Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát

Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đề tài: “Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát” là

một công trình nghiên cứu độc lập, tham khảo nhưng không sao chép toàn bộ từ cáccông trình nghiên cứu khác Đề tài là một sản phẩm mà em nỗ lực tìm hiểu nghiên

cứu trong quá trình học tập và thực tập tại Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát Các số liệu trong khóa luận được sử dụng

trung thực và nguồn từ tài liệu của công ty, sử dụng tư liệu của một số trang web vàgiáo trình của Trường Đại học Thương Mại Nếu không đúng như đã nêu trên, emxin hoàn toàn chịu trách nhiệm về đề tài mình

Người cam đoan

Lương Thu Huyền

LỜI CẢM ƠN

Để có thể hoàn thành đề tài khóa luận một cách hoàn chỉnh, bên cạnh sự nỗlực cố gắng của bản thân còn có sự hướng dẫn nhiệt tình của quý Thầy Cô trườngĐại học Thương mại, cũng như sự ủng hộ động viên của gia đình và bạn bè trongsuốt thời gian học tập nghiên cứu và thực hiện luận văn tốt nghiệp đại học

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến TH.S Mai Thanh Huyền – giáoviên

trực tiếp hướng dẫn em thực hiện đề tài này đã tận tâm hướng dẫn, chỉ bảo vàđịnh hướng cho em trong suốt quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp

Em xin cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của Ban lãnh đạo Công ty TNHH ThươngMại Dịch Vụ Đầu Tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát cùng các anh chị trong phòngXuất nhập khẩu và các phòng ban khác đã tạo mọi điều kiện hướng dẫn và đónggóp ý kiến quý báu cho em trong quá trình hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Mặc dù đã cố gắng hoàn thành khóa luận với tất cả nỗ lực của bản thân, nhưng

do hạn chế về trình độ, kiến thức và kinh nghiệm cũng như thời gian thực tập ởcông ty còn ngắn nên bài khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mongnhận được sự chỉ bảo và đóng góp của Thầy Cô và các bạn để bài khóa luận nàyhoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ vii

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

1.1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu 1

1.2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 2

1.3 Mục đích nghiên cứu 3

1.4 Đối tượng nghiên cứu 3

1.5 Phạm vi nghiên cứu 3

1.5.1 Phạm vi nội dung 3

1.5.2 Phạm vi không gian 4

1.6 Phương pháp nghiên cứu 4

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA MÔI TRƯỜNG KINH DOANH QUỐC TẾ ĐẾN HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU 6

2.1 Một số khái niệm cơ bản về 6

2.1.1 Môi trường kinh doanh 6

2.1.2 Kinh doanh quốc tế 6

2.1.3 Môi trường kinh doanh quốc tế 7

2.1.4 Nhập khẩu 7

2.2 Sự cần thiết của việc nghiên cứu môi trường kinh doanh quốc tế 8

2.3 Môi trường kinh doanh quốc tế và tác động của nó đến hoạt động nhập khẩu………… 9

2.3.1 Môi trường kinh tế 9

2.3.2 Môi trường chính trị 11

2.3.3 Môi trường pháp luật 13

2.3.4 Môi trường văn hóa 13

2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến đề tài nghiên cứu 15

2.4.1 Biến động chính trị xã hội thế giới 15

2.4.2 Biến động kinh tế thế giới 16

2.4.3 Xu hướng thương mại quốc tế: 17

2.5 Phân định nội dung nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu 18

2.5.1 Môi trường kinh doanh của Việt Nam 18

2.5.2 Các hiệp định thương mại giữa hai nước 19

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA MÔI TRƯỜNG KINH DOANH QUỐC TẾ ĐẾN HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU MÁY KHOAN TỪ THỊ TRƯỜNG TRUNG QUỐC CỦA CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ ĐẦU TƯ VÀ XUẤT NHẬP KHẨU HÙNG PHÁT……… 21

3.1 Giới thiệu chung về công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất nhập khẩu Hùng Phát 21

3.1.1 Khái quát quá trình hình thành và phát triển 21

3.1.2.Lĩnh vực kinh doanh chính 21

3.1.3 Cơ cấu tổ chức 22

3.1.4 Tình hình tài chính 23

3.2 Khái quát hoạt động kinh doanh của công ty TNHH thương mại và Xuất nhập khẩu Hùng Phát 24

3.2.1 Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty 24

3.2.2 Tổng quan tình hình nhập khẩu của công ty 25

3.3 Thực trạng nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan từ thị trường Trung Quốc của công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất nhập khẩu Hùng Phát 26

3.3.1 Môi trường chính trị 26

3.3.2 Môi trường pháp luật 27

3.3.3 Môi trường kinh tế 30

3.3.4 Môi trường văn hóa – xã hội 34

3.4 Đánh giá tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư Và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát 37 3.4.1 Cơ hội và thách thức 37 3.4.2 Thành công và hạn chế của doanh nghiệp 38

CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ ĐỀ XUẤT VỚI TÁC ĐỘNG CỦA MÔI TRƯỜNG KINH DOANH QUỐC TẾ ĐẾN HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU MÁY KHOAN BÊ TÔNG TỪ THỊ TRƯỜNG TRUNG QUỐC CỦA CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ ĐẦU TƯ VÀ XUẤT NHẬP KHẨU HÙNG PHÁT 40

4.1 Định hướng phát triển đối với tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của Công ty TNHH Thương Mại Dịch Vụ Đầu Tư Và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát 40 4.2 Một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh đối với tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của công ty 41 4.2.1 Đẩy mạnh công tác nghiên cứu môi trường kinh doanh và dự báo thị trường 41 4.2.2 Nâng cao chất lượng nguồn lực 42 4.2.3 Huy động và sử dụng vốn hiệu quả 43 4.3.Một số kiến nghị đối với Nhà nước nhằm nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh đối với tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của công ty 44

KẾT LUẬN 46 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới

– Trung QuốcASEAN Association of South East Asian

DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ

Sơ đồ 1.1: Cơ cấu tổ chức của công ty 22

Bảng 3.1: Cơ cấu vốn kinh doanh của Công ty TNHH Dịch Vụ Thương Mại Đầu Tư Và XNK Hùng Phát giai đoạn 2018 – 2020 23

Bảng 2.1 Báo cáo kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2018 – 2020 24

Bảng 3.2 Kim ngạch nhập khẩu của công ty giai đoạn 2018 – 2020 25

Bảng 3.3: Cơ cấu kim ngạch nhập khẩu của công ty giai đoạn 2018 – 2020 26

Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ tăng trưởng ngành xây dựng cả nước theo năm 32

