Phát triển năng lực tư duy phản biện cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay

ngồi trên ghế nhà trường, những sinh viên này phải được mài sắc tư duy,phải được nâng cao năng lực TDPB.Với những lý do và ý nghĩa trên, nghiên cứu sinh lựa chọn vấn đề “Phát triển năng

NGUYỄN THỊ TUYẾT MAI

PH¸T TRIÓN N¡NG LùC T¦ DUY PH¶N BIÖN CHO SINH VI£N NGµNH LUËT ë VIÖT NAM HIÖN NAY

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

Mã số: 62 22 03 02

HÀ NỘI - 2018

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS.TS LÊ VĂN ĐOÁN

2 TS TRẦN SỸ DƯƠNG

Phản biện 1

Phản biện 2

Phản biện 3

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án

cấp Học viện họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi ngày tháng năm 2018

Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia và

Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tư duy phản biện (TDPB) và năng lực TDPB biện giữ vai trò hết sứcquan trọng trong hoạt động thực tiễn cũng như nghiên cứu khoa học Hơnnữa, phản biện khoa học còn là một trong những phương pháp chủ yếu đểcác nhà khoa học tiến tới các chân lý khoa học; không có TDPB khoa họcthì việc tìm kiếm nguồn tri thức khoa học, vượt qua định kiến, cách suynghĩ theo thói quen, giáo điều, v.v sẽ khó khăn; việc loại trừ, phản bácnhững hạn chế, sai lầm trong tranh luận trở nên không hiệu quả

Ngày nay cuộc cách mạng 4.0, với những cơ hội và triết lý mới vềgiáo dục và đào tạo, đang ngày càng tạo ra những yêu cầu và điều kiện,thời cơ và thách thức mới đối với sinh viên, trong đó có sinh viên ngànhluật trong nội dung và phương pháp học tập theo hướng phát triển TDPB

Trong điều kiện xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền ViệtNam xã hội chủ nghĩa; xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh; bảođảm phản biện xã hội có hiệu quả; thực hiện mục tiêu dân giàu, nướcmạnh, dân chủ, công bằng, văn minh ở ta hiện nay và trong tương laikhông thể không dựa trên TDPB khoa học

Sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay - những người mà nghềnghiệp tương lai của họ gắn với hoạt động pháp luật - vừa phải có khả năngnắm vững quy định pháp luật, vừa phải có khả năng nắm bắt, đánh giá và

xử lý thông tin một cách đúng đắn, chỉ ra được căn cứ thực tiễn với tinhthần phản biện cao mới bảo vệ được pháp luật, bảo vệ được công lý Bêncạnh những kết quả đã đạt được, năng lực TDPB của sinh viên ngành luật

ở Việt Nam hiện nay còn nhiều hạn chế, bất cập cần được khắc phục

Để có được những sinh viên ngành luật khi tốt nghiệp ra trường vừa

có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, tâm huyết với nghề vừa có kiến thứcchuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng nghề nghiệp giỏi thì ngay từ khi còn

ngồi trên ghế nhà trường, những sinh viên này phải được mài sắc tư duy,phải được nâng cao năng lực TDPB.

Với những lý do và ý nghĩa trên, nghiên cứu sinh lựa chọn vấn đề

“Phát triển năng lực tư duy phản biện cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu cho Luận án tiến sĩ triết học của

đề xuất một số nhóm giải pháp chủ yếu phát triển năng lực tư duy phảnbiện cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Một là, tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.

Hai là, làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận liên quan đến phát triển

năng lực TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam

Ba là, phân tích thực trạng, vấn đề đặt ra trong phát triển năng lực

TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay

Bốn là, đề xuất một số nhóm giải pháp chủ yếu phát triển năng lực

TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay và những năm tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Tập trung nghiên cứu vấn đề phát triển năng lực TDPB cho sinh viênngành luật ở Việt Nam hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu phát triển năng lực TDPB cho sinh viên ngành luật ởViệt Nam hiện nay (khảo sát ở một số trường đại học hiên nay)

Thời gian từ năm 1996, khi có Nghị quyết Trung ương hai Khoá VIII

về định hướng chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến nay.

