SKKN 2020 2021 biện pháp rèn chữ cho học sinh lớp 1

Tập viết là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở tiểu học, nhất là đối với các lớp đầu cấp. Phân môn Tập viết trang bị cho học sinh bộ chữ Latinh và những yêu cầu về kỹ thuật để sử dụng bộ chữ cái này trong học tập và giao tiếp

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG RÈN CHỮ VIẾT CHO HỌC SINH LỚP 1

PHẦN I: LÝ DO CHỌN NỘI DUNG ĐỔI MỚI

1 Mục đích

Tập viết là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở tiểu học, nhất là đối với các lớp đầu cấp Phân môn Tập viết trang bị cho học sinh

bộ chữ La-tinh và những yêu cầu về kỹ thuật để sử dụng bộ chữ cái này trong học tập và giao tiếp Với ý nghĩa này, tập viết không những có quan hệ mật thiết tới chất lượng học tập của các môn học khác mà còn góp phần rèn luyện một trong những kỹ năng hàng đầu của việc học Tiếng Việt trong nhà trường

đó là kỹ năng viết chữ Nếu viết đúng, viết đẹp, nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài học tốt, nhờ vậy kết quả học tập sẽ cao hơn Viết xấu, chậm sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng học tập

2 Tính cấp thiết

Tuy nhiên, việc rèn chữ viết cho học sinh còn gặp nhiều băn khoăn và trăn trở bởi các em còn rất nhỏ, chưa nhận thức được Do đó, cần phải có biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tiếng việt nói chung cũng như phân môn Tập viết nói riêng Đó cũng là lý do tôi chọn: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng rèn chữ viết cho học sinh lớp 1”

3 Thực trạng của vấn đề

3.1 Đối với giáo viên:

- Giáo viên chưa dành nhiều thời gian để luyện viết cho bản thân Nên đôi khi chữ viết còn chưa đúng mẫu

- Chưa có sự phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh

- Đôi lúc còn chưa quan tâm đến việc nhận xét, đánh giá một cách kĩ lưỡng bài viết của học sinh nên các em chưa phát hiện và biết được lỗi sai của mình để sửa chữa

3.2 Đối với học sinh:

- Cách cầm bút và tư thế ngồi viết của các em chưa đúng cách.

- Đa số các em chưa biết viết liền mạch, hay nhấc bút khi viết

- Chưa xác định được điểm đặt bút, điểm dừng bút khi viết

- Chưa xác định được khoảng cách viết giữa các các con chữ và các chữ trong từ

- Các em viết còn thiếu li, thừa li Thiếu nét, thừa nét

PHẦN II: CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Từ những thực trạng chữ viết của học sinh nêu trên nên ngay từ đầu năm học tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp thực hiện như sau:

1 Biện pháp 1: Phân loại học sinh

Trong một thời gian thực học, tôi đã quan sát theo dõi chữ viết học sinh, sau

đó tôi phân loại chữ viết của học sinh theo các mức độ sau:

- Học sinh viết đúng mẫu chữ, đúng cỡ chữ, có thao tác viết liền mạch, đặt đúng vị trí dấu thanh; đảm bảo tốc độ

- Học sinh viết đúng mẫu, đúng cỡ chữ, nhưng chưa đẹp

- Học sinh viết quá chậm, viết sai nhiều

Sau mỗi giai đoạn viết chữ: Viết âm, vần, tiếng, từng câu đoạn, tới viết chính

tả, tôi tiếp tục phân loại học sinh, tìm hiểu xem trong từng giai đoạn, những em nào còn viết sai, viết chưa đẹp, từ đó có những biện pháp tích cực hơn

2 Biện pháp 2: hướng dẫn học sinh sử dụng đúng cách các đồ dùng học tập.

Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh thực hành luyện viết thông qua 2 hình thức: Viết trên bảng (bảng con, bảng cá nhân, bảng lớp) bằng phấn và viết trong

vở Tập viết bằng bút chì Do vậy, để thực hành luyện viết đạt kết quả tốt, học sinh cần có ý thức chuẩn bị và sử dụng có hiệu quả một số đồ dùng học tập thiết yếu sau:

2.1 Bảng con, phấn trắng, khăn lau:

- Bảng con màu xanh, bề mặt có độ nhám vừa phải, dòng kẻ ô rõ ràng, đều đặn tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh viết phấn

- Phấn trắng có chất liệu tốt làm nổi rõ hình chữ trên bảng

- Khăn lau sạch sẽ, có độ ẩm vừa phải, giúp cho việc xoá bảng đảm bảo hợp

vệ sinh, vừa không ảnh hưởng đến chữ viết

Thông qua việc thực hành luyện viết của học sinh trên bảng con, giáo viên nhanh chóng nắm được thông tin phản hồi trong quá trình dạy học để kịp thời xử lí, tác động nhằm đạt được mục đích dạy học đề ra

