CHỦ NGHĨA xã hội KHOA Học: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LÊ NIN VỀ GIA ĐÌNH VÀ VẤN ĐỀ XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VIỆT NAM TRONG THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Xuất phát từ suy nghĩ đó em chọn đề tài “Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin về gia đình và vấn đề xây dựng gia đình Việt Nam trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ”.. Đối tượng nghiê

Học phần: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

MÁC -LÊ NIN VỀ GIA ĐÌNH VÀ VẤN ĐỀ XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VIỆT NAM TRONG THỜI KÌ QUÁ

ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Thế Hùng Sinh viên thực hiện : Hoàng Thị Duyên Lớp : K22QTMA

Hà Nội, ngày 12 tháng 05 năm 2020

LỜI MỞ ĐẦU 3

PHẦN 1: KHÁI QUÁT LÍ LUẬN CHUNG CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC VỀ VẤN ĐỀ GIA ĐÌNH VÀ CƠ SỞ XÂY DỰNG GIA ĐÌNH TRONG THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI ……… … 4

1.1.Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin về vấn đề gia đình 4

1.2.Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội 5

1.2.1 Cơ sở kinh tế-xã hội 5

1.2.2 Cơ sở chính trị-xã hội 6

1.2.3 Cơ sơ văn hóa 6

1.2.4 Chế độ hôn nhân tiến bộ … 6

PHẦN 2: VẤN ĐỀ CỦA GIA ĐÌNH VIỆT NAM TRONG THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI … 7

2.1.Thực trạng 7

2.2.Nguyên nhân … … 7

2.3 Phương hướng …… 8

2.4.Giải pháp ……… … 8

2.4.1 Lãnh đạo, tổ chức và quản lý 8

2.4.2 Truyền thông, giáo dục, vận động 9

2.4.3 Kinh tế gia đình 9

2.4.4 Mạng lưới dịch vụ gia đình và công cộng 9

2.4.5 Nghiên cứu khoa học và đào tạo 9

2.4.6 Hợp tác quốc tế 10

2.5.Nhận thức và trách nhiệm của bản thân đối với gia đình … 10

KẾT LUẬN ……… … … 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO …… … 13

LỜI MỞ ĐẦU

Đất nước ta đang trong thời kì lên quá độ chủ nghĩa xã hội mà thực chất là sự chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh nghiệp vụ và quản lí kinh tế-xã hội Cùng với sự phát triển của xã hội, nhiều vấn đề mới nảy sinh,trong đó vấn đề gia đình cũng có nhiều biến đổi phức tạp Xuất phát từ suy nghĩ đó em chọn

đề tài “Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin về gia đình và vấn đề xây dựng gia đình Việt Nam trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ”

Mục đích của bài tiểu luận nhằm đưa ra cho người đọc cái nhìn tổng quan hơn

về những thay đổi trong đời sống gia đình Việt Nam trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội Để thực hiện mục đích như vậy, tiểu luận có nhiệm vụ khái quát lí luận chung của chủ nghĩa Mác Lê-Nin về gia đình, chỉ rõ những tác động ảnh hưởng đến gia đình Việt Nam hiện nay, đưa ra những giải pháp phát huy thế mạnh và hạn chế những điểm yếu còn tồn tại trong các gia đình nói chung ở nước ta

Đối tượng nghiên cứu của đề tài: quan điểm của chủ nghĩa Mác Lê-Nin về gia đình và vấn đề xây dựng gia đình Việt Nam trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội Phạm vi nghiên cứu là Việt Nam trong giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Tiểu luận nghiên cứu dựa vào quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lê Nin về vấn đề gia đình Tiểu luận tiếp thu phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng với các phương pháp như thống nhất logic và lịch sử,phân tích, tổng hợp, khái quát hóa

và hệ thống hóa

Nghiên cứu vấn đề này có rất nhiều ý nghĩa to lớn Bất kỳ công dân nào cũng

có gia đình, là một phần nhỏ của gia đình Phát triển gia đình cũng đồng nghĩa với việc đưa xã hội đi lên Hiểu được thực trạng chung của các gia đình Việt Nam hiện nay cũng có nghĩa chúng ta có thể nhận thức rõ hơn về cuộc sống của chính mình, để từng bước khắc phục những khó khăn, làm cho gia đình ngày càng hoàn thiện hơn

