MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Internet là một trong những phát minh vĩ đại nhất của thế kỷ XX. Sự ra đời của Internet đã làm thay đổi toàn bộ bộ mặt của thế giới. Internet ảnh hưởng sâu rộng đến mọi lĩnh vực và thay đổi cuộc sống của chúng ta hằng ngày, hằng giờ. Trong đó, sự tác động của Internet đã làm thay đổi bộ mặt của truyền thông thế giới nói chung và báo chí thế giới nói riêng. Ở Việt Nam, Internet xuất hiện từ khá sớm, tốc độ phát triển về tỷ lệ người dùng Internet luôn đúng đầu các quốc gia trên thế giới. Kể từ khi Internet xuất hiện, báo chí Việt Nam đã thay đổi và thích ứng sao cho phù hợp, sử dụng Internet để nâng cao chất lượng các sản phẩm báo chí, tiếp cận gần hơn với công chúng Với lợi thế không phụ thuộc vào không gian và thời gian, cộng với việc đa số cung cấp thông tin miễn phí, Internet đã phát triển vượt bậc và làm thay đổi thói quen sử dụng các sản phẩm báo chí để tiếp nhận thông tin của công của công chúng. Thay bỏ tiền ra mua báo, hay radio để nghe phát thanh hoặc ngồi hàng giờ đồng hồ trước màn hình ti vi để xem các chương trình truyền hình. Giờ đây, công chúng hoàn toàn có thể tiếp nhận tất cả loại hình báo chí đó trên Internet mà không tốn chi phí với thiết bị tiện nhẹ, dễ di chuyển. Internet ra đời vừa là cơ hội, vừa là thách thức to lớn cho các cơ quan báo chí ở nước ta. Bài toán làm thế nào để cạnh tranh được với Internet và thu hút công chúng là bài toán “sống còn” với các cơ quan báo chí hiện nay Internet ra đời mang lại nhiều cơ hội và thách thức to lớn cho báo chí, đặc biệt lá báo truyền hình – vốn được coi là loại hình báo chí tích hợp hình ảnh, âm thanh, text sống động và thu hút đông đảo công chúng. Truyền hình đã và đang tận dụng lợi thế của mình cũng như tận dụng các lợi thế mà Internet mang lại nhằm đến gần hơn với công chúng. Truyền hình trên Internet xuất hiện như một phần tất yếu của xu hướng phát triển của báo chí hiện đại. Tại Việt Nam hiện nay, truyền hình trên Internet đã phát triển ở hầu hết các đài truyền hình, từ địa phương cho đến trung ương. Không những thế, các tòa soạn báo in, báo mạng điện tử cũng có riêng chương trình truyền hình của mình phát trên Internet, điều đó đã phá vỡ sự độc quyền và sóng truyền hình trên báo chí hiện nay. Ngày nay, hầu hết các cơ quan báo chí đều có kênh truyền hình riêng phát trên Internet. Theo thống kê của ông được ông Phan Thanh Giản, Giám đốc điều hành Clip TV đưa ra tại hội thảo “Tương lai phát triển truyền hình trên Internet tại Việt Nam” nằm trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế phim và công nghệ truyền hình (Telefilm 2017) cho thấy, với dân số xấp xỉ 94 triệu người, người dùng Internet tại Việt Nam hiện nay chiếm 50% dân số, trong đó có 39,7 triệu người sử dụng Mobile Internet. “Đây là thời điểm vàng để dịch chuyển truyền hình truyền thống sang truyền hình Internet” . Truyền hình Internet đang là xu hướng tất yếu của truyền hình trong lai Trung tâm phát thanh truyền hình Internet Đảng cộng sản, trung tâm phát thanh truyền hình Internet báo Tuổi trẻ và trung tâm phát thanh truyền hình Báo Quân đội nhân dân là những đơn vị đi tiên phong trong lĩnh vực đưa truyền hình lên Internet. Đây cũng là 3 đơn vị báo chí trung ương có lượng công chúng theo dõi và quan tâm lớn. Trải qua quá trình hình thành và phát triển truyền hình Internet, trung tâm phát thanh truyền hình Internet Đảng cộng sản, trung tâm phát thanh truyền hình Internet báo Tuổi trẻ và trung tâm phát thanh truyền hình Báo Quân đội nhân dânđã đạt được những thành công nhất định, thu hút được lượng lớn công chúng theo dõi và quan tâm. Trong tương lai, truyền hình Internet tại 3 đơn vị báo chí này vẫn là thế mạnh và tiếp tục phát triển và đầu tư nhiều hơn nữa nhằm đến gần với công chúng. Chính vì thế, tác giả chọn đề tài “Nâng cao chất lượng chương trình truyền hình phát trên Internet hiện nay (Khảo sát Trung tâm phát thanh truyền hình Internet Đảng cộng sản, trung tâm phát thanh truyền hình Internet báo Tuổi trẻ và trung tâm phát thanh truyền hình Báo Quân đội nhân dân)” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Internet là một trong những phát minh vĩ đại nhất của thế kỷ XX
Sự ra đời của Internet đã làm thay đổi toàn bộ bộ mặt của thế giới Internet ảnh hưởng sâu rộng đến mọi lĩnh vực và thay đổi cuộc sống của chúng ta hằng ngày, hằng giờ Trong đó, sự tác động của Internet đã làm thay đổi bộ mặt của truyền thông thế giới nói chung và báo chí thế giới nói riêng Ở Việt Nam, Internet xuất hiện từ khá sớm, tốc độ phát triển
về tỷ lệ người dùng Internet luôn đúng đầu các quốc gia trên thế giới Kể
từ khi Internet xuất hiện, báo chí Việt Nam đã thay đổi và thích ứng sao cho phù hợp, sử dụng Internet để nâng cao chất lượng các sản phẩm báo chí, tiếp cận gần hơn với công chúng
Với lợi thế không phụ thuộc vào không gian và thời gian, cộng với việc đa số cung cấp thông tin miễn phí, Internet đã phát triển vượt bậc và làm thay đổi thói quen sử dụng các sản phẩm báo chí để tiếp nhận thông tin của công của công chúng Thay bỏ tiền ra mua báo, hay radio để nghe phát thanh hoặc ngồi hàng giờ đồng hồ trước màn hình ti vi để xem các chương trình truyền hình Giờ đây, công chúng hoàn toàn có thể tiếp nhận tất cả loại hình báo chí đó trên Internet mà không tốn chi phí với thiết bị tiện nhẹ, dễ di chuyển Internet ra đời vừa là cơ hội, vừa là thách thức to lớn cho các cơ quan báo chí ở nước ta Bài toán làm thế nào để cạnh tranh được với Internet và thu hút công chúng là bài toán “sống còn” với các cơ quan báo chí hiện nay
Internet ra đời mang lại nhiều cơ hội và thách thức to lớn cho báo chí, đặc biệt lá báo truyền hình – vốn được coi là loại hình báo chí tích
Trang 2hợp hình ảnh, âm thanh, text sống động và thu hút đông đảo công chúng Truyền hình đã và đang tận dụng lợi thế của mình cũng như tận dụng các lợi thế mà Internet mang lại nhằm đến gần hơn với công chúng Truyền hình trên Internet xuất hiện như một phần tất yếu của xu hướng phát triển của báo chí hiện đại
Tại Việt Nam hiện nay, truyền hình trên Internet đã phát triển ở hầu hết các đài truyền hình, từ địa phương cho đến trung ương Không những thế, các tòa soạn báo in, báo mạng điện tử cũng có riêng chương trình truyền hình của mình phát trên Internet, điều đó đã phá vỡ sự độc quyền và sóng truyền hình trên báo chí hiện nay Ngày nay, hầu hết các
cơ quan báo chí đều có kênh truyền hình riêng phát trên Internet Theo thống kê của ông được ông Phan Thanh Giản, Giám đốc điều hành Clip
TV đưa ra tại hội thảo “Tương lai phát triển truyền hình trên Internet tại Việt Nam” nằm trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế phim và công nghệ
truyền hình (Telefilm 2017) cho thấy, với dân số xấp xỉ 94 triệu người, người dùng Internet tại Việt Nam hiện nay chiếm 50% dân số, trong đó
có 39,7 triệu người sử dụng Mobile Internet “Đây là thời điểm vàng để dịch chuyển truyền hình truyền thống sang truyền hình Internet” 1 Truyền hình Internet đang là xu hướng tất yếu của truyền hình trong lai
Trung tâm phát thanh truyền hình Internet Đảng cộng sản, trung tâm phát thanh truyền hình Internet báo Tuổi trẻ và trung tâm phát thanh truyền hình Báo Quân đội nhân dân là những đơn vị đi tiên phong trong lĩnh vực đưa truyền hình lên Internet Đây cũng là 3 đơn vị báo chí trung
1 Theo Văn Tuấn, Bài viết trên báo mạng điện tử Sài Gòn Giải phóng, có đường link truy cập tại:
http://www.sggp.org.vn/truyen-hinh-tren-internet-co-hoi-va-thach-thuc-449818.html
Trang 3ương có lượng công chúng theo dõi và quan tâm lớn Trải qua quá trình hình thành và phát triển truyền hình Internet, trung tâm phát thanh truyền hình Internet Đảng cộng sản, trung tâm phát thanh truyền hình Internet báo Tuổi trẻ và trung tâm phát thanh truyền hình Báo Quân đội nhân dânđã đạt được những thành công nhất định, thu hút được lượng lớn công chúng theo dõi và quan tâm Trong tương lai, truyền hình Internet tại 3 đơn vị báo chí này vẫn là thế mạnh và tiếp tục phát triển và đầu tư nhiều hơn nữa nhằm đến gần với công chúng Chính vì thế, tác
giả chọn đề tài “Nâng cao chất lượng chương trình truyền hình phát trên Internet hiện nay (Khảo sát Trung tâm phát thanh truyền hình Internet Đảng cộng sản, trung tâm phát thanh truyền hình Internet báo Tuổi trẻ và trung tâm phát thanh truyền hình Báo Quân đội nhân dân)” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Truyền hình Internet mặc dù đã xuất hiện trong vòng 5 năm trở lại đây, song các công trình nghiên cứu về truyền hình Internet vẫn còn khá
ít bởi vì đây dù sao cũng là một xu hướng phát triển mới của báo chí hiện đại Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu về truyền hình trên Internet như:
Cuốn sách “Một số xu hướng của báo chí truyền thông hiện đại”, Phan Văn Kiều, Phan Quốc Hải, Phạm Chiến Thắng, Nguyễn Đình Hậu, NXB Thông tin và truyền thông, Hà Nội, 2016 Cuốn sách là công trình nghiên cứu của khoa báo chí – Trường Đại học Khoa học, xã hội và nhân văn với nhiều kiến thức bổ ích và cập nhất và xu hướng của báo chí truyền thông hiện đại Trong đó, cuốn sách đã đưa ra được khung lý
Trang 4thuyết cơ bản về báo chí truyền thông hiện đại; nêu ra được một số xu hướng của báo chí truyền thông hiện đại trên thế giới và ở Việt Nam Trong đó, cuốn sách khẳng định phát thanh – truyền hình trên Internet là
xu hướng phát triển của phát thanh – truyền hình hiện đại trên thế giới và tại Việt Nam Cuốn sách cũng đưa ra những đặc điểm và phát thanh -truyền hình trên Internet và dự đoán xu hướng phát triển trong tương lai Tuy nhiên, cuốn sách cũng chỉ đề cập đến truyền hình trên Internet như
là một trong số những xu hướng của báo chí truyền thông hiện đại mà chưa đi sâu vào phân tích đặc điểm của truyền hình trên Internet và làm thế nào để nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình phát trên Internet hiện nay tại Việt Nam
Luận văn Thạc sỹ “Một số vấn đề ngôn ngữ phát thanh trên mạng Internet”, Vũ Thị Hạnh, Phân viện Học viện Báo chí và Tuyên truyền,
Hà Nội, 2004 Thông qua luận văn có thể thấy được đề tài phát thanh trên mạng Internet đã được nghiên cứu từ khá sớm Luận văn làm sáng
tỏ bản chất ngôn ngữ của phát thanh trên internet, những lợi thế của ngôn ngữ phát thanh trên Internet so sánh với ngôn ngữ phát thanh trên sóng điện từ phát thanh Tác giả cũng đã tiến hành khảo sát thực trạng việc sử dụng ngôn ngữ trong các tác phẩm phát thanh trên Internet tại VOVNews, từ đó tìm ra những thành công, hạn chế, thế mạnh của phát thanh trên Internet; đồng thời, bước đầu đề xuất các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả sử dụng ngôn ngữ phát thanh Internet trong việc sản xuất các chương trình tại VOVNews Tuy nhiên do thời gian nghiên cứu đã lâu, luận văn còn có những thông tin đã cũ, lỗi thời, đồng thời luận văn
Trang 5chỉ mới đề cập đến phát thanh trên Internet mà chưa đề cập đến truyền hình trên Internet
Luận văn Thạc sỹ “Tổ chức nội dung sản phẩm truyền hình trong kinh doanh truyền hình trả tiền (Khảo sát Truyền hình cáp Việt Nam), Nguyễn Duy Hoàn, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2013 Luận văn đã đưa đến cái nhìn mới về các khái niệm “Truyền hình trả tiền”; “Tổ chức nội dung sản phẩm truyền hình trả tiền”; “Quy chế truyền hình trả tiền”; “văn hóa cạnh tranh trong kinh doanh” tại Việt Nam Luận văn cũng có đề cập đến truyền hình trên Internet là xu hướng phát triển của các đài truyền hình ở Việt Nam trong tương lai, trong đó tác giả có phân tich truyền hình trên Internet có thể là một hình thức của truyền hình trả tiền Tuy nhiên, tác giả chỉ đề cập thoáng qua về truyền hình Internet mà chưa đi sâu phân tích về truyền hình phát trên Internet
Luận văn Thạc sỹ “Phát thanh theo yêu cầu trên báo mạng điện tử
ở nước ta hiện nay”, Nguyễn Thúy Hoa, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2013 Luận văn đã làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận liên quan đến phát thanh theo yêu cầu của thính giả trên báo mạng điện
tử thông qua mạng Internet Tác giả cũng đã khảo sát, phân tích, đánh giá nội dung phát thanh theo yêu cầu phát trên mạng Internet của một số báo mạng điện tử, thông qua nội dung và hình thức Từ đó, luận văn cũng đưa ra các đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phát thanh theo yêu cầu trên báo mạng điện tử Tuy nhiên, luận văn cũng chỉ tập trung vào nghiên cứu về phát thanh trên Internet chứ chưa nghiên cứu sâu về truyền hình trên Internet
Trang 6Luận văn Thạc sỹ “Vấn đề sử dụng chất liệu đa phương tiện cho phát thanh trên mạng Internet ở Việt Nam hiện nay”, Nguyễn Thị Thu, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2014 Luận văn đã xây dựng
hệ thống cơ sở lý luận chung về phát thanh và phát thanh trên Internet hiện nay; đánh giá các chương trình trên mạng Internet tại Việt Nam hiện nay Trên cơ sở khảo sát, nghiên cứu các tác phẩm phát thanh trên các website radiovietnam.vn, tuoitre.vn và tinngan.vn, tác giả đưa ra một cái nhìn tổng thể và toàn diện về việc sử dụng chất liệu đa phương tiện của phát thanh ở Việt Nam Từ đó, tác giả đã phân biệt các tác phẩm phát thanh có sử dụng chất liệu đa phương tiện với phát thanh truyền thống, và báo mạng điện tử Cuối cùng cùng, tác giả đề xuất một số thể loại, đề tài phù hợp với hình thức Phát thanh có sử dụng chất liệu đa phương tiện, một số cách thức tổ chức sản xuất nâng cao hiệu quả tác động của các tác phẩm phát thanh có sử dụng chất liệu đa phương tiện ở Việt Nam Tuy nhiên, luận văn chỉ mới nghiên cứu đối với phát thanh trên Internet mà chưa nghiên cứu đối với truyền hình trên Internet
Như vậy, có thể nhận thấy rằng, có rất ít tài liệu nghiên cứu về truyền hình trên Internet, chủ yếu là các công trình nghiên cứu về phát thanh trên Internet Một số công trình nghiên cứu có đề cập đến truyền hình trên Internet thì chỉ đề cập thoáng qua mà chưa có công trình nào nghiên cứu kỹ và chuyên sâu về vấn đề này
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn đó là chỉ ra những thành công
và hạn chế của Truyền hình phát trên Internet và khẳng định truyền hình
Trang 7phát trên Internet là xu hướng phát triển của báo chí hiện tại Từ đó, tác giả mong muốn góp phần đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả truyền hình phát trên internet qua các đơn vị báo chí khảo sát : Trung tâm Phát thanh Truyền hình internet Báo Đảng Cộng sản, Trung tâm Phát thanh Truyền hình Internet Báo Quân đội, Trung tâm Phát thanh Truyền hình Báo Tuổi trẻ thông qua cách thức thu nhận, trao đổi thông tin( phát thanh, truyền hình, mạng internet toàn cầu, ),các khuynh hướng tư tưởng xâm nhập, tác động và nước ta ngày càng mạnh mẽ nhiều chiều
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích nghiên cứu, luận văn thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản sau:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung và thực tiễn về tình trạng truyền phát tại Truyền hình Internet Việt Nam hiện nay;
sự cần thiết và tầm quan trọng của báo chí nói chung và Truyền hình Internet nói riêng trong việc phòng nâng cao chất lượng chương trình ( thông qua: cách thức tổ chức chương trình, ngôn ngữ, công chúng, xu hướng, ) và vai trò của báo chí trong công tác đó
- Phân tích những thành công và hạn chế của các chương trình truyền hình ở các đơn vị: Trung tâm Phát thanh Truyền hình internet Báo Đảng Cộng sản, Trung tâm Phát thanh Truyền hình Internet Báo Quân đội, Trung tâm Phát thanh Truyền hình Báo Tuổi trẻ Phân tích làm rõ những ưu điểm & hạn chế của các chương trình này trong bối cảnh hiện tại
Trang 8- Thực hiện phỏng vấn sâu, từ đó đưa ra ý kiến nhận xét đánh giá
về thành công và hạn chế của các chương trình truyền hình trên internet trong việc nâng chất lượng chương trình để từ đó nâng cao chất lượng chương trình tạo cơ sở xây dựng các luận cứ cho việc nghiên cứu
- Phân tích những nguyên nhân cơ bản của thành công, hạn chế
và những vấn đề đặt ra cần giải quyết, từ đó đưa đề xuất những giải pháp nhầm nâng cao chất lượng chương trình trên báo chí nói chung và Truyền hình Internet nói riêng Đồng thời, đưa ra các giải pháp nâng cao kỹ năng cho đội ngũ phóng viên trong việc tiếp xúc và đưa tin
- Đặt vấn đề nâng cao chất lượng chương trình trên truyền hình Internet nói chung trong mối quan hệ tổng quát và biện chứng giữa các yếu tố chương trình truyền hình Internet, cấu trúc khung chương trình, cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ, quảng cáo và quan hệ công chúng,
- Bước đầu đề xuất kiến nghị, giải pháp nâng cao chất lượng trương trình truyền hình trên internet nói chung
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những ưu điểm và hạn chế
cả về nội dung lẫn hình thức của các chương trình truyền hình trên internet tại Trung tâm Phát thanh Truyền hình (báo Đảng Cộng sản, báo Quân đội Nhân dân, báo Tuổi trẻ) qua toàn diện các tin, bài, qua cấu trúc, cố cục chương trình, qua lời dẫn, qua công tác biên tập, qua phương
Trang 9thức tổ chức sản xuất, phát sóng…để từ đó rút ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chương trình này
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Do kết cấu chương trình gồm nhiều chuyên mục khác nhau nên từ góc độ lý luận báo chí, luận văn chỉ tập trung vào nghiên cứu các chương trình chính luận
Luận văn đề cập đến một số vẫn đề thuộc khâu lãnh đạo, quản lý,
cơ chế chính sách, kỹ thuật, công nghệ, nguồn lực, góp phần vào việc nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình trên internet
Luận văn đề cập đến chương trình truyền hình trên internet tại ba Trung tâm Phát thanh Truyền hình (báo Đảng Cộng sản, báo Quân đội Nhân dân, báo Tuổi trẻ) để tham khảo, so sánh
Thời gian khảo sát của đề tài là các chương trình trên truyền hình internet tại ba Trung tâm Phát thanh Truyền hình (báo Đảng Cộng sản, báo Quân đội Nhân dân, báo Tuổi trẻ) được phát sóng trong năm 2016-2017
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận là quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê Nin; Tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; Luật báo chí 2016; các chỉ thị, nghị quyết, luật về quản lý truyền thông, quản lý báo chí, các nghị định về quản lý, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng
Trang 10Ngoài ra luận văn còn sử dụng hệ thống lý luận về báo chí, báo chí truyền hình, lý thuyết về đối tượng truyền thông, xã hội học báo chí, công chúng báo chí… để làm cơ sở cho việc nghiên cứu, đánh giá
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau đây:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Được thực hiện trong việc khảo sát các công trình nghiên cứu, các văn bản, chỉ thị, nghị quyết,…có liên quan đến đề tài Phương pháp này cũng được sử dụng để nghiên cứu các tài liệu lý luận báo chí, truyền thông tạo cơ sở cho đề tài nghiên cứu
- Phương pháp khảo sát đối chứng
Khảo sát qua các chương trình, chuyên mục các trung tâm phát thanh truyền hình internet khác nhau
- Phương pháp thống kê, so sánh
Thống kê, so sánh giữa nội dung các chuyên mục nhằm rút ra các
ưu điểm, hạn chế, từ đó đề xuất những giải pháp cần thiết nhằm nâng cao chất lượng chương trình
- Phương pháp điều tra xã hội học
Phát 300 phiếu dành cho công chúng xem các chương trình phát trên truyền hình internet nhằm nắm được các ý kiến khen , chê của họ, kiến nghị của họ sửa đổi với các chương trình truyền hình internet để có
cơ sở thực tiễn cho quá trình nghiên cứu
- Phương pháp phỏng vấn sâu