Kinh tế phat triển: PHÁT TRIỂN KINH TẾ VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH DỊCH COVID19

Những thành tựu về phát triển kinh tế, xã hội mà Việt Nam đã đạt được trong bối cảnh dịch Covid-19.. - Phát triển kinh tế bao hàm cả sự tiến bộ về chất của nền kinh tế và sự tiến bộ xã h

Họ và tên: Bùi Thanh Hoa Mã Sinh viên:1973403010511 Khóa/Lớp tín chỉ: CQ57/21.06-LT1 Lớp niên chế: CQ57/21.13

Ngày thi: 12/06/2021 Giờ thi: 9h15

BÀI THI MÔN: KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Hình thức thi: Tiểu luận Thời gian thi: 03 ngày

CHỦ ĐỀ:

PHÁT TRIỂN KINH TẾ VIỆT NAM TRONG

BỐI CẢNH DỊCH COVID-19

BÀI LÀM

MỤC LỤC

PHẦN 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1

1.1 Các khái niệm và vấn đề cơ bản về phát triển kinh tế 1

1.1.1 Khái niệm phát triển kinh tế 1

1.1.2 Nội dung của phát triển kinh tế 1

1.2 Phát triển bền vững 1

1.3 Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế 2

1.4 Các chỉ tiêu đánh giá tăng trưởng và phát triển kinh tế 2

1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế 2

1.5.1 Các nhân tố kinh tế 2

1.5.2 Các nhân tố phi kinh tế 2

PHẦN 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TRƯỚC VÀ TRONG BỐI CẢNH COVID-19 3

2.1 Thực trạng phát triển kinh tế Việt Nam trước khi xuất hiện dịch Covid-19 3

2.1.1 Những thành tựu đạt được 3

2.1.2 Những mặt hạn chế cần khắc phục 5

2.2 Thực trạng phát triển kinh tế Việt Nam trong bối cảnh dịch Covid-19 5

2.2.1 Những tác động tiêu cực của Covid-19 đến sự phát triển của nền kinh tế 6

2.2.2 Những thành tựu về phát triển kinh tế, xã hội mà Việt Nam đã đạt được trong bối cảnh dịch Covid-19 8

PHẦN 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH DỊCH COVID-19 9

3.1 Về tăng trưởng kinh tế 9

3.2 Về chuyển dịch cơ cấu kinh tế 9

3.3 Về các vấn đề xã hội 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ

1.1 Các khái niệm và vấn đề cơ bản về phát triển kinh tế

1.1.1 Khái niệm phát triển kinh tế

Phát triển kinh tế là quá trình thay đổi theo hướng tiến bộ về mọi mặt của nền kinh tế, bao gồm sự thay đổi cả về lượng và về chất, là quá trình hoàn thiện cả về kinh

tế, và xã hội của mỗi quốc gia

1.1.2 Nội dung của phát triển kinh tế

Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế thể hiện sự gia tăng về thu nhập của nền kinh tế

và thu nhập bình quân đầu người trong dài hạn

Thứ hai, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tiến bộ, hợp lý Đối với các

nước đang phát triển, đó là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa Đó không chỉ là quá trình thay đổi trong cơ cấu kinh tế theo ngành theo hướng tiến bộ, mà còn bao hàm việc mở rộng chủng loại và nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ, gia tăng hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế tạo cơ sở cho việc đạt được tiến bộ xã hội một cách sâu rộng Đó cũng là quá trình gia tăng năng lực nội sinh của nền kinh tế, đặc biệt là năng lực khoa học và công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực đất nước

Thứ ba, các vấn đề xã hội được giải quyết theo hướng tốt hơn: thay đổi cơ cấu

xã hội theo hướng tích cực, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm công bằng xã hội,…

1.2 Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là quá trình có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa giữa

ba mặt của sự phát triển: phát triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường

Nội dung của phát triển bền vững:

- Phát triển kinh tế: sử dụng một cách hiệu quả nhất các nguồn lực, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, tăng năng suất lao động, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế Tích cực hội nhập kinh tế quốc tế nhưng phải đảm bảo tính độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia

- Phát triển xã hội: giải quyết tốt các vấn đề xã hội như: việc làm, chống đói nghèo và bất công xã hội, giảm tệ nạn xã hội, giữ được bản sắc văn hóa dân tộc

