Nhu cầu tham vấn tâm lý của trẻ vị thành niên vi phạm phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng

Nghiên cứu thực trạng nhận thức của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật về sự cần thiết phải tham vấn tâm lý, mức độ mong muốn được tham vấn tâm lý và hành vi để thỏa mãn nhu cầu tham vấ

Nhu cầu tham vấn tâm lý của trẻ vị thành niên

vi phạm phạm pháp luật ở Trường Giáo dưỡng

Lê Thu Trang

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS ngành: Tâm lý học; Mã số: 60 31 80 Người hướng dẫn: GS.TS Trần Thị Minh Đức

Năm bảo vệ: 2012

Abstract Hệ thống hóa các cơ sở lý luận về nhu cầu, nhu cầu tham vấn của trẻ vị

thành niên vi phạm pháp luận ở trường giáo dưỡng Nghiên cứu thực trạng nhận thức của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật về sự cần thiết phải tham vấn tâm lý, mức độ mong muốn được tham vấn tâm lý và hành vi để thỏa mãn nhu cầu tham vấn tâm lý ở các em Đưa ra một số kiến nghị nhằm đáp ứng hiệu quả nhu cầu tham vấn

của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng

Keywords Tâm lý học; Trẻ vị thành niên; Vi phạm pháp luật; Trường Giáo dưỡng Content

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình phát triển đất nước, mặt trái của nền kinh tế thị trường và tác hại của các

tệ nạn xã hội đã làm phát sinh tình trạng một bộ phận trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật, làm đau đớn và nhức nhối cho gia đình và xã hội Trẻ em mắc phải những tội nghiêm trọng như cướp của, giết người, vận chuyển ma túy… Năm 2006, theo số liệu thống kê của Viện kiểm sát nhân dân tối cao riêng trẻ em dưới 14 tuổi có 7000 vụ vi phạm, chiếm đến 70% tội phạm

vị thành niên dưới 18 tuổi Con số này là một lời cảnh báo về tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội Trẻ vị thành niên ở lứa tuổi muốn tự khẳng định mình, không muốn phụ thuộc và

dễ bị tác động, rủ rê, lôi kéo bởi các đối tượng xấu Nhiều em bị ảnh hưởng tâm lý từ các loại phim, ảnh bạo lực, văn hoá phẩm đồi truỵ trên mạng Internet và ngoài xã hội Trong khi đó, nhiều bậc phụ huynh không chú ý đến sự phát triển tâm, sinh lý của con cái, nuông chiều con cái, không nghiêm khắc trong việc dạy bảo con em mình mà mải lo công việc, kiếm tiền Một

số trẻ em phải sống trong hoàn cảnh mồ côi bố hoặc mẹ, cha mẹ bất hoà, ly thân, ly hôn dẫn đến sự thiếu hụt về mặt tình cảm, sự phát triển lệch lạc Hơn nữa do thiếu sự chỉ bảo, quan tâm

của gia đình nên số thanh, thiếu niên này dễ bị kẻ xấu lợi dụng và lôi kéo vào con đường phạm tội

Trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật được đưa vào trường giáo dưỡng hầu như đã bị tổn thương về nhiều mặt Các em thiếu tình yêu thương và sự chăm sóc của cha mẹ, gia đình dẫn tới sự lệch lạc trong cấu trúc nhân cách, rối nhiễu tâm lý, rối loạn hành vi… Hầu hết các em đều có nhu cầu được chia sẻ những tâm tư nguyện vọng và vượt qua những trở ngại tâm lý, nhất là trong quãng thời gian nhận sự quản lý, giáo dục ở trường giáo dưỡng Để các em có thể yên tâm ở trường học tập, lao động, phấn đấu…, thầy cô giáo phải giúp các em tháo gỡ những vướng mắc tâm lý, ổn định tinh thần, tư tưởng