Biểu đồ 3.2 Giá trị nhập khẩu máy khoan bê tông của công ty từ thị trường Trung Quốc từ năm 2018 – 2020 33

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Toàn cầu hóa, hiện đại hóa đang là xu hướng phát triển chung của hầu hết cácnền kinh tế trên thế giới Một trong những biểu hiện rõ nét nhất của quá trình nàychính là sự tăng trưởng về cả lượng và chất của hoạt động thương mại quốc tế Cácquốc gia, các khu vực đều đang tích cực mở cửa thị trường và áp dụng những điềuchỉnh thích hợp để hòa nhập với xu hướng thương mại tự do toàn cầu Trong bốicảnh hội nhập thế giới ngày càng sâu, rộng và nhanh như vậy thì hoạt động xuấtnhập khẩu ngày càng thể hiện rõ vai trò to lớn trong việc thúc đẩy nền kinh tế trongnước hội nhập với nền kinh tế thế giới Làm sao để phát huy được lợi thế so sánhcủa đất nước, tận dụng những nguồn lực, kinh nghiệm bên ngoài để phát triển nhanhhơn kinh tế trong nước Các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và các doanh nghiệpxuất nhập khẩu nói riêng đều đang cố gắng phát huy thế mạnh của mình, cố gắngnâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu để phát triển công ty và góp sức phát triển nềnkinh tế nước nhà.Tuy nhiên, khi tham gia vào môi trường kinh doanh quốc tế, cáccông ty phải đối mặt với nhiều yếu tố như kinh tế, con người, phong tục tập quán,văn hóa, tự nhiên xa lạ bởi kinh doanh quốc tế là một hoạt động rất nhạy cảmđối với mỗi quốc gia và mỗi quốc gia là mỗi một môi trường khác nhau Cũng chính

sự khác nhau đó đã tạo nên sự đa dạng, phức tạp và phong phú của môi trường kinh doanh quốc tế Bên cạnh đó, cũng chính sự khác nhau đó đã tạo cho cácdoanh nghiệp nhiều cơ hội và cả những thách thức Vì vậy, điều này đòi hỏi để cóthể đứng vững và phát triển hơn nữa trong một môi trường quốc tế cạnh tranh khốcliệt thì các doanh nghiệp phải có những giải pháp đúng đắn và hợp lý để nắm bắt cơhội và vượt qua những thử thách này

Không nằm ngoài xu hướng này, công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư

và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát cũng phải chịu những tác động từ môi trường kinhdoanh quốc tế Để nhận thấy rõ những cơ hội và thách thức do môi trường kinhdoanh quốc tế tạo ra cho công ty đặc biệt là mặt hàng máy khoan bê tông từ thị

trường Trung Quốc, tôi đã lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường

Trung Quốc của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát”, với mong muốn góp góp một phần công sức vào sự phát triển

của công ty trong thời gian sắp tới

1.2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Tại Việt Nam có khá nhiều doanh nghiệp đang tiến hành nhập khẩu hàng hóa

ở nhiều lĩnh vực mặt hàng khác nhau Vấn đề “tác động của môi trường kinh doanhquốc tế” từ lâu đã là một trong những vấn đề được quan tâm nhiều Có một số luậnvăn đã nghiên cứu những vấn đề tương tự

Đề tài “Nâng cao hiệu quả nhập khẩu máy móc thiết bị từ thị trường Trung Quốc của Công ty cổ phần kinh doanh quốc tế FinGroup” (khóa luận năm 2020)

của tác giả Nguyễn Thị Khánh Linh, khoa E Bài khóa luận phân tích sâu về hoạtđộng nhập khẩu máy móc thiết bị từ thị trường Trung Quốc và có đề cập đến tácđộng của các yếu tố môi trường bên ngoài doanh nghiệp đến hoạt động này đặc biệt

là môi trường kinh doanh quốc tế

Đề tài “Môi trường kinh doanh quốc tế: Những vấn đề cơ bản, cơ hội và thách thức với doanh nghiệp Việt Nam” của Tạ Thị Nhung khóa 45 trường Đại Học Ngoại

Thương đã nghiên cứu môi trường kinh doanh quốc tế từ đó đưa ra các giải pháp

Đề tài “Phân tích ảnh hưởng của môi trường văn hóa Trúng Quốc và Nhật Bản đến hoạt động kinh doanh quốc tế” của sinh viên Nguyễn Anh Thư, Trường

Đại học Ngoại Thương đã nghiên cứu tác động của môi trường văn hóa TrungQuốc, Nhật Bản đến các doanh nghiệp Việt Nam

Đề tài “Ảnh hưởng của văn hóa kinh doanh Trung Quốc đến việc đàm phán hợp đồng thương mại quốc tế của các doanh nghiệp Việt Nam” của sinh viên Định

Thị Thanh Huyền khóa 44E, Trường Đại Học Ngoại Thương đã làm rõ những ảnhhưởng của văn hóa kinh doanh Trung Quốc, tác giả rút ra những thuận lợi và khókhăn đối với doanh nghiệp Việt nam trong vấn đề đàm phán hợp đồng thương mạiquốc tế với doanh nghiệp Trung Quốc và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng caohiệu quả đàm phán cho doanh nghiệp Việt Nam

Đề tài “Tác động của hàng rào thuế quan và phi thuế quan Việt Nam đối với việc nhập khẩu thiết bị y tế của Công ty Cổ phần IDICS” của tác giả Hoàng Thanh

Huyền lớp k52E2 khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế thực hiện năm 2019 Bài

khóa luận nghiên cứu về tác động của môi trường pháp luật mà cụ thể là hàng ràothuế quan và phi thuế quan đối với hoạt động nhập khẩu.

