Giáo trình Sửa chữa khung bệ, buồng điều khiển (Nghề Sửa chữa máy thi công xây dựng Trình độ Cao đẳng)

~ Khi ô tô máy kéo chuyển động trên đường xấu, đường mắp mô hoặc khi lốp xe không cân bằng sẽ làm tăng dao động góc của các bánh xe so với trụ đứng đồng thời làm tay lái nặng hoặc mắt ô

BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI

TRUGNG CAO BANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG |

6;

GIÁO TRINH MO DUN

SUA CHUA

KHUNG BE, BUGNG DIEU KHIEN

TRINH BO CAO DANG

NGHE: SUA CHUA MAY THI CONG XAY DUNG

Ban hanh theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày 21/12/2017

của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng GTVT Trung wong |

Hà Nội, 2017

TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAL TRUNG ƯƠNG L

GIAO TRINH

Mô đun: Sửa chữa khung bệ, buồng

điều khiến

NGHÈ: SỬA CHỮA MÁY THỊ CÔNG XÂY DỰNG

TRINH DQ: CAO DANG

LỜI NÓI ĐÀU

"Trung những năm qua, dạy nghề đã có những buộc tiến dượi bậc cả vŸ

số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ

thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thể giới và sự phát triển kinh tẾ xã hội của đất nước, ở Việt

Nam các phương tiện giao thông ngày một ting đáng kẻ về số lượng do được

nhập khẩu và sản xuất lắp ráp trong nước Nghề sửa chữa máy thi công xây

dung đào tạo ra những lao động kỹ thuật nhằm đáp ứng được các vị tr vige

âm hiện nay như sản xuất, lấp ráp hay bảo dưỡng sửa chữa các phương tiện giao thông đang được sử dụng trên thị trường, để người học sau khi tốt nghiệp có được năng lực thực hiện các nhiệm vụ cụ thê của nghề thì chương trình và giáo trình dạy nghề cằn phải được điều chính phù hợp với thực tiễn

Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa máy thỉ công xây dung những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dưỡng, sửa

chữa khung bệ buồng điều khiển Với mong muốn đó giáo trình được biên

soạn, nội dung giáo trình bao gồm bốn bài

Kiến thức tong giáo trình được biên soạn theo chương trình Tổng cục

Dạy nghề, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của

khung bệ buông điều khiển đến cách phân tích các hư bông, phương phầp

kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa Do đó người đọc có thể hiểu một

cách đễ dàng

Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác

giả rất mong nhận được ý kiến đồng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn

Hà Nội, ngà) thẳng năm

"Nhóm biên soạn

MỤC LỤC

BAI |: KHUNG BE

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại khung bệ

3 Các loại cầu dẫn hướng:

4, Hệ thống gạt mưa

5 Hiện tượng, nguyên nhân gây ra hư hỏng, phương pháp kiểm tra

6 Phương pháp kiếm tra, bảo dưỡng sửa chữa

BÀI 2: BỘ PHẬN BẢN QUAY VÀ CƠ CẤU Ô QUAY

4 Hệ thống truyền động thuỷ lực của cơ cầu quay sàn

5 Các hư hông thường gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục

BÀI 3: BUÔNG ĐIỀU KHIÊ!

BÀI l: KHUNG BỆ

“Mục tiêu:

‘Sau khi học xong bài này người học có khả năng:

~ Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại khung bệ

~ Giải thích được cấu tạo, nguyên tắc hoạt động vả phương pháp kiểm tra bảo dưỡng khung bệ

~ Tháo lắp, nhận dạng va kiểm tra, bảo đường các bộ phận của khung bệ đúng

1.2 Phân loại

~ Phân loại theo kết cấu:

+ Loai khung có xà dọc ở hai bên ( Hình a)

+ Loai khung có xà dọc ở giữa kiểu xương cá ( Hình b )

+ Loai khung hỗn hợp (hình chữ X),( Hình e)

~ Phân loại theo hệ thống chiu lye:

-+ Khung chịu lực tắt cả: Độ cứng của khung rất lớn so với võ, vỏ không chịu tác dụng của ngoại lực khi khung bị biến dạng do vỏ được nỗi với khung bằng khớp

nối mềm Loại này thường hay dùng cho xe khách và xe tải

+ Không có khung: Loại vỏ chịu tải tắt cả thưởng dùng trên xe con và một số ít

xe khách

+ Khung liền vỏ: Võ và khung được nối với nhau bằng đỉnh tán hoặc bu lông cá

khung và vỏ chịu tắt cả tái trọng

13 Yêu cầu

- Khung xe phải có độ cứng vững và độ bŠn cao chịu được uốn, xoắn tốt,không

bị gây trong quá trình làm việc

~ Phải đảm bảo bố trí tốt các cụm tổng thành trên khung,

~ Có hình đạng hình học tối ưu để hạ thi trong tim xe dim bảo cho hệ thốn treo

có hành trình làm việc lớn, các bánh xe dẫn hướng có góc quay lớn

* Đặc điểm kết cầu chung:

~ Các xà đọc và xả ngang được chế tạo bằng thép và nối với nhau bằng đinh tán , hãn hữu mới nối bằng hàn

~ Tiết diện các xà ngang, hình dáng và khoảng cách giữa chúng với nhau phụ

thuộc vào vị trí của các cụm như động cơ, hộp sổ gắn trên chúng

~ Các xà đọc có thể là hình ống, hình hộp hoặc chữ C, trong đó thép đập hình chữ C là phố

3 Các loại cầu dẫn hướng:

* Nhiệm vụ của cầu dẫn hướng:

~ Đỡ phần trọng lượng của xe phân bố lên nó đồng thời tiếp nhận truyền lực đầy, lực ngang,lực xoắn giữa bánh xe và khung xe