2.2 Vở, bút chì, bút mực:

- Vở Tập viết lớp 1 cần được bao bọc, dán nhãn tên, giữ gìn sạch sẽ, không để quăn góc hoặc dây bẩn, khi viết chữ học sinh cần để vở ngay ngắn trước mặt Nếu tập viết chữ nghiêng tự chọn cần để vở hơi nghiêng sao cho mép vở phía dưới cùng với mép bàn tạo thành một góc 15 độ

Ngoài ra, tôi còn yêu cầu mỗi học sinh chuẩn bị 2 loại vở nữa là ô li (Loại giấy đẹp) và vở thực hành luyện viết để hướng dẫn tập viết ở nhà

- Chuẩn bị bút chì hơi nhọn, đúng tầm (nếu bút chì nhọn và cứng quá nét sẽ mảnh, đôi khi còn chọc thủng cả giấy hoặc nếu nét chì quá to và mềm, nét chữ sẽ to quá cỡ học sinh khó viết được chuẩn các nét)

- Bút mực hiện nay trên thị trường có bán rất nhiều loại bút mực viết nét thanh, nét đậm rất đẹp Nhưng với đối tượng học sinh lớp 1 tôi chọn và hướng dẫn cho các em mua loại bút nhẹ, độ dài vừa phải với các em để các em học tập viết tiện lợi hơn

3 Biện pháp 3: Chuẩn bị mọi điều kiện để viết đúng

3.1 Hướng dẫn học sinh tư thế ngồi viết đúng:

- Để giúp học sinh viết được những nét chữ đúng mẫu và đẹp, tôi đã hướng

dẫn cả lớp tư thế ngồi viết: Ngồi ngay ngắn, lưng thẳng, không tỳ ngực vào cạnh bàn, đầu hơi cúi, mắt cách vở từ 25 - 30cm Cánh tay trái đặt trên mặt bàn bên trái lề

vở, bàn tay trái tỳ vào mép vở, giữ vở không xê dịch khi viết Cánh tay phải cùng ở trên mặt bàn; khi viết bàn tay và cánh tay phải có thể dịch chuyển từ trái sang phải và

từ phải sang trái dễ dàng Trước mỗi giờ viết bài, đặc biệt là giờ học Tập viết, Chính

tả tôi thường yêu cầu học sinh nhắc lại tư thế ngồi viết (Ví dụ: Hỏi “Muốn viết chữ

đẹp em phải ngồi như thế nào ?”) Dần dần, các em sẽ có thói quen ngồi viết đúng tư thế

3.2: Hướng dẫn cách cầm bút:

- Tay phải cầm chắc bằng 3 đầu ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) Đầu ngón trỏ cách đầu bút chừng 2,5cm Bút được kẹp ở giữa ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa Ngón giữa đỡ phía dưới chỗ tay cầm, ngón trỏ ở phía trên chỗ tay cầm ngón cái giữ bút ở phía ngoài Không nên cầm bút tay trái

- Giáo viên cũng làm mẫu và hướng dẫn tỉ mỉ cách cầm bút: Ngón cái va ngón trỏ đặt ở phía trên, ngón giữa ở phía dưới đỡ đầu bút cách đầu bút khoảng một đốt ngón tay

3.3 Kỹ thuật viết các nét cơ bản,thao tác viết liền mạch (biện pháp trọng tâm)

Trong các tiết Tập viết, tôi luôn chú ý tới kỹ thuật viết cho các em Trước tiên phải giúp học sinh nắm thật chắc cấu tạo và cách viết các nét cơ bản

Việc rèn luyện viết các nét cơ bản và kỹ thuật viết liền mạch không chỉ dừng lại ở các tiết Tập viết mà được củng cố xen kẽ trong các tiết học hay luyện tập thêm

ở nhà Tôi yêu cầu học sinh cần viết được nét cong, nét thẳng Tôi chú ý luyện nhiều nhất là nét khuyết bởi nét này có độ cao (hay dài) là 5 li, tay các em còn non yếu nên thường viết run, hoặc chưa đúng mẫu

Đối với những em viết sai, tôi vẫn thường sửa trực tiếp trên nét viết sai hoặc viết lại chữ đó bên cạnh Việc làm đó giúp các em nhận ra lỗi sai của mình, chú ý sửa

để không mắc phải nữa

Trong quá trình luyện viết ở ô ly, tôi thường viết mẫu các chữ cái ở đầu dòng, đánh dấu điểm đặt bút (khoảng 3 dòng) Điều này giúp học sinh vừa dễ viết, đảm bảo khoảng cách giữa các chữ cái mà vở lại sạch, đẹp Tuy nhiên, khi viết vần thì không đánh dấu điểm đặt bút nữa vì các em đã viết quen