PHẦN 1: KHÁI QUÁT LÍ LUẬN CHUNG CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC VỀ VẤN ĐỀ GIA ĐÌNH VÀ CƠ SỞ XÂY DỰNG GIA ĐÌNH

TRONG THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

1.1.Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin về vấn đề gia đình

Các Mác và Ăngghen đã luận chứng rõ về những mối quan hệ thiết yếu của con người như một điều tất yếu ngoài nhu cầu vật chất nuôi sống bản thân mình, đó chính

là duy trì nòi giống, mối quan hệ hôn nhân, huyết thống: “…hàng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người còn tạo ra những người khác sinh sôi, nảy nở Đó

là quan hệ giữa chồng và vợ, cha mẹ con cái Đó là gia đình…”

Theo Ăngghen, các mô hình gia đình trong lịch sử luôn gắn với phương thức sản xuất và chế độ xã hội nhất định Sự vận động, biến đổi của gia đình phụ thuộc vào sự vận động và biến đổi của xã hội Gia đình “là sản vật của một chế độ xã hội nhất định, hình thức đó sẽ phản ánh trạng thái phát triển của chế độ xã hội đó”

Sự phân tích toàn diện của Ăngghen về quá trình phát sinh và phát triển của các hình thức gia đình cho thấy tính liên tục một cách khoa học nhất, đúng đắn nhất của lịch sử nhân loại, điều mà trước kia chưa từng diễn ra Lần đầu tiên trong lịch sử, bằng những cứ liệu khoa học, Ăngghen đã chỉ ra các hình thức hôn nhân chính tương ứng với các giai đoạn phát triển khác nhau của nhân loại

Khi viết về gia đình, về hôn nhân và tình yêu nam nữ, Ăngghen tán thành quan điểm của Moóc gan cho rằng: “Gia đình là yếu tố năng động, nó không bao giờ đứng nguyên một chỗ, mà chuyển từ hình thức thấp lên một hình thức cao, như xã hội phát triển từ một giai đoạn thấp lên một giai đoạn cao

Các Mác và Ăngghen đã vận dụng quan điểm duy vật về lịch sử để nghiên cứu

xã hội loài người Các ông coi sự vận động phát triển và thay thế lẫn nhau của các hình thái kinh tế - xã hội là quá trình phát triển lịch sử - tự nhiên Điều đó là do quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất,

trong các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất thì con người có vai trò quyết định, mà con người cụ thể chính là sản phẩm duy trì nòi giống của gia đình

Trong nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, không chỉ các quan hệ xã hội mà

cả quan hệ gia đình cũng bị thay đổi Sự yên ấm của từng gia đình cũng có thể bị phá

vỡ theo dòng xoáy nền sản xuất tư bản chủ nghĩa: “Chính nền sản xuất tư bản chủ nghĩa lại có sứ mệnh phải gây cho lối hôn nhân đó một vết rạn quyết định Biến mọi thứ thành hàng hoá” đồng thời “xé toang tấm màn tình cảm bao phủ những quan hệ gia đình và làm cho những quan hệ ấy chỉ còn là những quan hệ tiền nong đơn thuần”

Theo Lênin: “Muốn triệt để giải phóng phụ nữ, muốn làm cho họ thực sự bình đẳng với nam giới, thì phải có nền kinh tế chung của xã hội, phải để phụ nữ tham gia vào lao động sản xuất chung Như thế, phụ nữ mới có địa vị bình đẳng với nam giới

Tóm lại, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin một mặt đánh giá cao vai trò của gia đình với sứ mệnh đặc biệt mà không một thiết chế xã hội nào thay thế được, mặt khác cũng dự báo sự ra đời, phát triển của gia đình một vợ một chồng là một bước tiến nhất định trong tương lai, nhưng nó chỉ có thể trọn vẹn khi xây dựng gia đình trong xã hội xã hội chủ nghĩa, phù hợp với tiến trình của lịch sử

1.2.Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội

1.2.1 Cơ sở kinh tế-xã hội

Cơ sở kinh tế-xã hội cho việc xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội chính là sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa

Cốt lõi của quan hệ sản xuất ấy là từng bước hình thành chế độ công hữu và từ đó thay thế chế độ tư hữu ,là cơ sở để tạo nên sự bình dẳng giới và bình đẳng giới và bình đẳng giữa các thành viên gia đình, từ đó đặt nền tảng cho một kiểu gia đình mới tốt đẹp

1.2.2 Cơ sở chính trị-xã hội

Cơ sở chính trị-xã hội cho việc xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội chính là việc hiết lập nhà nước xã hội chủ nghĩa, công cụ để thực hiện việc giải phóng con người và bảo vệ hạnh phúc gia đình

Hệ thống văn bản pháp luật về hôn nhân và gia đình cùng với các chính sách xã hội đảm bảo cho việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mỗi thành viên gia đình, đảm bảo bình đẳng về cơ hội và khả năng phát triển toàn diện

1.2.3 Cơ sở văn hóa

Cơ sở văn hóa cho việc xây dựng gia đình trong thời kì quá đọ lên chủ nghĩa xã hội chính là nền văn hoá mới xã hội chủ nghĩa, vừa kế thừa những giá trị văn hóa dân tộc và nhân loại tốt đẹp, vừa sáng tạo những giá trị văn hóa mới Những giá trị,chuẩn mực văn hóa mới được hình thành tạo nên nền tảng điều chỉnh các mối quan hệ gia đình

1.2.4 Các chế độ hôn nhân tiến bộ

Hôn nhân tự nguyện: Là hôn nhân bắt nguồn từ tình yêu nam nữ,mỗi cá nhân có quyền tự quyết định yêu ai và lấy ai để cùng xây dựng hạnh phúc gia đình ; bao gồm

cả quyền tự do ly hôn khi mục đích hôn nhân không đạt được ; hôn nhân tự nguyện phải trên cơ sở pháp luật và đạo đức

Hôn nhân một vợ một chồng , bình dẳng ; chế độ hôn nhân một vợ một chồng là đặc trưng của hôn nhân tiến bộ, là cơ sở để đảm bảo cho quyền bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau giữa vợ và chồng, từ đó ảnh hưởng đến mối quan hệ khác trong gia đình

PHẦN 2: VẤN ĐỀ CỦA GIA ĐÌNH VIỆT NAM TRONG THỜI KÌ QUÁ

ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

2.1.Thực trạng

Tuổi kết hôn trung bình lần đầu của cả nam lẫn nữ có xu hướng được nâng cao lên, tình trạng tảo hôn lại vẫn phổ biến ở một số vùng nhất là khu vực miền núi Hàng triệu cuộc hôn nhân không đăng ký Hiện tượng sống chung đang là một hiện tượng

xã hội xuất hiện trong khu vực sinh viên, công nhân ở các khu công nghiệp tập trung,

và ở các đô thị Nó liên quan đến vấn đề thứ ba là quan hệ tình dục trước hôn nhân Vấn đề này liên quan đến sức khỏe và lối sống vị thành niên

Một vấn đề khác nữa cũng đáng báo động: Số vụ ly hôn tăng lên nhanh qua các năm, đặc biệt là tại các thành phố lớn Các nguyên nhân dẫn đến ly hôn là mâu thuẫn

về kinh tế, mất tích, một bên ở nước ngoài, hoặc bị xử lý hình sự, hoặc có vợ lẽ, hoặc không có con, hoặc bị lừa dối