Trong những năm qua, Tổng cục VIII, Bộ công an đã đưa vào thử nghiệm hoạt động tham vấn cho học sinh trong các trường giáo dưỡng và đã đạt được những kết quả bước đầu đáng khích lệ Thực chất công tác giáo dục trong trường giáo dưỡng là giúp trẻ em có hành vi

vi phạm pháp luật thay đổi những cảm xúc - nhận thức - hành vi sai lệch, hình thành cho các

em những phẩm chất tâm lý mới, hành vi mới phù hợp với yêu cầu xã hội

Thực tế cho thấy, hoạt động tham vấn kịp thời có thể giúp các em vượt qua khủng hoảng tâm lý, giúp các em nhìn nhận rõ hơn vấn đề của mình và tự giải quyết vấn đề theo hướng tích cực hơn Khi nhà tham vấn nhận thấy những biểu hiện bất thường ở trẻ, kịp thời có sự hỗ trợ tâm lý cho các em thì sẽ giảm bớt nhiều hậu quả xấu và đưa lại những kết quả về mặt kinh

tế, giáo dục, thậm chí còn ngăn chặn, phòng ngừa những rối loạn hành vi trong các em như: giận dữ, đánh nhau, bỏ ăn, tự sát

Chúng tôi thiết nghĩ rằng, với những trẻ vị thành niên có nhu cầu cần được hỗ trợ tâm lý, nếu công tác tham vấn được đưa vào trường giáo dưỡng một cách đồng bộ, chuyên biệt thì chắc hiệu quả giáo dục sẽ rất cao Nhằm đi sâu tìm hiểu nhu cầu tham vấn của trẻ vị thành

niên ở trường giáo dưỡng, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nhu cầu tham vấn của trẻ

vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng”

2 Đối tƣợng nghiên cứu

Nghiên cứu mức độ thỏa mãn nhu cầu tham vấn tâm lý của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật sống trong trường giáo dưỡng

3 Mục đích nghiên cứu

Chỉ ra thực trạng nhận thức về sự cần thiết phải được tham vấn tâm lý, về mức độ mong muốn và mức độ thỏa mãn nhu cầu tham vấn tâm lý của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng Trên cơ sở đó, đưa ra một số kiến nghị nhằm đáp ứng nhu cầu tham vấn tâm lý của các em

4 Khách thể nghiên cứu

- Nghiên cứu 141 trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng số 2 - Ninh Bình

- 02 cán bộ lãnh đạo trường giáo dưỡng

- 02 cán bộ quản lý học sinh trường giáo dưỡng

- 23 thầy cô giáo làm tham vấn các trường giáo dưỡng trong cả nước (4 trường)

5 Giả thuyết nghiên cứu

Chúng tôi cho rằng, sau khi được tham vấn tâm lý, nhìn chung nhu cầu tham vấn tâm lý của đa số trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng đều được thỏa mãn

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến nội dung đề tài nhằm xây dựng cơ sở lý thuyết cho đề tài

- Nghiên cứu thực trạng nhận thức của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật về sự cần thiết phải tham vấn tâm lý, mức độ mong muốn được tham vấn tâm lý và hành vi để thỏa mãn nhu cầu tham vấn tâm lý ở các em

- Đưa ra một số kiến nghị nhằm đáp ứng hiệu quả nhu cầu tham vấn của trẻ vị thành niên

ở trường giáo dưỡng

7 Giới hạn nghiên cứu

- Nội dung nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu nhu cầu tham vấn của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng về những khó khăn tâm lý mà các em gặp phải trong thời gian học tập và rèn luyện ở trường

- Địa bàn nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu ở trường giáo dưỡng số 2 – Ninh Bình

8 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu:

- Phương pháp điều tra bảng hỏi (an két)

- Phương pháp phỏng vấn sâu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp thảo luận nhóm

- Phương pháp thống kê toán học

(Các phương pháp nghiên cứu này sẽ được chúng tôi trình bày cụ thể ở chương 2)

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Một số nghiên cứu về tham vấn tâm lý trên thế giới

1.1.2 Sự phát triển tham vấn ở Việt Nam

1.1.3 Một số nghiên cứu về nhu cầu

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Nhu cầu

Nhu cầu chính là sự đòi hỏi tất yếu mà con người thấy cần được thoả mãn để tồn tại và phát triển, là sự biểu hiện của mối quan hệ qua lại giữa con người với những điều kiện cụ thể, luôn biến đổi của đời sống Nhu cầu là một thuộc tính tâm lý nằm trong cấu trúc xu hướng của nhân cách

1.2.2 Khái niệm trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

Trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật là những người có hành vi vi phạm các quy định của pháp luật ở các mức độ khác nhau nhưng chưa đến mức bị coi là phạm tội, chưa phải chịu trách nhiệm hình sự

Trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật được đưa vào trường giáo dưỡng có độ tuổi từ 12 đến dưới 18 tuổi Thời gian sống trong trường của các em từ 6 đến 24 tháng Trong quá trình phấn đấu tu dưỡng trong trường, các em có thể được giảm án (các em sau khi đã ở trường được 1/2 thời gian sẽ được xét giảm và thời hạn giảm tối đa là 1/3 thời hạn ghi trong quy định)

Từ gọi thông thường với trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật là trẻ em làm trái pháp luật, người chưa thành niên vi phạm pháp luật

1.2.3 Khái niệm trường giáo dưỡng

Trường giáo dưỡng là một mô hình trường nội trú “ đặc biệt”, đã có lịch sử hình thành và phát triển hơn 40 năm qua Trường giáo dưỡng có nhiệm vụ quản lý, giáo dục đạo đức, pháp luật, hướng nghiệp, dạy văn hóa, dạy nghề, tổ chức lao động, sinh hoạt phù hợp với lứa tuổi người chưa thành niên có hành vi vi phạm pháo luật nhằm giúp đỡ các em sửa chữa những vi phạm của mình, học tập, rèn luyện tiến bộ, phát triển lành mạnh về thể chất, tinh thần, trí tuệ để trở thành công dân lương thiện, có ích cho bản thân, gia đình và xã hội

1.3 Nhu cầu tham vấn của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng

1.3.1 Một số đặc điểm của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng

1.3.1.1 Phát triển tâm - sinh lý ở lứa tuổi vị thành niên có ảnh hưởng tới hành vi vi phạm pháp luật

1.3.1.2 Một số đặc điểm tâm lý của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

1.3.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới hành vi vi phạm pháp luật ở trẻ vị thành niên

1.3.2 Nhu cầu tham vấn của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng

1.3.2.1 Đặc điểm nhu cầu tham vấn của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng

1.3.2.2 Mức độ nhu cầu tham vấn của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

1.3.2.3 Mối quan hệ của nhu cầu với hứng thú và hoạt động

1.3.2.4 Nội dung tham vấn cho học sinh trường giáo dưỡng

CHƯƠNG 2

TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Tổ chức nghiên cứu

2.1.1 Giai đoạn 1: Nghiên cứu lý luận

2.1.2 Giai đoạn 2: Khảo sát thử

2.1.3 Giai đoạn 3: Khảo sát chính thức

Các em học sinh ở trường giáo dưỡng được đưa vào trường trong nhóm tuổi từ đủ 12 đến dưới 18 Có nghĩa là không ít em vào trường từ lúc còn là trẻ em - 12 tuổi và có những em khi

ra trường đã trở thành người lớn trên 18 tuổi

Số trẻ em được đưa vào trường giáo dưỡng tập trung nhiều ở nhóm từ 14 đến 18 tuổi Thời

kì mà các em đang hình thành bản sắc cá nhân Ở giai đoạn này, nếu trẻ em thiếu vắng sự hướng dẫn, dạy dỗ và tình yêu thương của gia đình; thiếu vắng sự kiểm soát xã hội sẽ gây ra không ít những trở ngại cho quá trình trưởng thành của các em

Xét từ khía cạnh giới tính, số trẻ em được đưa vào các trường giáo dưỡng đa phần là nam giới - chiếm 85,82% Các em nữ chỉ chiếm 14,18% Điều này phản ánh một thực tế là các em gái ít có hành vi vi phạm pháp luật hơn các em trai

Bảng 2.1 Một số đặc điểm của học sinh trường giáo dưỡng số 2

Giới tính

Độ tuổi

Trình độ học vấn

Thời gian vào trường

Từ 12 tháng đến hết thời hạn

Số khách thể còn lại là 02 cán bộ lãnh đạo, 02 cán bộ quản lý học sinh trường giáo dưỡng

số 2 và 23 giáo viên mà chúng tôi lựa chọn nghiên cứu Những ý kiến của họ giúp cho kết quả nghiên cứu của chúng tôi có độ tin cậy và khách quan hơn Cụ thể:

Bảng 2.2 Một số đặc điểm của giáo viên trường giáo dưỡng

Giới tính

Ngành học

Công việc chính

Thời gian làm việc ở

trường giáo dưỡng

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

2.2.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (ankét)