- Bảo vệ môi trường: cân bằng sinh thái, khắc phục ô nhiễm môi trường, trồng

và bảo vệ rừng, sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên

1.3 Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế

Khái niệm tăng trưởng kinh tế: Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về lượng kết

quả đầu ra hoạt động của nền kinh tế trong 1 thời kì nhất định so với kì gốc

Mối quan hệ giữa tăng trưởng và phát triển:

- Tăng trưởng kinh tế là điều kiện cần để phát triển kinh tế Tiến bộ kinh tế là cơ

sở, là điều kiện cơ bản để đạt được những tiến bộ về xã hội

- Phát triển kinh tế bao hàm cả sự tiến bộ về chất của nền kinh tế và sự tiến bộ

xã hội tạo cơ sở kinh tế xã hội vững chắc để đạt được những thành tựu tăng trưởng kinh tế trong tương lai

Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế không phải là điều kiện đủ để để phát triển kinh

tế Tăng trưởng chỉ mới là biểu hiện của sự gia tăng về lượng, tự nó chưa phản ánh được sự gia tăng về chất của nền kinh tế Để đánh giá một quốc gia có thực sự phát triển hay không thì ngoài yếu tố tăng trưởng kinh tế, chúng ta còn cần đánh giá về sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và chất lượng cuộc sống con người

1.4 Các chỉ tiêu đánh giá tăng trưởng và phát triển kinh tế

- Chỉ tiêu phản ánh tăng trưởng kinh tế: GDP,GNI, Thu nhập bình quân đầu người, GO (Tổng giá trị sản xuất), NI (Thu nhập ròng),…

- Chỉ tiêu phản ánh sự biến đổi cơ cấu kinh tế, xã hội: gồm chỉ tiêu phản ánh sự thay đổi về cơ cấu kinh tế và sự thay đổi về cơ cấu dân cư

- Chỉ tiêu phản ánh trình độ phát triển xã hội: gồm chỉ tiêu phản ánh sự phát triển con người và chỉ số phản ánh nghèo đói, bất bình đẳng

1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế

1.5.1 Các nhân tố kinh tế

Nhân tố tổng cầu: GDP ảnh hưởng trên cả quy mô (lớn, nhỏ) và cơ cấu của tổng cầu Nhân tố tổng cung: phụ thuộc vào các yếu tố sản xuất như vốn (K), lao động (L), tài nguyên (R), khoa học công nghệ (T)

1.5.2 Các nhân tố phi kinh tế

Một số nhân tố như về thể chế chính trị và đường lối phát triển kinh tế, xã hội, đặc điểm dân tộc, tôn giáo, văn hóa của đất nước

PHẦN 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN

TRƯỚC VÀ TRONG BỐI CẢNH COVID-19

2.1 Thực trạng phát triển kinh tế Việt Nam trước khi xuất hiện dịch Covid-19

2.1.1 Những thành tựu đạt được

Năm 1986 đánh dấu “mốc son” cho nền kinh tế Việt Nam, chuyển đổi mô hình kinh tế từ mô hình kế hoạch hóa tập trung sang mô hình kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa, có sự quản lý của Nhà nước, cùng một loạt chính sách mới ra đời đã tạo nên những tiến bộ vượt bậc trên mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội,… Những thành tựu

đó là:

Một là, Việt Nam đã đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế tương đối cao trong nhiều

năm liên tục (đứng thứ hai châu Á), duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao liên tục trong nhiều năm (trên dưới 7%/năm) Tiềm lực và quy mô nền kinh tế tiếp tục tăng, đất nước đã vượt qua khỏi tình trạng nghèo khó, thu nhập bình quân đầu người gần 3.000USD/năm Theo phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trong phiên Khai mạc kỳ họp thứ 11 Quốc hội khóa XIV sang ngày 24/3/2021, mức tăng trưởng GDP bình quân của Việt Nam giai đoạn 2016-2019 đạt 6,8%, thuộc nhóm 10 quốc gia tăng trưởng cao nhất thế giới

Lực lượng sản xuất có nhiều tiến bộ cả về số lượng và chất lượng Chất lượng tăng trưởng có mặt được cải thiện, trình độ công nghệ sản xuất có bước được nâng lên Đóng góp của yếu tố năng suất tổng hợp TFP vào tăng trưởng nếu ở giai đoạn