- Khi học sinh viết vẫn còn hay viết thiếu nét, thiếu li hoặc thừa li: Ví dụ

+ Thiếu nét: Khi viết tiếng huy vần uy các em hay bị viết thiếu một nét móc

của chữ y, do thói quen của học sinh chưa viết hết nét đã dừng lại Nhắc nhở thường

xuyên để tạo thói quan viết hết nét và dừng lại đúng điểm viết thêm nét cho đủ ở những chữ học sinh viết thiếu nét

+ Thiếu li, thừa li: Khi học sinh viết chữ g, h các em thường viết 6 li hoặc 4 li tôi cũng hướng dẫn cho các em cách viết cụ thể để các em nắm được đặc điểm, cấu tạo và cách viết của các con chữ đó và cho học sinh viết đi viết lại nhiều lần ra nháp

để các em nhớ dộ cao của các con chữ

4 Biện pháp 4: Rèn viết đúng trọng tâm các nét chữ

Căn cứ vào đặc điểm, cấu tạo các nét đồng dạng giữa các chữ, căn cứ vào kích thước quy trình, mối quan hệ về cách viết các chữ cái, để học sinh viết đúng kĩ thuật Ngay từ đầu, tôi chia thành các nhóm chữ và xác định trọng tâm đại diện cho mỗi nhóm chữ hay sai chỗ nào, học sinh gặp khó khăn gì khi viết các chữ ở nhóm đó

Nhóm 1: Gồm các chữ m, n, i, u, ư, v, r, t, p, y, s

Với nhóm chữ này học sinh hay mắc lỗi viết chưa đúng nét nối giữa các nét, nét móc thường hay bị đổ nghiêng, khi hất lên thường bị choái chân ra không đúng

- Để khắc phục nhược điểm này ngay từ nét bút đầu tiên tôi đặt trọng tâm rèn luyện cho học sinh viết nét móc ngược, móc xuôi, nét móc hai đầu thật đúng, thật ngay ngắn trước khi ghép các nét tạo thành chữ Khi ghép chữ tôi luôn chú ý minh hoạ rõ nét điểm đặt bút, điểm dừng bút của mỗi nét để chữ viết cân đối, đẹp

- Từ các nét cơ bản của nhóm chữ thứ nhất được viết đúng kĩ thuật học sinh

sẽ có cơ sở viết chữ ở nhóm thứ hai dễ hơn

Nhóm 2: Gồm các chữ l, b, h, k,

- Ở nhóm chữ này học sinh hay viết sai điểm giao nhau của nét và chữ viết còn cong vẹo

- Để giúp học sinh viết đúng điểm giao nhau của các nét khuyết bằng một dấu chấm nhỏ và rèn luyện cho học sinh thói quen luôn đưa bút từ điểm bắt đầu qua đúng chấm rồi mới đưa bút lên tiếp

- Đối với học sinh lớp 1 để viết được nhóm chữ này thẳng, ngay ngắn thì cần rèn luyện cho học sinh biết viết nét sổ thật đúng, thật thẳng ở ngay nét chữ cơ bản, khi nào thành thạo thì mới tiến hành viết nét khuyết

Nhóm 3: Gồm các chữ o, ô, ơ, a, ă, â, c, x, e, ê, s, d, đ, q, g

- Với nhóm chữ này nhiều người nghĩ là đơn giản nhưng hầu hết các em viết sai từ chữ o, như chiều ngang quá rộng hoặc quá hẹp, nét chữ không đều, đầu to, đầu

bé Chính vì vậy, ở nhóm chữ này tôi xác định cần dạy cho học sinh viết đúng chữ o

để làm cơ sở cho việc viết đúng các chữ khác trong nhóm

Sau khi chia các nhóm chữ, xác định trọng tâm cần dạy kĩ ở mỗi nhóm, tôi đặt

ra kế hoạch rèn chữ hàng tuần, hàng tháng một cách cụ thể Mỗi tuần tôi rèn một nhóm chữ nhất định, rèn đúng nhóm chữ này mới sang nhóm chữ khác, khi các nhóm chữ các em đã viết đúng kĩ thuật, tôi tiến hành viết chữ đẹp nên các em rất say

mê, phấn khởi, không căng thẳng, lo lắng khi tập viết

- Sau mỗi bài viết của các em cần nhận xét "Nét nào được, nét nào chưa được"

và hướng dẫn các em cách sửa lại những lỗi đó

5 Biện pháp 5: Biện pháp đẩy mạnh phong trào “Vở sạch - Chữ đẹp”:

Ngay đầu năm học, tôi phát động phong trào “giữ vở sạch, rèn chữ đẹp” trong học sinh để làm động lực thúc đẩy sự rèn luyện chữ viết và giữ vở sạch cho học sinh hiểu được tầm quan trọng của việc viết chữ sạch đẹp trong học tập và trong cuộc sống