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Luận án được thực hiện trên cơ sở các quan điểm của chủ nghĩa Mác

- Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về giáo dục, về phát triển năng lực tư duy, năng lực tư duy phản biện; v.v

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chung của chủnghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với phươngpháp quy nạp và diễn dịch, phân tích và tổng hợp, lịch sử - lô-gíc, hệ thốnghóa, khái quát hóa, thống kê, điều tra xã hội học

5 Những đóng góp về khoa học của luận án

Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận liên quan đến phát triểnTDPB; chỉ ra một số đặc điểm của sinh viên ngành luật, năng lực TDPBcủa sinh viên ngành luật cũng như những nhân tố cơ bản tác động đến việcphát triển năng lực TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay;Nêu thực trạng và vấn đề đặt ra và Đề xuất được một số giải pháp chủ yếuphát triển năng lực TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Về lý luận, luận án góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận liên

quan đến năng lực TDPB và phát triển năng lực này cho sinh viên ngànhluật ở Việt Nam hiện nay

Về thực tiễn, kết quả của luận án có thể làm tài liệu tham khảo phục

vụ nghiên cứu, giảng dạy, học tập triết học, luật học và các môn khoa học

có liên quan

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình khoa học đãđược công bố của tác giả có liên quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệutham khảo và phụ lục, nội dung của luận án gồm 4 chương, 12 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 NHÓM CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO SINH VIÊN NGÀNH LUẬT Ở VIỆT NAM

Về tư duy, năng lực tư duy, TDPB và năng lực TDPB có một số công trình có liên quan như:

Về tư duy và TDPB, các cuốn “Những vấn đề về phép biện chứng trong bộ Tư bản của C.Mác” của Rô-den-tan, Nhà xuất bản (Nxb) Sự thật

(1961); Nguyên lý lô-gíc biện chứng cũng của Rô-den-tan, Nxb Sự thật

(1962); Lôgíc học biện chứng của I-len-cốp do Nxb Văn hóa - Thông tin

(2003) liên quan đến tư duy, TDPB trên nền tảng của chủ nghĩa duy vậtbiện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, tạo cơ sở phương pháp luận choluận án này

Các cuốn Khoa học tư duy từ nhiều tiếp cận khác nhau của nhiều tác giả, Nhà xuất bản Tri thức (2007), "Bản đồ tư duy trong công việc" của Tony

Buzan, Nxb Lao động (2007, tiếp cận tư duy từ góc độ triết học, giáo dục

học và với tính cách phương pháp giáo dục, đào tạo hiện đại; "Đón nhận

thay đổi những bước cơ bản để tạo dựng tương lai ngay từ hôm nay" của

Tony Buzan, Nxb Tổng hợp Tp HCM (2008), cho rằng nhờ "sơ đồ tư duy"

mà con người có khả năng tối ưu hóa tiềm năng của mình và tạo sự thay

đổi; "Phương pháp tư duy siêu tốc" của Bobbi Deporter, Mike Hernacski,

Nxb Tri thức (2008), cho rằng phương pháp tư duy siêu tốc là phương

pháp học tập mới, có hiệu quả; “Tư duy sáng tạo và phương pháp nghiên

cứu khoa học của nhiều tác giả, Nxb Tri thức (2012), xem tư duy phản

biện là nền tảng của phương pháp nghiên cứu khoa học; “Năm nhân tố

phát triển tư duy hiệu quả” của B.Burger, M Starbird,

Nxb Lao động (2014), đề cập đến tư duy và những nhân tố tác động đến sự

phát triển của tư duy; “Tư duy đột phá: bảy nguyên tắc giải quyết vấn đề

một cách sáng tạo” của S.Hibino và G.Nadler, Nxb Trẻ (2014), đề cập đến

tư duy đột phá với các nguyên tắc giải quyết sáng tạo vấn đề của đời sống

Các cuốn "Tư duy lý luận với sự nghiệp đổi mới" của Trần Nhâm, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội (2004) đề cập đến tư duy, xem đổi mới tư duy

là khởi đầu của đổi mới; "Tư duy khoa học trong giai đoạn cách mạng khoa

học - công nghệ" của Lê Hữu Nghĩa, Phạm Duy Hải, Nxb Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội (1998), làm rõ bản chất, hình thức, vai trò của tư duytrong nhận thức và thực tiễn; v.v

Các tác giả Nguyễn Duy Quý với bài "Đổi mới tư duy: Nội dung và

phương hướng", Tạp chí (T/c) Triết học số 1-1987; Hồ Văn Thông với bài

"Một số vấn đề tư duy và đổi mới tư duy hiện nay ở nước ta", T/c Triết học

số 3-1987; Nguyễn Mạnh Cương với bài Về bản chất tư duy, T/c Triết học,

số 1 - 2004; Nguyễn Hiền Lương với bài Tư duy và vấn đề rèn luyện, nâng

cao năng lực tư duy của nguồn nhân lực chất lượng cao

ở Việt Nam hiện nay, T/c Triết học, số 6 - 2015; v.v có những đóng góp

nhất định trong nghiên cứu tư duy Một số luận án đã bảo vệ liên quan đến

tư duy phản biện có: "Nâng cao năng lực tư duy của đội ngũ cán bộ lãnh

đạo chủ chốt cấp xã hiện nay" của Hồ Bá Thâm; "Nâng cao năng lực tư duy

lý luận cho cán bộ giảng viên lý luận Mác - Lênin ở các trường chính trị tỉnh của Nguyễn Đình Trãi (1994); "Vấn đề nhận thức luận qua sự phân tích đối tượng của toán học" của Lê Văn Đoán (2000);

"Phát triển TDPB học sinh phổ thông qua đối thoại trong dạy học môn toán

ở trường trung học phổ thông" của Nguyễn Phương Thảo; v.v

Về năng lực và phát triển năng lực TDPB, có các cuốn "Lối tư duy của tương lai, 11 lối tư duy thay đổi cách nhìn nhận - và sáng tạo - tương lai" của Jhon Naibitt, Nxb Lao động (2009); "Tư duy lại khoa học tri thức

và công chúng trong kỷ nguyên bất định" của Helga Nowotny, Peter Scott,

Michael Gibbons, Nxb Tri thức (2009); "Tri thức khách quan - Một cách

tiếp cận dưới góc độ tiến hóa" của K.Popper, Nxb Tri thức (2014); "Cẩm nang tư duy phản biện, Khái niệm và công cụ" của R.Paul, L.Elder, Nxb

Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh (2015); Các cuốn bằng tiếng Anh củaDaniel J.Levitin, J.Rancière, J.Masschelein và M.Simons; v.v Các

cuốn"Bàn về đổi mới tư duy" của Đào Duy Tùng; "Đổi mới tư duy và phong

cách tư duy" của Nguyễn Văn Linh; "Tư duy lý luận với hoạt động của người cán bộ lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn" do Trần Thành chủ biên, Nxb

Chính trị quốc gia, (2003); "Đặc điểm tư duy và lối sống của con người Việt

Nam hiện nay: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn" do Nguyễn Ngọc Hà chủ

biên, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội (2011); v.v

Các bài "Về khái niệm tư duy phản biện" của Russell Brooker, T/c Văn hóa văn nghệ số 210 (2012); "TDPB và vai trò của triết học Mác-Lênin với

việc nâng cao năng lực TDPB cho cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay" của Trần Sỹ Phán; "Triết học Mác-Lênin với việc nâng cao năng lực TDPB cho cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay" của Lê Thị Thanh

Hà trong cuốn "Nghiên cứu, giảng dạy triết học trong đào tạo, bồi dưỡng

cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam"; v.v là những tài liệu tham khảo bổ

ích đối với nghiên cứu sinh khi thực hiện luận án này

Về các công trình nghiên cứu có liên quan đến việc phát triển năng lực TDPB nói chung, năng lực TDPB của sinh viên nói chung và của sinh viên ngành luật ở Việt Nam nói riêng một số công trình như:

Cuốn "Đạo đức nghề luật" do Nxb Tư pháp (2011), trên cơ sở nêu

những đặc trưng, thách thức của nghề luật - những đặc trưng, thách thứcđòi hỏi người luật sư phải nâng cao năng lực TDPB của mình, có như vậymới hoàn thành được trọng trách của người bảo vệ quyền lợi hợp pháp, lợiích chính đáng của khách hàng trong tranh chấp dân sự, trong kinh doanhhay trong lao động - việc làm; cụ thể, khi tham gia tố tụng với vai trò

người bào chữa cho bị can, bị cáo, luật sư có nhiệm vụ quan trọng- thể hiệntính phản biện của nghề luật sư, đó chính là nghĩa vụ, tác nghiệp, v.v đãnêu một số vấn đề liên quan đến việc phát triển năng lực TDPB tư duyphản biện nói chung, năng lực tư duy phản biện của sinh viên và của sinhviên ngành luật ở Việt Nam nói riêng.

Cuốn "Phát tiển năng lực tư duy biện chứng cho sinh viên Việt Nam

hiện nay" của Hoàng Thúc Lân, Nxb Chính trị quốc gia (2014), tuy không

đề cập trực tiếp đến phát triển năng lực TDPB nhưng sự luận giải của tácgiả về "Những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến việc phát triển năng lực tư duybiện chứng cho sinh viên Việt Nam hiện nay" cũng như nội dung, thực chấtcủa việc phát triển năng lực tư duy biện chứng, đã có những gợi mở có giátrị tham khảo khi phân tích những nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến việc pháttriển năng lực TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay

Bài "Tư duy phản biện trong học tập đại học" của Huỳnh Hữu Tuệ,

Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội (số 232 năm 2010) đã trực tiếp bàn đếnmột số vấn đề liên quan đến TDPB và phát triển loại tư duy này trong sinhviên Theo tác giả, trong quá trình học tập sinh viên luôn luôn phải độngnão, phải suy luận và biết đánh giá, nhận xét một cách thông minh Nhữnghoạt động này sẽ tạo cho sinh viên một phong cách tư duy độc lập, tư duysáng tạo theo hướng phản biện

Bài "Quy trình rèn luyện kỹ năng thương lượng cho sinh viên" của Đỗ

Khánh Năm, T/c Giáo dục, số 340 năm 2014, đã đi sâu phân tích kỹ năngthương lượng, quy trình rèn luyện kỹ năng thương lượng dựa trên những trithức, kinh nghiệm thu thập được như là một giải pháp giáo dục hiện đạitheo hướng phát triển năng lực TDPB cho sinh viên, qua đó giúp cho sinhviên giải quyết mục tiêu, nhiệm vụ trong học tập cũng như các vấn đề dothực tiễn đặt ra

Bài "Phương pháp dạy học đại học tích cực dưới góc độ tiếp cận của

thuyết lựa chọn hợp lý" Phan Thị Thu Trang, T/c Tạp chí Lý luận chính trị

và Truyền thông, số 6 năm 2015, sau khi giới thiệu thuyết lựa chọn hợp lýtrong giáo dục, giới thiệu thế mạnh cũng như hạn chế nhất định của một sốphương pháp dạy học đại học tích cực, trong đó có dạy học theo hướngphát triển năng lực TDPB cho sinh viên và để phát triển loại năng lực tưduy này người dạy cần giúp cho sinh viên biết cách "lựa chọn hợp lý" màthực chất là năng lực tiếp nhận thông tin của TDPB.

Bài "Đánh giá chất lượng đào tạo đại học qua phản hồi của sinh viên" của Kim Hoàng Giang, T/c Tạp chí Lý luận chính trị, số 6 năm 2015, đã

nêu những tiêu chí và phương pháp đánh giá chất lượng đào tạo đại họcqua phản hồi của sinh viên theo hướng TDPB Theo đó, để việc đánh giáchất lượng đào tạo đại học qua phản hồi của sinh viên được khách quan,công tâm, khoa học đòi hỏi phải nâng cao năng lực TDPB khoa học chosinh viên

Ngoài ra, các kết quả nghiên cứu của các tác giả Pierre Darriulat, TôDuy Hợp, Nguyễn Thanh Tân, Vũ Văn Viên, v.v cũng có những trình bày

về phát triển tư duy, TDPB, năng lực TDPB và những nhân tố cơ bản ảnhhưởng đến việc phát triển năng lực TDPB, trong đó có năng lực TDPB củasinh viên

1.2 NHÓM CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO SINH VIÊN NGÀNH LUẬT Ở VIỆT NAM

Về thực trạng phát triển năng lực tư duy phản biện nói chung, năng lực tư duy phản biện của sinh viên, của sinh viên ngành luật ở Việt Nam có một số công trình như:

Về thực trạng năng lực TDPB của sinh viên ngành luật có: Cuốn

"Đạo đức nghề luật", Nxb Tư pháp (2011) ở mức độ nhất đinh cũng nêu

một số vấn đề liên quan đến thực trạng năng lực TDPB của sinh viên

ngành luật ở Việt Nam hiện nay Cuốn “Phát tiển năng lực tư duy biện

chứng cho sinh viên Việt Nam hiện nay" của Hoàng Thúc Lân, Nxb CTQG

(2014), phân tích một số nhân tố ảnh hưởng đến thực trạng phát triển nănglực TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay.

Bài "Rèn luyện, nâng cao năng lực tư duy khoa học cho học sinh, sinh

viên" của Vũ Văn Viên, T/c Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp, số 2-1992,

trên cơ sở phân tích nét đặc thù, sự cần thiết phát triển tư duy khoa học, đãnêu hạn chế của tư duy khoa học ở các đối tượng sinh viên về phát triển tưduy, trong đó có TDPB

Đáng chú ý nhất, bài "Thực trạng đào tạo của nhân luật ở nước ta

hiện nay" của Lê Tiến Châu, T/c Khoa học pháp lý, số 4-2005, đã khái quát

tương đối toàn diện thực trạng (và cả yêu cầu và giải pháp đổi mới) hoạtđộng đào tạo ngành luật ở bậc đại học ở Việt Nam; v.v

Về giải pháp phát triển năng lực TDPB nói chung, năng lực TDPB của sinh viên, của sinh viên ngành luật ở Việt Nam có: Các bài "TDPB trong học tập đại học" của Huỳnh Hữu Tuệ, Bản tin ĐHQG Hà Nội, số 232-

2010, bàn về vấn đề sinh viên động não, suy luận và đánh giá theo phong

cách tư phản biện; "Bồi dưỡng, phát triển TDPB cho học sinh trong quá

trình dạy học" của Nguyễn Gia Cầu, T/c Giáo dục, số 13-2013, từ đánh giá

thực trạng đã nêu một số giải pháp giúp sinh viên biết phản biện; "Tìm hiểu

về tính tích cực xã hội của học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay" của

Nguyễn Đình Mạnh, T/c Giáo dục, số 331-2014 ít nhiều nói đến sự cần

thiết phát triển năng lực tư duy phản biện cho sinh viên; "Đánh giá chất

lượng đào tạo đại học qua phản hồi của sinh viên" của Kim Hoàng Giang,

T/c Giáo dục, số 6-2015, nêu tiêu chí và phương pháp đánh giá chất lượng

đào tạo đại học qua phản hồi của sinh viên; "Cần rèn luyện năng lực phản

biện trong học tập cho học sinh, sinh viên" của Nguyễn Thành Thi, T/c Văn

hóa và Du lịch, số 13-2013, xem năng lực phản biện chủ yếu là năng lựcphát hiện vấn đề bất cập, bất khả thi, bất khả dụng và "cất lên tiếng nói",cảnh báo, "lật lại" vấn đề và đề cao biện pháp rèn luyện cho sinh viên nănglực tư duy phản biện qua giờ học chính khóa, ngoại

khóa, trong và ngoài lớp; "Đổi mới phương pháp dạy học các môn lý luận

chính trị ở đại học, cao đẳng theo định hướng năng lực" của Vũ Đình Bảy,

Nguyễn Phước Dũng, T/c Lý luận chính trị và Truyền thông, số 4-2015, đề

cập giải pháp đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng năng lực thay

cho dạy học theo định hướng nội dung; bài "Xây dựng phong cách sống tích

cực - giải pháp quan trọng để giáo dục đạo đức cho thanh niên, sinh viên trước tác động của biến đổi kinh tế - xã hội ở nước ta hiện nay" của Nguyễn

Anh Tú, T/c Giáo dục số 208-2014, đề cập về xây dựng phong cách sống

tích cực, lối tư duy mở, đầu óc phê phán; bài "Quy trình rèn luyện kỹ năng

thương lượng cho sinh viên" của Đỗ Khánh Năm, T/c Giáo dục, số

340-2014, phân tích kỹ năng thương lượng như là giải pháp giáo dục hiện đại

theo hướng phát triển năng lực TDPB cho sinh viên; bài "Phương pháp dạy

học đại học tích cực dưới góc độ tiếp cận của thuyết lựa chọn hợp lý" của

Phan Thị Thu Trang, T/c Lý luận chính trị và Truyền thông, số 6-2015,

giới thiệu thuyết lựa chọn hợp lý trong giáo dục, một số phương pháp dạyhọc đại học tích cực, trong đó có dạy học phát triển năng lực TDPB chosinh viên; v.v

1.3 ĐÁNH GIÁ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỀ TÀI LUẬN ÁN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC GIẢI QUYẾT

1.3.1 Đánh giá các kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Thứ nhất, tư duy, tư duy phản biện, năng lực TDPB đã được một số

nghiên cứu trong nước và ngoài nước đề cập đến dưới nhiều góc độ Đây là

tư liệu tham khảo quý trong việc làm sáng tỏ vấn đề lý luận liên quan đến

luận án này Thứ hai, có rất ít công trình liên quan đến vấn đề lý luận phát

triển năng lực TDPB và phát triển năng lực TDPB cho sinh viên ngànhluật, cũng như thực trạng và giải pháp phát triển năng lực TDPB cho sinh

viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay Thứ ba, giá trị khoa học của các

công trình trên có giá trị tham khảo quý đối với tác giả luận án này

1.3.2 Những vấn đề luận án cần tiếp tục giải quyết

Một là, tiếp tục làm rõ vấn đề lý luận có liên quan, trong đó có khái

niệm, thực chất, nội dung, chủ thể, phương pháp và các yếu tố tác động

đến phát triển năng lực TDPB cho sinh viên ngành luật Hai là, đánh giá

kết quả, hạn chế và nguyên nhân của việc phát triển năng lực TDPB cho

sinh viên ngành luật ở Việt Nam hiện nay Ba là, nêu những vấn đề đặt ra

và giải pháp phát triển năng lực TDPB cho sinh viên ngành luật ở ViệtNam hiện nay

Tiểu kết chương 1

Qua tổng quan một số tài liệu tiếng Việt và tiếng Anh, thấy rằng, cácvấn đề tư duy, TDPB, năng lực TDPB đã được nhiều công trình đề cậphơn, những công trình trực tiếp bàn đến phát triển năng lực TDPB và nănglực TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam còn rất ít, nhưng đâynguồn tư liệu tham khảo quý đối với tác giả luận án Tác giả luận án, dovậy, cần tiếp tục làm rõ vấn đề lý luận có liên quan, tạo cơ sở cho việcđánh giá thực trạng, nhận diện những vấn đề đặt ra và nêu các giải phápnhằm phát triển năng lực TDPB cho sinh viên ngành luật ở Việt Nam mộtcách lô-gíc và có hệ thống

Chương 2 PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY PHẢN BIỆN

CHO SINH VIÊN NGÀNH LUẬT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

- MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

2.1 TƯ DUY PHẢN BIỆN VÀ NĂNG LỰC TƯ DUY PHẢN BIỆN 2.1.1 Tư duy và tư duy phản biện

Một số nhận thức chung về tư duy: Tư duy là sản phẩm của một cơ

quan vật chất sống có tổ chức cao là bộ óc người và được hình

thành trong quá trình hoạt động thực tiễn, là quá trình phản ánh tích cực, chủ động và sáng tạo hiện thực khách quan bởi con người Bản chất của tư

duy là sản phẩm của bộ óc người, là đặc tính bẩm sinh dưới dạng năng lực

của con người Đặc điểm cơ bản của tư duy là hoạt động riêng có ở con

người, là hình thức hoạt động cao nhất, phức tạp nhất, hoàn thiện nhất của

bộ óc con người; hình thành từ hoạt động thực tiễn; tư duy cấu thành bởi

đối tượng, chủ thể, tri thức nguồn, công cụ ngôn ngữ Các hình thức cơ

bản của tư duy gồm khái niệm, phán đoán, suy luận.

Một số nhận thức chung về TDPB: TDPB là loại hình tư duy nhằm

đánh giá một kết quả nhận thức; là sự suy nghĩ, xem xét lại một tình huống, một vấn đề để qua đó chủ thể đưa ra sự nhận định, kết luận về chúng theo quan điểm của mình trên cơ sở vận dụng một cách chủ động, sáng tạo những tri thức và phương pháp nhất định TDPB ở đây là tư duy

phản biện khoa học, không phải tư duy phản biện có tính tư biện, chủ quan,ngụy biện Khi nghiên cứu TDPB, người ta thường đề cập đến mục tiêu,hình thức, sản phẩm, nguyên tắc, yêu cầu, đặc điểm, kỹ năng, yếu tố ảnhhưởng và phương pháp rèn luyện nó

2.1.2 Năng lực và năng lực tư duy phản biện

Năng lực là toàn bộ những khả năng vốn có, những phẩm chất, đặc

tính của con người (tâm lý và sinh lý) đảm bảo được việc thực hiện mộthoạt động nhất định Có năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp,

năng lực xã hội, năng lực cá thể, năng lực nghề nghiệp Theo đó: Năng lực

TDPB là năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin; phát hiện, xem xét và đánh giá tình huống có vấn đề; chứng minh giả thuyết khoa học hoặc phản khoa học; hình thành tri thức mới để từ đó lựa chọn phương án và có quyết định đúng đắn cho hành động Cấu thành năng lực TDPB có các khả năng: tiếp

nhận, xử lý, phản bác, phát hiện vấn đề mới trong thông tin