Có thể thấy phần lớn các khóa luận trước đây đều nghiên cứu về một phần củamôi trường kinh doanh, chưa đi sâu về toàn bộ môi trường kinh doanh mà môitrường kinh doanh luôn luôn thay đổi, biến động Vì thế, đề tài này sẽ phân tích toàn

bộ các yêu tố thuộc môi trường kinh doanh quốc tế và tác động của nó đến hoạtđộng nhập khẩu để đánh giá cơ hội, thách thức, những điểm còn hạn chế từ đấy đưa

ra giải pháp cho doanh nghiệp

1.3 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nhằm mục đích

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về vấn đề môi trường kinh doanh quốc tế và cáctác động đến hoạt động nhập khẩu

Phân tích thực trạng và đánh giá tác động của môi trường kinh doanh quốc tếđến hoạt động nhập khẩu mặt hàng máy khoan từ bê tông từ thị trường Trung Quốccủa công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát

Làm rõ tầm quan trọng của thị trường xuất khẩu Trung Quốc đối với hoạtđộng nhập khẩu của công ty và tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến thịtrường này

Đề xuất một số giải pháp nhằm tận dụng những cơ hội và hạn chế những khókhăn do môi trường kinh doanh quốc tế mang lại

1.4 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hoạt động nhập khẩu máy khoan bêtông từ thị trường Trung Quốc của công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư vàXuất Nhập Khẩu Hùng Phát và các tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đếnhoạt động này

Từ đó đưa ra một số giải pháp cho công ty

1.5.2 Phạm vi không gian

Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng PhátĐịa chỉ: Số 25B, phố Tân Mai, Phường Tân Mai, Quận Hoàng Mai, Hà NộiVăn phòng giao dịch: P2604 - Tháp A3 - Tòa nhà Ecolife Capitol - 58 TốHữu, P Trung Văn - Q Nam Từ Liêm - Hà Nội

1.5.3 Phạm vi thời gian

Khóa luận tập trung nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tếđến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của công tyTNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát trong ba năm từ

2018 đến 2020

1.6 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sơ cấp: Những dữ liệu được thu thập bằng cách khảo sát, sử dụng

bảng câu hỏi Các đối tượng được khảo sát là các cán bộ nhân viên của công tyTNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất Nhập Khẩu Hùng Phát

Dữ liệu thứ cấp: Bài khóa luận sử dụng các dữ liệu từ báo cáo tài chính các

năm của công ty cũng như các nghiên cứu về tác động của môi trường kinh doanhquốc tế đến hoạt động của doanh nghiệp nói chung và hoạt động nhập khẩu củacông ty nói riêng

Phương pháp phỏng vấn: là hình thức điều tra thông tin bằng cách đặt câu hỏi

trực tiếp cho đối tượng được điều tra, có thể bằng cả việc thực hiện trực tiếp hoặcthông qua điện thoại Đối tượng được phỏng vấn trong bài khóa luận này là banlãnh đạo của công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất Nhập Khẩu HùngPhát

 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Phương pháp định lượng: là phương pháp sử dụng các phép tính toán, so sánh

để xử lý các số liệu thu thập được

- Phương pháp định tính: dựa vào các kết quả định lượng thu thập được cùng

các quan sát của tác giả từ đó đưa ra các nhận xét, đánh giá về vấn đề nghiên cứu

Phương pháp so sánh: Sử dụng phương pháp so sánh để thấy được sự khácnhau về số liệu nhập khẩu giữa các năm, sự tăng giảm về lượng, sự thay đổi về cácyếu tố của môi trường từ đó suy ra sự thay đổi về chất của hoạt động kinh doanhcủa doanh nghiệp và các tác động của môi trường kinh doanh quốc tế.

- Phương pháp thống kê: Thống kê là một hệ thống các phương pháp (thu

thập, tổng hợp, trình bày số liệu và tính toán các đặc trưng của đối tượng nghiêncứu) nhằm phục vụ cho quá trình phân tích, dự đoán và ra quyết định Có thể sửdụng bảng biểu, biểu đồ, hình vẽ để thấy rõ được sự khác nhau

- Phương pháp tổng hợp: Phương pháp tổng hợp là rút ra những điểm chung

từ những điều đã phân tích, tổng hợp là liên kết từng mặt, từng bộ phận thông tin đãđược phân tích tạo ra một hệ thống lý thuyết mới đầy đủ và sâu sắc về đối tượng.Khóa luận còn sử dụng phương pháp tổng hợp để đưa ra những kết luận về tác độngcủa môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từthị trường Trung Quốc của công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và XuấtNhập Khẩu Hùng Phát, từ đó thấy được các hạn chế để đưa ra giải pháp

1.7 Kết cấu khóa luận

Ngoài các phần mở đầu, phụ lục, kết luận, nội dung chính của bài khóa luậngồm có 4 chương, cụ thể:

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận về tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đếnhoạt động nhập khẩu

Chương 3: Thực trạng tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạtđộng nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường Trung Quốc của công ty TNHHThương mại và Dịch vụ Đầu tư và Xuất nhập khẩu Hùng Phát

Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất với tác động của môi trường kinhdoanh quốc tế đến đến hoạt động nhập khẩu máy khoan bê tông từ thị trường TrungQuốc của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đầu tư và Xuất Nhập Khẩu HùngPhát

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA MÔI TRƯỜNG KINH

DOANH QUỐC TẾ ĐẾN HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU

2.1 Một số khái niệm cơ bản về

2.1.1 Môi trường kinh doanh

Theo giáo trình Quản trị doanh nghiệp thương mại, Đại học Kinh tế quốc dân,

“Môi trường kinh doanh là tập hợp các yếu tố liên quan chặt chẽ với các hoạt độngcủa doanh nghiệp Các yếu tố này có ảnh hưởng bên trong hoặc bên ngoài đối vớikết quả, hiệu suất và tăng trưởng của công ty”

Một môi trường kinh doanh có thể được phân chia trong cả môi trường vĩ mô

và vi mô dựa trên quan điểm Một môi trường vĩ mô thường được liên kết với cácyếu tố ảnh hưởng đến tất cả các doanh nghiệp bất kể ngành nghề hoặc quy mô của

họ, như trường hợp ảnh hưởng chính trị hoặc kinh tế vĩ mô Mặt khác, môi trường

vi mô được gọi là không khí cạnh tranh kinh doanh, bao gồm các đối thủ, kháchhàng và nhà cung cấp

2.1.2 Kinh doanh quốc tế

“Kinh doanh quốc tế (international business), hiểu đơn giản là việc thực hiệnhoạt động đầu tư vào sản xuất, mua bán trao đổi hàng hóa và dịch vụ nhằm mụcđích sinh lợi có liên quan tới hai hay nhiều nước và khu vực khác nhau” - Theo Bàigiảng môn Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Thương Mại Dựa vào định nghĩacủa kinh doanh, có thể kinh doanh quốc tế là việc thực hiện liên tục một, một sốhoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến thương mại hàng hóa

và dịch vụ trên các thị trường vượt qua biên giới của hai hay nhiều quốc gia vì mụcđích sinh lợi Kinh doanh quốc tế cũng có thể là những hoạt động đơn thuần liênquan tới việc xuất khẩu hay nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ của một công ty Nhưngcũng có thể kinh doanh quốc tế là những mạng lưới kinh doanh đa quốc gia, hoặcxuyên quốc gia hoặc trên phạm vi toàn cầu Những mạng lưới này có hệ thống quảntrị và kiểm soát rất phức tạp mà hoạt động đầu tư vào sản xuất được quyết định ởmột nơi, hệ thống phân phối và tiêu dùng lại được phát triển ở một khu vực kháctrên thế giới

2.1.3 Môi trường kinh doanh quốc tế

Theo Bài giảng môn Kinh doanh quốc tế của Trường Đại học Thương Mại,

“Môi trường KDQT là sự tác động qua lại giữa các yếu tố thuộc môi trường quốcgia với môi trường nước ngoài, và giữa các yếu tố môi trường nước ngoài của haiquốc gia khi một công ty tại quốc gia này hoạt động kinh doanh với khách hàng ởquốc gia khác.”