2.2.3 Phương pháp phỏng vấn sâu

2.2.4 Phương pháp thảo luận nhóm

2.2.5 Phương pháp quan sát

2.2.6 Phương pháp thống kê toán học

2.3 Tiến độ nghiên cứu

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1 Nhận thức của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng về nhu cầu tham vấn tâm lý

3.1.1 Nhận thức của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng về tham vấn tâm lý

Kết quả nghiên cứu cho thấy, có 95% học sinh hiểu rằng, tham vấn tâm lý là quá trình trao đổi, chia sẻ giữa nhà tham vấn và thân chủ, giúp thân chủ nói ra và hiểu được những khó khăn tâm lý của mình, nhận thấy tiềm năng của bản thân và tự tìm ra hướng giải quyết vấn đề của mình

Biểu đồ 3.1 Nhận thức về tham vấn tâm lý

3.1.2 Nhận thức của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng về sự cần thiết của tham vấn tâm lý

Kết quả điều tra cho thấy có đến 80,1% em cho rằng tham vấn tâm lý rất cần thiết đối với học sinh ở trường giáo dưỡng, 17% em cho là tương đối cần thiết, 2,2 % em thấy có cũng được không có cũng được và chỉ có rất ít em (0,7%) cho rằng tham vấn tâm lý là không cần thiết Nghiên cứu trên cho thấy rằng, nhu cầu được tham vấn tâm lý đối với học sinh trường giáo dưỡng ở mức độ rất cao

Biểu đồ 3.2 Nhận thức về sự cần thiết phải tham vấn tâm lý

3.1.3 Nhận thức của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng về lợi ích của tham vấn tâm lý

11,3%

5,0%

95,0%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Một dịch vụ cho lời khuyên Quá trình NTV trò chuyện, khai thác thông tin Quá trình trao đổi, chia sẻ

80,1%

17,0%

0,7%

2,1%

Rất cần thiết Tương đối cần thiết

Có cũng được, không có cũng được Không cần thiết

Biểu đồ 3.3 Nhận thức về lợi ích của tham vấn tâm lý

Kết quả nghiên cứu cho thấy, có 85,1% học sinh cho rằng tham vấn tâm lý giúp các em giải toả được những bức xúc

Có 43,3% trẻ cho rằng tham vấn tâm lý đã giúp các em có cơ hội trò chuyện, nói lên những tâm tư, nguyện vọng, mong muốn của mình

Có 39,7% trẻ vị thành niên cho rằng tham vấn tâm lý giúp cho các em có nhận thức và lối sống tích cực

Kết quà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, có 33,3% trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng nhận thấy tham vấn tâm lý đã giúp các em có thêm hiểu biết về nhiều lĩnh vực của cuộc sống Nhìn chung trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng thiếu hụt hiểu biết về nhiều vấn đề trong cuộc sống Thông qua quá trình tham vấn, trò chuyện và giảng dạy những bài học văn hóa, thầy

cô đã giúp các em tháo gỡ những vướng mắc về giao tiếp ứng xử trong môi trường mới, những vấn để tình yêu – bạn bè, những kiến thức sức khỏe tình dục… Điều này có ý nghĩa rất lớn đối với sự trưởng thành mọi mặt ở các em

3.1.4 Nhận thức của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng về những phầm chất quan trọng của nhà tham vấn

Việc trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng nhận thức được những phẩm chất tâm lý quan trọng của nhà tham vấn có ý nghĩa rất lớn, thể hiện mong muốn của các em về hình ảnh thầy cô:

Bảng 3.1 Những phẩm chất tâm lý quan trọng của nhà tham vấn

Phẩm chất nhà tham vấn

Giá trị trung bình

Thứ bậc

Mức độ quan trọng

Năng lực chuyên môn 3,18 2 Quan trọng

trọng

Chấp nhận thân chủ 3,77 5 Quan trọng Tin tưởng thân chủ 3,64 4 Quan trọng Không định kiến 5,40 6 Ít quan trọng

Có tinh thấn khỏe

85,1%

33,3%

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

Giải tỏa bức xúc Có thêm kiến thức Được trò chuyện Có nhận thức và lối sống tích cực

Các em cho rằng, thấu hiểu là phẩm chất tâm lý quan trọng nhất của nhà tham vấn (xếp ở thứ bậc 1≈ 2,6) Sự thấu hiểu giúp thầy cô đánh giá được cảm xúc, tâm trạng, mong muốn của các em mà không quá gắn cảm xúc của mình vào vấn đề của các em, để những nhận xét của bản thân thầy cô được khách quan hơn

