo kịp, phù hợp với các luật hiện hành của Việt Nam và cam kết trong điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam

là thành viên; cũng như đáp ứng yêu cầu về chuyển đổi số trong hoạt động điện ảnh

Phim Việt đang “thua thiệt” ngay trên sân nhà

Cần bổ sung những điểm mới trong Luật Điện ảnh

Một số vấn đề mới phát sinh cần bổ sung vào Luật Điện ảnh gồm công nghiệp điện ảnh, thị trường điện ảnh, ứng dụng công nghệ kỹ thuật số trong các khâu sản xuất, phát hành, phổ biến và lưu trữ phim; quản lý nội dung phim phát hành, phổ biến trên không gian mạng và tại địa điểm công cộng; quy định về phân loại và hiển thị mức phân loại, cảnh báo nội dung phim; cơ chế thu hút, khuyến khích sản xuất, ưu đãi đoàn làm phim nước ngoài quay phim tại Việt Nam; quy định cụ thể về phân cấp quản lý hoạt động điện ảnh; hoạt động xúc tiến, quảng bá phim thông qua việc tổ chức các liên hoan phim, chương trình phim, tuần phim, giải thưởng điện ảnh Việt Nam, quốc tế trong và ngoài nước cùng chính sách tăng cường xã hội hóa hoạt động điện ảnh

Sửa đổi luật để hoàn thiện môi trường pháp lý điện ảnh Việt phát triển

Theo Bộ VH,TT&DL, dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) gồm 8 chương, 52 điều, trong quá trình xây dựng còn một số vấn đề có ý kiến khác nhau, đó là: Quy định về sản xuất phim bằng nguồn ngân sách nhà nước; phổ biến phim trên không gian mạng; quỹ hỗ trợ phát

triển điện ảnh Trong đó, vấn đề phổ biến phim trên không gian mạng, câu chuyện tiền kiểm, hậu kiểm còn nhiều ý kiến trái chiều

Dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) được Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến đưa ra hai phương án về phổ biến phim trên không gian mạng Phương án 1, cho phép các nhà phát hành “tự kiểm” và chịu trách nhiệm

Việc có các quy định thông thoáng trong Luật Điện ảnh (sửa đổi) sẽ tạo cơ hội phát triển

cho các nhà làm phim Việt

Theo đó, các doanh nghiệp, tổ chức phổ biến phim trên không gian mạng phải tự kiểm duyệt nội dung, tự phân loại, hiển thị kết quả phân loại phim theo tiêu chí quy định, cung cấp công cụ xử lý vi phạm cho cơ quan quản lý nhà nước về phát hành, phổ biến phim; bảo đảm không vi phạm pháp luật, chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung phim phổ biến Bộ VH,TT&DL phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông “hậu kiểm”, kiểm tra, xử lý việc tự phân loại phim phổ biến trên không gian mạng theo quy định của pháp luật

Phương án 2, dự thảo luật quy định chỉ được phổ biến phim khi có giấy phép phân loại phim do Bộ VH,TT&DL, UBND cấp tỉnh cấp hoặc quyết định phân loại của cơ quan

báo chí có giấy phép hoạt động phát thanh, truyền hình được phép phổ biến trên không gian mạng Đa số thành viên Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo luật sửa đổi thống nhất chọn phương án 1

Theo TS-NSƯT Nguyễn Thị Thu Hà - Quyền Cục trưởng Cục Điện ảnh, vấn đề vi phạm bản quyền, cạnh tranh không lành mạnh, hạn chế cạnh tranh… với nhiều diễn biến tiêu cực, phức tạp mà luật chưa quy định, chưa có chế tài xử lý Thêm nữa, sự thay đổi phương thức thương mại cùng nhiều cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia ký kết, các chính sách quản lý hiện nay đang hạn chế việc hợp tác quốc tế trong lĩnh vực điện ảnh

Luật Điện ảnh (sửa đổi) sẽ tạo môi trường tốt cho các nghệ sĩ sáng tạo

Ảnh phim “Hai Phượng”.

