Giáo trình Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống lái (Nghề Sửa chữa máy thi công xây dựng Trình độ Cao đẳng)

Bài 3: Bảo d- ðng sửa chữa hộp tay lái Bai 4: Bio d-dng cơ cấu trợ lực Bài 5: Bảo d- ðng hệ thong chuyển h- ống xe bánh xích Bài 6: Bảo d- ðng, sửa chữa bơm trợ lực lái Kiến thức trong g

BO GIAO THONG VAN TAI TRUGNG CAO BANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG |

GIAO TRINH MO DUN

SỬA CHỮA

VÀ BẢ0 DƯỠNG HỆ THỐNG LÁI

TRINH BO CAO DANG

NGHE: SUA CHUA MAY THI CONG XAY DUNG

Ban hanh theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày 21/12/2017

của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng GTVT Trung wong |

Hà Nội, 2017

- BQ GIAO THONG VAN TAI

TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAL TRUNG ƯƠNG L

GIAO TRINH

Mô đun: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ

thống lái

NGHÈ: SỬA CHỮA MÁY THỊ CÔNG XÂY DỰNG

TRINH DQ: CAO DANG

02_ Ì Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề giữa các mô đun 7

03 Ì Các hình thức học tập chính trong mô dun 8 (04 Ì Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun 8

07 Ì Bài 2 : Bio d- dng cơ cấu chuyển h- ống bánh lốp 24 —|

10 Ý Bài 5: Bảo d-ỡng hệ thống chuyển h- ống xe bánh xích 45 11_ | Bài 6: Bảo d-ỡng sửa chữa cơ cấu thanh lái 47

LỜI GIỚI THIỆU

Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiễn vượt bậc c;

lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đảo tạo nguồn nhân lực kỹ thuật

trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội Cùng với sự phát triển của khoa học công

nghệ trên thế giới và sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước, ở Việt Nam

phương tiện giao thông ngày một tăng đáng kế về số lượng do được nhập khẩu

và sản xuất lắp ráp trong nước Nghề Sửa chữa máy thi công xây dựng đào tạo

ra những lao động kỹ thuật nhằm đáp ứng được các vị trí việc làm hiện nay như sản xuất, lắp rấp hay bảo dưỡng sửa chữa các phương tiện giao thông đang được sử dụng trên thị trường, để người học sau khi tốt nghiệp có được năng lực thực hiện các n

cần phải được điều chinh phù hợp với thực tiễn

sm vu cy thé cua nghé thi chuong trinh va gido trình dạy nghề

Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ Sửa chữa máy thi công xây

dựng những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dưỡng, sửa chữa

hệ thống lái Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình

bao gồm 6 bài

Bài 1: Bảo d- ðng sửa chữa cơ cấu thanh lái

Bài 2: Bảo d- ðng cơ cấu chuyển h- ống bánh lốp

Bài 3: Bảo d- ðng sửa chữa hộp tay lái

Bai 4: Bio d-dng cơ cấu trợ lực

Bài 5: Bảo d- ðng hệ thong chuyển h- ống xe bánh xích

Bài 6: Bảo d- ðng, sửa chữa bơm trợ lực lái

Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình Tổng cục

Dạy nghề, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ

thống lái đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiếm tra và quy tình thực hành sửa chữa Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ

ng

Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả

rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo

trình được hoàn thiện hơn

GIỚI THIỆU VE MO DUN

Để giúp cho ng-di thg van hành di chuyển máy thi công xây dựng nói riêng

và đối với tất cả các loại xe máy nói chung đ- ợc chính xác, an toàn và có hiệu quả cao, Các nhà chế tạo đã nghiên cứu và trang bị cho mỗi loại máy thi công xây dựng,

‘mot hệ thống lái phù hợp Vì vậy những kiến thức và kỹ năng của ng- ời thợ bảo d-ðng sửa chữa hệ thống này yêu cầu rất quan trọng không thể thiếu d- ợc đối với tất cả các loại xe máy đang hoạt động trong nên kinh tế quốc dân ở Việt Nam cũng nh- trên toàn thế giới

