Đề bài: Đánh giá việc đưa tin về tội phạm, trẻ em trên báo chí Việt Nam hiện nay từ góc độ đạo đức nghề nghiệp.Yêu cầu: Chọn một số sự kiện tiêu biểu để phân tích, đánh giá Lập danh
Trang 1Đề bài: Đánh giá việc đưa tin về tội phạm, trẻ em trên báo chí Việt Nam hiện nay từ góc độ đạo đức nghề nghiệp.
Yêu cầu:
Chọn một số sự kiện tiêu biểu để phân tích, đánh giá
Lập danh mục các tác phẩm liên quan (danh mục để trang cuối)
Phỏng vấn 4 người Nội dung phỏng vấn liên quan đến vấn đề nghiên cứu (ghi rõ Họ tên, số điện thoại, cơ quan công tác của người trả lời phỏng vấn, thời gian, địa điểm phỏng vấn Nếu kiểm tra không tiến hành phỏng vấn sẽ hủy kết quả bài tập)
3 Đề tài về trẻ em luôn được công chúng quan tâm và báo chí chú trọng phản ánh.Tuy nhiên, có rất nhiều tác phẩm báo chí thông tin về trẻ em không tuân thủ quyđịnh đạo đức của người làm báo Anh chị có thể cho biết nguyên nhân nha báo viphạm đạo đức người làm báo khi thông tin về các vấn đề về trẻ em?
4 Với kinh nghiệm làm nghề của mình, anh chị có thể chia sẻ giải pháp nâng caođạo đức nghề nghiệp cho người làm báo trong việc đưa tin về trẻ em hiện nay ạ?
Nhóm phỏng vấn 4 người bao gồm:
- Vũ Thị Lê Hương
Trang 2Số điện thoại Câu trả lời phỏng vấn
0988681298 1
Hiện nay, nhiều cơ quan báo chíchạy theo các tin, bài mang tínhgiật gân, câu view, đưa nội dungcác tin, bài về đề tài “cướp, giết,hiếp” với liều lượng đậm đặc,thái quá
Những yếu tố hấp dẫn về lợinhuận đã khiến không ít nhà báosẵn sàng bỏ qua nguyên tắc, đạođức người làm báo để sáng tạonhững tác phẩm báo chí khôngđạt chuẩn
Bên cạnh đó thì vẫn có nhữngnhà báo tâm huyết với nghề củamình Nhờ nhiều nhà báo nhưvậy mà nhiều vụ án, nhiều tộiphạm đã bị cơ quan chức năngtóm gọn, họ đã phải lăn xả đểtìm tòi và đưa thông tin chínhxác nhất lên mặt báo
Trang 32
Làm nghề gì cũng có những khókhăn riêng, về nghề báo thìkhông những khó khăn về mặttìm thông tin, mà còn khó khăntrong việc để đưa thông tin vềtội phạm ra ánh sáng, cũng cầnđến rất nhiều sự nỗ lực củangười làm báo chúng tôi
Di chuyển đến nhiều vùng đấtnghèo khổ nhất, nơi ăn, chốnnghỉ cũng bất tiện, điều kiệnsống khổ cực, thì ý chí củangười làm báo cũng được tôiluyện sắt đá hơn
Giải pháp để khắc phục điều nàythì còn là một bài toán nan giảicho cả cơ quan có thẩm quyền
và cả những người làm báochúng tôi Nhưng về phía cánhân, tôi có đưa ra ý kiến vềgiải pháp này, khi viết báo cáicốt yếu là thông tin tội phạmphải bảo đảm tính nhân văn thểhiện đạo đức nghề nghiệp củangười làm báo, ở cách thứcngười đưa tin lựa chọn nhữngchi tiết thông tin về sự kiện vàvấn đề trong tác phẩm, khôngnên tập trung lựa chọn chi tiết
Trang 4để khoét sâu thêm nỗi bất hạnhcủa nhân vật và không nên tratấn công chúng bằng những chitiết giật gân câu khách.
