D TAI NH HNG CHINH SACH PHA GIA TIN

Vì thế, chính sách phá giá tiền tệ của các quốc gia có nền kinh tế lớn đang trở thành mối lo ngại lớn đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.. Mục tiêu chính của đề tài là đánh giá

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

CÔNG TRÌNH DỰ THI

GIẢI THƯỞNG

ĐỀ TÀI MÔN HỌC XUẤT SẮC

UEH500 - NĂM 2016

TÊN CÔNG TRÌNH: ẢNH HƯỞNG CHÍNH SÁCH PHÁ GIÁ TIỀN

TỆ TRUNG QUỐC ĐẾN XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM -

TRUNG QUỐC GIAI ĐOẠN 2015 - 2016

THUỘC KHOA: TÀI CHÍNH CÔNG

MSĐT:

TP HỒ CHÍ MINH - 2016

1 Lý do chọn đề tài

Khủng hoảng tài chính đang diễn ra ngày càng liên tục với cường độ mạnh và diễn biến phức tạp gây ra những hậu quả rất nặng nề đối với cả quốc gia công nghiệp phát triển lẫn các nước đang phát triển Có rất nhiều lý do dẫn tới cuộc khủng hoảng toàn cầu này nhưng trong đó phải kể đến tình trạng Chính phủ từ bỏ chế độ tỷ giá hối đoái cố định ở nhiều nước Khi một quốc gia có đồng tiền mạnh đột ngột phá giá đồng tiền của mình hoặc khi một nước mất đi khả năng hoàn trả các khoản nợ quốc gia, gây khủng hoảng tài chính Thế giới Đó cũng chính là nguyên nhân khiến nền kinh tế của nhiều nước có đồng tiền yếu hơn phục hồi rất chậm, mong manh và đứng trước nguy cơ tiếp tục khủng hoảng Cụ thể là tình trạng phá giá tiền tệ đột ngột của Trung Quốc vào tháng 8 năm 2015 đã từng trở thành chủ đề nóng, bởi nó không chỉ tác động xấu đến nền kinh tế của các nước có quan hệ thương mại, mà hơn thế nữa, còn ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển của kinh tế Thế giới nói chung Vì thế, chính sách phá giá tiền tệ của các quốc gia có nền kinh tế lớn đang trở thành mối lo ngại lớn đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam

Trước đây, các mặt hàng xuất khẩu của nước ta chất lượng chưa cao, kém khả năng cạnh tranh tại một số thị trường, công nghệ chưa phát triển Nên chưa thể tập trung hết vào chiến lược xuất khẩu Mà hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi từ chiến lược thay thế nhập khẩu sang chiến lược xuất khẩu Thế nhưng, tình hình Trung Quốc phá giá đồng CNY đã đưa nước ta vào tình huống khó khăn Nhiều chuyên gia nghiên cứu đã cảnh báo cán cân thương mại của Việt Nam đang ở mức nhập siêu và sẽ còn tiếp tục nhập siêu Hơn nữa, Trung Quốc là một trong ba đối tác thương mại lớn nhất nên ảnh hưởng khá nhiều đến cán cân thương mại của Việt Nam, đòi hỏi Việt Nam phải có cái nhìn nghiêm túc về vấn đề này để có những giải pháp hạn chế những khó khăn trước mắt và tiếp tục khẳng định mình trên toàn Thế giới

Vì những lý do trên, nhóm chúng tôi đã đi đến việc chọn đề tài tiểu luận “Ảnh hưởng chính

sách phá giá tiền tệ Trung Quốc đến xuất nhập khẩu Việt Nam – Trung Quốc giai đoạn 2015_2016”

2 Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chính của đề tài là đánh giá tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam với Trung Quốc trước và sau khi Trung Quốc thực hiện chính sách phá giá đồng CNY thông qua các

phá giá đồng CNY lên xuất nhập khẩu của Việt Nam với Trung Quốc Từ đó, tìm ra các giải pháp cải thiện những khuyết điểm, đồng thời phát huy những ưu điểm của Việt Nam về xuất nhập khẩu

3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp so sánh: là phương pháp chủ yếu trong quá trình phân tích các báo cáo, đối chiếu với các chỉ tiêu, số liệu, hiện tượng kinh tế, so sánh kết quả tháng này với kết quả tháng khác nhằm đưa ra nhận định cho từng giai đoạn nghiên cứu

- Phương pháp phân tích tổng hợp: tìm hiểu, thu thập tài liệu, thống kê các số liệu rồi so sánh, phân tích, đánh giá chung Trên cơ sở đó, nhận biết, xác định được các ưu điểm hay hạn chế phát sinh, từ đó tìm ra cách giải quyết tối ưu các vấn đề vướng mắc

- Lý thuyết kinh tế vĩ mô

Như vậy thông qua các phương pháp so sánh, hệ thống, phân tích, đối chiếu, thống kê, tổng hợp, bài viết tiếp cận các tiêu chí phân tích hiệu quả để phân tích ảnh hưởng chính sách phá giá tiền tệ Trung Quốc đến xuất nhập khẩu Việt Nam, từ đó đưa ra các kiến nghị khắc phục hạn chế và phát huy thế mạnh

4 Nội dung nghiên cứu

- Thứ nhất, giới thiệu tổng quan về chính sách phá giá tiền tệ và mối quan hệ giữa chính sách phá giá tiền tệ và chính sách thương mại Quốc tế

- Thứ hai, thực trạng khi Trung Quốc phá giá đồng CNY trong giai đoạn 2015-2016 gồm bối cảnh thực hiện và chính sách phá giá tiền tệ của Trung Quốc

- Thứ ba, chỉ ra các ảnh hưởng của chính sách phá giá đồng CNY đến xuất nhập khẩu của Việt Nam

- Cuối cùng, đánh giá các chính sách mà Việt Nam đã thực hiện để đối phó với việc Trung Quốc thực hiện chính sách phá giá đồng CNY Qua đó, đề xuất những giải pháp cải thiện những khuyết điểm, nhằm cải thiện tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam

5 Đóng góp của đề tài

Qua nghiên cứu lý luận và phân tích thực tiễn tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2015-2016, đề tài đưa ra được những ảnh hưởng quan trọng của chính sách phá giá

có đồng tiền yếu hơn (Việt Nam) Từ đó có những điều chỉnh kịp thời nhằm cải thiện, ổn định tình hình xuất nhập khẩu, góp phần cân bằng cán cân thương mại Việt Nam và hướng Việt Nam đứng vững trên thị trường khi hội nhập kinh tế Quốc tế

6 Hướng phát triển của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu chính của đề tài là xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn

2015-2016

- Vấn đề xuất nhập khẩu của Việt Nam khi Trung Quốc thực hiện chính sách phá giá tiền tệ rất rộng và đòi hỏi có sự nghiên cứu sâu sắc trên cả hai phương diện vĩ mô và vi mô Vì vậy không gian nghiên cứu của đề tài là phạm vi lãnh thổ Việt Nam và tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam với đối tác Trung Quốc

- Thời gian nghiên cứu là từ năm 2015 đến 2016

MỤC LỤC

1 LỜI MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.3 Phương pháp nghiên cứu 2

1.4 Nội dung nghiên cứu 2

1.5 Đóng góp của đề tài 3

1.6 Hướng phát triển của đề tài 3

2.TỔNG QUAN 3

2.1 Chính sách phá giá tiền tệ 3

2.1.1 Khái niệm 3

2.1.2 Nguyên nhân Chính phủ phá giá tiền tệ 4

2.1.2.1 Nguyên nhân chủ quan 4

2.1.2.2 Nguyên nhân khách quan 4

2.1.3 Ưu và nhược điểm khi phá giá đồng nội tệ 5

2.1.3.1 Ưu điểm khi phá giá đồng nội tệ 5

2.1.3.2 Nhược điểm khi phá giá đồng nội tệ 5

2.2 Mối quan hệ giữa chính sách phá giá tiền tệ và chính sách thương mại Quốc tế 5 3 THỰC TRẠNG KHI TRUNG QUỐC PHÁ GIÁ ĐỒNG NHÂN DÂN TỆ 11

3.1 Bối cảnh thực hiện chính sách phá giá đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc 11

3.1.1 Quy mô thương mại 11

3.1.2 Nguyên nhân 12

3.1.2.1 Hỗ trợ xuất khẩu cho các ngành trong nước 12

3.1.2.2 Duy trì tăng trưởng kinh tế trong nước 13

3.1.2.3 Để đưa đồng Nhân dân tệ gia nhập vào rổ tiền tệ của IMF 14

3.2 Chính sách phá giá tiền tệ của Trung Quốc 15

3.2.1 Nội dung 15

3.2.2 Đánh giá 15

3.2.3 Tác động của chính sách phá giá đồng Nhân dân tệ đối với Trung Quốc 16

3.2.3.1 Tác động tiêu cực 16

3.2.3.2 Tác động tích cực 17

4 ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH PHÁ GIÁ ĐỒNG NHÂN DÂN TỆ ĐẾN XUẤT NHẬP KHẨU CỦA VIỆT NAM 18

4.1 Tình hình xuất khẩu của Việt Nam với Trung Quốc trước và sau khi Trung Quốc thực hiện chính sách phá giá 18

4.1.1 Quy mô xuất khẩu của Việt Nam – Trung Quốc 18

4.1.1.1 Giai đoạn từ tháng 1/2015 – 7/2015: 18

4.1.1.2 Giai đoạn từ tháng 8/2015 – 7/2016: 20

4.1.2 Cấu trúc xuất khẩu của Việt Nam – Trung Quốc 22

4.1.3 Tình hình xuất khẩu của Việt Nam – Trung Quốc 23

4.1.3.1 Giai đoạn từ tháng 1/2015 – 7/2015: 23

4.1.3.2 Giai đoạn từ tháng 8/2015 – 7/2016: 23

4.2 Tình hình nhập khẩu của Việt Nam – Trung Quốc trước và sau khi Trung Quốc thực hiện chính sách phá giá 24

4.2.1 Quy mô nhập khẩu của Việt Nam – Trung Quốc 24

4.2.1.1 Giai đoạn từ tháng 1/2015 – 7/2015 24

4.2.1.2 Giai đoạn từ tháng 8/2015 – 7/2016: 26

4.2.2 Cấu trúc nhập khẩu của Việt Nam – Trung Quốc 28

4.2.3 Tình hình nhập khẩu của Việt Nam – Trung Quốc 28

4.2.3.1 Giai đoạn từ tháng 1/2015 – 7/2015: 28

4.2.3.2 Giai đoạn từ tháng 8/2015 – 7/2016: 29

4.3 Đánh giá tác động chính sách phá giá tiền tệ Trung Quốc đến xuất nhập khẩu

Việt Nam – Trung Quốc 30

4.3.1 Tác động tích cực 31

4.3.2 Tác động tiêu cực 32

4.3.3 Đánh giá chính sách đối phó của Việt Nam 33

5 ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP 33

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.Bảng thống kê xuất khẩu các nhóm hàng hóa thương mại Việt Nam - Trung

Quốc 7 tháng đầu năm 2015 19

Bảng 2 Bảng tỷ lệ phần trăm xuất khẩu hàng hóa thương mại Việt Nam – Trung Quốc

7 tháng đầu năm 2015 20

Bảng 3.Bảng thống kê xuất khẩu các nhóm hàng hóa thương mại Việt Nam – Trung Quốc từ tháng 8/2015 đến tháng 7/2016 21

Bảng 4.Bảng tỷ lệ phần trăm xuất khẩu hàng hóa thương mại Việt Nam – Trung Quốc từ tháng 8/2015 đến tháng 7/2016 22

Bảng 5.Bảng thống kê nhập khẩu các nhóm hàng hóa thương mại Việt Nam– Trung Quốc 7 tháng đầu năm 2015 25

Bảng 6.Bảng tỷ lệ phần trăm nhập khẩu hàng hóa thương mại Việt Nam – Trung Quốc

7 tháng đầu năm 2015 25

Bảng 7.Bảng thống kê nhập khẩu các nhóm hàng hóa thương mại Việt Nam –Trung Quốc từ tháng 8/2015 đến tháng 7/2016 27

Bảng 8.Bảng tỷ lệ phần trăm nhập khẩu hàng hóa thương mại Việt Nam – Trung Quốc từ tháng 8/2015 đến tháng 7/2016 27

Bảng 9 Báo Cáo Nhanh Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài 12 tháng Năm 2015 32

Bảng 10.Xuất khẩu gạo của Việt Nam 6 tháng đầu năm 2015 32

Bảng 11.Xuất khẩu sắn của Việt Nam 6 tháng đầu năm 2016 33

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Hình 1 GDP thực tế của Trung Quốc tăng trưởng giai đoạn 2006 – 2015 11 Hình 2.Tình hình tăng trưởng GDP(%) từ quý 2/2013 đến quý 2/2015 của Trung Quốc 11 Hình 3.Tỷ lệ dự trữ ngoại hối của Trung Quốc giai đoạn 2004 – 2015 13 Hình 4.Dữ liệu của Bloomberg về dự trữ ngoại hối đến năm 2015 của Trung Quốc 14 Hình 5.Biểu đồ tình hình xuất nhập khẩu Việt Nam – Trung Quốc 7 tháng đầu năm

2015 30 Hình 6.Biểu đồ tình hình xuất nhập khẩu Việt Nam–Trung Quốc từ tháng 8/2015- 7/2016 31

BẢNG VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Tiếng anh Giải thích

10 USD United States dollar Đô la Mỹ

11 CNY Chinese Yuan Nhân dân tệ (đơn vị tiền tệ)

12 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm nội địa

13 FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài

14 PBOC People's Bank of China Ngân hàng Trung ương Trung

Quốc

15 IMF International Monetary

Fund Quỹ tiền tệ thế giới

16 EUR Euro Đồng Euro

17 GBG Great Britain Pound Đồng bảng Anh

18 JPY Japanese Yen Đồng Yên Nhật

19 FED Federal Reserve System Cục dự trữ Liên Bang Mỹ

20 SDR Special Drawing Right Quyền rút vốn đặc biệt

21 NHNN Ngân hàng Nhà nước

22 WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế Giới

23 AEC Asean Economic

Community Cộng đồng kinh tế ASEAN

24 EU European Union Liên minh châu Âu

1 LỜI MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Khủng hoảng tài chính đang diễn ra ngày càng liên tục với cường độ mạnh và diễn biến phức tạp gây ra những hậu quả rất nặng nề đối với cả quốc gia công nghiệp phát triển lẫn các nước đang phát triển Có rất nhiều lý do dẫn tới cuộc khủng hoảng toàn cầu này nhưng trong đó phải kể đến tình trạng Chính phủ từ bỏ chế độ tỷ giá hối đoái

cố định ở nhiều nước Khi một quốc gia có đồng tiền mạnh đột ngột phá giá đồng tiền của mình hoặc khi một nước mất đi khả năng hoàn trả các khoản nợ quốc gia, gây khủng hoảng tài chính Thế giới Đó cũng chính là nguyên nhân khiến nền kinh tế của nhiều nước có đồng tiền yếu hơn phục hồi rất chậm, mong manh và đứng trước nguy

cơ tiếp tục khủng hoảng Cụ thể là tình trạng phá giá tiền tệ đột ngột của Trung Quốc vào tháng 8 năm 2015 đã từng trở thành chủ đề nóng, bởi nó không chỉ tác động xấu đến nền kinh tế của các nước có quan hệ thương mại, mà hơn thế nữa, còn ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển của kinh tế Thế giới nói chung Vì thế, chính sách phá giá tiền tệ của các quốc gia có nền kinh tế lớn đang trở thành mối lo ngại lớn đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam

Trước đây, các mặt hàng xuất khẩu của nước ta chất lượng chưa cao, kém khả năng cạnh tranh tại một số thị trường, công nghệ chưa phát triển Nên chưa thể tập trung hết vào chiến lược xuất khẩu Mà hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi từ chiến lược thay thế nhập khẩu sang chiến lược xuất khẩu Thế nhưng, tình hình Trung Quốc phá giá đồng CNY đã đưa nước ta vào tình huống khó khăn Nhiều chuyên gia nghiên cứu đã cảnh báo cán cân thương mại của Việt Nam đang ở mức nhập siêu và

sẽ còn tiếp tục nhập siêu Hơn nữa, Trung Quốc là một trong ba đối tác thương mại lớn nhất nên ảnh hưởng khá nhiều đến cán cân thương mại của Việt Nam, đòi hỏi Việt Nam phải có cái nhìn nghiêm túc về vấn đề này để có những giải pháp hạn chế những khó khăn trước mắt và tiếp tục khẳng định mình trên toàn Thế giới

Vì những lý do trên, nhóm chúng tôi đã đi đến việc chọn đề tài tiểu luận “Ảnh hưởng

chính sách phá giá tiền tệ Trung Quốc đến xuất nhập khẩu Việt Nam – Trung Quốc giai đoạn 2015_2016”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chính của đề tài là đánh giá tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam với Trung Quốc trước và sau khi Trung Quốc thực hiện chính sách phá giá đồng CNY thông qua các số liệu và dữ liệu mà nhóm thu thập được, nhằm chỉ ra những ảnh hưởng do Trung Quốc phá giá đồng CNY lên xuất nhập khẩu của Việt Nam với Trung Quốc Từ đó, tìm ra các giải pháp cải thiện những khuyết điểm, đồng thời phát huy những ưu điểm của Việt Nam về xuất nhập khẩu

1.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp so sánh: là phương pháp chủ yếu trong quá trình phân tích các báo cáo, đối chiếu với các chỉ tiêu, số liệu, hiện tượng kinh tế, so sánh kết quả tháng này với kết quả tháng khác nhằm đưa ra nhận định cho từng giai đoạn nghiên cứu

- Phương pháp phân tích tổng hợp: tìm hiểu, thu thập tài liệu, thống kê các số liệu rồi

so sánh, phân tích, đánh giá chung Trên cơ sở đó, nhận biết, xác định được các ưu điểm hay hạn chế phát sinh, từ đó tìm ra cách giải quyết tối ưu các vấn đề vướng mắc

- Lý thuyết kinh tế vĩ mô

Như vậy thông qua các phương pháp so sánh, hệ thống, phân tích, đối chiếu, thống kê, tổng hợp, bài viết tiếp cận các tiêu chí phân tích hiệu quả để phân tích ảnh hưởng chính sách phá giá tiền tệ Trung Quốc đến xuất nhập khẩu Việt Nam, từ đó đưa ra các kiến nghị khắc phục hạn chế và phát huy thế mạnh

1.4 Nội dung nghiên cứu

- Thứ nhất, giới thiệu tổng quan về chính sách phá giá tiền tệ và mối quan hệ giữa chính sách phá giá tiền tệ và chính sách thương mại Quốc tế

- Thứ hai, thực trạng khi Trung Quốc phá giá đồng CNY trong giai đoạn 2015-2016 gồm bối cảnh thực hiện và chính sách phá giá tiền tệ của Trung Quốc

- Thứ ba, chỉ ra các ảnh hưởng của chính sách phá giá đồng CNY đến xuất nhập khẩu của Việt Nam

- Cuối cùng, đánh giá các chính sách mà Việt Nam đã thực hiện để đối phó với việc Trung Quốc thực hiện chính sách phá giá đồng CNY Qua đó, đề xuất những giải pháp cải thiện những khuyết điểm, nhằm cải thiện tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam

1.5 Đóng góp của đề tài

Qua nghiên cứu lý luận và phân tích thực tiễn tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2015-2016, đề tài đưa ra được những ảnh hưởng quan trọng của chính sách phá giá tiền tệ của một quốc gia có đồng tiền mạnh (Trung Quốc) đến xuất nhập khẩu của quốc gia có đồng tiền yếu hơn (Việt Nam) Từ đó có những điều chỉnh kịp thời nhằm cải thiện, ổn định tình hình xuất nhập khẩu, góp phần cân bằng cán cân thương mại Việt Nam và hướng Việt Nam đứng vững trên thị trường khi hội nhập kinh tế Quốc tế

1.6 Hướng phát triển của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu chính của đề tài là xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2015-2016

- Vấn đề xuất nhập khẩu của Việt Nam khi Trung Quốc thực hiện chính sách phá giá tiền tệ rất rộng và đòi hỏi có sự nghiên cứu sâu sắc trên cả hai phương diện vĩ mô và

vi mô Vì vậy không gian nghiên cứu của đề tài là phạm vi lãnh thổ Việt Nam và tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam với đối tác Trung Quốc

- Thời gian nghiên cứu là từ năm 2015 đến 2016

2.TỔNG QUAN

2.1 Chính sách phá giá tiền tệ

2.1.1 Khái niệm

Phá giá tiền tệ là việc giảm giá trị của đồng nội tệ so với các loại ngoại tệ so với mức

mà CP đã cam kết duy trì trong chế độ TGHĐ cố định

2.1.2 Nguyên nhân Chính phủ phá giá tiền tệ

2.1.2.1 Nguyên nhân chủ quan

Khi QG đang ở trong tình trạng kém tăng trưởng, thất nghiệp cao hoặc đồng nội tệ của

QG đó đang được định giá quá cao so với giá trị thực, gây bất lợi cho hoạt động XK trong nước, CP chủ động phá giá đồng tiền trong nước nhằm:

- Thứ nhất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong điều kiện nền kinh tế khó khăn Phá giá tiền tệ sẽ ảnh hưởng trực tiếp lên hoạt động XNK của một QG, thúc đẩy các doanh nghiệp XK mở rộng quy mô sản xuất Đồng thời, các doanh nghiệp sản xuất hàng thay thế NK trong nước tăng sản lượng nhằm đáp ứng nhu cầu tăng lên của bộ phận người tiêu dùng thường sử dụng hàng NK trước phá giá Nhờ đó, tình trạng thất nghiệp trong nước sẽ phần nào được cải thiện, nền kinh tế từng bước tăng trưởng

- Thứ hai, nhằm cải thiện cán cân thương mại và lợi thế cạnh tranh trong XK của QG

Có thể CP đã duy trì một chế độ tỷ giá cố định trong một khoảng thời gian dài khiến TGHĐ không còn phản ánh chân thực nhu cầu và giá trị thực của đồng tiền trên thị trường Dẫn đến NK hàng hóa nước ngoài ồ ạt, hàng XK không có khả năng cạnh tranh, vì vậy gây tác động không tốt đến tình hình XNK và sự phát triển kinh tế của

QG

2.1.2.2 Nguyên nhân khách quan

Khi nhu cầu về ngoại tệ trên thị trường tăng mạnh, cũng sẽ làm cho tỷ giá tăng lên đột ngột Khi CP cam kết duy trì một mức tỷ giá cố định nào đó, CP sẽ mua vào nội tệ, bán ra ngoại tệ nhằm tăng cung ngoại tệ đáp ứng nhu cầu thị trường, đồng thời giảm cung nội tệ nhằm tăng giá trị của đồng tiền nước mình Đến một thời gian CP không còn khả năng duy trì mức tỷ giá cố định, CP buộc phải phá giá Áp lực của thị trường khi có biến động kinh tế là rất lớn nên phá giá tiền tệ sẽ:

- Khuyến khích XK, hạn chế NK hàng hóa, khôi phục lại sự cân bằng của cán cân thương mại, cải thiện cán cân thanh toán quốc tế

- Khuyến khích NK vốn, kiều hối và hạn chế XK vốn ra bên ngoài, làm tăng ngoại hối, giảm cầu ngoại hối, TGHĐ sẽ giảm xuống

- Khuyến khích phát triển nội địa, hạn chế du lịch ra nước ngoài, do đó quan hệ cầu ngoại hối cũng sẽ bớt căng thẳng

cung-2.1.3 Ưu và nhược điểm khi phá giá đồng nội tệ

2.1.3.1 Ưu điểm khi phá giá đồng nội tệ

- Tỷ lệ XK cao hơn, hàng hóa nội địa tăng tính cạnh tranh so với hàng hóa nước ngoài

- Mức XK cao hơn nên dẫn đến một sự cải tiến trong thâm hụt tài khoản vãng lai

- XK cao hơn và tăng trưởng tổng cầu dẫn đến tỷ lệ tăng trưởng kinh tế cao hơn

2.1.3.2 Nhược điểm khi phá giá đồng nội tệ

QG áp dụng chính sách phá giá đồng nội tệ có thể bị bất lợi vì nó làm tăng gánh nặng

nợ nước ngoài trong điều khoản của đồng nội tệ Đây là mất mát lớn đối với các nước nghèo Khi một nước thực hiện chính sách này thì các QG khác cũng thực hiện theo

và vì thế gây ra sự suy thoái về thương mại Cụ thể:

- Khả năng làm cho lạm phát gia tăng bởi vì:

+ NK với giá đắt hơn, tổng cầu tăng gây ra lạm phát cầu kéo

+ Các công ty hay nhà XK có ít động lực để cắt giảm chi phí vì họ có thể dựa vào việc phá giá để cải thiện khả năng cạnh tranh

- Làm giảm sức mua của công dân nước đó khi ra nước ngoài Ví dụ như phải dùng nhiều tiền hơn một kì nghỉ ở nước ngoài

- Vốn đầu tư nước ngoài giảm vì giá trị đồng nội tệ giảm mạnh và nhanh chóng, làm

đe dọa các nhà đầu tư nước ngoài Họ không sẵn sàng để giữ nợ CP, bởi e sợ sẽ làm giảm giá trị cổ phần của họ

Vì vậy, các nước phải xem xét và cân nhắc một cách kỹ lưỡng các ưu và nhược điểm của biện pháp này dựa trên tất cả các khía cạnh của nền kinh tế

2.2 Mối quan hệ giữa chính sách phá giá tiền tệ và chính sách thương mại Quốc

tế

Chính sách phá giá đồng nội tệ đẫn đến điều chỉnh TGHĐ Đây là giải pháp mang tính tình thế của ngân hàng Trung ương nhằm giảm giá trị đồng nội tệ, cải thiện sức cạnh tranh của hàng hóa XK Phá giá đồng nội tệ thường gây ra tiêu cực đối với thị trường

ngoại hối1 Kinh nghiệm của các QG đi trước cho thấy, biện pháp này chỉ thành công khi mà nền kinh tế có tiềm năng kinh tế vững chắc Vì hiệu quả ròng của phá giá đồng nội tệ đối với cán cân thanh toán còn tùy vào các độ co giãn theo giá Nếu hàng XK co giãn theo giá, thì tỷ lệ tăng lượng cầu về hàng hóa sẽ lớn hơn tỷ lệ giảm giá; vì thế kim ngạch XK sẽ tăng Tương tự với hàng NK nếu cũng co giãn theo giá thì chi cho

NK hàng hóa sẽ giảm Qua hai điều này đều góp phần cải thiện cán cân thanh toán Qua nghiên cứu thực nghiệm thì hàng hóa thường không co giãn theo giá cả trong ngắn hạn, bởi vì thói quen tiêu dùng của người ta không thể thay đổi dễ dàng Vì vậy điều kiện Marshall-Lerner2

không được đáp ứng, dẫn tới việc phá giá tiền tệ chỉ làm cho cán cân thanh toán trong ngắn hạn xấu đi Trong dài hạn, khi người tiêu dùng đã điều chỉnh thói quen tiêu dùng của mình theo giá mới, cán cân thanh toán mới được cải thiện

Nói một cách dễ hiểu, chính sách phá giá đồng nội tệ chỉ làm cho khối lượng XK tăng

và khối lượng NK giảm, nhưng không vì thế mà cán cân thương mại sẽ được cải thiện Trong ngắn hạn, hiệu ứng giá cả có tính trội hơn so với hiệu ứng khối lượng làm cho cán cân thương mại bị xấu đi; nhưng trong dài hạn thì ngược lại, hiệu ứng khối lượng lại có tính trội hơn so với hiệu ứng giá cả làm cho cán cân thương mại được cải thiện, đây chính là nguyên nhân tạo nên hiệu ứng tuyến J Hơn nữa, chính sách phá giá đồng nội tệ chỉ có thể thành công với các nước công nghiệp phát triển, và nó không chắc chắn hiệu quả đối với các nước công nghiệp đang phát triển Vì vậy mà đối với một nước đang phát triển trước khi chọn giải pháp phá giá đồng nội tệ cần phải tạo được các điều kiện tiền đề để có được tác động tích cực với những lợi thế mà nó đem lại, có như vậy cán cân thương mại mới có thể được cải thiện chắc chắn trong dài hạn

1 Trên các góc độ khác nhau, người ta hiểu ngoại hối cũng khác nhau Những người kinh doanh thường hiểu ngoại hối là những phương tiện thanh toán thể hiện dưới dạng ngoại tệ, như ngoại tệ tiền mặt, hối phiếu, séc… trên góc độ hoạch định chính sách và quản lý Nhà nước, ngoại hối được hiểu là toàn bộ các loại tiền nước ngoài, các phương tiện chi trả có giá trị bằng tiền nước ngoài, các chứng từ, chứng khoán có giá trị, có khả năng mang lại ngoại tệ Trên góc độ nghiên cứu, chúng ta

có thể hiểu ngoại hối là các công cụ tài chính Quốc tế.

2 Điều kiện Marshall Lerner đặt theo tên của hai học giả kinh tế đã phát hiện ra nó, đó là Alfred Marshall và Abba Lerner Phá giá dẫn tới giảm giá hàng XK định danh bằng ngoại tệ, do đó nhu cầu đối với hàng XK tăng lên Đồng thời, giá hàng

NK định danh bằng nội tệ trở nên cao hơn, làm giảm nhu cầu đối với hàng NK.

Trong các giao dịch tài chính Quốc tế, việc thực hiện mua và bán các ngoại hối trên thị trường đòi hỏi phải có sự chuyển đổi đồng tiền nước này sang nước khác Do mỗi đồng tiền phải chịu ảnh hưởng nhiều nhân tố khác nhau nên có sức mua khác nhau, vì thế trên thị trường cần phải có quy định tỷ lệ, để làm cơ sở chuyển đổi giữa hai đồng tiền, tỷ lệ này được gọi là TGHĐ

Như vậy, TGHĐ là hệ số quy đổi của một tiền nước này sang đồng tiền nước khác Hay cách khác, TGHĐ là giá cả đơn vị tiền tệ của một nước được biểu hiện bằng khối lượng các đơn vị tiền tệ nước ngoài

Ví dụ:

= (x) hay 1USD = (x) VND

Trong nền kinh tế mở, lý do tại sao hầu hết các nước đều quan tâm đến TGHĐ là vì tỷ giá có ảnh hưởng rất lớn đối với hoạt động thương mại Quốc tế, trạng thái cán cân thanh toán, tốc độ tăng trưởng kinh tế, việc làm và lạm phát

TGHĐ và hoạt động thương mại Quốc tế là một phạm trù kinh tế liên quan đến việc tính toán và so sánh giá trị giữa hai đồng tiền và do vậy giá cả hàng hóa XNK của hai

QG trong quan hệ tỷ giá trên thị trường Quốc tế cũng thay đổi, từ đó ảnh hưởng đến quy mô thương mại Quốc tế

Ta có công thức tính TGHĐ

1A = (x) B

Chẳng hạn, khi phá giá đồng nội tệ, đồng nội tệ sẽ bị mất giá đồng nghĩa là đồng ngoại tệ lên giá thì giá cả hàng hóa XK của QG đó trên thị trường Quốc tế trở nên rẻ hơn Ví dụ, 1 lô hàng XK VN có trị giá là 20.000 triệu đồng Vào thời điểm (t), TGHĐ trên thị trường hối đoái của VN là 1USD = 20.000VND, thì lô hàng này bán trên thị trường Quốc tế với giá bán với giá 1 triệu USD (=20.000 triệu VND/20.000 VND/USD) Nếu như vào thời điểm (t+1), TGHĐ là 1USD = 22.000VND, thì giá bán của lô hàng này giảm xuống xấp xỉ 0,909 triệu USD

Ví dụ khác, một bộ ấm chén sứ Bát Tràng có giá 115.000 VND và một bộ ấm chén tương đương của TQ có giá 30 CNY Với TGHĐ 3.000VND = 1 CNY thì bộ ấm chén

TQ sẽ được bán ở mức giá 90.000 VND trong khi bộ ấm chén tương đương của VN là 120.000 VND Trong trường hợp này ấm chén NK từ TQ có lợi thế cạnh tranh hơn Nếu VND mất giá và TGHĐ thay đổi thành 4000 VND= 1CNY thì lúc này bộ ấm chén TQ sẽ được bán với giá 120.000VND và kém lợi thế cạnh tranh hơn so với ấm chén sản xuất tại VN

Một khi giá cả hàng hóa trở nên rẻ hơn, thì sức cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường Quốc tế sẽ được nâng cao, mức cầu mở rộng và khối lượng hàng hóa XK sẽ tăng Nền kinh tế thu được nhiều ngoại tệ và cán cân thanh toán được cải thiện

Ngược lại, khi một đồng nội tệ lê giá trong sự tương quan với sự mất giá của đồng ngoại tệ sẽ làm cho XK giảm đi, nhưng NK lại tăng lên, cán cân thanh toán trở nên xấu đi

Tuy nhiên, khi xem xét tác động của tỷ giá đến sự thay đổi hoạt động thương mại Quốc tế và cán cân thanh toán cần lưu ý rằng hiệu ứng này không thể xảy ra ngay mà phải trải qua một khoảng thời gian nhất định Hay nói các khác, khi đồng nội tệ mất giá thì cán cân thanh toán không thể cải thiện ngay mà còn phụ thuộc vào thời gian thích ứng đối với việc thay đổi giá cả hàng hóa của người tiêu dùng trong nước và nước ngoài Trong thời gian đầu, cán cân thanh toán có thể bị giảm đi, sau đó trạng thái mới được cải thiện dần Hiệu ứng này được gọi là đường J (đường J phản ánh mức độ thay đổi cán cân thương mại sẽ thay đổi theo thời gian như thế nào khi đồng nội tệ giảm giá) Có thể xem hình vẽ dưới đây:

Có thể nêu ra 3 nguyên nhân chủ yếu sau:

- Cầu NK không giảm ngay trong ngắn hạn Nhìn chung cầu NK ở trong nước và nước ngoài cần có một thời gian nhất định để điều chỉnh cơ cấu ưu tiên hàng hóa sử dụng sau khi phá giá

Đối với trong nước: quá trình chuyển từ sử dụng hàng ngoại sang sử dụng hàng nội không diễn ra gay lập tức sau khi phá giá, mà thường là sau một thời gian nhất định Điều này xảy ra là vì, người trong nước còn lo lắng về vấn đề như chất lượng hàng hóa, độ tin cậy, danh tiếng cơ sở sản xuất nội địa, v.v Do đó, không vì giá hàng nhập đắt lên mà khối lượng nhập giảm ngay lập tức trong ngắn hạn; điều này lại càng đúng đối với những QG có đầu vào của nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào NK và tâm lý ưa dùng hàng ngoại như VN Tuy nhiên trong dài hạn do hàng hóa nội địa rẻ hơn sẽ dần thay thế hàng nhập đắt hơn, làm cho khối lượng NK giảm trong dài hạn

Đối với nước ngoài: tuy giá hàng XK của VN rẻ hơn, song không vì thế mà người nước ngoài chuyển ngay sang mua hàng VN nhiều hơn; bởi vì họ cần có một thời gian nhất định để tìm hiểu và an tâm mua hàng VN Quá trình diễn ra từ từ, do đó, trong ngắn hạn khối lượng XK của VN không thể tăng ngay mà chỉ có thể tăng từ từ trong dài hạn

- Cung XK không tăng ngay trong ngắn hạn Mặc dù phá giá tiền tệ cải thiện cạnh tranh cho XK, nhưng những nhà sản xuất cần phải có thời gian nhất định để mở rộng năng lực sản xuất, hàng XK, như mở rộng nhà xưởng, tuyển dụng và đào tạo công nhân, cải tạo và mở rộng đất trồng trọt, v.v Như vậy, tuy điều kiện cạnh tranh tốt hơn, song năng lực XK không tăng ngay trong ngắn hạn mà chỉ tăng từ từ trong dài hạn

- Cạnh tranh không hoàn hảo Đối với những nhà kinh doanh nước ngoài quá trình chiếm lĩnh thị phần đã tiêu tốn nhiều thời gian và tiền bạc, do đó họ có thể hạ giá hàng

XK để tăng tính cạnh tranh nhằm duy trì thị phần của mình ở nước có đồng tiền phá giá, làm cho nhu cầu của nước có đồng tiền phá giá giảm chậm

Hạ giá hàng hóa bán trên thị trường trong nước để tăng tính cạnh tranh với hàng nhập

rẻ hơn từ nước có đồng tiền phá giá, làm cho năng lực của nước có đồng tiền phá giá

tăng chậm Với những phân tích trên cho thấy, sau khi phá giá, hiệu ứng giá cả làm cho cán cân thương mại trở nên xấu đi ngay lập tức, trong khi đó hiệu ứng khối lượng

XK và NK chi được cải thiện trong dài hạn Điều này hàm ý trong ngắn hạn, hiệu ứng giá cả có tính trội so với khối lượng, nên làm cho cán cân thương mại trở nên xấu đi,

và ngược lại, trong dài hạn, hiệu ứng khối lượng có tính trội hơn hiệu ứng giá cả, nên cán cân thương mại được cải thiện

Mức độ và thời gian kéo dài thâm hụt cán cân thương mại phụ thuộc vào nhiều yếu tố Đối với những nước công nghiệp phát triển, do nền kinh tế được đặc trưng chủ yếu bởi những hàng hóa đủ tiêu chuẩn tham gia thương mại Quốc tế, nên khi phá giá làm cho khối lượng XK tăng nhanh và khối lượng NK giảm ngay trong ngắn hạn, và sẽ được cải thiện rõ rệt trong dài hạn Đối với những nước đang phát triển, do nền kinh tế được đặc trưng chủ yếu bởi những hàng hóa không đủ tiêu chuẩn tham gia thương mại Quốc tế, nên khi phá giá làm cho khối lượng XK tăng chậm và khối lượng NK giảm chậm, do đó hiệu ứng khối lượng có tác dụng mờ nhạt dẫn đến cán cân thương mại bị xấu đi rõ rệt trong ngắn hạn

Một số nguyên nhân khác:

- Tỷ trọng hàng NK trong giá thành hàng sản xuất trong nước: có một số nguyên vật liệu phải NK từ nước ngoài nên khi hàng NK tăng giá, mà tỷ trọng nguyên vật liệu trong hàng thành phẩm cao, thì giá thành hàng hóa trong nước sẽ tăng lên Điều này sẽ triệt tiêu lợi thế cạnh tranh là giá rẻ của hàng XK khi phá giá Vì vậy phá giá tiền tệ chưa hẳn làm tăng khối lượng hàng XK

- Mức độ linh hoạt của tiền lương: khi phá giá tiền tệ thường làm chỉ số giá tiêu dùng tăng lên, lúc này người tiêu dùng cần phải bỏ ra nhiều tiền hơn để mua một lượng hàng hóa tương tự ở thời điểm hiện tại so với trước đó Để đảm bảo chất lượng cuộc sống người lao động sẽ yêu cầu tăng lương gây áp lực lên tiền lương Nếu tiền lương linh hoạt, nó sẽ tăng theo chỉ số giá Điều này làm tăng chi phí sản xuất, nên giá thành sản phẩm trong nước cao hơn, dẫn đến giảm lợi thế cạnh tranh từ việc phá giá tiền tệ

3 THỰC TRẠNG KHI TRUNG QUỐC PHÁ GIÁ ĐỒNG NHÂN DÂN TỆ 3.1 Bối cảnh thực hiện chính sách phá giá đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc 3.1.1 Quy mô thương mại

Trong giai đoạn 1979-2013, kinh tế TQ đã trải qua sự tăng trưởng với tỷ lệ trung bình mỗi năm 9,8% Mức tăng GDP các năm 2008, 2009, 2010, 2011 lần lượt là 9,6%; 9,2%, 10,4% và 9,3% Nhưng từ năm 2012, mức tăng trưởng bắt đầu giảm chỉ còn 7,8% và sau đó là 7,7% trong năm 2013 Năm 2014, GDP vẫn tiếp tục giảm chỉ còn 7,3% Và GDP tụt dốc đến mức thấp nhất trong 25 năm qua, chỉ đạt 6,9% tại năm

2015

Hình 1 GDP thực tế của Trung Quốc tăng trưởng giai đoạn 2006 – 2015

Hình 2.Tình hình tăng trưởng GDP(%) từ quý 2/2013 đến quý 2/2015 của Trung

- Tháng 6, tăng trưởng sản xuất công nghiệp của TQ đạt 6,8%, cao hơn mức 6,1% của tháng 5

- XNK giảm rõ rệt, vốn đầu tư FDI dần rút khỏi thị trường TQ, tình hình cổ phiếu tăng đột biến trong khi tăng trưởng GDP giảm, nhưng thị trường bất động sản có dấu hiệu lạc quan Tính đến cuối tháng 6/2015, TQ đang nắm giữ lượng trái phiếu CP Mỹ trị giá 1.270 nghìn tỷ USD Thế nhưng, tính trong tương quan với tổng lượng trái phiếu

CP Mỹ được các nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ, tỷ lệ sở hữu của TQ giảm chỉ còn 20,6%, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 28,2% vào năm 2011

- Trong tháng 7/2015, dự trữ ngoại hối đã giảm 43 tỷ USD so với tháng 6, xuống còn 3.650 nghìn tỷ USD, thấp hơn mức kỷ lục 3.999 tỷ nhưng vẫn là nước dự trữ ngoại hối lớn nhất trên thế giới Kim ngạch XK trong tháng 7/2015 của nước này sụt giảm 8,3% so với cùng kỳ năm 2014 thấp hơn rất nhiều so với mức giảm dự kiến là 1,5%, tương đương 195,10 tỷ USD Trong đó kim ngạch XK của TQ vào tháng 7 giảm 8,9%, NK giảm 8,6% Tình hình bất động sản đình trệ dẫn đến tình trạng thừa cung trên thị trường bất động sản TQ, tiêu dùng và XK suy giảm Các nhà đầu tư nước ngoài rút vốn, kéo theo dự trữ đô la giảm Trong khoảng thời gian 12 tháng tính đến tháng 7/2015, tổng số 610 tỷ USD đã bị rút ra khỏi TQ Trong khi đó, cùng kỳ năm trước, 224 tỷ USD được rót vào nước này, theo số liệu của Bloomberg Thị trường chứng khoán sụt giảm mạnh (ngày 21/8 giảm hơn 4%) Ngân hàng TQ ồ ạt bơm tiền vào hệ thống Dự trữ ngoại hối giảm mức kỷ lục: 93,9 tỷ USD trong tháng 8, xuống

còn 3.560 tỷ USD

3.1.2 Nguyên nhân

3.1.2.1 Hỗ trợ xuất khẩu cho các ngành trong nước

Với tình hình XK của TQ giảm xuống với một biên độ rộng bất ngờ 8,3% trong tháng 7/2015, GDP TQ đã giảm mạnh vào những tháng đầu năm 2015 Và đã làm tăng nguy

cơ mất việc làm trong các ngành công nghiệp có sử dụng hàng chục triệu người lao động Vì thế, các chuyên gia kinh tế cho rằng Bắc Kinh đang tìm cách ngăn chặn nguy

cơ sa thải hàng loạt tại những nhà máy này bằng cách làm suy yếu đồng CNY