MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang là chủ đề nóng trên các phương tiện thông tin đại chúng và nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân. Trong đó, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị đã và đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Theo báo cáo, hiện trạng cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2016, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TNMT) đã chỉ ra tình trạng quy hoạch các khu đô thị chưa gắn liền với vấn đề xử lý chất thải, xử lý nước thải, khí thải của các phương tiện khi tham gia giao thông đã làm cho ô nhiễm môi trường đang ở mức báo động. Tại các đô thị, chỉ có khoảng 60% 70% chất thải rắn được thu gom, cơ sở hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải, chất thải nên chưa thể đáp ứng được các yêu cầu về bảo vệ môi trường. Thông qua các phương tiện truyền thông, chúng ta có thể dễ dàng thấy được các hình ảnh, cũng như các bài báo phản ánh về thực trạng môi trường tại các đô thị hiện nay. Mặc dù các ban ngành, đoàn thể ra sức kêu gọi bảo vệ môi trường nhưng có vẻ là chưa đủ để cải thiện tình trạng ô nhiễm ngày càng trở nên trầm trọng hơn. Trước sự cạnh tranh quyết liệt của các loại hình truyền thông và trước yêu cầu ngày càng khắt khe của công chúng, hoạt động sáng tạo truyền hình nói chung, sáng tạo trong thể hiện các chương trình truyền hình nói riêng thường xuyên phải đối diện với áp lực đổi mới. Đổi mới để làm phong phú nội dung và cách thể hiện cho phù hợp với thị hiếu, nhu cầu của công chúng. Truyền hình hiện nay không còn cảnh “độc quyền” của nhà đài như trước đây, phát cái gì thì công chúng phải xem cái đó. Bối cảnh truyền thông hiện đại mang đến cho công chúng sự chủ động trong lựa chọn thông tin. Vì vậy, họ sẽ trở nên thiếu kiên nhẫn để xem những tin tức nhạt nhẽo, dông dài, thiếu hấp dẫn. Xây dựng những chương trình truyền hình hấp dẫn, hình thức thể hiện sinh động mới lạ đang là vấn đề cấp thiết của các Đài truyền hình hiện nay. Đặc biệt, đối với các chương trình truyền hình về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị lại càng cần phải có những giải pháp thể hiện dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo để đáp ứng mục đích tuyên truyền, tác động vào ý thức, hành động của người dân trong việc giảm ô nhiễm môi trường đô thị. Thời gian qua, nhiều Đài truyền hình, kênh truyền hình (trong đó có Đài Truyền hình Việt Nam, kênh Truyền hình Nhân dân, kênh Truyền hình Thông tấn) đã nỗ lực rất lớn trong việc đối mới, nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị, với nhiều hình thức mới lạ như đồ họa 3D tương tác trong các bản tin Dự báo thời tiết, hay các phóng sự tài liệu, phóng sự chính luận…Hay thay đổi cách tiếp cận gián tiếp bằng hình ảnh phóng viên, người dẫn chương trình trực tiếp lên hình ở hiện trường trong các loạt tin bài về mưa bão, lũ lụt… Tuy nhiên, đến nay, đối với các vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị thì vẫn chưa có những giải pháp thể hiện hiệu quả, công chúng vẫn chưa thực sự quan tâm, chú ý đến các thông tin về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị trên truyền hình. Với mong muốn tìm ra giải pháp để nâng cao chất lượng của các chương trình về vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay, tôi đã chọn nghiên cứu đề tài “Vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình Việt Nam hiện nay”, nhằm hệ thống hóa những vấn đề liên quan đến vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị; khẳng định vai trò của truyền hình đối với công chúng trước các vấn đề về môi trường đô thị; xác định rõ những hạn chế trong cách các chương trình truyền hình về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị hiện nay và kiến giải những giải pháp phù hợp để tạo được sức lôi cuốn, nâng cao chất lượng của các chương trình truyền hình về vấn đề này.
Trang 1Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang là chủ đề nóng trên các phương tiện thông tin đại chúng và nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân Trong đó, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị đã và đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn
Theo báo cáo, hiện trạng cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2016,
Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) đã chỉ ra tình trạng quy hoạch các khu
đô thị chưa gắn liền với vấn đề xử lý chất thải, xử lý nước thải, khí thải của các phương tiện khi tham gia giao thông đã làm cho ô nhiễm môi trường đang ở mức báo động Tại các đô thị, chỉ có khoảng 60% - 70% chất thải rắn được thu gom, cơ sở hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải, chất thải nên chưa thể đáp ứng được các yêu cầu về bảo vệ môi trường
Thông qua các phương tiện truyền thông, chúng ta có thể dễ dàng thấy được các hình ảnh, cũng như các bài báo phản ánh về thực trạng môi trường tại các đô thị hiện nay Mặc dù các ban ngành, đoàn thể ra sức kêu gọi bảo vệ môi trường nhưng có vẻ là chưa đủ để cải thiện tình trạng ô nhiễm ngày càng trở nên trầm trọng hơn
Trang 2Trước sự cạnh tranh quyết liệt của các loại hình truyền thông và trước yêu cầu ngày càng khắt khe của công chúng, hoạt động sáng tạo truyền hình nói chung, sáng tạo trong thể hiện các chương trình truyền hình nói riêng thường xuyên phải đối diện với áp lực đổi mới Đổi mới để làm phong phú nội dung và cách thể hiện cho phù hợp với thị hiếu, nhu cầu của công chúng Truyền hình hiện nay không còn cảnh “độc quyền” của nhà đài như trước đây, phát cái gì thì công chúng phải xem cái đó Bối cảnh truyền thông hiện đại mang đến cho công chúng sự chủ động trong lựa chọn thông tin Vì vậy, họ sẽ trở nên thiếu kiên nhẫn để xem những tin tức nhạt nhẽo, dông dài, thiếu hấp dẫn Xây dựng những chương trình truyền hình hấp dẫn, hình thức thể hiện sinh động mới lạ đang là vấn đề cấp thiết của các Đài truyền hình hiện nay Đặc biệt, đối với các chương trình truyền hình về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị lại càng cần phải có những giải pháp thể hiện dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo để đáp ứng mục đích tuyên truyền, tác động vào ý thức, hành động của người dân trong việc giảm ô nhiễm môi trường đô thị
Thời gian qua, nhiều Đài truyền hình, kênh truyền hình (trong đó có Đài Truyền hình Việt Nam, kênh Truyền hình Nhân dân, kênh Truyền hình Thông tấn) đã nỗ lực rất lớn trong việc đối mới, nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị, với nhiều hình thức mới lạ như
đồ họa 3D tương tác trong các bản tin Dự báo thời tiết, hay các phóng sự tài liệu, phóng sự chính luận…Hay thay đổi cách tiếp cận gián tiếp bằng hình ảnh phóng viên, người dẫn chương trình trực tiếp lên hình ở hiện trường trong các loạt tin bài về mưa bão, lũ lụt…
Trang 3Tuy nhiên, đến nay, đối với các vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị thì vẫn chưa có những giải pháp thể hiện hiệu quả, công chúng vẫn chưa thực sự quan tâm, chú ý đến các thông tin về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị trên truyền hình Với mong muốn tìm ra giải pháp để nâng cao chất lượng của các chương
trình về vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay, tôi đã chọn nghiên cứu đề tài “Vấn
đề ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình Việt Nam hiện nay”, nhằm hệ
thống hóa những vấn đề liên quan đến vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị; khẳng định vai trò của truyền hình đối với công chúng trước các vấn đề về môi trường
đô thị; xác định rõ những hạn chế trong cách các chương trình truyền hình về vấn
đề ô nhiễm môi trường đô thị hiện nay và kiến giải những giải pháp phù hợp để tạo được sức lôi cuốn, nâng cao chất lượng của các chương trình truyền hình về vấn đề này
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trong quá trình khảo sát, tìm hiểu tài liệu để nghiên cứu về đề tài, tác giả nhận thấy có rất nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị trên truyền hình Việt Nam Có thể kể tới một số công trình nghiên cứu khoa học như:
-Đề tài “Tìm hiểu nhận thức, thái độ và hành vi của người dân về ô nhiễm môi trường trong việc phân loại, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt”(2009),
Khóa luận tốt nghiệp của Nguyễn Thị Tuyết, Đại học Bình Dương Ở đề tài, tác giả đã đưa ra một số khái niệm về ô nhiễm môi trường, cách phân loại, các yếu tố tác động, đồng thời đánh giá thực trạng nhận thức và hành vi của người dân
về ô nhiễm môi trường trong phân loại, thu gom và xử lý rác thải, từ đó đưa ra những nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả vấn đề
Trang 4-Đề tài “Tính thiệt hại kinh tế do tác động môi trường ở khu công nghiệp” (2010), đề tài khoa học của TS Nguyễn Thế Chính, Đại học kinh tế
quốc dân Luận văn đã làm rõ sự ảnh hưởng của môi trường đến các lĩnh vực khác của đời sống kinh tế, văn hóa xã hội ở khu công nghiệp Đồng thời đưa ra những kiến nghị và giải pháp thiết thực để khắc phục thiệt hại về mặt kinh tế do tác động xấu của môi trường gây nên
-Báo cáo hiện trạng môi trường nêu nhiều vấn đề nóng của đô thị (2017),
tác giả Như Ngọc, Báo điện tử Báo Mới Bài báo dẫn lời ông Nguyễn Văn Tài, Tổng Cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT), báo cáo đã được giới hạn phạm vi tập trung đánh giá về môi trường xung quanh (không bao gồm môi trường trong nhà và môi trường lao động) và các vấn đề có liên quan đối với khu vực nội thành, nội thị của các nhóm đô thị
-Ô nhiễm môi trường đô thị - bài toán khó giải quyết (2017), bài báo của
tác giả Việt Chinh đăng trên Báo điện tử Báo mới Bài báo đã chỉ ra Thách thức lớn nhất là số lượng đô thị tăng rất nhanh nhưng chất lượng chưa được quan tâm đúng mức, nhiều khó khăn gặp phải do tác động của biến đổi khí hậu Mức độ gia tăng nước thải đô thị ngày càng lớn, điển hình tại Hà Nội và TPHCM Đồng thời tác giả cũng chỉ ra nguyên nhân Nguyên nhân cho hiện trạng trên là áp lực
do hoạt động giao thông vận tải, xây dựng, do các cơ sở sản xuất công nghiệp nội đô, hoạt động sinh hoạt của dân cư, quá trình xử lý rác thải và các nguồn ô nhiễm từ ngoại thành chuyển vào Xây dựng nhiều công trình đô thị gây ra bụi, tiếng ồn và các chất thải khác Giao thông vận tải không ngừng tăng về số lượng phương tiện giao thông, chủ yếu là xe máy là nguồn phát khí thải lớn Quy hoạch đô thị chưa hợp lý cũng là nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường đô thị
Trang 5-Một số vấn đề về môi trường đô thị ở Việt Nam(2012), bài báo trên trang
thông tin viện khoa học thống kê vienthongke.vn Bài báo đã chỉ ra thực trạng
và giải pháp cho ô nhiễm môi trường đô thị nói chung như Theo số liệu thống kê của sở giao thông Hà Nội, lưu lượng xe ô tô trên các trục đường chính đạt khoảng 3000 - 7000 xe/giờ Tỉ lệ xe máy, ôtô tăng nhanh, ước khoảng từ 17-20% mỗi năm Các loại xe phần lớn là cũ kỹ lạc hậu, hệ thống đường lại trong tình trạng quá tải hoặc thiếu sửa chữa, bảo dưỡng, xe thô sơ đi lẫn với xe cơ giới nên các xe phải thường xuyên thay đổi tốc độ, khí thải xả ra nhiều và gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng Đối với các nhà máy, nhà nước có thể áp dụng biện pháp quy định mức chuẩn thải và phí xả thải đối với lượng chất thải mà hãng xả ra, yêu cầu các hãng phải lắp đặt các hệ thống xử lý chất thải trước khi
đổ ra hệ thống thoát nước thành phố, hệ thống lọc bụi và hấp thụ khí độc hại Kiên quyết di chuyển một số nhà máy xí nghiệp lớn ở nội thành ra khu công nghiệp ở ngoại thành Cần phải quan tâm bảo vệ môi trường nước mặt và nước ngầm, xây dựng các nhà máy xử lý rác độc hại, đảm bảo các bãi đổ rác, ủ rác đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
Qua những công trình nghiên cứu của các tác giả nêu trên, có thể thấy, các nghiên cứu về ô nhiễm môi trường nói chung và ô nhiễm môi trường đô thị nói riêng đã phần nào được đề cập tới Tuy nhiên việc nghiên cứu ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình thì vẫn rất mới mẻ, hầu như chưa công trình nào đề cập tới Do vậy, việc nghiên cứu đề tài này thể hiện sự cấp thiết và không trùng lặp với các công trình trước đó
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trang 6Trên cơ sở trình bày hệ thống lý thuyết và khảo sát, đánh giá thực tiễn, luận văn làm rõ những thành công, hạn chế về chất lượng của vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị trên truyền hình Việt Nam hiện nay để từ đó kiến nghị các giải pháp phù hợp nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của các chương trình trên truyền hình về ô nhiễm môi trường đô thị trong thời gian tới
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Với đề tài nghiên cứu trên, luận văn tập trung giải quyết một số nhiệm vụ sau:
Thứ nhất, làm rõ những vấn đề lý luận về môi trường, ô nhiễm môi
trường, ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình Việt Nam hiện nay
Thứ hai, tiến hành khảo sát, thống kê, phân tích, đánh giá thành công, hạn
chế, nguyên nhân của những hạn chế của các kênh, Đài như Đài Truyền hình Việt Nam, kênh Truyền hình Nhân dân và kênh Truyền hình Thông tấn về vấn
đề ô nhiễm môi trường đô thị
Thứ ba, luận văn đề xuất những giải pháp hợp lý nhằm góp phần nâng cao
chất lượng, hiệu quả của các chương trình truyền hình về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình Việt Nam hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu về vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình Việt Nam hiện nay
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi không gian: Luận văn nghiên cứu trên các kênh truyền hình Việt
Nam
Phạm vi thời gian: Từ tháng 9/2016- tháng 9/2017
Trang 7Phạm vi khảo sát: Khảo sát kênh VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam, kênh
truyền hình Nhân dân và kênh truyền hình Thông tấn
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Việc nghiên cứu đề tài dựa trên cơ sở nhận thức luận những vấn đề lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin; các quan điểm, đường lối của Đảng; chính sách và pháp luật của Nhà nước về bảo vệ quyền hành nghề hợp pháp của nhà báo điều tra Việt Nam
Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở các lý thuyết như: Lý thuyết truyền thông, lý thuyết báo chí, lý thuyết về môi trường và một số lý thuyết khác có liên quan
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi sử dụng kết hợp một số phương pháp sau đây:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phương pháp này được sử dụng nhằm
thu thập, nghiên cứu, kế thừa những tài liệu đã được các tác giả công bố nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài này Trên cơ sở đó, sử dụng để so sánh, minh họa cho các kết quả khảo sát của mình, khẳng định những đóng góp mới của luận văn mình thực hiện
- Phương pháp thống kê: Dùng để thống kê tài liệu, con số, dữ liệu có
được trong quá trình khảo sát
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Được sử dụng để đánh giá các số
liệu, các kết quả khảo sát và rút ra những luận điểm khoa học, từ đó đề xuất những giải pháp cần thiết nhằm phát huy ưu điểm, hạn chế nhược điểm, góp
Trang 8phần đổi mới chất lượng các chương trình, phóng sự về ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình
- Phương pháp điều tra xã hội học:
Luận văn sử dụng phương pháp điều tra xã hội học có chọn mẫu đại diện, đối với đối tượng là khán giả xem truyền hình để đo mức độ hài lòng của khán giả với việc theo dõi các chương trình truyền hình về ô nhiễm môi trường đô thị
ở 3 đài, kênh truyền hình đang khảo sát Từ kết quả điều tra xã hội học, tác giả thu nhận các ý kiến, nhận xét, đánh giá của công chúng, qua đó thu nhận những thông tin cần thiết cho việc nghiên cứu
- Phương pháp phỏng vấn sâu:
Tác giả thực hiện phỏng vấn sâu những chuyên gia nghiên cứu báo chí, lãnh đạo Phòng/Ban Thời sự hoặc Ban Thư ký Biên tập Thời sự, nhà báo có nhiều kinh nghiệm và phóng viên, biên tập viên Thời sự các Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Truyền hình kênh Truyền hình Nhân dân và kênh Truyền hình Thông tấn, qua đó nhằm thu thập ý kiến đánh giá một cách chính xác và khách quan về việc xử lý mối quan hệ, thực trạng làm báo truyền hình về mảng ô nhiễm môi trường đô thị để làm cơ sở đánh giá thực trạng và xây dựng giải pháp
6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của vấn đề nghiên cứu
6.1 Ý nghĩa lý luận
Đề tài hệ thống hóa và phân tích cụ thể những lý luận về môi trường, ô nhiễm môi trường đô thị, truyền thông truyền hình Hy vọng, kết quả nghiên cứu sẽ góp phần bổ sung thêm một phần lý luận vào lý thuyết truyền hình, môi trường đô thị hiện nay
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Trang 9Luận văn sẽ tìm ra những ưu và nhược điểm của việc sản xuất, đưa tin, truyên thông về ô nhiễm môi trường đô thị hiện nay, từ đó có giải pháp hữu hiệu
để nâng cao hiệu quả trong thời gian tới
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, mục lục, phụ lục, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 7 tiết:
Chương 1: Ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình- Một số vấn
đề lý luận
Chương 2: Thực trạng ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình hiện nay
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền của kênh truyền hình với ô nhiễm môi trường đô thị
Trang 10CHƯƠNG 1: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH- MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
1.1 Một số khái niệm cơ bản
1.1.1 Ô nhiễm
1.1.2 Môi trường đô thị
1.1.3 Ô nhiễm môi trường đô thị
1.1.4 Sóng truyền hình
1.2 Quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về
tuyên truyền phòng chống ô nhiễm môi trường đô thị
1.2.1 Quan điểm của Đảng
1.2.2 Chính sách pháp luật của Nhà nước
1.3 Yêu cầu đối với sóng truyền hình trong truyền thông ô nhiễm
môi trường
1.3.1 Về nội dung
1.3.2 Về hình thức
Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ
TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH HIỆN NAY
2.1 Khái lược các kênh, đài và các chương trình khảo sát
2.1.1 Đài Truyền hình Việt Nam và kênh VTV1
Trang 112.1.2 Kênh Truyền hình Nhân dân
2.1.3 Kênh Truyền hình Thông tấn
2.2 Khảo sát thực trạng tin bài về ô nhiễm môi trường
2.2.2 Về nội dung
2.2.3 Về hình thức
2.3 Đánh giá
2.3.1 Thành công và nguyên nhân của thành công
2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ TUYÊN TRUYỀN CỦA KÊNH TRUYỀN HÌNH
VỚI Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ 3.1.Giải pháp
3.1.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của truyên thông về ô nhiễm môi trường đô thị trên sóng truyền hình
3.1.2 Nâng cao năng lực và phẩm chất đối với người thực hiện chương trình về ô nhiễm môi trường đô thị trên kênh truyền hình
3.1.3 Tăng cường nguồn lực đầu tư cho mảng tin, phóng sự về ô nhiễm môi trường đô thị
3.2.Kiến nghị
3.2.1.Về phía lãnh đạo các cơ quan báo chí, truyền hình
3.2.2.Về phía đội ngũ nhà báo, phóng viên
Tiểu kết chương 3
Trang 12KẾT LUẬN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Văn Dững(2006), Tác phẩm báo chí, Tập 2, Nxb Lý luận
chính trị, Hà Nội
2 Nguyễn Văn Dững (2012), Đề cương phục vụ lớp thi nâng ngạch giảng viên chính, BTVC, PVC và tương đương năm 2012, Hà Nội.
3 Nguyễn Văn Dững(2014), Kinh nghiệm Việt Nam và quốc tế về nghiệp vụ báo chí điều tra, Hội thảo khoc học quốc tế, Hà Nội.
4 Trung tâm Đào tạo- Đài truyền hình Việt Nam (2010), Sản xuất chương trình truyền hình lưu động, Hà Nội.
5 Đảng Cộng sản Việt Nam(2016), Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII
6 Học viện Hành chính (2009), Tài liệu bồi dưỡng về quản lý nhà nước, Phần I, II,III, Nxb Lao động, Hà Nội.
7 Hồ Chí Minh: Toàn tập, 15 tập (2011), Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội
8 Hồ Chí Minh Toàn tập(2002), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà
Nội
9 Hội đồng quốc gia chỉ đạo biện soạn Từ điển bách khoa Việt Nam
(2007), Từ điển bách khóa Việt Nam, tập 1, Nxb Từ điển bách khoa, Hà Nội.
10 V.I Lênin: Toàn tâp, tập 11 (1975), Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.
11 Luật báo chí và các văn bản hướng dẫn thi hành(2014), Nhà xuất
bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội
12 PGS,TS Nguyễn Văn Mạnh, ĐH Khoa học Huế, Huỳnh Thúc Kháng với vấn đề chủ quyền Hoàng Sa của Việt Nam.