2001-2005 chỉ đạt 21,4%, giai đoạn 2006-2010 đạt 17,2% thì trong giai đoạn 2011-2015 đã đạt 28,94% Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát

Bảng 1: Tổng GDP của Việt Nam giai đoạn 1985 – 2015

(Đơn vị: tỷ USD)

(Nguồn: Tổng cục thống kê Việt Nam, 2016)

Hai là, cơ cấu ngành kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại

hóa, nhiều ngành, nhiều vùng chuyên môn hóa được ra đời Ngành công nghiệp và xây dựng duy trì tốc độ tăng trưởng khá liên tục, tốc độ triển khai ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ được cải thiện Sản phẩm công nghiệp phát triển ngày càng

đa dạng và chất lượng, từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh, bảo đảm cung cầu của nền kinh tế, giữ vững thị trường trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu; chú trọng đầu tư phát triển một số ngành công nghiệp mới, công nghệ cao

Khu vực nông nghiệp phát triển khá ổn định; công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn có sự chuyển biến quan trọng, từ lúc cả nước còn thiếu ăn nay

đã trở thành nước xuất khẩu gạo với khối lượng lớn, đứng thứ hai thế giới, góp phần vào an ninh lương thực quốc tế; xuất khẩu cà phê, cao su, hạt điều, hạt tiêu, thủy sản với khối lượng lớn đứng thứ hạng cao trên thế giới

Các ngành dịch vụ đã phát triển đa dạng hơn, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của sản xuất và đời sống: ngành du lịch, bưu chính viễn thông phát triển với tốc độ nhanh; các ngành dịch vụ tài chính, ngân hàng, tư vấn pháp lý có bước phát triển theo hướng tiến bộ, hiệu quả

Biểu đồ 1: Cơ cấu kinh tế Việt Nam 9 tháng đầu năm 2019:

Ba là, việc khai thác, sử dụng tài nguyên quốc gia và bảo vệ môi trường gắn với

yêu cầu phát triển bền vững đã được quan tâm và đem lại kết quả bước đầu Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển, đặc biệt là hạ tầng giao thông, điện, thông tin, viễn thông, thủy lợi, hạ tầng đô thị, giáo dục, y tế Việc ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao, đã tạo những tiền đề để bước đầu chuyển sang xây dựng kinh tế tri thức

Tiếp nối những thành công xóa đói, giảm nghèo trong giai đoạn thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ trước đây của Liên Hợp quốc, đến nay Việt Nam cơ bản giải quyết tình trạng đói, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm từ gần 10% năm

2015 xuống dưới 3% năm 2020 Đặc biệt là sự tham gia của cộng đồng cùng với nỗ lực của Chính phủ để giúp đỡ các đối tượng khó khăn, người yếu thế

Nhóm chỉ số về giáo dục của Việt Nam đã đạt được những tiến bộ rất chắc chắn, luôn được Đảng, Nhà nước và người dân đặc biệt chú ý quan tâm Giáo dục phổ thông đã tương đương với nhóm các nước phát triển (OECD), trong top 40; giáo dục đại học nằm trong top 70, còn đào tạo nghề ở vị trí khoảng 90 So với các nước có cùng trình độ phát triển thì chỉ số phát triển nhân lực của Việt Nam, theo đánh giá mới nhất của Ngân hàng Thế giới, đứng thứ 69

2.1.2 Những mặt hạn chế cần khắc phục

Bên cạnh những điểm tích cực như trên thì quá trình phát triển nền kinh tế của đất nước cũng gặp không ít những khó khăn như:

- Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam chỉ bằng khoảng 40% so với thu nhập bình quân thế giới, nên chúng ta còn một chặng đường khá dài và nhiều chông gai để có thể “sánh vai với các cường quốc năm châu”

- Tăng năng suất lao động - động lực chính cho tăng trưởng GDP trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi ở Việt Nam - vẫn còn khá yếu, thể hiện việc thiếu hiệu quả thường xuyên trong phân bố nguồn lực