Yếu tố năng lực chuyên môn của thầy cô cũng được các em đề cao (xếp bậc 2 ≈ 3,18) Việc lựa chọn năng lực chuyên môn của thầy cô là phẩm chất tâm lý quan trọng bậc 2 cho thấy các em đã nhận thức được vai trò của yếu tố này

Các em cũng đề cao phẩm chất chân thành của thầy cô (bậc 3 ≈ 3,26) Bởi sự chân thành

là cơ sở để tạo dựng niềm tin ở các em khi chia sẻ vấn đề của mình

Tin tưởng vào khả năng tự giải quyết vấn đề của thân chủ là một trong những phẩm chất tâm lý quan trọng của nhà tham vấn, đây cũng là yếu tố được xếp ở bậc 4 (≈ 3,64)

mà trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng cho là cần thiết

Hầu hết trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng cho rằng yếu tố tinh thần khoẻ mạnh ít cần thiết hơn so với những yếu tố khác Điều này không có nghĩa là phẩm chất này ít quan trọng

mà các em nghiễm nhiên cho rằng, các thầy cô - những người tham vấn cho các em trước hết phải là những người cân bằng, có tinh thần khoẻ mạnh mới có thể trợ giúp cho các em được

Đó là yếu tố bắt buộc giúp nhà tham vấn có thể suy nghĩ và hành động một cách hữu hiệu

3.1.5 Nhận thức của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng về những vấn đề cần được thầy cô tham vấn

Đa phần trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng đã hoặc đang gặp những khó khăn tâm lý khác nhau, do đó các em nhận thức rất rõ những vấn đề cần được thầy cô giúp đỡ Dưới đây

là những vấn đề trẻ vị thành niên thường gặp:

Bảng 3.3 Nhận thức về những vấn đề cần đƣợc thầy cô tham vấn

VTN

Tỉ lệ

%

3 Lo lắng khi trở về cộng đồng 64 45,4

4 Không có hiểu biết về SKTD 28 19,9

5 Lo lắng về chỉ tiêu LĐ, học tập 53 37,6

6 Lo lắng về công việc, tương lai 60 42,6

8 Lo sợ quay lại con đường cũ 68 48,2

Phần lớn trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng đều cảm thấy lo lắng cho gia đình và người thân (chiếm 65,2%)

Trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng lo lắng về chỉ tiêu lao động, vấn đề học nghề, vấn

đề giảm án cũng chiếm tỷ lệ khá cao (37,6%) Điều các em cũng rất quan tâm là công việc mà các em sẽ làm trong tương lai (chiếm 42,6%) Các em lo lắng sẽ được học những nghề gì, liệu nó có ứng dụng trong cuộc sống khi các em ra trường và phục vụ cho việc mưu sinh của các em sau này hay không Các em lo sợ khi ra trường không có công ăn việc làm, không có

tay nghề kiếm sống, phải “ăn bám” gia đình nên dễ bị sa ngã vào con đường cũ Đây cũng là mong muốn hết sức chính đáng của các em

Không có hiểu biết về sức khỏe tình dục và lo sợ bạn bè, người yêu bỏ cũng là những vấn đề mà một số trẻ vị thành niên quan tâm, lo lắng (chiếm 19,9%) Ngoài ra, một số em cũng gặp phải những vấn đề như lo sợ bạn bè, người yêu bỏ, đây là những vấn đề liên quan đến ứng xử trong các mối quan hệ tình bạn, tình yêu… các em mong muốn được thầy cô tháo

gỡ

Lo lắng không được cộng đồng chấp nhận là vấn đề mà các em mong muốn được tham vấn ở mức độ cao (45,4%) Bên cạnh đó, các em có một nỗi lo lắng chung là sợ không đương đầu được với cuộc sống Đây là vấn đề băn khoăn mà đa số các em muốn được thầy cô tham vấn (chiếm 48,2%) Đặc biệt là sợ không có công ăn việc làm và sợ sẽ đẩy đến nguy cơ trở lại con đường cũ