Môi trường kinh doanh quốc tế của từng doanh nghiệp là tổng hòa các môitrường quốc gia của các nước, trong đó môi trường quốc gia gồm có môi trườngchính trị, pháp luật, môi trường kinh tế, môi trường văn hóa Môi trường kinh doanhquốc gia của các nước cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi môi trường thương mại

và đầu tư toàn cầu cùng với xu hướng chủ đạo là quá trình toàn cầu hóa nền kinh tếmới

Môi trường kinh doanh quốc tế bao gồm:

Yếu tố bên trong của doanh nghiệp, những yếu tố bên ngoài là luật pháp, bốicảnh chính trị, kinh tế, xã hội, nhân khẩu học, văn hóa ở các quốc gia khác nhau

Yếu tố khác như sự liên kết và hợp tác giữa các quốc gia và khu vực trên thếgiới, các thỏa thuận song phương và đa phương giữa các quốc gia và các khu vực,các quy định của các tổ chức quốc tế như WTO, UN,

2.1.4 Nhập khẩu

Nhập khẩu là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế, là quátrình trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấytiền tệ là môi giới Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thốngcác quan hệ buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài

Có một phân định chung về nhập khẩu trong các tài khoản quốc gia được đưa radưới đây:

+ Việc nhập khẩu hàng hóa xuất khẩu xảy ra khi có sự thay đổi quyền sở hữu

từ người ngoại quốc cho người trong nước Điều này không nhất thiết nghĩ rằnghàng hóa phải được đưa qua biên giới Tuy nhiên, trong những trường hợp cụ thể,các tài khoản quốc gia cho phép thay đổi quyền sở hữu mặc dù về mặt pháp lýkhông thay đổi quyền sở hữu (ví dụ như thuê tài chính qua biên giới, giao nhận quabiên giới giữa các chi nhánh của cùng một doanh nghiệp, hàng hóa qua biên giới để

gia công đáng kể cho đơn đặt hàng hoặc sửa chữa) Hàng nhập lậu phải được baogồm trong đo lường nhập khẩu.

+ Nhập khẩu dịch vụ bao gồm tất cả các dịch vụ do người nước ngoài cungcấp cho người nội địa Trong tài khoản quốc gia, bất kỳ việc mua bán trực tiếp nàocủa người cư trú ngoài lãnh thổ kinh tế của một quốc gia được ghi nhận là hàngnhập khẩu dịch vụ Do đó tất cả chi tiêu của khách du lịch trên lãnh thổ kinh tế củamột quốc gia khác được coi là một phần của việc nhập khẩu dịch vụ Cũng phải baogồm các luồng dịch vụ bất hợp pháp quốc tế

2.2 Sự cần thiết của việc nghiên cứu môi trường kinh doanh quốc tế

Tại mỗi quốc gia cũng như từng khu vực lãnh thổ của quốc gia mà doanhnghiệp đang và sẽ hoạt động đều có những đặc trưng khác nhau về môi trường kinhdoanh Các nhân tố, điều kiện của môi trường kinh doanh rất phong phú, đa dạng vàluôn biến đổi khá phức tạp Chính vì vậy, các doanh nghiệp kinh doanh quốc tế phải

có sự am hiểu về môi trường kinh doanh và đưa ra cách ứng xử cho phù hợp, nhằmđạt được hiệu quả cao trong kinh doanh

Môi trường kinh doanh quốc tế tác động chi phối đến mục đích, hình thức vàkết quả hoạt động của doanh nghiệp Hiểu biết tốt về môi trường kinh doanh màmình hoạt động sẽ cho phép các nhà quản lý, các nhà kinh doanh có được nhữngđánh giá một cách hệ thống các ý tưởng kinh doanh Nếu không có những hiểu biếtđầy đủ và sâu sắc về môi trường kinh doanh, công ty sẽ vấp phải rất nhiều khó khăncũng như bị thiệt hại, thua lỗ, bị đối thủ cạnh tranh tước đoạt thị phần Công ty sẽthu được những thông tin hữu ích cho việc lựa chọn thị trường và quyết định chiếnlược kinh doanh Giúp các công ty quốc tế có những quyết định chiến lược nhằmtriển khai những lợi thế và ngăn ngừa rủi ro, giúp doanh nghiệp thích ứng và pháttriển trong môi trường kinh doanh

2.3 Môi trường kinh doanh quốc tế và tác động của nó đến hoạt động nhập khẩu

2.3.1 Môi trường kinh tế

 Khái niệm môi trường kinh tế

Môi trường kinh tế trong tiếng Anh là Economic Environment Đó là một tậphợp nhiều yếu tố có ảnh hưởng sâu rộng và theo những chiều hướng khác nhau đếnhoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp

Các yếu tố kinh tế chủ yếu bao gồm: Tốc độ tăng trưởng nền kinh tế (GDP),kim ngạch xuất nhập khẩu, tình trạng lạm phát, thất nghiệp, tỷ giá, lãi suất ngânhàng, tốc độ đầu tư, thu nhập bình quân đầu người và cơ cấu chi tiêu, sự phân hóathu nhập giữa các tầng lớp dân cư, thu chi ngân sách nhà nước

 Các mô hình kinh tế trên thế giới

Các nước về mặt kinh tế thường được chia ra làm ba loại chính - nước pháttriển hoặc nước công nghiệp phát triển, nước đang phát triển và nhóm các nướcchậm phát triển Tại mỗi một nhóm nước, các chỉ số về kinh tế khác nhau nhiềunhưng chủ yếu có thể cho rằng các nước phát triển là nước giàu, nước đang pháttriển là nước đang chuyển đổi từ nghèo sang giàu hơn và các nước nghèo Sự phânbiệt về môi trường kinh tế giữa các nước này chủ yếu dựa trên chỉ số thu nhập quốcdân trên đầu người (GDP/người) Mức độ phát triển kinh tế của mỗi nước cũngquyết định về nền giáo dục, cơ sở hạ tầng, công nghệ chăm sóc y tế và các lĩnh vựckhác Nước có mức độ phát triển kinh tế cao sẽ có chất lượng cuộc sống cao hơncác nước có mức độ phát triển kinh tế thấp