Mục tiêu của mô đun:

= - Học viên nêu đ-ợc yêu cầu, nhiêm vụ và giải thích đ- ợc cấu tạo và nguyên 1ý hoạt động của các cụm chỉ tiết, bộ phận trong hệ thống lái của máy thì công xây dựng

- Bio d-dng, sửa chữa đ- ợc hầu hết những h- hỏng của các cụm chỉ tiết, bộ phận trong hệ thống lái đúng quy trình kỹ thuật

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

hệ thống l 2.3 - Phân tích d- ợc hiện t-ong và nguyên nhân h- hỏng th- ờng gặp của các thi công xây dựng

bộ phận trong hệ thống lái máy thỉ công xây dựng

2.4 - Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ, thiết bị kiểm tra, bảo d- ðng, sửa chữa các bộ phận trong hệ thống lái đảm bảo chính xác, an toàn,

2.5 - Thực hiện đ- ợc việc kiếm tra, bảo d- ðng, sửa chữa các bộ phận trong hệ thống lái máy thí công xây dựng đúng quy trình và các chỉ tiêu kỹ thuật

'Nội dung chính của mô đun:

1 | Bão d-ðng, sửa chữa bơm trợ lực lái 1T 5S T17 1

2 | Bio d-ðng cơ cấu chuyển h-ớng bánh

5 [Bảo d-ỡng hệ thống chuyển h-dng xe bánh xích 24 | 5 | wit

6 | Bio d-Ong sửa chữa cơ cấu thanh lái i | 4 7

SO BO QUAN HE THEO TRINH TU HOC NGHE GIUA CAC MO DUN

CAC HINH THUC HỌC TAP CHINH TRONG MO BUN

Tình thức 1: Học trên lớp và thảo luận vẻ:

~ Yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại các bộ phận trong hệ thống lái

~ _ Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận trong hệ thống lái

~ ˆ Quy trình tháo lắp các bộ phận trong hệ thống lái

~ Ph- ong pháp kiểm tra, bảo d- ðng, sửa chữa các bộ phận trong hệ thống lái Hình thức 2: Tự nghiên cứu tài liệu:

~ _ Đọc bản vẽ về Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận trong

Hình thức 4: Thực hành: ~ _ Thực hiện tháo lắp, kiểm tra, điều chỉnh

- Thử nghiệm sau sửa chữa

Hình thức 5: Thực tập tại các cơ sở sản xuất (nếu có điều kiện)

+ Trình bày đúng các yêu cầu, nhiệm vụ, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các

bộ phận, cơ cấu của hệ thống lái trên máy thỉ công xây dựng

+ Giải thích đ- ợc những hiện t-ợng, nguyên nhân h- hỏng và ph-ơng pháp kiểm tra, bảo d-ðng, sửa chữa các bộ phận, cơ cấu của hệ thống lái trên máy thi cong xây dựng

~ Về kỹ năng:

+ Thực hiện đ- c công tác kiểm tra, bảo d- ðng, sửa chữa các bộ phận, cơ cấu của

hệ thống lái trên máy thì công xây dựng,

+ Thực hiện nghiêm túc quy trình bảo d- ðng sửa chữ

+ Có ý thức trong công việc đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp

+ Có tỉnh thần động viên giúp đỡ đồng nghiệp

+ Bảo quản tốt dụng cụ, thiết bị

Chống sự lật đồ ngang của máy và tr- ợt ngang của lốp

“Thay đổi h- ong di chuyển của máy nhẹ nhàng, nhanh chóng

2, Sơ đồ cấu tạo chung của hệ thống lái:

~ Hệ thống lái kiểu thuỷ lực,

Cơ cấu chuyển h- ớng của hệ thống lái

- Hộp tay lái có bộ c- ng hoá ( trợ lực) thuỷ lực

10

"

BAL 1: BAO D_ ONG, SUA CHUA BOM TRO LUC LAL

Học xong bài này học viên có khả năng:

1- Trình bày đúng nhiệm vụ, phân loại bơm trợ lực

2- Phân tích d- gc sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bơm trợ lực lái 3- Thực hiện đ-ợc công tác kiểm tra, bảo d- ðng, sửa chữa bơm trợ lực lái trên máy thi công xây dựng đúng yêu cầu kỹ thuật

3: Những hiện t-ơng và nguyên nhân h- hỏng th- ờng gập

4; Bao d- ng, sita chita bom trợ lực l ~ Quy trình bảo d- ðng, sửa chữa bơm trợ lực lái xay dung:

- Thực hiện bảo d- ðng, sửa chữa bơm trợ lực lái

'Các hoạt dong học tập:

~ Học trên lớp (lý thuyết) vẻ nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo, nguyên lý hoạt động hiện +-ợng và nguyên nhân h- hang th- ờng gặp của bơm trợ lực lái

~ Thực hành bảo d- ðng bơm trợ lực lái

Hoạt động 1:Nghe thuyết trình có thảo luận

1 Nhiệm vụ, phân loại bơm trợ lực lái

1.1 Nhiệm vụ:

~ Cung cấp đồng áp lực dầu thuỷ lực cho hệ thống lái

- Đảm bảo sự làm việc ổn định cho hệ thống lái

1.2, Phân loại: ~ Bơm bánh răng

- Bơm cánh gạt

2, Cấu tạo và nguyên lý hoạt động:

2.1 Bơm bánh răng

- Cấu tạo

- Nguyên lý hoạt dong

- Có tiếng kêu cơ khí

~ Kiểm tra khe hở giữa thân bơm và đỉnh răng của bánh răng,

l3

4 Quy trình tháo bơm dâu trợ lực lái

~ Vệ sinh sơ bộ bể ngoài bơm

~ Nghiên cứu tr- óc khi tháo

- Tránh làm rích gioang đệm

điều áp và lò

IV) Quy trình lắp bơm dâu trợ lực tay lái

= Ve sinh các chỉ tiết tr-ớc khi lấp

~ _ Chuẩn bị các chỉ tiết đã thay thế : đệm, phớt, keo mỡ

cm —— [em] :

ce chong 20

AD: Khe ha tip ghép

Ding pan me dé do chiều dày, chiều

Chiều dài tối thiểu 14.99(mm)

Chiều rộng tối thiểu 8.6(mm)

Chiêu dày tối thiểu là 1.77(mm),

Dùng căn lá để đo khe hở giữ cánh gọt và rãnh q đa

trên thân rôtô giữa rôtô và lòng thân bơm

Dùng cân lá để đo khe hở giữa cánh gạt và rãnh

trên thân rôtô

Khe hở tiêu chuẩn 0,025 (mm)

Dùng th óc thẳng hoặc lực kế để đo chiều dài (

lực căng) của lò xo

Chiếu dài tiêu chuẩn 33-34(mm) Ding tay hip vong binghe 6 tgng keu yg 7

Compressed Air

Kiểm tra van điều áp

Dùng tay bịt một lỗ trên thân van, lỗ

kia cho đồng khí nén có áp suất vào,

xác địnhcho dòng khí có thể lọt qua

ỗ kia Nữu lọt qua chứng tỏ van điều

ấp yếu

Kiểm tra phớt chắn dâu

Kiểm tra trục bơm

Hì

Hoạt động 2: Nghe giới thiệu và theo dõi trình diễn mẫu

~ _ Những yêu cầu đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp khi kiếm tra tháo lắp bơm trợ lực l - Phan tích những lỗi th-ờng gặp của bơm trợ lực lái trên máy thỉ công xây

- _ Ph-ơng pháp kiểm tra:

+ Kiểm tra bằng ph- ơng pháp nghe nhìn

+ Kiểm tra bằng các dụng cụ đo

- _ Kiểm tra các doang dém

- — Kiểm tra trục

-— Kiểm trarôto

- Kiểm tra vỏ bơm

Hoạt động 3: Rèn luyện kỹ năng

“Thực hiện tháo, lắp bơm trợ lực l

“Thực hiện kiểm tra bơm trợ lực lái

Sử dụng các dụng cụ và thiết bị kiểm tra tháo, lấp: Mỗi học sinh phải thực hiện kiểm tra 2-3 lần và ghi lại kết quả kiểm tra vào bảng sau:

5_| Két luận về tình trạng bơm trợ lực lái:

Lập bảng thứ tự tháo lắp bơm trợ lực lái

BÀI 2: BẢO D_ỐNG CƠ CẤU CHUYỂN H_ ỚNG BÁNH LỐP

Giới thiệu:

Mục tiêu thực hi:

Học xong bài này học viên có khả năng:

1- Trình bày đúng yêu cầu, nhiệm vụ cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp

2

2- Phân tích d- ge sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp

3- Thực hiện d-ge công tác kiểm tra, bảo d-ðng, sửa chữa cơ cấu chuyển h- ng bánh lốp trên máy thi công xây dựng đúng yêu cảu kỹ thuật

Nội dung chính:

1: Yêu cầu, nhiệm vụ của cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp máy thi công xây dựng: - Yêu cầu

- Nhiệm vụ

2: Sơ đồ cấu tạo

máy thì công xay dun;

-Sơ đồ cấu tạo

-Nguyên lý hoạt động

3: Những hiện t- ợng và nguyên nhân h- hỏng th- Ờng gập

4: Bio d- dng, stra chữa cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp trên máy thi công xây dựng:

nguyên lý hoạt động của cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp

-Quy trình bảo d- ðng, sửa chữa cơ cấu chuyển h- ống

~Thực hiện bảo d- ðng, sửa chữa cơ cấu chuyển h- ống

'Các hoạt động học tập:

~ Học trên lớp (lý thuyết) về nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, hiện t-ơng và nguyên nhân h- hong th- ờng gặp của cơ cấu chuyển h- ống bánh lốp

~ Thực hành bảo d- ðng cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp

Hoạt dong 1: Nghe thuyết trình có thảo luận

- Yêu cầu

- Nhiệm vụ

- Sơ đồ cấu tạo

| Thanh (cần) kéo ngang

24

- Nguyên lý hoạt động

Kiểm tra và sửa chữa các khớp nối

~H- hồng nguyên nhân tác hại:

~ Mồn trốc rõ Khớp cầurô tuyn) |-[àm việc lâungày, — Ì=Điểu khiển Mai

- Vỡ đỡ, thiếu mỡ, tháo lắp không | khó hoặc không

~ Mòn hỏng phan ren(phanh hãm) | đúng kỹ thuật điều khiển đ-ợc

25

- Bon quay đứng cong, hỏng phần | - Quá

côn, then hoa

đàn tính ~ Tháo lắp không đúng _ | hình thang lái dơ

~_ Phớt cao su chắn mỡ rách | ky muạ lỏng nên điều

~ Thanh kếo ngang, thanh kếo đọc, = Lằm việc lâu ngày chính xác

chỉnh đ-ợc góc

bánh xe nên điều

~ Đấm cầu bị cong hoặc xoản — ƒ“Tãm việc lâu ngày,

Kiểm tra- sửa chữa

- Kiểm tra tình trạng dơ lỏng của cơ

cấu (khóp cầu,đòn ngang và đòn bên)

~ Nâng, cho hai bánh tr- óc khỏi mặt đất

~ Nếu cảm thấy khoảng dich

chuyển của động tác này khá lớn thì

chứng tỏ có dơ lỏng ở cơ cấu hình

~ Tháo chốt chẻ ở nút của khớp nối

~ Vận dai ốc vào đến hết cỡ rồi lại nói

ra đến khi mật đầu của đai

nắp chốt chẻ trên đầu đòn đọc

(hình 104 - 3)

Chú ý: Đối với các khớp nối tự định

tâm thì chỉ có cách thay các chốt cầu đã

* Cach I:

- Tháo rồi cụm khớp cầu khỏi cơ cấu

- Dùng tay nắm chặt hai trục đầy đi

đẩy lại để kiểm tra độ dơ của khớp cầu

(hình 104- 4),

Hình 104 — 4

Kiểm tra độ dơ khóp cầu

~ Kích xe cho hai bánh tr- óc không chạm đất và khớp cầu không chịu tải (và khi có tải nó sẽ triệt tiêu khe hở nên ta không kiểm tra đ- c)

~ Sau đó gắn đồng hổ so vào tay đòn d-ới, mũi đồng hồ tựa vào mặt d-ới của chân ngõng xoay (Hình 104 - 7)

~ Ding xa beng kéo chan ngõng xoay

lên, xuống để kiểm tra độ dơ đứng của khớp,

cầu, thông th- ờng độ dơ đứng không đ- ợc

v-ợt

quá 1.2 mm

~ Kéo bánh xe và đẩy vào ra để

kiểm tra độ đơ ngang của khớp cầu

~ Hồng phần ren thì tạo ren mới hoặc mòn hỏng nhiều

thì thay mới cả cụm

= Do ling do min hoặc lò xo yếu gấy

+ Yếu thì tăng thêm đệm

28

+ Gay héng thì thay mới

- Kiểm tra- sửa chữa địn ngang, địn dọc , địn bê

- Dùng đồng hồ so kiểm tra độ cong của đồn ngang ,

địn đọc và địn bên bằng cách gá trên gá chữ V sau đĩ

dùng đồng hồ so tì vào các vị trí khác nhau kết hợp với

xoay đồn

~ Nếu cong thì nắn lại

Hoạt động 2: Nghe giới thiệu và theo dõi trình diễn mẫu

~ _ Những yêu cầu đảm bảo an tồn và vệ sinh cơng nghiệp khi kiểm tra tháo lắp cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp

- Phân tích những lỗi th-ờng gập của cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp trên máy thi cơng xây dựng

~ Ph-ơng pháp kiểm tra

+ Kiểm tra bằng ph- ơng pháp nghe nhìn + Kiểm tra bằng các dụng cụ đo

~_ Kiểm tra các dộng đệm

~_ Kiểm tra độ rơ khớp nối cầu

~ Kiểm tra các thanh kéo doc va ngang,

~ Kiểm tra độ rơ moay ơ bánh xe tr-

Hoạt động 3: Rèn luyện ky nang

“Thực hiện tháo, lắp cơ cấu chuyền h- Ong bánh lốp

“Thực hiện kiểm tra cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp Sử dụng các dụng cụ và thiết bị kiểm tra tháo, lấp: Mỗi học sinh phải thực hiện kiểm tra 2-3 lần và ghi lại kết quả kiểm tra vào bảng sau:

2 [Kiểm tra độ ro khớp nổi cầu

3 [Kiểm tra các thanh kếo

đọc và ngang

29

5_ Ï Kết luận về tình trạng cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp: ]

Lập bảng thứ tự tháo lắp cơ cấu chuyển h- ớng bánh lốp

BÀI 3: BẢO D_ ỠNG, SỬA CHỮA HỘP TAY LAL

Giới thiệu:

Mục tiêu thực hiện :

Học xong bài này học viên có khả năng:

1- Trình bày đúng nhiệm vụ, phân loại hộp tay li

2- Phân tích d- ge sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hộp tay lái 3- Thực hiện đ-ợc công tác kiểm tra, bảo d-ỡng, sửa chữa hộp tay lái trên máy thì công xây dựng đúng yêu cầu kỹ thuật

4: Bio d- dng, sita chữa hộp tay lái trên máy thi cong xây dựng: -Quy trình bảo d- ỡng, sửa chữa hộp tay,

~Thực hiện bảo d- ðng, sửa chữa hộp tay

'Các hoạt dong học tập:

~ Học trên lớp (lý thuyết) vẻ nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo, nguyên lý hoạt động hiện +-ợng và nguyên nhân h- hang th- ờng gặp của hộp tay lái

- Thực hành bảo d- ðng hộp tay lái

Hoạt dong 1: Nghe thuyết trình có thảo luận

Sơ đồ cấu tạo: