DANH GIA THUC TRANG TIEM NANG KHAI THAC VA BAO TON TAI NGUYEN CAY THUOC O VIET NAM

Đa dạng sinh học là một từ khái quát để chỉ về các giống loài khác nhau trong tự nhiên. Các giống loài này bao gồm thực vật, động vật, vi sinh vật, các hệ sinh thái và các quá trình sinh thái mà các loài trên là một bộ phận trong đó. Hiện nay, trên thế giới có khoảng 30 triệu giống loài sinh vật.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG,BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

CÂY THUỐC Ở VIỆT NAM

GVHD: Lê Quốc Tuấn HVTH: Lê Thị Tình

Việt Nam có nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng phong phú, đa dạng

Nguồn:

Inertnet

• Là một dạng đặc biệt của tài nguyên sinh vật

NGUYÊN • Tài nguyên có thể tái sinh

CÂY • Cây cỏ

THUỐC • Tri thức sử dụng để chữa bệnh

Khái niệm tài nguyên cây thuốc

Giá trị của tài nguyên cây thuốc

• Giá trị văn

hóa

• Giá trị tiềm

năng

• Giá trị kinh tế

• Giá trị sử

dụng

Tài nguyên cây thuốc trên Thế giới

STT Tên trung tâm Phân bố Số

loài

Một số đại diện

1 Trung Quốc

-Nhật Bản

Vùng núi miền Trung và Tây Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật

Bản

88 Lúa, cao lương, đại mạch, củ cải, cải thìa, dưa

hấu,, lê, táo, đào, mơ mía, thuốc phiện, nhân

sâm, gai dầu, đỗ trọng…

2 Đông dương-

Indonesia

Đông Dương và quần đảo Mã

Lai

41 Lúa dại chuối, mít, măng cụt, dừa, đinh hương,

ý dĩ…

3 Châu úc Toàn bộ Châu Úc, 20 Lyas dại, bông, ke, bạch đàn…

4 Ấn Độ Ấn Độ, Miến Điện 30 Lúa dại đậu đen, đậu xanh, dưa chuột, hồ tiêu,

chàm , quế xây lan, ba đậu…

5 Trung Á Tây Bắc Ấn Độ, Uzbekistan,

Tây Thiên Sơn

43 Mì, vừng, lanh, gai dầu, nho, hành, tỏi, carot,…

6 Cận đông Tiểu Á, Iran 100 Mã đề , mạch, vá,lê, táo…

7 Địa Trung Hải Ven địa Trung hải 64 Lúa mì, cải dầu, lanh, ô liu, phòng phong, bạc

hà, đan sâm, húng tây, hoa bia…

8 Châu Phi Trung và Nam Phi 38 Kê, lúa miến, lanh, mì, vừng, thầu dầu, chàm,

…

9 Châu Âu-Seberi Toàn bộ Châu Âu đến Seberi 35 Táo, lê, dâu tây, củ cải đường,

10 Nam Mehico Nam Meheco và eo Trung Mỹ Bắp, bí rợ, su su, đu đủ, ca cao, thuốc lá dại

11 Nam Mỹ Peru, Ecudo, Bolivia 62 Bắp, sắn, rong riềng, khoai tây, canh kina, cà

chua, ớt

12 Bắc Mỹ Bắc Meheco trở lên Nho, mận, thuốc lá

Tài nguyên cây thuốc ở Việt Nam

Đa dạng hệ thực vật và cây thuốc Tri thức sử dụng cây thuốc

-1000 loài tảo trong 25000 loài

trên thế giới,

-11080 loài thực vật bậc cao (733

loài được nhập nội, thuộc 2046

chi,395 họ) chiếm khoảng 4%

tổng số loài, 15% tổng số chi,

57% tổng số loài thực vật trên thê

giới.

- Số loài cây thuốc được thống kê

chính thức là 3850 loài (Viện

dược liệu (2003) )

-Y học cổ truyền có nguồn gốc từ Trung Quốc

- Y học dân gian chưa được tư liệu hóa hoặc tư liệu chưa đầy đủ.

- Hơn 40 bệnh viện y học cổ truyền và các khoa y học cổ truyền trong các khoa của bệnh viện.

- Bộ Y tế đã ban hành “Danh mục thuốc thiết yếu”

Phân bố

sinh học

- Đông Bắc_ Bắc Bộ

- Việt Bắc_ Hoàng Liên Sơn

- Tây Bắc

- Đồng bằng Sông Hồng

- Bắc Trung Bộ

- Đông Trường Sơn và Nam

Trung Bộ

- Tây nguyên

- Đông nam bộ và đồng

bằng sông Cửu Long

- Hoàng Liên Sơn

- Cúc Phương

- Bạch Mã

- Yordon

- Lâm Viên và Cát Tiên

Tiềm năng khai thác và phát triển tài

nguyên cây thuốc

Khai thác cây thuốc Phát triển cây thuốc

- Khai thác và buôn bán với

lượng lớn cho các công ty

dược trong và ngoài nước.

- Khai thác bừa bãi không có

kế hoạch, thu hái không kế

hoạch làm giảm khả năng tái

sinh và dần mất sự đa dạng

về thành phần loài và trữ

lượng

- Phát triển cây thuốc có nguồn gốc bản địa.

- Phát triển cây thuốc có nguồn gốc nhập nội.

- Quy hoạch vùng

Các nguyên nhân suy giảm tài nguyên cây thuốc

Các mối đe dọa đối với tài

nguyên cây thuốc

Các mối đe doại đối với tri

thức sử dụng

 Tàn phá thảm thực vật

 Khai thác quá mức

 Lãng phí tài nguyên cây

thuốc

 Nhu cầu sử dụng cây thuốc

ngày càng tăng lên

 Thay đổi cơ cấu cây trồng

 Sử dụng cây thuốc không được ghi chép lưu lại

 Phương pháp truyền nghề ngày càng suy giảm

 Ảnh hưởng từ việc sử dụng thuốc nhập

 Xói mòn nền văn hóa

Bảo tồn tài nguyên cây thuốc

Lý do cần bảo tồn tài nguyên cây thuốc

• Đạo đức, văn hóa

• Giá trị kinh tế

• Bảo vệ tiềm năng

• Cân bằng hệ sinh

thái

Các phương pháp bảo tồn

Bảo tồn nguyên vị Bảo tồn chuyển vị

- Xây dựng chính sách

- Lập các khu bảo tồn

- Xác định động cơ kinh

tế, xã hội

- Bảo đảm việc bảo tồn

và khai thác

- Trồng lại

- Thành lập các trung tâm quản lý

- Xây dựng vườn ươm thực vật,ngân hàng hạt

- Khó khăn:

+ có nguy cơ xói mòn + phụ thuộc vào xự chăm sóc của con người.

Bảo tồn trang trại Các phương pháp khác

- Trồng trỏ và quản lý

liên tục.

- Được người nông

dân thực hiện

- Ngân hàng gen đồng ruộng

- Ngân hàng gen in vitro

Các phương pháp bảo tồn

Phát triển tài nguyên cây thuốc

Trồng trọt cây thuốc Dựa trên tri thức truyền

thống

- Nhu cầu cung cấp

nguyên liệu lớn

- Khai thác hoang dại

- Trồng trọ chiếm

khoảng 20%

- Phương pháp thu

hoạch thô sơ

- Hệ thống thuốc Tây y lấn át y học cổ truyền

- Y học cổ truyền phải đối mặt với vấn đề mai một.

Khắc phục các hạn chế trong việc

phát triển cây thuốc

Trồng trọt cây thuốc Dựa vào ý thức

truyền thống

- Ứng dụng mô hình GAP

- Xây dựng các chính sách

- Hoạch định các dự án phát

triển cây thuốc theo vùng.

- Thực hành tốt việc trồng và

thu hái cây thuốc theo tiêu

chuẩn GACP-WHO

- Điều tra các tư liệu liên quan y học cổ truyền

- Nâng cao nhận thức cua người dân

- Hiện đại hóa thuốc gia truyền

- Tuyên truyền rộng rãi

- Chia sẽ các lợi ích đến cộng đồng

Kết luận

- Việt Nam có nguồn tài nguyên cây thuốc rất phong phú

về số lượng, giàu có về hàm lượng.

- Sự đa dạng sinh học về cây thuốc có mối tương quan chặt chẽ với sự đa dạng bản sắc dân tộc, tri thức y dược của

mỗi vùng miền.

- Việc khai thác sử dụng chưa đúng cách dẫn đến việc cạn kiệt hoặc suy thoái.

- Việc phát triển tài nguyên cây thuốc chưa thực sự được

sự quan tâm của cộng đồng.

- Giải pháp nhằm bảo tồn nguồn tài nguyên cây thuốc gắn liền với khai thác lợi ích một cách bền vững.

- Bảo tồn tại chỗ (in situ) song song với bảo tồn

chuyển vị (ex situ) các loài cây thuốc quý, hiếm

hiện có tại các khu bảo tồn thiên nhiên sinh thái.

- Lồng ghép trong các tour du lịch sinh thái, để

tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho khách du lịch

về giá trị và yêu cầu cần bảo tồn nguồn tài nguyên cây thuốc.

 Xây dựng vườn bảo tồn các loài cây thuốc

quý, hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng.

Đề xuất

Đề xuất

- Xây dựng quy chế thống nhất quản lý vùng đệm, đầu tư xây dựng một số mô hình vườn rừng, vườn nhà trồng các loài dược thảo để cung ứng dược

liệu đáng tin cậy từ nơi gây trồng cho thị trường, giảm tải áp lực vào nguồn dược thảo tự nhiên đang dần cạn kiệt.

Cám ơn Thầy và các bạn

đã chú ý lắng nghe