Ngoài việc phân nhóm nước dựa trên mức độ phát triển kinh tế, các nước cònđược phân loại dựa trên thể chế thị trường - có thể là nước có nền thị trường tự do,hoặc nền kinh tế kế hoạch tập trung hoặc nền kinh tế hỗn hợp Nền kinh tế thịtrường tự do là những nền kinh tế mà chính phủ ít tác động vào các hoạt động kinhdoanh, các quy luật thị trường như quy luật cung cầu, quy luật giá trị được vận hành

để ra quyết định về khâu sản xuất và giá cả Nền kinh tế kế hoạch tập trung là nềnkinh tế tại đó chính phủ quyết định việc sản xuất và giá cả dựa trên những dự báo vềcầu và khả năng cung theo mong muốn Nền kinh tế hỗn hợp là nền kinh tế tại đómột số hoạt động được điều tiết bởi cung cầu thị trường và một số hoạt động khác,

có thể là vì lợi ích quốc gia hoặc cá nhân mà chính phủ trực tiếp điều tiết Rõ ràngtrình độ kinh tế cùng với giáo dục, cơ sở hạ tầng … cũng như mức độ kiểm soát nềnkinh tế của chính phủ sẽ ảnh hưởng mọi khía cạnh, mọi mặt của hoạt động kinhdoanh và một doanh nghiệp cần am hiểu về môi trường này nếu như doanh nghiệpmuốn kinh doanh quốc tế thành công.

 Các chỉ số phân tích môi trường kinh tế

Tổng thu nhập quốc gia Tổng thu nhập quốc gia (Gross National Income

-GNI) là thu nhập tạo bởi tất cả các hoạt động sản xuất trong nước và quốc tế của cáccông ty một quốc gia GNI là giá trị của mọi hoạt động sản xuất của nền kinh tế nộiđịa cộng với thu nhập ròng (như tiền thuê lợi nhuận, thu nhập nhân công) từ nướcngoài trong vòng 1 năm

Tổng sản phẩm nội địa (GDP) GDP là tổng giá trị của mọi hàng hóa dịch vụ

được sản xuất trong biên giới của một quốc gia trong vòng 1 năm, không phân biệtcác chủ thể kinh tế nội địa hay nước ngoài

Tính toán các chỉ số trên đầu người: Cách phổ biến nhất là chia GNI cũng như

nhiều chỉ báo kinh tế khác theo số người sống trong một quốc gia để tìm ra chỉ sốGNI/GDP… dựa trên đầu người Chỉ số này và các chỉ số khác cho thấy hiệu năngcủa nền kinh tế trên cơ sở số người sống trong một nước Ví du, Luxembourg, mộtnước có nền kinh tế nhỏ nhất thế giới, giá trị tuyệt đối GNI khá thấp, nhưng GNI

trên đầu người lại cao nhất thế giới Tỷ lệ thay đổi: các chỉ số như GNI, GDP, các

chỉ số trên đầu người cho chúng ta biết kết quả hoạt động trong năm của một quốcgia, nhưng không cho biết sự biến động của các chỉ số này Việc nghiên cứu tìnhhình hiện tại và dự đoán hiệu quả kinh tế tương lai đòi hỏi xác định tỉ lệ của cácthay đổi

Sức mua tương đương (Purchasing Power Parity - PPP): Các nhà quản lý khi

so sánh giữa các thị trường thường chuyển đổi chỉ số GNI của nước ngoài về đồngtiền của nước họ Về mặt tính toán, PPP là số đơn vị tiền tệ của một quốc gia cầnthiết để mua cùng một khối lượng hàng hóa dịch vụ trong thị trường nội địa của mộtnước khác

Mức độ phát triển con người (Human development Index – HDI) Chỉ số phát

triển con người bao gồm chi báo về sức mua thực tế, giáo dục và sức khỏe để có

một thước đo toàn diện về phát triển kinh tế Sử dụng chỉ số này kết hợp các chỉ báokinh tế và xã hội sẽ cho phép nhà quản lý đánh giá, toàn diện hơn nữa sự phát triểndựa trên khả năng và cơ hội mà con người được hưởng.

 Tác động của môi trường kinh tế đến hoạt động nhập khẩu

Môi trường kinh tế có tác động trực tiếp và mạnh mẽ tới hiệu quả kinh doanhcủa doanh nghiệp.Các nhân tố thuộc môi trường kinh tế có tác động tới hiệu quảkinh doanh một cách rõ ràng có thể kể đến như: quan hệ kinh tế quốc tế,sự pháttriển của nền kinh tế trong và ngoài nước,sự biến động của tỷ giá hối đoái,sự pháttriển của cơ sở hạ tầng,hệ thống tài chính ngân hàng, Hoạt động trong môi trườngkinh doanh quốc tế, các doanh nghiệp buộc phải có những kiến thức nhất định vềkinh tế Các kiến thức về kinh tế sẽ giúp các nhà quản lý,kinh doanh xác định được:một mặt, những ảnh hưởng của doanh nghiệp đối với nền kinh tế nước chủ nhà vànước sở tại; mặt khác, cũng thấy được ảnh hưởng của những chính sách kinh tế củamột quốc gia đối với hoạt động của doanh nghiệp

Tính ổn định hay bất ổn định về kinh tế và chính sách kinh tế của một quốc gianói riêng, của các quốc gia trong khu vực và trên thế giới nói chung có tác động trựctiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trên thị trường nước ngoài Tính

ổn định về kinh tế trước hết và chủ yếu là ổn định nền tài chính quốc gia, ổn địnhtiền tệ,khống chế lạm phát Đây là các vấn đề mà các doanh nghiệp rất quan tâm và

ái ngại vì nó liên quan trực tiếp đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

ở nước ngoài

2.3.2 Môi trường chính trị

 Khái niệm môi trường chính trị

Môi trường chính trị của từng quốc gia là môi trường trong đó các quan hệ giaicấp, các dân tộc, các lực lượng xã hội được thể hiện trong việc giành, giữ và thựchiện quyền lực nhà nước, nói cách khác đó chính là đề cập tới chính phủ, chính sách

- các quyết định của các chủ thể chính trị, các thiết chế và thể chế chính trị, cácquan hệ con người chính trị - giữa giới lãnh đạo chính trị với công dân, pháp nhân,

cụ thể trong kinh doanh mối quan hệ giữa chính phủ với doanh nghiệp và mức độrủi ro chính trị ở một nước Kinh doanh quốc tế có nghĩa là phải làm việc với các

mô hình chính phủ khác nhau, các mối quan hệ và mức độ rủi ro khác nhau

 Tác động của môi trường chính trị đến hoạt động nhập khẩu

Để hoạt động kinh doanh quốc tế hiệu quả, một doanh nghiệp quốc tế phải phụthuộc vào quan điểm, nhất trí của chính phủ nước ngoài và cần phải hiểu biết vềmọi khía cạnh liên quan tới môi trường chính trị.Một mối quan tâm đặc biệt của cácdoanh nghiệp kinh doanh quốc tế là mức độ rủi ro chính trị tại một quốc gia cụ thể.Rủi ro chính trị là khả năng các hoạt động của chính phủ mang lại những kết quảkhông mong muốn cho doanh nghiệp ví dụ như quốc hữu hóa tài sản đầu tư, hay cácquy định hay chính sách quy định hạn chế các hoạt động của doanh nghiệp Thôngthường, rủi ro gắn liền với tính bất ổn và một nước được coi là bất ổn, hay có mức

độ rủi ro chính trị cao nếu như chính phủ dễ bị thay đổi, có bất ổn xã hội, có bạoloạn, cách mạng nổi dậy hay chiến tranh, khủng bố, v v Các doanh nghiệp thường

ưu tiê các quốc gia ổn định và có ít rủi ro chính trị, thu nhập của doanh nghiệp cầnđược tính toán trên cơ sở các rủi ro Đôi khi các doanh nghiệp thường kinh doanhtại các quốc gia khi các rủi ro tương đối cao Trong trường hợp này, các doanhnghiệp sẽ quản trị và kiểm soát rủi ro thông qua bảo hiểm, quyền sở hữu và quản trịdoanh nghiệp, kiểm soát cung ứng và thị trường, chương trình hỗ trợ tài chính

2.3.3 Môi trường pháp luật

̵ Khái niệm môi trường pháp luật

Hệ thống pháp luật cung cấp khung pháp chế các quyết định và các quy tắc chỉthị,cho phép hoặc hạn chế mối quan hệ giữa người với người và các tổ chức, đưa rahình phạt cho những hành vi vi phạm quy định, quy tắc

̵ Các hệ thống pháp luật trên thế giới

̵ Tác động của môi trường pháp luật đến hoạt động nhập khẩu

Có nhiều yếu tố thuộc môi trường chính trị - pháp luật tác động đến hiệu quảhoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp điển hình nhất là chính sách thuế và hàngrào phi thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu

Thuế quan là loại thuế đánh vào hàng hóa nhập khẩu hoặc xuất khẩu Theođó,người tiêu dùng phải trả cho hàng hóa nhập khẩu một khoản lớn hơn mức màngười xuất khẩu nhận được

Hàng rào phi thuế quan đang được áp dụng ngày càng phổ biến.Hàng rào phithuế quan như hàng rào kỹ thuật ,vệ sinh an toàn thực phẩm, Không tác động mộtcách trực tiếp đến giá hàng hóa như thuế quan nhưng nó làm gia tăng chi phí đểđược thông quan hàng hóa Do đó làm tăng chi phí nên giá bán hàng hóa nhập khẩutrong nước cũng tăng lên và lúc này nó lại giống như trường hợp hàng rào thuế quan

ở trên, làm giảm hiệu quả hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp Bên cạnh đónhững biến động chính trị, những thay đổi trong chính sách, có thể gây rủi ro chohoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp nên nó cũng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạtđộng nhập khẩu của doanh nghiệp

2.3.4 Môi trường văn hóa

̵ Khái niệm môi trường văn hóa

Môi trường văn hóa được hiểu là các giá trị và niềm tin được chia sẻ và đượccho là đúng bởi một nhóm, một cộng đồng Văn hóa quốc gia được hiểu là những

niềm tin và giá trị được chia sẻ bởi cả một quốc gia Niềm tin và giá trị thường đượchình thành bởi các yếu tố như lịch sử, ngôn ngữ, tôn giáo, vị trí địa lý, chính phủ vàđào tạo; vì vậy các doanh nghiệp cần phải phân tích văn hóa để hiểu về các yếu tốnày.

̵ Các yếu tố văn hóa

Ngôn ngữ

Ngôn ngữ là hiện thực trực tiếp của tư duy và phong cách tư duy Nó là sảnphẩm của văn hoá và là một nhân tố cấu thành của văn hoá Nó cung cấp cho cácnhà sản xuất kinh doanh một phương tiện quan trọng để giao tiếp trong quá trìnhkinh doanh quốc tế Đối với các công ty đa quốc gia, hoạt động kinh doanh muốn

mở rộng, trước hết đòi hỏi phải thống nhất việc sử dụng ngôn ngữ Thông thườnghoạt động kinh doanh quốc tế tất yếu liên quan hoặc đòi hỏi sử dụng nhiều ngônngữ khác nhau Để giải quyết tình trạng sử dụng nhiều ngôn ngữ khác nhau tronggiao tiếp kinh doanh, chúng ta có thể thuê phiên dịch và nhà giao dịch hoặc thuê cốvấn hay các chuyên gia

Tôn giáo

Tôn giáo cũng có liên quan và ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động hàngngày của các cá nhân, tổ chức trong xã hội Vì vậy, các doanh nghiệp kinh doanhquốc tế cần phải hiểu biết về các tôn giáo và vai trò của chúng trong xã hội, nơi màcác doanh nghiệp tổ chức các hoạt động kinh doanh Thông thường, các doanhnghiệp kinh doanh quốc tế phải quan tâm đến bốn vấn đề và tôn giáo, đó là:

̵ Tôn giáo thống trị

̵ Tầm quan trọng của tôn giáo trong xã hội

̵ Mức độ thuần nhất của tôn giáo

̵ Sự tự do tín ngưỡng trong xã hội

Tôn giáo có thể ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày của con người và do đóảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh Ví dụ như thời gian mở cửa hoặc đóng cửa,ngày nghỉ, kỳ nghỉ, lễ kỷ niệm Vì vậy, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệpphải được tổ chức cho phù hợp với từng loại tôn giáo

Lối sống và suy nghĩ của con người

Tính cách và suy nghĩ của con người quyết định phần lớn đến hành vi của họ.Đặc biệt, trong quan hệ kinh doanh quốc tế, hiểu biết về đối tác của mình là vấn đềcần thiết cho bất kỳ thương gia nào muốn giao dịch, buôn bán với các đối tác nướcngoài Nó không những tạo ra lợi nhuận, mà còn đem lại sự đam mê thực sự cho cảhai phía

Thị hiếu, tập quán của người tiêu dùng

Thị hiếu, tập quán của người tiêu dùng có ảnh hưởng rất lớn đến nhu cầu vìhàng hoá dù có chất lượng tốt nhưng nếu không được người tiêu dùng ưa chuộng thìcũng khó được họ chấp nhận Ví như nếu nhà kinh doanh nào đó mang các sảnphẩm chế biến từ thịt lợn đến tiêu thụ ở Irắc, Syria hoặc đem thịt bò đến bán Ấn

Độ thì đó là một điều nguy hiểm, vì những sản phẩm đó theo tập quán, tôn giáo thìcác quốc gia này không tiêu dùng Nếu nắm bắt được thị hiếu, tập quán của ngườitiêu dùng, doanh nghiệp kinh doanh có điều kiện mở rộng khối lượng cầu một cáchnhanh chóng Chính thị hiếu và tập quán của người tiêu dùng mang đặc điểm riêngcủa từng vùng, từng châu lục, từng dân tộc và chịu ảnh hưởng của các yếu tố vănhoá, lịch sử, tôn giáo

̵ Tác động của văn hóa đến hoạt động nhập khẩu

Môi trường văn hóa là yếu tố có tác động rất lớn đối với hiệu quả của hoạtđộng kinh doanh nhập khẩu thông qua các yếu tố về ngôn ngữ, thói quen tiêu dùng,vấn đề tôn giáo, Ví dụ ngôn ngữ bất đồng có thể gây hiểu lầm giữa các bên thamgia hoạt động mua bán quốc tế Các bên tham gia phải mất thêm chi phí để thuêphiên dịch viên Một mặt, nó có thể đòi hỏi phải có sự thay đổi về ngôn ngữ sửdụng trong các tài liệu hướng dẫn sử dụng Điều này làm tăng chi phí hoạt độngnhập khẩu của doanh nghiệp

2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến đề tài nghiên cứu

2.4.1 Biến động chính trị xã hội thế giới

Thời kỳ Chiến tranh lạnh đã để lại cho các dân tộc những bài học lịch sử rấtđáng nghiên cứu và tổng kết để tìm tòi con đường tồn tại và phát triển dân tộc phùhợp với điều kiện mới Cơn biến động mang tính bước ngoặt của lịch sử thế giớitrong thế kỷ XX đã tạo nên sự đảo lộn có quy mô toàn cầu trong mấy thập niên qua

Quan sát một cách khách quan cho thấy, nổi bật lên vẫn là xu thế biến đổi rất đadạng trong các mối quan hệ dân tộc theo nghĩa đầy đủ của nó, gồm có:

̵ Quan hệ giữa dân tộc - tộc người với dân tộc - quốc gia, thực chất làquan hệ giữa bộ phận và toàn bộ

̵ Quan hệ giữa các dân tộc - quốc gia ở các châu lục và vùng lãnh thổ

̵ Quan hệ giữa nội bộ các dân tộc - tộc người

Những biến động liên quan trực tiếp đến vấn đề dân tộc và mối quan hệ dântộc diễn ra liên tục và tương đối rộng khắp

Những biến động chính trị xã hội thế giới có ảnh hưởng trực tiếp đến tình hìnhchính trị trong nước cũng như những đường lối ngoại giao của cả hai nước ViệtNam và Trung Quốc Những chính sách này sẽ tác động lớn đến môi trường kinhdoanh của công ty

2.4.2 Biến động kinh tế thế giới

Năm 2019 chứng kiến nhiều kỷ lục và "lần đầu" của các nền kinh tế, nhưngkhông phải sự kiện nào cũng theo hướng tích cực về phía trong nước, Việt Namvẫn đang tích cực, kiên trì đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế, làm cơ sở cho hộinhập toàn diện Tuy nhiên, trong vòng một năm trở lại đây, có thể thấy, kinh tế toàncầu có một số dấu hiệu thay đổi, theo hướng phức tạp và khó dự đoán hơn Diễnbiến tình hình kinh tế thế giới gần đây cho thấy chủ nghĩa bảo hộ thương mại đangngày càng có chiều hướng gia tăng, đe dọa nghiêm trọng tới tiến trình tự do hóathương mại và hội nhập kinh tế toàn cầu

Một số quốc gia trước kia vốn đi đầu trong việc ủng hộ tự do hóa thương mạinay lại trở thành yếu tố ảnh hưởng tới sự ổn định của hệ thống thương mại đaphương nói riêng và của cả quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế trêntoàn thế giới nói chung Đặc biệt đáng lưu ý là xung đột thương mại giữa Hoa Kỳvới một số đối tác, đặc biệt với Trung Quốc vẫn tiếp tục có những diễn biến khólường Là một nước nằm trong WTO, những biến động kinh tế thế giới ít nhiều sẽ

có ảnh hưởng đến nền kinh tế vĩ mô của Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp

có hoạt động giao thương với nước ngoài Những thay đổi này có thể mang đến những

cơ hội cũng như những khó khăn cho doanh nghiệp

2.4.3 Xu hướng thương mại quốc tế:

Thương mại luôn được coi là một trong những động lực của phát triển kinh tế

Xu hướng mở cửa, tự do hoá thương mại được hầu hết các nước trên thế giới ủng

hộ Đẩy mạnh phát triển thương mại và dịch vụ quốc tế là xu hướng tất yếu của tất

cả các nước trên thế giới, nhất là các nước đã phát triển; do năng lực sản xuất ngàycàng lớn, cho nên luôn luôn ở tình trạng thiếu thị trường tiêu thụ sản phẩm có lợinhất Hoạt động thương mại quốc tế ngày càng mở rộng và cạnh tranh thị trường thếgiới ngày càng gay gắt là tất yếu Các quốc gia trên thế giới hiện nay dù lớn haynhỏ, sớm hay muộn đều đi theo xu hướng tham gia ngày càng nhiều vào quá trìnhhợp tác kinh tế khu vực và thế giới, đa phương, đa chiều, đa lĩnh vực, trong đóthương mại là một trong những lĩnh vực được coi là trọng tâm Đặc điểm nổi bật về

xu hướng phát triển thương mại quốc tế ngày nay là:

- Nội dung hoạt động thương mại rộng lớn mang tính quốc tế, chi phối hầu

hết các lĩnh vực đời sống kinh tế – xã hội Do đó, thương mại ngày nay không chỉ lànhững hoạt động mua bán sản phẩm hàng hóa vật thể mà còn bao gồm cả nhữnghành vi mua bán và dịch vụ phi vật thể, tất cả đều nhằm thu lợi nhuận