Chúng ta cũng đang đối mặt với một thực tế khác: Bạo lực trong gia đình Và

đó là nguyên nhân lý giải vì sao phần nhiều phụ nữ là người đứng đơn xin ly hôn Bạo lực trong gia đình rất đa dạng: bạo lực thể chất và bạo lực tinh thần Ngăn chặn việc này bằng vào giáo dục là chưa đủ, mà phải có sự kiểm soát của pháp luật nghiêm khắc Việc này chúng ta chưa làm được là bao Những điều này sẽ có áp lực mạnh đến gia đình và tất yếu làm biến đổi cấu trúc gia đình

2.2 Nguyên nhân

Nguyên nhân của tình hình nói trên có phần do nhận thức của xã hội về vị trí, vai trò của gia đình Công tác quản lý nhà nước về gia đình chưa theo kịp với sự phát triển của đất nước Nhiều vấn đề bức xúc về gia đình chưa được xử lý kịp thời Các cấp chính quyền chưa quan tâm đúng mức việc chỉ đạo công tác gia đình; chưa gắn việc ổn định và phát triển gia đình với phát triển các cụm dân cư, thôn ấp Công tác nghiên cứu về gia đình chưa được quan tâm Công tác giáo dục đời sống gia đình, cụ

thể là việc giáo dục trước và sau khi kết hôn, việc cung cấp các kiến thức làm cha mẹ, các kỹ năng ứng xử của các thành viên trong gia đình chưa được coi trọng Nhiều gia đình do tập trung làm kinh tế đã xem nhẹ việc chăm sóc, giáo dục và bảo vệ các thành viên, đặc biệt là trẻ em

Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đô thị hoá và hội nhập quốc tế tạo ra nhiều cơ hội và điều kiện, đồng thời cũng đặt gia đình và công tác gia đình trước nhiều khó khăn, thách thức Mặt trái của cơ chế thị trường và lối sống thực dụng sẽ tiếp tục tác động mạnh tới các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp và lối sống lành mạnh Sự phân hoá giàu nghèo sẽ tiếp tục tác động vào số đông các gia đình, nếu không được hỗ trợ, không được chuẩn bị đầy đủ, nhiều gia đình sẽ không đủ năng lực đối phó với những thay đổi nhanh chóng về kinh tế - xã hội và không làm tròn các chức năng vốn có của mình

2.3 Phương hướng

Xây dựng gia đình mới ở nước ta hiện nay phải trên cơ sở kế thừa,giữ gìn và phát huy các giá trị tốt đẹp của gia đình truyền thống Việt Nam, đồng thời tiếp thu những giá trị tiến bộ của thời đại về gia đình Cùng với đó được thực hiện trên cơ sở quan hệ hôn nhân tự nguyện, tiến bộ,bảo đảm quyền tự do kết hôn và ly hôn, các quan hệ bình đẳng, thương yêu, có trách nhiệm cùng chia sẻ,gánh vác công việc của các thành viên để thực hiện các chức năng cơ bản của gia đình và nghĩa vụ xã hội Xây dựng gia đình mới ở Việt Nam hiện nay gắn liền với hình thành và củng cố từng bước các quan hệ gắn bó với cộng đồng ,với các thiết chế tổ chức ngoài gia đình

2.4 Giải pháp

2.4.1 Lãnh đạo, tổ chức và quản lý

Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng và sự chỉ đạo của chính quyền các cấp đối với công tác gia đình.Nhà nước và xã hội có trách nhiệm bảo vệ sự ổn định

và phát triển của gia đình Cán bộ, đảng viên gương mẫu chăm lo xây dựng gia đình; đạt tiêu chuẩn gia đình văn hoá; gắn việc xây dựng gia đình với sự nghiệp giải phóng

phụ nữ Chính quyền các cấp cần quy hoạch đủ cán bộ, đào tạo, hỗ trợ cán bộ có năng lực phụ trách công tác gia đình Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác gia đình Đẩy mạnh xã hội hoá công tác gia đình

2.4.2 Truyền thông, giáo dục, vận động

Giáo dục và tuyên truyền sâu rộng các chủ trương của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước, chú trọng những nội dung liên quan đến Luật Hôn nhân và Gia