Mặt khác, vấn đề khai thác, phổ biến phim trên môi trường internet, xem phim trên các thiết bị di động cá nhân là những nội dung mới chưa được đề cập đầy đủ trong Luật Điện ảnh Chính thế, đối với các loại phim đang phổ biến tràn lan trên mạng internet, thường gọi là “web drama”, luật không hề điều chỉnh, cơ quan quản lý cũng bỏ ngỏ quản

lý Trong khi đó, “web drama” có số lượng lượt xem lên đến hàng chục triệu, gấp nhiều lần phim chiếu rạp Đi kèm với đó là vấn đề vi phạm bản quyền, cạnh tranh không lành

mạnh, hạn chế cạnh tranh… với nhiều diễn biến tiêu cực, phức tạp mà luật chưa quy định, chưa có chế tài xử lý

Đại diện Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, Bộ Tư pháp cho rằng, hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, một số hành vi vi phạm về phát hành phim, nhân bản

và tàng trữ phim… không còn phù hợp với tình hình thực tiễn, mức xử phạt thấp, chưa bảo đảm được tính răn đe

Cùng với đó, mặc dù chủ trương xã hội hóa hoạt động điện ảnh đã được đề cập tại Luật Điện ảnh hiện hành, song thực tế các nhà quản lý vẫn chưa sẵn sàng “san sẻ” quyền

tự quyết cho các cơ sở điện ảnh (hãng sản xuất; trung tâm dịch vụ chiếu phim…) Một số quy định của Luật Điện ảnh còn chưa bảo đảm tính khả thi, còn quá tập trung vào công tác quản lý Nhà nước mà chưa có các quy định cụ thể về biện pháp mang tính phát triển trong hoạt động đa dạng của lĩnh vực điện ảnh

Theo NSND Đặng Xuân Hải - Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, thực trạng tràn lan của phim ngoại nhập, tạo sự xâm nhập khó kiểm soát của văn hóa ngoại lai, dẫn đến nguy

cơ làm phai mờ những giá trị văn hóa truyền thống “Nhiễm độc thực phẩm thì chỉ mất thời gian khắc phục 5 - 7 ngày, nhưng nhiễm độc văn hóa thì khó khắc phục vô cùng Trọng trách của Luật Điện ảnh sửa đổi phải “gánh vác” vấn đề này…” - ông Đặng Xuân Hải chia

sẻ

Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam còn cho rằng, dù hoạt động trong cơ chế thị trường nhưng điện ảnh Việt Nam phải được cảnh tỉnh, bởi điện ảnh không phải là kẻ chỉ “chạy theo” thị trường Điện ảnh có chức năng riêng về giáo dục, thẩm mỹ, giải trí Minh chứng cho thực trạng mất “cân đối” giữa phim nội và phim ngoại là lượng phim nhập khẩu của Việt Nam khoảng 250 phim/năm trở lên, nhiều nhất là ở các công ty liên doanh nước ngoài Những công ty này cũng chiếm lĩnh lượng rạp khá lớn, họ tích cực xây dựng các rạp chiếu, đầu ra cho phim ngoại Khi “đầu vào” với tỷ lệ nhập phim ngoại đã không khống chế, “đầu ra” lại có một hệ thống rạp phong phú, sự tràn lan phim ngoại trên thị trường cũng là điều

dễ hiểu

Giới làm phim cho rằng cần nới lỏng Luật điện ảnh Ảnh minh họa

Ông Đặng Xuân Hải nhấn mạnh: “Sứ mệnh của Luật Điện ảnh (sửa đổi) là phải điều chỉnh vấn đề này Cụ thể, cần đưa thêm vào Luật Điện ảnh (sửa đổi) một số quy định có tính rào cản kỹ thuật Ví như hạn chế đầu tư phát triển các cụm rạp chiếu phim ở thành phố nhưng ưu tiên xây dựng rạp chiếu ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa; tăng thuế nhập khẩu phim ngoại; có quy định ràng buộc các công ty nước ngoài phải đầu tư sản xuất phim tại Việt Nam (hoặc phát hành phim Việt) Cùng với đó, các phòng chiếu cũng phải quy định chiếu phim Việt Nam theo quy định trong chiến lược phát triển điện ảnh”

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đổi mới toàn diện nền điện ảnh là một đòi hỏi cấp bách xuất phát từ đặc điểm điện ảnh là một ngành nghệ thuật

có tính quốc tế cao Giống như những ngành văn hóa khác, điện ảnh không chỉ có phạm vi hoạt động trong một quốc gia mà còn mang tính toàn cầu

Do đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Ban soạn thảo, sửa chữa luật cần tiếp tục lắng nghe, tiếp thu ý kiến của các nhà làm phim, nhà sản xuất, các chuyên gia hoạt động trong ngành điện ảnh cũng như từ các địa phương, để có những đề xuất sửa đổi, bổ sung luật đầy đủ và thích hợp, tiếp tục tạo đà cho điện ảnh Việt Nam phát triển và hội nhập

3 Bài viết số 3

Điện ảnh Việt và sự kìm hãm của luật Điện ảnh nước nhà

Vài năm gần đây, phim điện ảnh của Việt Nam đã được thế giới biết đến nhiều hơn, thậm chí gặt hái được nhiều giải thưởng quốc tế Nhưng khi những bộ phim đó quay lại chính quê hương của nó thì lại không được công nhận bởi nhiều lý do

1 Vợ ba

Vợ Ba (được gắn nhãn C18) kể về Mây một cô gái trẻ được gả vào làm vợ thứ 3 của một điền chủ giàu Ông chồng của cô bé đã có đứa con trai hơn tuổi cô và cô con gái cũng xấp xỉ tuổi cô Những vấn đề của bộ phim dần dần được hé lộ ngay sau khi Mây có bầu và những góc khuất của xã hội phong kiến bắt đầu được hé lộ từ đây

Là một trong những bộ phim hiếm hoi của Việt Nam gây được tiếng vang ở nhiều LHP quốc tế, song phim vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận quê nhà Nữ chính Trà

My vào vai Mây – cô bé 13 tuổi có những cảnh quay nhạy cảm với bạn diễn lớn tuổi (Lê

Vũ Long đóng) và vợ hai (Maya đóng) … Điều đáng nói là lúc quay phim, Trà My chỉ mới

13 tuổi

Phân cảnh được gắn mác 18+ trong phim

Trước đó, nhà sản xuất phim cũng có những chia sẻ về vấn đề này Họ cho rằng nhà sản xuất và diễn viên Nguyễn Phương Trà My được sự đồng ý và bảo lãnh bởi mẹ của diễn

viên là bà Võ Thị Mỹ Na Ngoài ra, theo quy định tại Thông tư số 11/2013/TT-¬BLĐTBXH ngày 11.6.2013 ban hành danh mục công việc nhẹ được sử dụng người dưới 15 tuổi làm việc thì đối với công việc là diễn viên điện ảnh thì được phép sử dụng người dưới 13 tuổi làm việc, do đó việc ký kết hợp đồng vẫn theo quy định hiện hành Đồng thời, họ khẳng định toàn bộ quá trình quay với những cảnh có sự xuất hiện của diễn viên Trà My đều được nhà sản xuất tổ chức một cách chuyên nghiệp, phù hợp với lứa tuổi và tâm lý của nhân vật

Bộ phim đã được Cục Điện ảnh cấp phép sản xuất theo đúng quy định của Luật Điện ảnh Tuy nhiên, sau khi phim được công chiếu tại Việt Nam, trước nhiều ý kiến khác nhau

về bộ phim, Cục Điện ảnh phát hiện bản phim chiếu tại rạp khác với bản phim đã được thẩm định, cấp phép và lưu chiếu

Theo đó, Thanh tra Bộ đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với nhà sản xuất phim “Vợ ba” với vi phạm làm sai nội dung phim được phép phổ biến với mức phạt theo quy định là 50 triệu đồng

2 Phim Ròm

Cuối năm 2019, “Ròm” làm nóng dư luận khi đơn vị sản xuất đã tự đăng ký và gửi phim tham dự Liên hoan phim quốc tế Busan ở thời điểm bộ phim này chưa được cấp Giấy phép phổ biến phim ở trong nước

Điều này vi phạm quy định của pháp luật hiện hành bởi Luật Sửa đổi, bổ sung một

số điều của Luật Điện ảnh (năm 2009) quy định rõ: “Phim tham gia liên hoan phim quốc

tế, hội chợ phim quốc tế, những ngày phim Việt Nam ở nước ngoài phải có giấy phép phổ biến của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về điện ảnh hoặc có quyết định phát sóng của người đứng đầu đài truyền hình, đài phát thanh-truyền hình