- Hình thành các loại hình công ty, tập đoàn lớn, công ty xuyên quốc gia, đa

quốc gia, với phạm vi hoạt động không biên giới và hình thành các tổ chức, hiệp hộithương mại khu vực và toàn cầu Phạm vi tác động của thương mại quốc tế ngàynay mang ý nghĩa vô cùng sâu rộng, bao gồm nhiều thành phần thương mại, nhiềuthương nhân và hợp thành mạng lưới chằng chịt các loại hình kinh doanh và dịchvụ; vừa liên doanh, liên kết, vừa tự do hoá, vừa độc quyền, vừa cạnh tranh, vừa hợptác, vừa bình đẳng và không bình đẳng trong kinh doanh, đều cùng nhau tham giahoạt động mua bán và dịch vụ trên thị trường, trên cơ sở hành lang pháp luật quốcgia và luật lệ quốc tế

- Xu thế liên doanh liên kết thương mại song phương, đa phương, bình đẳng

ngày càng mở rộng và không ngừng phát triển Đặc điểm kinh doanh thương mạingày nay gồm hai chiều hướng: Một là, kinh doanh chuyên ngành, theo một sảnphẩm hay một thương hiệu nhất định thành một hệ thống trên toàn cầu Hai là, tổchức mô hình những công ty, tập đoàn kinh doanh tổng hợp với nhiều loại hình,

nhiều hàng hóa và dịch vụ khác nhau để nâng cao ưu thế cạnh tranh và chiếm lĩnhthị trường khu vực và thị trường thế giới.

- Tự động hóa, hiện đại hóa, áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý, mua

bán qua mạng, hoạt động kinh doanh và dịch vụ mang tính phổ biến và ngày càngphát triển

- Do cạnh tranh trên thị trường ngày càng quyết liệt, thương mại không

ngừng cải tiến phương thức phục vụ hiện đại và luôn luôn đổi mới dịch vụ theo xuhướng lấy người tiêu dùng làm trọng tâm và coi khách hàng như "thượng đế"

2.5 Phân định nội dung nghiên cứu tác động của môi trường kinh doanh quốc tế đến hoạt động nhập khẩu

2.5.1 Môi trường kinh doanh của Việt Nam

̵ Đánh giá môi trường kinh tế

Các yếu tố của môi trường kinh tế cần xem xét đánh giá bao gồm chính sáchtiền tệ, chính sách tài khóa, chu kỳ kinh tế, mức độ tăng trưởng, lạm phát, lãi suất,

tỷ giá hối đoái Những yếu tố này ảnh hưởng lớn tới hoạt động và cách ra quyếtđịnh của doanh nghiệp Cụ thể:

̵ Lãi suất tác động lớn đến chi phí vốn và ảnh hưởng tới chiến lược mởrộng phát triển doanh nghiệp

̵ Tỷ giá hối đoái tác động lớn đến nguồn cung, chi phí hàng hóa xuất khẩu

và giá hàng nhập khẩu

̵ Lạm phát ảnh hưởng lớn đến chi phí tiền lương, lãi suất cũng như khiếndoanh nghiệp đối mặt với chiến lược ra quyết định tăng giá bán hay giảm chi phí vàgặp khó khăn với khoản trả nợ dài hạn tăng thêm khi lạm phát

̵ Mức độ tăng trưởng tạo điều kiện cơ hội cho doanh nghiệp phát triển

̵ Đánh giá môi trường chính trị và luật pháp

Yếu tố môi trường chính trị và luật pháp chính là yếu tố quan trọng mà doanhnghiệp cần xem xét Nếu thiếu đi sự ổn định chính trị thì sự phát triển dài hạn, bềnvững của doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng Luật pháp và cơ chế ngành

có thể tạo nên ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến việc ra quyết định chiến lượckinh doanh của doanh nghiệp, tổ chức

Các yếu tố của môi trường chính trị và luật pháp cần xem xét đánh giá baogồm bao gồm:

̵ Sự ổn định chính trị

̵ Hệ thống văn bản pháp luật hoàn thiện

̵ Luật cạnh tranh, chống độc quyền

̵ Các chính sách thuế

̵ Luật lao động

̵ Các quy định về an toàn, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ môi trường

̵ Quy tắc trong thương mại quốc tế

̵ Đánh giá môi trường văn hóa xã hội

Văn hóa xã hội ảnh hưởng nhiều tới thói quen tiêu dùng, cách thức ứng xử, sởthích của khách hàng cũng như giúp tạo nên văn hóa bên trong của doanh nghiệp vàảnh hưởng tới cách thức doanh nghiệp cư xử, giao tiếp với bên ngoài Các yếu tốvăn hóa xã hội tác động lên tổng cầu về hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp và cáchdoanh nghiệp đáp ứng nhu cầu khách hàng

Để đánh giá môi trường kinh doanh của doanh nghiệp thì các yếu tố của môitrường văn hóa xã hội cần xem xét gồm: tăng trưởng dân số, cơ cấu độ tuổi, di dân

và nguồn lao động, bình đẳng giới, phân phối thu nhập, an sinh xã hội

2.5.2 Các hiệp định thương mại giữa hai nước

Hiệp định thương mại tự do (tiếng Anh: free trade agreement; viết tắt: FTA) làmột hiệp ước thương mại giữa hai hoặc nhiều quốc gia Theo đó, các nước sẽ tiếnhành theo lộ trình việc cắt giảm và xóa bỏ hàng rào thuế quan cũng như phi thuếquan nhằm tiến tới việc thành lập một khu vực mậu dịch tự do

Chính sách thương mại tự do thường thúc đẩy các điểm sau:

̵ Buôn bán hàng hóa không có thuế (bao gồm thuế hải quan) hoặc các ràocản thương mại khác (ví dụ: hạn ngạch nhập khẩu hoặc trợ cấp cho nhà sản xuất)

̵ Kinh doanh dịch vụ không có thuế hoặc các rào cản thương mại khác

̵ Sự vắng mặt của các chính sách "bóp méo thương mại" (chẳng hạn nhưthuế, trợ cấp, quy định hoặc luật) cung cấp cho một số doanh nghiệp, hộ gia đìnhhoặc yếu tố sản xuất một lợi thế so với các doanh nghiệp khác

̵ Khả năng gia nhập thị trường không bị kiểm soát.

̵ Khả năng truy cập thông tin thị trường một cách tự do

̵ Không có các công ty có khả năng làm biến dạng thị trường thông quasức mạnh độc quyền nhóm hoặc độc quyền do chính phủ áp đặt

̵ Các hiệp định thương mại khuyến khích giao dịch tự do