Bên cạnh đó, một nhà báo cóđạo đức nghề nghiệp chuẩn mựctrong việc thông tin về về tộiphạm phải có yếu tố đầu tiên làngười có trình độ chuyên mônnghiệp vụ cao
3
Nhìn từ đời sống truyền thônghiện nay ở nước ta có thể thấy,phần lớn tin tức chủ lưu trêntruyền thông là thông tin vềngười lớn và dành cho ngườilớn Những vấn đề bóc lột sứclao động trẻ em, trẻ em là nạnnhân của xung đột gia đình, lạmdụng/xâm hại tình dục, trẻ emlang thang cơ nhỡ, trẻ emkhuyết tật, trẻ em vi phạm phápluật, trẻ mồ côi, trẻ em bị ruồngbỏ,… có thể trở thành những tinnóng, song mục đích chính củathông tin này là nhằm tác độngđến người lớn, trực tiếp đến các
tổ chức xã hội, thậm chí là cácnhà hoạch định chính sách,…nhiều hơn là để bày tỏ quanđiểm của các em về những vấn
đề liên quan đến trẻ em
Khi nhà báo phỏng vấn trẻ em nhằm khai thác những chi tiết về
vụ án xâm hại tình dục nếu
Trang 5không khéo léo có thể làm tổn hại đến trẻ em Các em hay thậm chí cả cha mẹ hoặc người giám hộ các em vốn chưa ý thứcđược việc mình sẽ xuất hiện trênbáo chí và các phương tiện truyền thông như thế nào, cộng với những bức xúc mà có thể có những phát biểu hoặc mô tả cho nhà báo những chi tiết nhạy cảm… Nhà báo thiếu kỹ năng hoặc không có đạo đức làm nghề sẽ chạy theo giật gân, câu khách mà đưa những chi tiết đó vào tác phẩm Điều này vô tình làm xâm hại trẻ em một lần nữa.4.
Một bài báo nhỏ có thể ngănchặn được cả một tội ác to lớn,nhưng chỉ một dòng thông tin,một tấm ảnh nhỏ trên báo chícũng có thể phá đi cuộc sốngyên lành của một đứa trẻ Do
đó, trong bất kỳ tình huống nào,nhà báo phải là người có lươngtâm, trách nhiệm với nguồn tin.Điều quan trọng hơn, nhà báocần phải tuân thủ quy tắc đạođức nghề nghiệp và phải có cáitâm khi hành nghề Đạo đức
Trang 6nghề nghiệp của người làm báo
là vấn đề cần được coi trọng
để đảm bảo nguyên tắc đưa tin,nhà báo cần đáp ứng các chuẩnmực tối đa về độ chính xác vànhạy cảm khi đưa tin về các vấn
đề liên quan đến trẻ em; tránh
sử dụng các định kiến và đưa tingiật gân để quảng cáo cho nộidung báo chí liên quan đến trẻ
em
Cần sử dụng các phương phápcông bằng, công khai và thẳngthắn để quay phim, chụp ảnh khi
có sự đồng ý của các em haycủa người lớn có trách nhiệm,người giám hộ hay chăm sóc;thẩm định lại độ tin cậy của các
tổ chức có mục tiêu nói lên hayđại diện cho quyền lợi của trẻem; không trả tiền cho trẻ, cha
mẹ, người giám hộ để nói theokịch bản
Trang 70968607618 1
Về thực trạng của vấn đề nàytheo tôi là rất hot, có nhiềungười quan tâm, điều này thểhiện rõ pháp luật là một chuyênmục được báo in, hay báo điện
tử đầu tư nhiều, đồng thời đòihỏi phóng viên, nhà báo cần cókinh nghiệm, kiến thức sâuThứ 2, về chủ đề tội phạm, trẻ
em cũng được nhiều độc giảquan tâm, điều đó chứng tỏ rằng
là những bản tin đó có nhữnggiá trị nhất định về mặt nộidung, tuyên truyền và quảngcáo
Về góc độ nghề nghiệp khi nói
về đề tài “cướp, giết, hiếp” đây
là lĩnh vực đáng quan tâm,phóng viên có thể khai thácđược Tuy nhiên, việc đưa tinvới liền lượng dày đặc, khôngtuân thủ theo quy tắc nhất địnhđạo đức nghề nghiệp gây ảnhhưởng khá lớn đến chất lượngcủa tin bài Yếu tố về lợi nhuận
Trang 8là một điều rất thu hút vớiphóng viên báo chí, dù vậy thìđây cũng phải là lý do chính dẫnđến điều vi phạm đạo đức nghềnghiệp, mà do nhận thức củaphóng viên, nhà báo này chưa
đủ, không phân tích đánh giámột cách toàn diện vấn đề đó cóảnh hưởng như thế nào, tác hạinhư thế nào nên đôi khi vô tìnhcoi nhẹ hệ quả đã gây ra
2
Làm nghề gì cũng có những khókhăn riêng, về nghề báo thìkhông những khó khăn về mặttìm thông tin, mà còn khó khăntrong việc để đưa thông tin vềtội phạm ra ánh sáng, cũng cầnđến rất nhiều sự nỗ lực củangười làm báo chúng tôi
Bên cạnh đó, một nhà báo cóđạo đức nghề nghiệp chuẩn mựctrong việc thông tin về về tộiphạm phải có yếu tố đầu tiên làngười có trình độ chuyên mônnghiệp vụ cao
Làm nghề báo đôi khi phóngviên cũng chịu nhiều áp lực, vàphóng viên thì không phải là cơquan điều tra, cảnh sát, nên khiviết về đề tài tội phạm thì khókhăn là phải tiếp cận nguồn tinnhanh, thiết lập được mạng lưới
Trang 9nguồn tin lớn, đôi khi là có thẩmquyền, đủ yêu cầu và phát ngôn,
vì không phải là nguồn tin nàocũng được đánh giá
Đôi khi có những nguồn tinchính thống, nhưng nguồn tinnào được quyền đưa tin, nguồntin nào không được đưa lại làmột vấn đề khác
3
Như phân tích ban đầu thì đây cũng là lĩnh vực được nhiều người quan tâm nên báo chí cũng rất chú trọng phản ánh Tuy nhiên có những tác phẩm
mà không tuân thủ đạo đức, có thể là do họ chưa cập nhật tin tức không đầy đủ, tiếp theo là cónhững quy định bổ sung họ chưa kịp nắm bắt, tìm hiểu, do
đó dẫn đến cái hạn chế
Trong quá trình tác nghiệp, do yêu cầu xử lý công việc quá nhanh, họ không kịp chau chuốt lại, dẫn đến những sơ suất không đáng có
4
Một bài báo nhỏ có thể ngănchặn được cả một tội ác to lớn,nhưng chỉ một dòng thông tin,một tấm ảnh nhỏ trên báo chícũng có thể phá đi cuộc sốngyên lành của một đứa trẻ Do
đó, trong bất kỳ tình huống nào,
Trang 10nhà báo phải là người có lươngtâm, trách nhiệm với nguồn tin.Điều quan trọng hơn, nhà báocần phải tuân thủ quy tắc đạođức nghề nghiệp và phải có cáitâm khi hành nghề Đạo đứcnghề nghiệp của người làm báo
là vấn đề cần được coi trọng
Để đảm bảo nguyên tắc đưa tin,nhà báo cần đáp ứng các chuẩnmực tối đa về độ chính xác vànhạy cảm khi đưa tin về các vấn
đề liên quan đến trẻ em; tránh
sử dụng các định kiến và đưa tingiật gân để quảng cáo cho nộidung báo chí liên quan đến trẻ
em
Cần sử dụng các phương phápcông bằng, công khai và thẳngthắn để quay phim, chụp ảnh khi
có sự đồng ý của các em haycủa người lớn có trách nhiệm,người giám hộ hay chăm sóc;thẩm định lại độ tin cậy của các
tổ chức có mục tiêu nói lên hayđại diện cho quyền lợi của trẻem; không trả tiền cho trẻ, cha
Trang 11mẹ, người giám hộ để nói theokịch bản
0949861666 1
Để đánh giá về thực trạng đưa tin
về tội phạm của báo chí Việt Nam hiện nay thì t xin đưa ra 2 mặt đó làtích cực và tiêu cực
Về tích cực:
Hoạt động tuyên truyền đã góp phần hiệu quả tạo nên phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, phong trào phòng, chống tội phạm có quy mô lớn , từ đó kiềm chế hoạt động phức tạp của các loạitội phạm và tệ nạn xã hội, nhiều nơitrên cả nước
Báo chí Việt Nam đã phát hiện, tham gia thu thập thông tin về tội phạm, phản ánh, công khai sự thật
về tình hình phức tạp của tội phạm, các hành vi vi phạm pháp luật về anninh trật tự an toàn xã hội, cũng như những lỗ hổng của các ngành, các cấp, những cán bộ công chức nhà nước Từ đó, tác động tích cực đến việc giải quyết tình hình và
Trang 12xử lý tội phạm; khắc phục những sai phạm , yếu kém trong quản lý nhà nước về an ninh trật tự xã hội Báo chí còn hỗ trợ đắc lực cùng vớilực lượng công an nhân dân trong các đợt tấn công tội phạm; điều tra
xử lý các vụ phạm tội phức tạp, nhất là các vụ án kinh tế, tham nhũng bằng các phương pháo nghiệp vụ báo chí của mình
Về hạn chế
Không ít cơ quan báo chí đã chạy theo xu hướng thương mại hóa báo chí dẫn đến bỏ qua hoặc coi nhẹ tính nhân văn, tính định hướng, tính giáo dục của báo chí
Với các loạt tin bài về tội phạm, một số bộ phận người làm báo không tuân thủ những quy định, nguyên tắc , đạo đức nghề báo như tình trạng đưa thông tin sai sự thật
về vụ án làm xôn xao dư luận, giật tít trên mạng xã hội gây tổn thương đến những người có liên quan đến
vụ án ; dùng ngôn ngữ có tính chấtlăng nhục, xúc phạm người bị kết án,…
Trang 132 Khó khăn thì nhiều lắm, đặc biệt với người làm báo chuyên sâu về mảng đề tài báo chí điều tra, thì việc dấn thân vào tận hang ổ, địa bàn của tội phạm để viết tin bài là chuyện bình thường, rất nhiều những nhà báo đã rất dũng cảm dấnthân vào những địa bàn nguy hiểm của tội phạm như nhà báo Đỗ DoãnHoàng trong các tin bài, phóng sự điều tra về buôn bán động vật hoang dã trái phép chẳng hạn Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng khi đang trên đường thực hiện nhiệm vụ do cơ quan giao, bị ba đối tượng lạ mặt dùng gậy đánh tới tấp khiến anh Hoàng bị nhiều vết thương nặng, ngón tay bị dập…
Qua ví dụ như thế thì chúng ta có thể thấy rõ rằng, sự khó khăn của người làm báo và những nguy hiểm luôn rình rập trong quá trình tác nghiệp
Mảng điều tra về tội phạm là mảng
đề tài hấp dẫn, cần đến nghiệp vụ cao nhất của người làm báo, nó cũng đi liền với những khó khăn, thách thức
Gỉai pháp để khắc phục những khó khăn thì theo tôi trước hết là nhà báo cần nắm được chuyên môn nghiệp vụ cao , sử dụng thành thạo các thiết bị ghi hình, quay phim chuyên dụng để điều tra tội phạm theo đúng quy định của pháp luật Bên cạnh đó là phải kết hợp cùng
Trang 14lực lượng công an với các chuyên mục điều tra tội phạm lớn, có như vậy thì nhà báo, phóng viên mới thực sự được an toàn trong quá trình tác nghiệp
xã hội Bên cạnh những bài báo phản ánh gương điển hình với những hành động đẹp giúp đỡ nhiều trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, lắng nghe tiếng nói trẻ em từ cộng đồng, còn có nhiều bài báo đi sâu vào mặt trái xã hội mà trẻ em phải chịu đựng
Sự bùng nổ mạnh mẽ của Internet,
hệ thống báo mạng điện tử và mạng
xã hội đã làm thay đổi thói quen
Trang 15đọc báo của công chúng và cách làm báo truyền thống Điều đó cũng ảnh hưởng không nhỏ tới việcđưa tin về trẻ em của nhà báo, khiến vấn đề đạo đức người làm báo trở nên cần thiết hơn bao giờ hết Hoạt động báo chí trong việc đưa tin về trẻ em hiện nay còn gặp một số hạn chế trong đạo đức
người làm báo như: Phỏng vấn trẻ
em như phỏng vấn người lớn:
Khi nhà báo phỏng vấn trẻ em nhằm khai thác những chi tiết về vụ
án xâm hại tình dục nếu không khéo léo có thể làm tổn hại đến trẻ
em Điều này vô tình làm xâm hại
tinh thần trẻ em một lần nữa Ghi tên tuổi, danh tính của các em quá cụ thể, khai thác hình ảnh trẻ em nhằm mục đích giật tít, câu view
Nguyên nhân nhà báo vi phạm đạo đức người làm báo khi thông tin về các vấn đề về trẻ em chính là việc nhà báo thiếu “đạo đức nghề
nghiệp” vững vàng, thiếu kỹ năng trong tác nghiệp báo chí về trẻ em
Trang 16Với ý kiến của mình, theo tôi giải pháp nâng cao đạo đức nghề nghiệpcho người làm báo trong việc đưa tin về trẻ em hiện nay là: Nhà báo luôn phải đặt đạo đức lên hàng đầu
về các vấn đề trẻ em Các nhà báo cần xem xét cẩn thận các hậu quả của việc xuất bản bất kỳ tài liệu nàoliên quan đến trẻ em và phải hạn chế tối đa tác hại đến các em; không đề lộ hình ảnh của trẻ em, trừ khi điều đó phục vụ rõ ràng cho lợi ích chung Cần sử dụng các phương pháp công bằng, công khai
và thẳng thắn để quay phim, chụp ảnh khi có sự đồng ý của các em hay của người lớn có trách nhiệm, người giám hộ hay chăm sóc; thẩm định lại độ tin cậy của các tổ chức
có mục tiêu nói lên hay đại diện cho quyền lợi của trẻ em; không trảtiền cho trẻ, cha mẹ, người giám hộ
để nói theo kịch bản
Trang 170909307896 1 Anh chị có đánh giá như thế
nào về thực trạng đưa tin vềtội phạm của báo chí ViệtNam hiện nay từ góc độ đạođức nghề nghiệp
Sự phán ảnh của báo chí việtnam hiện nay đưa tương đốiđầy đủ các loại tin về tộiphạm Nhưng nhiều khikhông tuân thủ luật báo chínhư không đưa tên và côngkhai khuân mặt của nghiphạm khiến cho sự hòa nhậpcủa họ sau này trở nên khókhăn, đây chính là việc báochí đang vi phạm luật Tôi đãtừng nhận phản ánh từ mộtchương trình tôi làm nhưngtôi không phải là tác giả,phóng sự điều tra về việcsinh viên hay nhậu nhẹt thìđưa hình ảnh của các nhânvật tác giả đã không che mặtnhân vật, quay mặt đúng 1bạn đã phản ánh lại thì đó làlần đầu họ uống bia nhưng
đã không che mặt người đó
Trang 18Sau đó gia đình và ngườithân đã thấy được và ảnhhưởng đến cuộc sống củabạn ấy mặc dù đó là lần đầubạn ý uống bia rượu.
Nhiều bài báo đưa tin về tộiphạm, kèm theo những câuchuyện bên lề liên quan đếntội phạm thậm chí là gia đìnhnạn nhân lẫn kẻ phạm tội đểcâu view, khai thác đến hangcùng ngõ hẽm Đó là mộtđiều mà báo chí Việt Namcần xem xét lại
2 Là mội người làm báo vớikinh nghiệm nhiều năm, anhchị hãy cho biết những khókhăn đối với các nhà báotrong việc đưa tin về tộiphạm của báo chí Việt Namhiện nay ? Gỉai pháp đểkhắc phục những khó khăntrên ?
Khi đưa tin về tội phạm cần
có 1 sự kết nối chặt chẽ vớicông an, đây là điều khiếnnhà báo gặp nhiều khó khăntrong quá trình tác nghiệpbởi bị hạn chế về thông tin
và tiếp cận hiện trường.Đối với việc điều tra về tội