- Dân số Việt Nam trẻ, tuy nhiên hiện nay lại đang phải đối mặt với những trở ngại lớn Dân số đông, tăng nhanh đã tạo áp lực vô cùng lớn lên sản lượng tiềm năng Thậm chí nếu nhìn một cách tổng thể thì dân số trong độ tuổi lao động đang bắt đầu giảm, khoảng 3 đến 4 thập kỉ nữa Việt Nam sẽ trở thành quốc gia có dân số già, một thách thức vô cùng to lớn đối với sự phát triển kinh tế

- Việt Nam là một trong số những quốc gia phải hứng chịu hậu quả nặng nề nhất của ô nhiễm môi trường, biến đối khí hậu, điều này đòi hỏi chúng ta phải có những biện pháp quyết liệt, vừa đảm bảo phát triển kinh tế bền vững, vừa bảo vệ môi trường

2.2 Thực trạng phát triển kinh tế Việt Nam trong bối cảnh dịch Covid-19

Mặc dù Việt Nam được cho là một trong số ít quốc gia sẽ tiếp tục tăng trưởng dương trong năm 2021 nhưng đại dịch Covid-19 thực sự đã mang đến những thách thức chưa từng có, được dự báo sẽ có những tác động đáng kể đến sự phát triển kinh tế

- xã hội nước ta trong những năm tới

2.2.1 Những tác động tiêu cực của Covid-19 đến sự phát triển của nền kinh tế

2.2.1.1 Về tăng trưởng kinh tế

GDP quý I/2020 của Việt Nam chỉ tăng 3,82%, là mức thấp nhất trong 10 năm gần đây Hầu hết các hoạt động kinh tế đều suy giảm, chỉ số sản xuất công nghiệp, doanh thu bán lẻ và dịch vụ, vốn đầu tư toàn xã hội, nhập khẩu, tín dụng mặc dù vẫn tăng trưởng nhưng ở mức thấp; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký và thực hiện đều tăng trưởng âm

Biểu đồ 2: Tăng trưởng GDP giảm, lạm phát tăng (cập nhật tháng 4/2020)

Phát triển doanh nghiệp chịu tác động lớn bởi dịch bệnh, hầu hết các doanh nghiệp đều thận trọng trong việc đầu tư thêm vốn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh

Số lượng doanh nghiệp thành lập mới trong 4 tháng đầu năm chững lại, số vốn bổ sung hoặc cam kết đưa vào kinh doanh giảm so với cùng kỳ năm 2019 Tỷ trọng vốn đăng

ký bình quân trên một doanh nghiệp đạt khoảng 11,8 tỷ đồng, giảm 5,5% so với cùng

kỳ Số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh trong ngắn hạn tăng mạnh so với cùng kỳ (tăng 33,6%), nhất là tại các lĩnh vực: kinh doanh bất động sản; nghệ thuật, vui chơi và giải trí; du lịch,…

2.2.1.2 Về chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Đại dịch Covid-19 đã gây ra những trở ngại vô cùng to lớn đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của đất nước Nông nghiệp giảm nhẹ (-1.17%) Công nghiệp và dịch vụ là 2 ngành bị ảnh hưởng nặng nề nhất

Tăng trưởng của khu vực công nghiệp và xây dựng quý I đạt 5,15% so với cùng

kỳ năm trước; trong đó ngành công nghiệp tăng 5,28%, nguyên nhân chủ yếu do ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chỉ tăng 7,12%, cùng với đó là ngành khai khoáng giảm

3,18% do khai thác dầu thô và khí đốt tự nhiên giảm mạnh.Tính chung quý I, chỉ số tiêu thụ toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng thấp ở mức 2,8% so với quý I/2019 (thấp hơn nhiều so với mức tăng 8% của quý I/2019)

Về dịch vụ, tính chung 4 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng giảm 4,3% so với cùng kỳ năm trước, trong đó doanh thu bán lẻ hàng hóa chiếm 80,6% tổng mức, tăng nhẹ (0,4%) do hình thức mua sắm trực tuyến được người tiêu dùng ưa chuộng trong thời gian gần đây Thu hút khách quốc tế giảm 37,8% Các hoạt động dịch vụ khác như vận tải, nhất là vận tải hàng không, dịch vụ lưu trú, ăn uống cũng bị ảnh hưởng nặng nề