đình, Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Pháp lệnh Dân số Xây dựng các loại

hình truyền thông, giáo dục và vận động phong phú, đa dạng phù hợp với từng khu

vực, từng vùng, từng loại hình gia đình và từng nhóm đối tượng Tăng cường sản

xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm truyền thông

2.4.3 Kinh tế gia đình

Xây dựng và hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế gia đình, thực hiện một số chính sách ưu tiên phát triển kinh tế gia đình, tăng cường trách nhiệm của các ngành, các cấp trong việc hỗ trợ các gia đình phát triển kinh tế, lồng ghép các chương trình

và đẩy mạnh sự hợp tác để phát triển kinh tế gia đình

2.4.4 Mạng lưới dịch vụ gia đình và cộng đồng

Xây dựng, củng cố và nâng cao hệ thống dịch vụ tư vấn về gia đình ,tiếp tục hoàn thiện chất lượng hoạt động của các trung tâm tư vấn hiện có; nâng cao chất lượng của các tổ hoà giải tại cộng đồng; hình thành các loại hình dịch vụ tư vấn phù hợp Xây dựng hoàn thiện các trung tâm tư vấn về pháp luật, hôn nhân và gia đình, y

tế, văn hoá, giáo dục, phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm ở các khu dân cư nhằm đáp ứng nhu cầu của gia đình, xây dựng và phát triển các loại hình dịch vụ gia

đình

2.4.5 Nghiên cứu khoa học và đào tạo

Đào tạo đội ngũ làm công tác truyền thông đại chúng có kỹ năng, xây dựng nội dung các thông điệp về lĩnh vực gia đình Đào tạo và hình thành đội ngũ cán bộ

chuyên nghiệp làm công tác tư vấn giỏi về gia đình và đội ngũ giáo dục viên tiền hôn nhân cho các trung tâm tư vấn dân số, gia đình và trẻ em, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các gia đình

2.4.6 Hợp tác quốc tế

Tăng cường và mở rộng hợp tác đa phương và song phương để trao đổi kinh nghiệm và tranh thủ vận động nguồn lực hỗ trợ thực hiện công tác gia đình.Đẩy mạnh hợp tác quốc tế với các nước trong khu vực và thế giới nhằm học tập và chia sẻ kinh nghiệm quản lý nhà nước về gia đình Tăng cường và mở rộng sự hợp tác với Chính phủ các nước, các tổ chức của Liên hiệp quốc, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, đặc biệt là các nước trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam á (ASEAN) và các nước trong khuôn khổ hợp tác Á - Âu (ASEM) Phụ nữ và trẻ em là các đối tượng được ưu tiên trong việc vận động các nguồn lực hỗ trợ cho các gia đình Việt Nam

2.5 Nhận thức và trách nhiệm của bản thân đối với gia đình.

Trong bất kỳ thời kỳ nào của lịch sử, gia đình luôn là chiếc nôi để hình thành, giáo dục, nuôi dưỡng nhân cách của mỗi con người Gia đình trong xã hội hiện đại ngày nay càng có vai trò quan trọng, từ định hướng, nuôi dưỡng nhân cách cũng như giáo dục con người từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành, trở thành những công dân có ích đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của xã hội

Chúng ta chỉ có thể được trang bị những phẩm chất tốt đẹp nếu có một môi trường xã hội tốt Môi trường đó trước hết là từ mỗi gia đình Gia đình chịu trách nhiệm trước xã hội về sản phẩm của gia đình mình, có trách nhiệm nuôi dưỡng và giáo dục con cái, cung cấp cho xã hội những công dân hữu ích Cùng với nhà trường, gia đình tham gia tích cực nhiệm vụ “dạy người, dạy chữ”, tạo ra lực lượng lao động tương lai chất lượng cao Gia đình chính là “đơn vị xã hội” đầu tiên cung cấp lực lượng lao động cho xã hội Gia đình không chỉ giữ vai trò nền tảng, tế bào của xã hội

mà còn là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống, hình thành nhân cách