4

- Kết hợp với hệ thống lái thực hiện việc điều khiển xe theo ý muốn của người

* Đặc điểm cấu tạo

Đây là loại cầu dẫn hướng bị động dùng trên xe cỏ hệ thống treo phụ thuộc

+ Dâm ngang 4 được nối với khung bằng hai bộ nhíp, hai đầu của dầm có lỗ đẻ lắp với chốt chuyển hướng 7 vả bắt với các lỗ của cam quay 9 , có ô bỉ đỡ tỳ 5

+ Ở cam quay 9 có lắp các bánh xe dẫn hướng với vành bánh xe 8

* Nguyên lý hoạt động

Khi người lái quay vô lăng lái, qua hệ thống lái làm kéo hoặc đẩy đòn dẫn động 2

làm xoay cam quay 9 và bánh xe 8 vẻ bên phải hoặc bên trái quanh chốt chuyển

'Khớp các đăng đồng tốc kiểu bi,

‘Cn quay cam quay

10: Chốt chuyển hướng

* Đặc điểm cầu tạo:

Cầu dẫn hướng chủ động vừa thực hiện nhiệm vụ của cẩu chủ động vừa thực hiện

liệm vụ của cầu dẫn hướng Cấu tạo của loại cầu này gồm hai phần:

+ Phần chủ động: Gồm truyền lực chính, vi sai, bán trục, vỏ cầu chủ động ở đây

bán trục không nồi liền với bánh xe chủ động mà là bán trục rời gồm hai nửa nối

với nhau bằng khớp các đăng đồng tốc ( hai khớp cho hai bán trục) Khớp các đăng

đồng tốc đảm bảo cho bánh xe dẫn hướng vừa quay theo bán trục vừa lệch đI một

sóc khi xe quay vòng,

+ Phần bị động gồm nửa sau của bán trục(phía sau khớp các đăng đồng tốc) và bánh xe dẫn hướng.

* Nguyên lý làm việc:

Khi người lái tác dụng lên vô lăng làm kéo hoặc day don kéo 9( cần quay cam

quay).làm cho bánh dẫn hướng xoay sang trái hoặc sang phải xung quanh chốt chuyển hướng 10 trên các ổ bi côn 3 Thông qua đỏn hình thang lái ( ba dọc, ba

ngang) làm cho bánh xe din hướng bên kỉa cũng lệch hướng chuyển động theo

Đồng thời bánh xe dẫn hướng nhận mô men xoắn truyền từ vi sai qua bán trục tới

các đăng đồng tốc 8 đến moay ơ bánh xe Lúc này bánh xe chủ động dẫn hướng

thực hiện hai nhiệm vụ dẫn hướng và nhận mô men xoắn để tăng lực kéo

* Các góc đặt của bánh xe dẫn hướng và chốt chuyển hướng

~ Khi ô tô máy kéo chuyển động trên đường xấu, đường mắp mô hoặc khi lốp xe

không cân bằng sẽ làm tăng dao động góc của các bánh xe so với trụ đứng đồng thời làm tay lái nặng hoặc mắt ôn định tay lái

~ Do sự không tương thích về động học giữa cơ cấu lái dẫn động lái với hệ thống

treo cũng gây ra đao động góc

~ Ngoài ra còn nhiều yếu tố gây ra dao động góc cho bánh xe dẫn hướng tính ổn

định của bánh xe dẫn hướng được đánh giá bằng khả năng giữ được vị trí trung gian khí xe chuyển động thẳng à bự động quay về vĩ tí trung gian khí chúng bị lệch khôi vị trí đó

~ Để tăng tỉnh ôn định của bánh xe dẫn hướng người ta thường làm bánh xe dẫn hướng và trụ đứng có các góc lệch

* Góc nghiêng ngang của bánh xe dẫn hướng ö” ( nghiêng ra phía ngoài):

- Góc nghiêng ngang của bánh xe là góc được tạo thành bởi hình chiếu mặt phẳng đối xứng dọc của bánh xe( mặt phẳng quay của bánh xe) và phương thẳng đứng ký hiệu là góc ở

+ Nếu phần trên của bánh xe nghiêng ra ngoài ta có góc ở dương

+ Nếu phần trên của bánh xe nghiêng vào trong ta có góc ở âm

- Tác dụng của góc nghiêng ngoài:

+ Trinh cho các bánh xe dẫn hướng nghiêng vào trong do tác dụng của tải trọng phần trước của ô tô - máy kéo khi các ô đỡ của trụ đứng, vòng bi moay ơ bánh xe

bị môn

+ Giảm được chiều đài cánh tay đòn của phản lực mặt từ bánh xe đến trụ quay do

đó giảm được tải trọng tác dụng vào hệ thống truyền động lái làm giảm nhẹ lực của

người lái khi xe quay vòng

+ Nhằm đảm bảo ổn định chuyển động thẳng và sự làm phẳng của bánh xe, giảm

va đập của mép lốp với mặt đường tạo mòn đều bẻ mặt lăn

*Nhược điểm của góc nghiêng ngoài

+ Sinh ra hiện tượng trượt ngang tại khu vực tiếp xúc của lốp với mặt đường

+ Lâm tăng góc lăn lệch của bánh xe dẫn đến làm tăng lực cản lăn

bị Góc 6 âm

* Độ chụm của bánh xe dăn hướng ọ ( Độ chụm trước):

~ Để khắc phục nhược điểm của góc nghiêng ngang người ta đặt bánh xe dẫn

hướng có độ chụm trước

~ Độ chụm trước được xác định bằng hiệu số khoảng cách giữa phía sau và phía

trước được đo ở vị trí giữa mép trong hoặc mép ngoài cùng phía hai vành lốp của bánh xe dẫn hướng khi không tải

0 =A-B(mm)

1 chum trade (mm)

A: Kich thude đo tại mép trong của hai vành bánh xe phía sau

B: Kích thước đo tại mép trong của hai vành bánh xe phía sau

~ Độ chụm có ảnh hưởng lớn tới độ mãi mòn của lốp và dn dinh vành lái

~ Nếu chọn đúng mối tương quan giữa góc nghiêng ngoài ở và độ chụm trước 9 thì

hiện tượng trượt ngang sẽ chấm dứt và giảm được sự mài mòn của lốp

- Góc nghiêng ngang ð và bán kính quay r,:

+ Góc nghiêng ngang ở (nghiêng vào trong) là góc hợp bởi hình chiếu của đường

tâm trục đứng lên mặt cắt ngang xe tại vị trí đường tâm đó với phương thẳng đứng

+ Bán kính quay quanh trục đứng của bánh xe dẫn hướng r, là khoảng cách đo trên mặt đường trong mặt phẳng nằm ngang của xe, giữa đường kéo dài của tâm trục đứng với tâm của vết tiếp xúc bánh xe với mặt đường

+ Tác dụng của góc nghiêng ngang 4: Khi xe chuyển động với vận tốc lớn ngoại

lực tác dụng lên bánh xe dẫn hướng làm xe chuyển động mắt ổn định do có góc

nghiêng d ma cic m6 men ổn định ( mô men ngược) được tạo ra (Mô,đ= N x r,)

nhằm lảm cho bánh xe dẫn hướng có khả năng quay về vị trí tạo nên chuyển động

thắng

~ Góc nghiêng dọc y và độ lệch của đường tâm trục đứng nụ:

+ Góc nghiêng đọc 7 ( nghiêng phía sau) là góc xác định trên mặt phẳng đọc của

xe và tạo nên bởi hình chiếu của đường tâm trụ đứng lên mặt phẳng dọc đó với phương thẳng đứng ( Hình 37 b)

+ Độ lệch đường tâm trục đứng trong mặt phẳng dọc (0) là khoảng cách do trên mặt đường trong mặt phẳng dọc của xe, giữa đường kéo dài của tâm trục đứng với

p xúc bánh xe với mặt đường

+ Tác dụng của góc nghiêng đọc là nhằm tăng hiệu quả của mômen ngược đầy

bánh xe dẫn hướng quay vẻ vị trí chuyển động thẳng

4a: Góc nghiêng ngang ð (nghiêng vào trong) và bán kính quay r„ của

bánh xe dẫn hướng

b: Góc nghiêng dọc ó ( nghiêng ra phía san)và độ lệch dọc m,

10

* Kết cấu cau sau

Cầu chủ động sau được lắp cứng lên khung Nó tỷ lên bốn bánh xe người ta

lắp truyền lực chính vào trong khung 30, truyền lực chính được sử dụng là loại

truyền lực chính một cắp với một cặp bánh răng thắng Truyền lực chính dùng để

tăng và truyền momen xoắn từ trục ra của hộp số đến các bánh xe chủ động thông qua vi sai và các bán trục

Chuyển động quay của hộp số được truyền qua nửa khớp bánh răng 26 đến

trục có bánh răng 21 và đến bánh răng bị động 13 Chậu 14 và 17 của bánh răng vệ

tỉnh được liên kết bằng chốt với bánh răng 13, làm quay chạc chử thập 16, bánh

răng vệ tỉnh 15 và hai bánh răng bán trục Từ đó chuyển động quay được truyền

qua các bán trục 2 bằng mối ghép then hoa đến mặt bích 4 đến may ơ 3 của bánh

1 Để để phòng dầu chảy tử thân 30

xe Tắt cả các bộ truyền động đều lắp trên ô đi

của hộp giảm tốc, cũng như dẫu chảy theo nửa trục và theo may ơ người ta đã bịt

'Kết cấu cầu sau của máy đào Volvo Ew210c

1-Vô; 2- bán trục; 3- may ơ; 4- mặt bích; 5,12,22 - ö bỉ đũa: 6,10- vòng chắn dầu

đai ốc; 13,21- bánh răng vệ tỉnh; 14,17- chậu của bánh răng vệ tỉnh; 15- bánh răng hành tỉnh; 16- chạc chữ thập; 18- bánh răng bán trục; 19- nắp 6 bi; 20- đệm; 24- vòng cao su; 25- vòng bít kín; 26 ~ nửa khớp ly hợp; 27- nắp:28- c‹ bạc

chặn;30 — than hộp giảm tố

* Kết cầu cẳu trước

Cầu trước cũng là cầu điều khiển Chuyển động quay từ hộp số được truyền đến bán trục 2 và truyền qua vấu 5, qua đĩa 22 của khớp đến chạc 11 của nửa trục,

sau đồ truyền đến mặt bích 12 và mayơ 10, mayơ 10 được kẹp chặt với bánh xe

Nhờ có đệm lót cho nên khe hở giữa bễ mặt của chốt trên 18 và cẳn chuyển hưởng

21 luôn được đảm bảo

Khi ta tháo mặt bích 12, chạc 11 của nửa trục phải có khe hở chiều trục trong giới hạn 4 — 7 mm, điều này đảm bảo khả năng quay của bánh xe một góc 250 mà

không cần sự tháo nêm khớp, mayơ 10 được lắp trên ngỗng trục, ngỗng trục này

được lắp vào thân 19 của vấu quay Thân 3 được hàn vào mặt bích đầu ở thân 1 của

cầu trước Trong thân 3 lắp chốt chuyển hướng 7 và 18 ở trên chốt 7 và 18 lắp 6 bi

đũa 7 và ỗ bi chặn 6 nằm gọn trong lỗ tiện của thân 19 của các vấu quay

'Khi di chuyển thanh lái thì cần chuyển hướng 21 làm cho thân 19 của vấu quay quay tương đối so với chốt chuyển hướng 18 và cùng với mayơ 10 của bánh

xe cầu trước

12

Kết cấu của cầu trước máy đào Volvo Ew210c

1- Thân; 2- bán trục; 3- than 6 do; 4,16 - bạc chặn; 5 - vấu khớp; 6 - 6 bi; 7,18 —

chốt chuyển hướng; 8 - bánh đai phanh; 9- guốc phanh; 10- may ơ; 11- chạc của

nữa trục; 12- mặt bích; 13,17- ô đũa; 14- vòng chắn dẫu; 15- giá đở; 19 - thân của

các vấu quay; cần chuyển hướng; 21 - đĩa của khớp; 22 - gỗi đở; 23- vòng

chắn dầu; 24 -bộ phận giảm tốc của cầu trưi 5-bán trục

4, Hệ thống gạt mưa

4.1 Nhiệm vụ

Hệ thống gạt nước và rửa kính là một hệ thống đảm bảo cho người lái nhìn được

xö bằng cách gạt nước mưa trên kính trước và kinh sau khi trời mưa Hệ thống có thể làm sạch bụi bin trén kinh chắn gió phía trước nhờ thiết bị rửa kính Vi vậy, đây là thiết bị cần thiết cho sự an toàn của xe khi chạy Gần đây một số kiểu xe có

thể thay đổi tốc110 độ gạt nước theo tốc độ xe và tự động gạt nước khi trời mưa

4.2 Yêu cầu:

Bộ gạt mưa phải hoạt động nhẹ nhàng,

điều kiện trời mưa( mưa to hoặc mưa nhỏ)

4.3.Phân loại:

Tủy theo việc sử dụng nguồn năng lượng để điều khiển động cơ điện gat mưa người ta chỉa thành những loại sau:

+Máy gạt nước mưa được truyền động từ động cơ ôtô

Một dây cáp xoay nhận truyền động từ một cặp bánh răng ở hộp số và đưa lên truyền động máy gạt nước.Nhược điểm của loại nảy là tốc độo của cần gạt nước phụ thuộc vào tốc độ xe

+Máy gạt nước mưa từ sức hút của động cơ ôtô

+ B6 gat mưa dùng khí

+ Máy gạt nước được truyền từ động cơ điện (hệ nay tất cả c:

dụng loại này)

4.4 Cấu tạo và hoạt động chung của hệ thông

* Cấu tạo chưng,

h hoạt, ồn định và phủ hợp với từng

lén

động cơ đều sử

1 Cần gạt nước phía trước/Lưỡi gạt nước phía trước

2 Mô tơ và cơ cầu dẫn động gạt nước phía trước

3 Voi phun của bộ rửa kính trước

4 Binh chứa nước rửa kính (có mô tơ rửa kính)

5 Công tắc gạt nước và rửa kính (Có relay điều khiển gạt nước gián đoạn)

6 Cần gạt nước phía sau/lưỡi gạt nước phía sau

7 Mô tơ gặt nước phía sau

8 Relay điều khiển bộ gạt nước phía sau

9 Bộ điều khiển gạt nước (ECU J/B phía hành khách)

10 Cảm biển nước mưa

* Cấu tạo và hoạt động của các bộ phận trong hệ thống

~ Động cơ điện gat nước

Mô tơ gạt nước là dạng động cơ điện một chiều kích từ bằng nam chậm vĩnh cửu Mô tơ gạt nước gồm có mô tơ và bộ truyền bánh răng để làm giảm tốc độ ra của mô tơ Mô tơ gạt nước có 3 chỗi than tiếp điện: chỗi tốc độ thấp, chối tốc độ

cao và một chỗi dùng chung (để tiếp mát) Một công tắc dạng cam được bổ trí trong

bánh răng để gạt nước dùng ở vị trí cổ định trong mọi thời điểm

chí

14

Một sức điện động ngược được tạo ra

trong cuộn dây phân ứng khi mô tơ quay

để hạn chế tốc độ quay của mô tơ

~ Hoạt động ở tốc độ thắp: Khi dòng điện

đi vào cuộn dây phần ứng từ chối than

độ thấp, một sức điện động ngược lớn

được tạo ra Kết quả là mô tơ quay với

vận tốc thấp

- Hoạt động ở tốc độ cao: Khi ding điện

đi vào cuộn dây phần ứng từ chỗi tiếp

điện tốc độ cao, một sức điện động ngược

nhỏ được tạo ra Kết quả là mô tơ quay với tốc độ cao

Cơ cầu gạt nước có chức năng dừng thanh gat nước tại vị trí cổ định Do có chức năng này thanh gạt nước luôn được bảo đảm dừng ở dưới cùng của kính chắn

ió khi tắt công tắc gạt nước Công tắc dạng cam thực hiện chức năng này, Công

Ác này có đĩa cam xẻ rãnh chữ V và 3 điểm tiếp xúc Khi công tắc gạt nước ở vị trí

LO/HI, điện áp ắc qui được đặt vào mạch điện và dòng điện đi vào mô tơ gạt nước

qua công tắc gạt nước làm cho mô tơ gạt nước quay Tuy nhiên, ở thời điểm công

tắc gạt nước tắt, nếu tiếp điểm P2 ở vị trí tiếp xúc mà không phải ở vị trí rãnh thì

điện áp của ắc qui vẫn được đặt vào mạch điện và dòng điện đi vào mô tơ gạt nước

tới tiếp điểm P1 qua tiếp điểm P2 làm cho mô tơ tiếp tục quay Sau đó bằng việc

quay đĩa cam làm cho tiếp điểm P2 ở vị trí rãnh do đó dòng điện không đi vào mạch điện và mô tơ gạt nước bị dừng lại Tuy nhiên, do quán tính của phần ứng,

mô tơ không dừng lại ngay lập tức và tiếp tục quay một it Kết quá là tiếp điểm P3

vợt qua điểm dẫn điện của đĩa cam Thực hiện việc đóng mạch như sau:

Phin img —> Cực (+)1 của mô tơ —> công tắc gạt nước —> cực S của mô tơ gạt nước

—> tiếp điểm P1 —> P3~» phần ứng Vì phần ứng tạo ra sức điện động ngược trong,

mạch đóng này, nên quá trình hầm mô tơ bằng điện được tạo ra và mô tơ được

dừng lại tại điểm cổ định

2.2 Cơ cầu dẫn động lưỡi gạt nước

Cấu trúc của cần gạt nước là một lưỡi

cao su gạt nước được lắp vào thanh kim

loại gọi là thanh gat nude Gat nước

được dịch chuyển tuần hoàn nhờ cần gạt

bằng lò xo nên gạt nước có thể gạt được

nước mưa nhờ dịch chuyển thanh gạt

nước Chuyển động tuần hoàn của gạt

nước được tạo ra bởi mô tơ và cơ cầu

dẫn động Vì lười cao su lắp vào thanh

gặt nước bị môn do sử dụng và đo ánh

sáng mặt trời và nhiệt độ môi trường

v.v nên phải thay thế phẩn lưỡi cao su

nước gần đây được che đi dưới nip ca pd Gat nude có thể nhìn thấy một phẩn gọi

là gạt nước che một nửa

gạt nước không nhìn thấy được gọi là gạt nước che hoàn toàn

16

Với gạt nước che hoàn toàn nếu nó bị phú băng tuyết hoặc ở trong các điều kiện

khác, thi gạt nước không thể địch chuyển được Nếu cố tinh làm sạch tuyết bằng

cách cho hệ thông gat nước hoạt động cưỡng búc có thể làm hỏng mô to gat nước

Để ngăn ngừa hiện tượng này, phần lớn các mẫu xe có cấu trúc chuyên chế độ gạt

nước che hoàn toàn sang chế độ gạt nước che một phần bằng tay Sau khi bật sang

gạt nước che một nửa, cần gạt nước có thể đóng trở lại bằng cách dịch chuyên nó

theo hớng mũi tên được chỉ ra trên hình vẽ

Gat rude auge che mot mga 7 ; Trạng tà tư

at nate he hos tan Gat nude che mét nữa và che hoàn toàn

* Mô tơ bơm nước rửa kính

Đỗ nước rửa kính vào bình chứa

trong bơm nhiên liệu Có hai loại — RŠŸ⁄⁄4 — Bảng ghơt wees

rửa kính sau: Một loại có bình chứa

chung cho cả bộ phận rửa kính trước và sau, còn loại kia có hai bình chứa riêng cho

bộ phận rửa kính trước và bộ phận rửa kính sau Ngoài ra, còn có một loại điều

chỉnh vòi phun cho cả kính trước và kính sau nhờ mô tơ rửa kính đ

'van và một loại khác có hai mô tơ riêng cho bộ phận rửa kính trước va bộ phận rửa kính sau được đặt trong bình chứa

khiển các

Công tắc gạt nước được bỗ trí trên trục trụ lái, đó là vị trí mà người lái có thể

điều khiển bắt kỳ lúc nào khí cằn Công tắc gạt nước có các vị trí OFF (dừng), LO

(tốc độ thấp) và HI (tốc độ cao) và các vị trí khác để điều khiến chuyển động của

nó Một số xe có vị trí MIST (gạt nước chỉ hoạt động khi công tắc gạt nước ở vị trí

MIST (sương mù), vị trí INT (gạt nước hoạt động ở chế độ đoạn trong một

khoảng thời gian nhất định) và một công tắc thay đổi để điều chinh khoảng thời

gian gạt nước Trong nhiều trường hợp công tắc gạt nước và rửa kính được kết hợp

với công tắc điều khiển đèn Vì vậy, đôi khi người ta gọi là công tắc tổ hợp

những xe có trang bị gạt nước cho kính sau, thì công tắc gạt nước sau cũng nằm ở công tắc gạt nước và được bật về giữa các vị trí ON và OFF Một số xe có vị trí INT cho gạt nước kính sau ở những kiểu xe gần đây, ECU được đặt trong công tắc

tổ hợp cho MPX (hệ thống thông tin đa chiều)

Gat hước và rửa kinh trước Gạt nước và rửa kinh

Batra kinh,

“Công tác đu chỉnh `

Batra kinh

* Hoạt động của hệ thông phun nước và rửa kính

~ Nguyên lý hoạt động khi công tắc gạt

dòng điện đi vào chỗi than tiếp điện tốc

sau gọi tắt la “LO”) nhu duge chi ra

trên hình về và gat nước hoạt động ở —

18

tốc 6 cao, dong dign di vio chai tiếp

điện cao của mô tơ gạt nước HI như

được chỉ ra trên hình vẽ và gạt nước

hoạt động ở tốc độ cao

* Nguyên lý hoạt động khi tắt công tắc gạt nude OFF

Nếu tắt công tắc gạt nước được về vị trí OFF trong khi mô tơ gạt nước đang hoạt động, thì dòng điện sẽ đi vào chỗi than tốc độ thấp của mô tơ gạt nước như được chỉ ra trên hình vẽ và gạt nước hoạt động ở tốc độ thấp Khi gạt nước tới vị trí

dừng, tiếp điểm của công tắc dang cam sẽ chuyển từ phía P3 sang phía P2 và mô tơ đừng lại

Nếu công tắc cam trong mô tơ gạt nước bị hỏng và đây nối giữa công tắc gạt nước

và công tắc dang cam bị đứt, thì sẽ xảy ra các triệu chứng sau đây:

~ Khi công tắc dạng cam bị hỏng

Nếu tiếp điểm P3

PI sẽ không được nỗi với tiếp điểm P3 khi tắt công tắc gạt nước Kết quả là mô tơ

gạt nước sẽ không được phanh hầm bằng điện và mô tơ gạt nước không thể dừng ở

vị trí xác định, mà nó sẽ tiếp tục quay

~ Khi đây nối giữa cực 4 của công tắc gạt nước và mô tơ gạt nước bị đứt

“Thông thường, khi tắt công tắc gạt nước OFF, thì thanh gạt sẽ hoạt động tới khi về

vị trí đừng Nhưng nếu dây nối giữa cực 4 của công tắc gạt nước và mô tơ gạt nước

bị đứt, thì tắm gạt sẽ không vẻ vị trí dừng mả nó dừng ngay lập tức ở vị trí tắt công,

tắc

¡ hỏng trong khi mô tơ gạt nước đang hoạt động, thì tiếp điểm

Hoạt động của hệ thống gạt nước Hoạt động của hệ thẳng gạt nước:

khi công tic OFF ở chế độ INT khi transistor Tr bật ON

* Nguyên lý hoạt động khi bật công tắc gạt nước đến vị trí “INT”

~ Hoạt động khi transistor bật ON

Khi bật công tắc gat nước dén vi tri INT, thi transistor Tr1 duge bật lên một lúc làm

cho tiếp điểm relay được chuyển tử A sang B Khi tiếp điểm relay tới vị trí B,dong

điện đi vào mô tơ (LO) và mô tơ bắt đầu quay ở tốc độ thấp

~ Hoạt động khi transistor Tr ngit OFF

Hoạt động của hệ thống gạt nước ở chế độ [NT khi transistor Tr ngắt OFF"

Tr1 nhanh chóng ngắt ngay làm cho tiếp điểm relay chuyền lại từ B về A

Tuy nhiên, khi mô tơ bắt đầu quay tiếp điểm của công tắc cam chuyển tử P3 sang P2, do đó dòng điện tiếp tục đi vào chối than tốc độ thấp của mô tơ vả mô tơ làm

việc ở tốc độ thấp rồi dừng lại khi tới vị trí dừng cổ định Transistor Trl lại bật ngay làm cho gat nước tiếp tục hoạt động gián đoạn trở lại ở loại gạt nước có điều

chỉnh thời gian gián đoạn, biến trở thay đổi giá trị nhờ xoay công tắc điều chỉnh và

mạch điện transistor điều chỉnh khoảng thời gian cắp điện cho transistor và làm cho thời gian hoạt động gián đoạn được thay đổi

* Nguyên lý hoạt động khi bật công tắc rửa kính ON

Khi bật công tắc rửa kính dòng điện đi vào mô tơ rửa kính ở cơ cấu gạt nước có sự

kết hợp với rửa kính, transistor Trl bat theo chủ kỳ đã định khi mô tơ gạt nước hoạt

động làm cho gạt nước hoạt động một hoặc hai lẳn ở cắp tốc độ thấp Thời gian trl

bật là thời gian dé tu điện trong mạch transistor nạp điện trở lại Thời gian nạp điện của tụ điện phụ thuộc vào thời gian đồng công tắc rửa kính

* Gạt nước tự động khỉ trời mưa

Khi công tắc gạt nước ở vị trí AUTO, chức năng này dùng một cảm

được lắp ở kính trước để phát hiện lượng mưa và điều khiễn thời gian gạt nước tối

ưu tương ứng theo lượng mưa

= Cảm biến nước mưa: Cảm biển nước mưa gồm có 1 điết phát tia hồng ngoại

(LED) và một điết quang dé nhận các tia này Phương pháp phát hiện lượng nước

mưa dựa trên lượng tia hồng ngoại được phản xạ bởi kính trước của xe Ví dụ nếu

không có nước mưa trên khu vực phát hiện, các tửa hồng ngoại được phat ra tir LED

đều được kính trước phản xạ và điết quang sẽ nhận các tia phản xạ này Một dải

của cảm biến nước mưa sẽ điền vào khe hở giữa thấu kính và kinh trước Nếu có

mưa ở khu vực phát hiện, thì một phần tia hồng ngoại phát ra sẽ bị xuyên thấu ra

ngoài do sự thay đổi hệ số phản xạ của kính xe do mưa Do đó lượng tỉa hồng ngoại

do điết quang nhận được giảm xuống Đây là tín hiệu để xác định lượng mưa Vì

vậy đây là chức năng điều khiển chế độ hoạt động của gạt nước ở tốc độ thấp, tốc

độ cao và gián đoạn cũng như thời gian gạt nước tối ưu

kinh tước của củ căm

(Ramet gw) \_ Muwephah Bhườc ng

\ Hat nyo mup/rgoat ayes .Các tạ hồng

—miukim

peta Tông nghàt LED Bétavong Không có mưa xuất hiện trên kính Có mưa xuất hiện trên ki

Chức năng an toàn khi có sự cổ

Nếu bộ phận điều khiển gạt nước phát hiện có sự cố trong bộ phận cảm nhận nước

mưa nó sẽ điều khiển gạt nước hoạt động một cách gián đoạn phủ hợp với tốc độ

xe Đây chính là chức năng an toàn khi có sự cố trong hệ thống cảm biến nước mư-

a Ngoài ra, gạt nước cũng có thê được điều khiển một cách thông thường bằng

công tắc gạt nước ở các vị trí LO và HI

* Hệ thống nâng hạ chân chống, lưỡi ủi

Nhiéu khi 6 vị trí lưỡi ủi có thể lắp chân chống

Khi máy đào làm việc thì hệ thống nâng hạ chân chống lười ủi sẽ phải chịu toàn bộ

trọng lượng của máy đào và các lực tương tác giữa đất với máy đào

22

sơ đồ hệ thống

Trên máy dao Volvo Ew210c ludi ủi lắp phía trước để thuận tiện cho việc điều

khi lưởi ủi còn chân chống được lắp phía sau đặc điểm bổ trí các cơ cấu của nó

được trình bảy như hình 2-20

Hình 2-20 Hệ thông nâng hạ chân chống lười ủi của máy đào Volvo Ew210c

1-Lưỡi - Chân chống; 2,4-Xilanh nâng hạ chân chồng lưỡi ủi Đặc điểm cấu tạo của thiết bị công tác trong hệ thống nâng hạ chân chống lưỡi

ống nối Cấu tạo của xilanh thủy lực bao gồm xilanh 4 có tai 2 trong đó có lắp một

6 bi hình cầu 1 bằng các vòng chan; cin diy 5 cùng với pitông 3 va tai hàn với 6 bi

hình cầu 1; nắp trước có bạc dẫn hướng bằng đồng 6 Bể mặt làm việc của tất cả

các xilanh thủy lực đều có độ nhẫn bóng tốt và cần day dng xilanh được chế tạo với

độ chính xác cao

Trong pitlông người ta dùng các đệm cao su có tiết diện tròn để làm các bộ

phận đệm nhằm ngăn ngừa hiện tượng mài mòn Bộ phận chống bắn được chế tạo

Hình 2-21 Xilanh thủy lực của thiết bị nâng hạ chân chống và lưỡi ủi

1-6 bí; 24ai; 3-pitông; 4-xilanh; 5-cằn đây; 6-bạc dẫn hướng; 7-nắp trước; 8.9-

vòng phớt và ống đồng Sơ đồ thủy lực hệ thống nâng hạ chân chống lưỡi ti

Qua nghiên cứu cấu tạo và nguyên lý làm việc của cơ cấu nâng hạ chân

chống, lưỡi ủi, chúng ta xây dựng được sơ đồ thủy lực của cơ cấu trong hình sau:

Hình 2-22 Sơ đỗ hệ thống thuỷ lực hệ thống nâng hạ chân chống máy đào Volvo

Ew2l0c

24

1- Bơm thủy lực; 2- Van an toàn; 3-cụm van điều khiển điện từ; 4-xi lanhnâng hạ

chân chống, lười ủi: 5- van chống giảm tụt cho xi lanh; 6- van tiết lưu điều chỉnh

được; 7- van một chiều (van kiểm tra): 8 — bộ lọc dầu

Nguyên lý làm việc:

Hệ thống thủy lực gồm có: Xilanh công tác 4 là loại xilanh tác dụng hai

chiều có một cần đẩy Các van chống giảm tụt 5 có tác dụng tránh không cho dầu ở

trong khoang cần piston xi lanh không rò ri ngược về van con trượt phân phối khi van phân phối ở vị trí trung gian Do đó xỉ lanh được hoạt động ổn định Van tiết

lưu 6 dụng điều chỉnh lưu lượng và giảm chắn cho xi lanh Van an toàn 2 có nhiệm vụ bảo đảm an toàn cho hệ thống khi bj quá tải Cụm van điều khiển điện tir

bao gồm van phân phối và van khóa được điều khiển bằng tín hiệu điện từ có tác

dụng phân phối đòng dầu đến các xilanh theo yêu cầu hoạt động của máy Bộ lọc

dầu đảm bảo lọc sạch các tạp chất sinh ra trong quá trình công tác của máy

Hệ thống hoạt động như sau: Bơm thủy lực 1 dẫn dầu cao áp từ thùng dầu

qua cụm van phân phối 3 (van có 4 cửa và 3 chế độ làm việc) Khi van phân phối ở

vị trí trung gian dầu sẽ được đưa trở về bình chứa thông qua bộ lọc 8 để lọc sạch

tạp ciất: Trong trướng hợp van khổa mỡ và van phân phối bi kéo sang phi Hịc nấy

dòng dầu sẽ được đưa đến khoang trên của xi lanh công tác 4 và đầy cẩn xialnh

5 Hiện tượng, nguyên nhân gây ra hư hỏng, phương pháp kiểm tra

1 Hiện tượng và nguyên nhân gây ra hư hỏng,

+ Hệ thống gat mưa khong làm việc ~ Cầu chỉ mạch cung cắp, day din

~ Mô tơ gạt nước cháy, bó kẹt

~ Công tắc đừng tự động bị hỏng(

tiếp điểm không tiếp xúc)

+ Lâm việc không ôn định ( chập trờn) “Tiếp điểm của công tắc đừng tự

động bị cong vênh tiếp xúc

không tốt

Choi thân mô tơ gạt nước min,

cổ góp cháy rỗ, cuộn dây quấn

phần ứng bị chạm chập 'Công tắc gạt mưa tiếp xúc kém,

Các bộ phận truyền động bị khô

dầu mỡ

= Ro le gat nude INT bi hu hong

~ Công tắc gạt nước bị hư

~ Cuộn day mơ tơ bị hỏng

Mô tơ gặt nước không hoạt động (hư hỏng )

~ Công tắc gạt nước hư hỏng,

= 6 bi hong , rotor cg vao cyte từ

~ Các cuộn đây dẫn điện bị hỏng

26

~ Viên bi cuối trục bj triy xước , hong

-_ Bánh răng nhựa (bánh vít trục vit) bj mon, gay

+ mô tơ gạt nước làm việc nhanh nóng Ì- Chỗi thân tiếp xúc với cổ gop

kém do môn, lò xo chỗi than

hỏng, cô góp cháy rổ, quá mòn

~ _ Rôto mô tơ gạt nước không

đồng tâm dẫn đến sát cốt, bộ truyền bánh vít trục vít bị bỏ kẹt

hoặc khô dầu mỡ

+ Bật công tắc phun nước, nước rửa ¡ - Do hếtnước trong bình chứa

tắc không tiếp xúc ( không cấp

điện cho mô tơ)

~ _ ống dẫn, vòi phun nước bị thủng

hoặc tắc bản

6 Phương pháp kiểm tra, báo dưỡng sửa chữa

- Kiểm tra sơ bộ

Cách đơn giản nhất là hãy rửa kính chắn gió của xe, nếu không gạt được

sạch nước thì cần gạt rửa kính không hiệu quả Sự rạn, nứt, gãy và những vấn đẻ

lường trước được với một tắm kính sạch

Bằng cách này, có thể kiểm tra luôn được hệ thống rửa của kính chắn gió

Nếu không làm việc tốt, miệng ống phun có thể bị nứt hoặc tắc bởi bụi bản Nếu

nước không phun đúng chỗ hoặc không đủ mạnh, hãy kiểm tra lại ống dẫn và có những điều chỉnh thích hợp Hẳu hết, trên bình chứa nước đều có một màng lọc các

bụi bản, rác thải Nếu màng lọc bị bịt kín bởi bụi, dung địch rửa sẽ bị chặn lại và

khác cũng có tÌ

Sau khi kiểm tra xong cần gạt nước, hãy kiểm tra hệ thống rửa phía sau gạt nước

nếu trên xe có thiết kế, Hầu hết những xe thể thao hiện đại và xe tải nhỏ đều có hệ

thống này Quan trọng nhất, hãy xem hoạt động của nó dưới trời mưa Có thẻ dùng

những cuộc thử nghiệm tương tự hay đơn giản là đỗ một cốc nước vào phía sau kính, sau đó xem cần gạt nước trên xe của bạn làm việc như thế nào

- Kiểm tra chỉ tiết

~ Dùng đồng hồ Ôm kế, bóng đèn thử, bình ắc qui kiểm tra thông mạch của cầu

chi, day dẫn, công tắc, cuộn diy ro le

~ Kiểm tra mô tơ gạt nước kinh chắn gi

+ Dùng đồng hồ Ôm kế kiểm tra cuộn dây rô to xem có bị chạm chập hay không

và mô tơ bơm nước rửa kính:

+ Kiém tra sự chạm chập cỗ góp, chỗi than

+ Kiểm tra độ mòn của chỗi than, cháy rỗ của cổ góp

+ Dùng chỉ, bột mẫu kiểm ta sự ăn khớp bộ truyền bánh vít trục vít, bạc lót 6 bi

có bị bó kẹt khô dầu mỡ hoặc bị rơ lòng hay không

+ Kiểm tra sự tiếp xúc của công tắc dừng tự động

- Tùy theo tỉnh trạng kỹ thuật cụ thé của chỉ tiết, bộ phận mà tiến hành bảo dưỡng hoặc sửa chữa có thé thay thế hoặcphục hồi theo điều kiện cụ thé)

~ vệ sinh sạch sẽ chỉ tiết, các tiếp điểm của công tắc, rơ le, cỗ góp chỗi than của

~ Xác định đúng các cọc đấu dây để tránh đấu nhằm

~ Không làm đứt các đầu dây quấn của rơ le hoặc làm gẫy các chân cọc lắp đầu

Sau khi học xong bài nảy người học có khả năng:

- Phát biểu đúng yêu cẫu, nhiệm vụ và phân loại bộ phận bản quay và cơ cấu ở

hích được cấu tạo, nguyên tắc hoạt động và phương pháp kiểm tra bảo

dưỡng bộ phận bản quay và cơ cầu ô quay

28

~ Tháo lắp, nhận dạng và kiểm tra, bảo dường các bộ phận bàn quay và cơ cấu ổ quay đúng yêu cầu kỹ thuật

1 Hệ thống truyền động

'Việc quay thiết bị công tác đến vị trí tháo tải và quay ngược lại đến vị trí vùng đào được thực hiện bằng hệ thống quay toa Thời gian quay chiếm khoảng 60- 0% thời gian của một chu kỳ làm việc và ảnh hưởng nhiều đến năng suất chung

của máy

Bộ phận quay của máy đào bao gồm bàn quay với các bộ phận của máy và thiết bị công tác, được đặt öên khung xe di chuyển bánh hơi qua cơ cầu 6 quay và

con lăn ở trên bàn quay có lắp thiết

khi „ bình nhiên liệu, buồng lái của thợ lái và đối trọng lộng lực và thiết bị thủy lực ,hệ thống

Hệ thống truyền động của cơ cấu quay toa của máy đào trình bày như hinh2-

6 bao gồm có bơm được dẫn động từ động cơ điêzen 1 nó cung cắp chất lông công tác có áp lực đến mô tơ thủy lực 6 việc điều khiển sự làm việc của cơ cấu quay toa

được thực hiện bởi sự di chuyển các van trượt trong khối van phân phối thủy lực 4,

trong hệ thống thủy lực của bộ phân quay còn có hệ thống van 5 dùng để khởi động

và dừng các bộ phận được êm nhẹ và để phòng ngừa trường hợp quá tải

Mô tơ thủy lực 6 dẫn động cơ cấu quay Mô tơ thủy lực 6 là loại mô tơ thủy

lực momen thấp do vậy khi dẫn động từ mô tơ này thì cần phải thông qua bộ giảm

tốc hai cấp của bánh răng 7 Bánh răng lăn của sẽ ăn khớp với vành răng của bộ

phận quay 8 Vành răng này được liên kết với bộ phận quay của máy đào Khi mô

tơ quay thì sẽ làm quay bộ phận quay của máy đào

5-Cée khối van; 6-M6 to thủy lực; 7- Bánh răng lăn của bộ phận quay; 8- Vành

răng của bộ phận quay

3 Bộ phận quay

Mô tơ thủy lực cùng với hộp giảm tốc hai cấp tạo thành một tổ hợp các thiết

bị trục 9 của mô tơ thủy lực liên kết với trục bánh răng sơ cắp 6 của bộ giảm tốc bằng khớp nối 7 Bánh răng 5 được lắp bằng then hoa vào trục bánh răng trung gian

4 Cả hai bánh răng trụ 3 và 1 cũng được lắp bằng then hoa vào trục quay 2

Để bôi trơn các bánh răng va cde 6 bi đở các trục của hộp giảm tốc, người ta

tra dầu vào bên trong vỏ 11 mức dầu được xác định bằng thước thăm dẫu 10 Ô bi

'Chất lỏng có áp sẽ được dẫn từ bơm qua ống nồi đến bộ phận trên của mô tơ thủy

lực Khi cung cấp chất lỏng có áp lực qua ống nối này hay ống nối kia làm quay

trục của mô tơ thủy lực thì các bộ phận quay tương ứng sẽ quay theo chiéu nà hoặc

chiều kia Khi van trượt của bộ phân phối ở vị trí trung gian thì khoang của mô tơ

thủy lực được khóa lại và và cơ cấu quay dừng ở vị trí phanh

Hình 2-7 Bộ phận quay của máy đào Volvo Ew210c 1.3,5- Bánh răng; 2 — Trục quay; 4,6 — Trục bánh ring; 7- Khép;

31