2.2.1.3 Về các vấn đề xã hội

Mặc dù những nỗ lực khôi phục kinh tế đi đôi với phòng chống dịch đã phần nào cải thiện các gam màu xám của tình hình lao động việc làm trong nước, nhưng trong quý I năm 2021, cả nước vẫn còn 9,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch Covid-19 trong đó nam giới chiếm 51,0% và số người trong độ tuổi

từ 25 đến 54 chiếm gần hai phần ba Trong tổng số 9,1 triệu người bị tác động tiêu cực bởi đại dịch Covid-19, có 540 nghìn người bị mất việc, 2,8 triệu người phải tạm nghỉ/tạm ngừng sản xuất kinh doanh; 3,1 triệu người cho biết họ bị cắt giảm giờ làm hoặc buộc phải nghỉ giãn việc, nghỉ luân phiên và 6,5 triệu lao động báo cáo họ bị giảm thu nhập

Biểu đồ 3: Số người và tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi các quý, giai đoạn 2019-2021

Hội thảo về thúc đẩy, bảo vệ quyền con người trong bối cảnh dịch COVID-19 do

Bộ Ngoại giao phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) ngày 10/12/2020 nhìn nhận rằng việc đảm bảo tiếp cận thông tin của người dân trong bối cảnh đại dịch "là một cuộc chiến", việc công khai tình hình và các biện pháp phòng chống dịch

là một trong những công cụ quan trọng để đẩy lùi COVID-19 và nâng cao ý thức của người dân "Sự gia tăng trong tần suất, mức độ nghiêm trọng về thông tin sai lệch đã khiến cho Chính phủ Việt Nam gặp nhiều khó khăn trong công tác tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh, không thể đảm bảo, bảo vệ được quyền tiếp cận thông tin chính thống cho người dân; và nguy hiểm hơn là gây mất đoàn kết nội bộ"

Cũng tại hội thảo, theo bà Caitlin Wiesen: "Việt Nam đang đứng trước thực trạng một số quyền con người, bao gồm các quyền xã hội, kinh tế, dân sự và chính trị, bị ảnh hưởng và các nhóm dễ bị tổ thương có nguy cơ bị bỏ lại xa hơn trong bối cảnh đại dịch COVID-19 và thiên tai" Đó cũng chính là nguyên nhân các tệ nạn xã hội ngày càng gia tăng

2.2.2 Những thành tựu về phát triển kinh tế, xã hội mà Việt Nam đã đạt được trong bối cảnh dịch Covid-19

Mặc dù không đạt được mục tiêu tăng trưởng đã đề ra, nhưng Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao trên thế giới trong thời

kì Covid-19

Trước những diễn biến phức tạp, nghiêm trọng của đại dịch Covid-19, nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và sự chung sức, đồng lòng, nỗ lực vượt bậc của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, Việt Nam đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách và đạt được những thành tựu rất quan trọng, khá toàn diện trên hầu hết các lĩnh vực, tạo nhiều dấu ấn nổi bật trong năm 2020 và 5 năm 2016 -

2020 Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát ở mức thấp, chất lượng tăng trưởng được nâng lên, các cân đối lớn của nền kinh tế được cải thiện Tốc độ tăng trưởng giai đoạn 2016 - 2019 đạt khá cao, bình quân 6,8%/năm

Sức khỏe của người dân được đảm bảo trước tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp Sau khi triển khai các biện pháp phòng chống dịch, Việt Nam đã bước đầu

có những kết quả khả quan trong công tác phòng chống dịch, số người mắc và tử vong

do COVID-19 của chúng ta tương đối thấp so với các nước trên thế giới Trong khi đó dịch bệnh tại các quốc gia trên thế giới liên tục gia tăng nhanh chóng mỗi ngày Việt Nam đã được Tổ chức Y tế thế giới và cộng đồng quốc tế xếp vào là một trong số ít quốc gia có hoạt động chống dịch hiệu quả nhất thế giới trong bối cảnh là nước có thu nhập trung bình thấp, đầu tư cho y tế còn nhiều hạn chế

Việt Nam được đánh giá là đất nước có môi trường đầu tư hấp dẫn và an toàn nhờ vào hoạt động phòng dịch hiệu quả và các chính sách khuyến khích hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn của đại dịch