Mỗi tuần có nhận xét rút kinh nghiệm và tuyên dương các em tiến bộ đồng thời động viên những em còn hạn chế để khích lệ các em lòng say mê và tinh thần quyết tâm rèn luyện chữ viết

6 Biện pháp 6: Chữ mẫu của giáo viên

Việc viết mẫu của giáo viên là một thao tác trực quan trên bảng lớp giúp học sinh nắm bắt được quy trình viết từng nét của từng chữ cái Do vậy, giáo viên vừa viết vừa phân tích được từng nét chữ hoặc từng kĩ thuật nối các con chữ Khi viết mẫu, giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh nhìn thấy tay của giáo viên viết từng nét chữ Khi viết, giáo viên vừa kết hợp giảng giải, phân tích đưa bút như thế nào? Thứ

tự các nét viết ra sao? Giáo viên cần chú ý phân tích cả cách viết dấu phụ và dấu thanh

Trong quá trình nhận xét, đánh giá, chữa bài cho học sinh, chữ viết của giáo viên được học sinh quan sát như một loại chữ mẫu Vì vậy, Giáo viên cần chú ý viết đúng mẫu, rõ ràng, đều, đẹp

PHẦN III: HIỆU QUẢ, KHẢ NĂNG VẬN DỤNG VÀ NHÂN RỘNG

1 Hiệu quả và khả năng vận dụng

Qua thời gian giảng dạy đã vận dụng các biện pháp trên, tôi thấy học sinh có những chuyển biến rõ rệt về chữ viết Viết nắn nót, cẩn thận đã thành thói quen của

học sinh Các em luôn tự giác trong học tập, sách vở luôn giữ sạch đẹp Phong trào "

Vở sạch - Chữ đẹp" của lớp được Ban thi đua đánh giá cao Vở viết của học sinh đảm

bảo chất lượng Tôi thấy chữ viết của các em có tiến bộ rõ rệt giữa đầu năm học và cuối năm học, thu được kết quả khả quan Cụ thể là:

(Số liệu năm học 2020 – 2021)

Số lượng học sinh Vở sạch, chữ đẹp Năng lực Phẩm chất

Loại

A Loại B Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt Đầu năm: 25 em

Cuối năm: 25 em

So sánh kết quả xếp loại giữa đầu năm và cuối năm, tôi thấy học sinh xếp loại

A tăng dần, xếp loại B giảm Ngoài ra, các em còn có ý thức cao hơn trong học tập

và giữ gìn sách vở luôn sạch đẹp.Tôi sẽ tiếp tục vận dụng các biện pháp trên vào những năm học tới

2 Khả năng nhân rộng:

Biện pháp này có thể sử dụng linh hoạt, tuy nó không thay thế hoàn toàn những phương pháp cũ nhưng nó có thể là một đòn bẩy tích cực để nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt nói chung và phân môn tập viết ở lớp 1 nói riêng Và có thể

vận dụng được ở khối lớp 1 và khối lớp 2, 3 trong toàn trường và ở nhiều đối tượng học sinh khác nhau

Do điều kiện thời gian và khả năng của bản thân còn nhiều hạn chế, nên không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp để giải pháp này được hoàn thiện hơn và áp dụng hiệu quả hơn trong việc dạy học Tiếng Việt

ở lớp 1

PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

1 Kết luận

Là một giáo viên say mê với sự nghiệp "Trồng người" khi nhìn thấy các em

trong lớp mình ngày càng viết chữ đẹp hơn, tôi vô cùng phấn khởi và tự hào Vì vậy, tôi mạnh dạn đưa ra một vài biện pháp mà bản thân tôi đã thử nghiệm và đạt kết quả khả thi Tôi mong rằng mình sẽ được tiếp cận nhiều hơn với kinh nghiệm rèn chữ của đồng nghiệp để tôi áp dụng vào việc dạy Tập viết ở lớp 1 ngày càng hoàn thiện hơn

2 Đề xuất

- Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn để học hỏi kinh nghiệm của các

đồng nghiệp, các trường có phong trào "Giữ vở sạch – Viết chữ đẹp" tiêu biểu

- Trưng bày các bài viết đẹp, tập vở sạch cho toàn trường tham khảo

Trên đây là một số giải pháp mà bản thân đã vận dụng và thực hiện trong năm qua tôi mạnh dạn đưa ra Tôi rất mong nhận được sự bổ sung, đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp trong, ngoài nhà trường và Hội đồng Khoa học các cấp

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Xác nhận của nhà trường Nhân Nghĩa, ngày 12 tháng 1 năm 2022

Người viết

Bùi Thị Hà