Như vậy, con đường đến trường giáo dưỡng của các em rất khác nhau nhưng vào trường các em luôn mong mỏi, khát khao sự đồng cảm của thầy cô, sự tin tưởng của bạn bè, sự quan tâm của gia đình và cái nhìn độ lượng từ mọi người cho những sai lầm mà các em lỡ mắc phải

3.2 Nhu cầu tham vấn tâm lý của trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở trường giáo dưỡng

3.2.1 Mức độ mong muốn được tham vấn tâm lý của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng

Biểu đồ 3.6 Mức độ mong muốn được tham vấn tâm lý

Kết quả nghiên cứu cho thấy, trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng rất muốn được thầy cô tham vấn tâm lý chiếm tỷ lệ cao (59,6%) Trong điều kiện sống mới chịu nhiều áp lực, nhiều

em rơi vào trạng thái tâm lý chán nản, sợ hãi, lo lắng… vừa tổn hại cho sức khỏe vừa gây khó khăn cho việc chấp hành những yêu cầu của trường giáo dưỡng và tiếp nhận những tác động giáo dục của nhà trường Các em cần được tham vấn tâm lý để thực hiện tốt hơn nghĩa vụ của mình, thay đổi bản thân và có cái nhìn tích cực hơn về tương lai

Mức độ mong muốn được tham vấn tâm lý của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng còn thể hiện rõ hơn khi không có vấn đề khó khăn gì, các em vẫn mong muốn được tham vấn

Biểu đồ 3.7 Mức độ mong muốn tham vấn khi không gặp phải vấn đề

59,6%

32,6%

6,4%

1,4%

Rất muốn Muốn Không muốn Không biết

Có 64,5% trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng cho rằng, khi không có vấn đề gì, các

em vẫn muốn được tham vấn, Tham vấn không chỉ giúp các em giải quyết các vấn đề khó khăn về tâm lý mà quan trọng hơn cả nó đã có ý nghĩa bổ trợ và nâng đỡ tinh thần cho các

em

Số những em cho rằng không cần thiết phải tham vấn khi không có vấn đề gì chiếm 35,5%, những em này lý giải rằng, khi không có vấn đề gì thì không cần thiết thầy cô giúp đỡ

vì lúc đó các em có tư tưởng ổn định và xác định được những việc mình phải làm Điều này cho thấy một số trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng đã có sự nhận thức khá rõ về vấn đề của mình và phạm vi giúp đỡ của thầy cô trong quá trình tham vấn cho các em

3.2.2 Mức độ e ngại của trẻ vị thành niên khi nói ra vấn đề của mình

Biểu đồ 3.8 Mức độ e ngại khi tham vấn

3.2.3 Mong muốn của trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng về những vấn đề thầy cô có thể giúp đỡ

Những vấn đề các em cho rằng thầy cô có thể giúp được là: Giải toả những bức xúc, vướng mắc tâm lý; giúp các em có lối sống tích cực, có thêm hiểu biết về giáo dục giới tính, sức khỏe tình dục và những kỹ năng sống

Khi bàn về những vấn đề các em cho rằng thầy cô không giúp được, hầu hết các em đều cho rằng thầy cô ở trường không thể giúp đỡ các em về nhu cầu vật chất, tiền bạc, không thể giúp các

em ra trường trở về với gia đình, gặp gỡ người thân, bạn bè, người yêu… Các em cũng nhận thức được thầy cô không thể giúp đỡ các em giải quyết một số nhu cầu cá nhân như: “Những sở thích

cá nhân vi phạm nội quy nhà trường”, “Thầy cô không thể giúp chúng em trở về nhà ngay được”…

Vấn đề mà số đông trẻ vị thành niên ở trường giáo dưỡng cho rằng thầy cô không giúp được là bị các bạn đánh đập, đe nẹt Ở các em tồn tại tâm trạng thiếu an toàn - luôn lo sợ, các

em có nhu cầu được chở che, bảo vệ Sự “nổi loạn” ngầm hay ương bướng, chống đối, thậm chí xuất hiện một vài dấu hiệu bệnh lý tâm thần trong môi trường này là do cơ chế tâm lý phòng vệ nhằm bảo vệ sự tồn tại của các em Do vậy, tác động tâm lý, giáo dục ở trường giáo dưỡng cần chú ý tới đặc điểm này

64,5%

35,5%

Có Không

18,4%

29,8%

51,8%

Rất e ngại

E ngại Không e ngại