Bài giảng môn Tiếng Việt lớp 4 năm học 2021-2022 - Tuần 3: Tập làm văn Kể lại lời nói ý nghĩ của nhân vật (Trường Tiểu học Thạch Bàn B) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu được tác dụng của việc dùng lời nói và ý nghĩ của nhân vật để khắc học tích cách nhân vật; biết kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật theo hai cách: trực tiếp và gián tiếp;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!
Trang 2Trong bài văn k chuy n, khi t ngo i hình c a nhân v t ể ệ ả ạ ủ ậ
c n chú ý nh ng gì? ầ ữ
T i sao khi t ngo i hình, ta ch nên t nh ng đ c ạ ả ạ ỉ ả ữ ặ
đi m tiêu bi u? ể ể
Khi t ngo i hình c a nhân v t c n chú ý ch n t ả ạ ủ ậ ầ ọ ả
nh ng ữ đ c đi m tiêu bi u ặ ể ể v ngo i hình c a nhân ề ạ ủ
v t đó ậ
Nh ng ữ đ c đi m tiêu bi u ặ ể ể v ngo i hình c a nhân ề ạ ủ
v t góp ph n nói lên tính cách, thân ph n c a nhân ậ ầ ậ ủ
v t làm cho câu chuy n thêm h p d n ậ ệ ấ ẫ
Trang 4Mục tiêu
1 Hiểu được tác dụng của việc dùng lời nói và ý nghĩ
của nhân vật để khắc học tích cách nhân vật.
2 Biết kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật theo hai
cách: trực tiếp và gián tiếp.
Trang 5I Nhận xét
Bài 1 Tìm những câu ghi lại lời nói và ý nghĩ của cậu
bé trong truyện Người ăn xin.
Trang 6Lúc ấy, tôi đang đi trên phố Một người ăn xin già lọm khọm đứng ngay trước mặt tôi
Đôi mắt ông lão đỏ đọc và giàn giụa nước mắt Đôi môi tái nhợt, áo
quần tả tơi thảm hại Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết nhường nào!
Ông già chìa trước mặt tôi bàn tay sưng húp, bẩn thỉu Ông rên rỉ cầu xin cứu giúp
Tôi lục tìm hết túi nọ túi kia, không có tiền, không có đồng hồ, không có
cả một chiếc khăn tay Trên người tôi chẳng có tài sản gì
Người ăn xin vẫn đợi tôi Tay vẫn chìa ra, run lẩy bẩy
Tôi chẳng biết làm cách nào Tôi nắm chặt lấy bàn tay run rẩy kia:
- Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả
Người ăn xin nhìn tôi chằm chằm bằng đôi mắt ướt đẫm Đôi môi tái nhợt nở nụ cười và tay ông cũng xiết lấy tay tôi:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi - Ông lão nói bằng giọng khản đặc
Khi ấy, tôi chợt hiểu rằng: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão
Theo Tuốc-ghê-nhép
Người ăn xin
Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết nhường nào!
Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả
cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão
Trang 7Lời nói của cậu bé
– Ông đừng giận cháu,
cháu không có gì để cho
ông cả.”
ý nghĩ của cậu bé
+Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết nhường nào!
+ Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão.
Lời nói và ý nghĩ của cậu bé nói lên điều gì về cậu?
Lời nói và ý nghĩ của cậu bé cho thấy cậu là một người nhân hậu, giàu lòng trắc ẩn, thương người.
Trang 8Bài 3 Lời nói và ý nghĩ của ông lão ăn xin trong hai cách kể sau đây có gì khác nhau ?
a) Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi – Ông lão nói bằng giọng khản đặc.
b) Bằng giọng khản đặc, ông lão cảm ơn tôi và nói rằng như vậy
là tôi đã cho ông rồi.
Tác giả kể lại lời nói của ông lão bằng lời
của mình
Tác giả kể lại nguyên
văn lời nói của ông
lão với cậu bé
Tác giả dẫn trực tiếp Tác giả thuật lại gián tiếp
Trang 9Ta cần kể lại lời nói và ý
nghĩ của nhân vật làm gì?
Lời nói và ý nghĩ cũng nói lên tính cách nhân vật và ý nghĩa câu chuyện.
Trang 10Có mấy cách kể lại lời nói và ý
nghĩ của nhân vật?
Có hai cáh kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật:
-Kể nguyên văn (lời dẫn trực tiếp).
-Kể bằng lời của người kể chuyện (lời dẫn gián tiếp).
Trang 111 Trong bài văn kể chuyện, nhiều khi ta phải kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật Lời nói và ý nghĩ cũng nói lên tính cách nhân vật và ý nghĩa câu chuyện.
2 Có hai cáh kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật:
-Kể nguyên văn (lời dẫn trực tiếp).
-Kể bằng lời của người kể chuyện (lời dẫn gián tiếp).
Ghi nhớ
Trang 12Ba cậu bé rủ nhau vào rừng Vì mải chơi nên các cậu về khá muộn Ba cậu bàn nhau xem nên nói thế nào để bố mẹ khỏi mắng Cậu bé thứ nhất định nói dối là bị chó sói đuổi Cậu thứ hai bảo:
- Còn tớ, tớ sẽ nói là đang đi thì gặp ông ngoại.
- Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nhận lỗi với bố mẹ – Cậu thứ ba bàn
Bài 1 Tìm lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp trong đoạn
văn sau:
Trang 13Bài 2 Chuyển lời dẫn gián tiếp trong đoạn văn sau thành lời
dẫn trực tiếp:
Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất khéo bèn hỏi bà hàng nước xem trầu đó ai têm Bà lão bảo chính tay bà têm Vua
gặng hỏi mãi, bà lão đành nói thật là con gái bà têm.
- Đoạn văn này gồm mấy câu? Đó là những câu nào?
Trang 14Lời dẫn gián tiếp
Vua nhìn thấy những miếng
trầu têm rất khéo bèn hỏi bà
hàng nước xem trầu đó ai
têm
Bà lão bảo chính tay bà têm
Vua gặng hỏi mãi, bà lão
đành nói thật là con gái bà
têm
Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất khéo, bèn hỏi bà hàng nước:
- Xin cụ cho biết, ai đã têm trầu này?
Bà lão bảo:
- Tâu Bệ hạ, trầu này do chính tay già têm đấy ạ!
Nhà vua không tin, gặng hỏi mãi ,bà lão đành nói thật:
- Thưa, đó là trầu do con gái già têm.
Trang 15Bác thợ hỏi Hòe:
- Cháu có thích làm thợ xây không?
Hòe đáp:
- Cháu thích lắm !
* Đoạn văn này có những lời dẫn trực tiếp của những nhân vật nào?
Bài 3. Chuyển lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn gián tiếp:
Trang 163.L i d n tr c ti p trong ờ ẫ ự ế
đo n văn : ạ
Bác th h i Hòe: ợ ỏ
Cháu có thích làm th xây ợ
không?
Hòe đáp:
Cháu thích l m ! ắ
3.L i d n gián ti p trong đo n ờ ẫ ế ạ
văn
Bác th h i Hòe là c u có ợ ỏ ậ
thích làm th xây không ợ
Hòe nói r ng Hòe thích l m ằ ắ
Trang 17- Có mấy cách kể lại lời nói và ý nghĩ của
nhân vật?
- Về nhà hoàn thành bài 3.