Tiểu luận Tư tưởng Hồ Chí Minh: Quá trình hình thành, nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh

Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước đã thúc giục Nguyễn Tất Thành quyết chí ra đi tìm đường cứu nước, tìm kiếm những gì hữu ích cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.. *Chủ nghĩa Mác L

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

MỤC LỤC TIỂU LUẬN A, MỞ ĐẦU: 3

I, KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 3

II, NGUỒN GỐC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH: 4

1, Cơ sở khách quan: 4

1,1 Điều kiện lịch sử: 4

1.2, Tiền đề tư tưởng - lý luận: 6

2 Cơ sở chủ quan: 9

2.1, Khả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh 9

2.2, Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn 9

III, QÚA TRÌNH HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH: 10

1, Giai đoạn hình hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng (1890-1911) 10

2 Giai đoạn tìm tòi, khảo nghiệm ( 1911-1920) 12

3, Giai đoạn hình thành cơ bản tư tưởng cách mạng Việt Nam (1921-1930) 13

4, Giai đoạn vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng (1930- 1945): 14

5, Giai đoạn tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển và hoàn thiện (1945-1969): 16

IV, VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO THỰC TIỄN CỦA ĐẢNG 16

1, Thực tiễn nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh……… 17

2, Vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn: 16

3, Quan điểm của Đảng ta về phát triển, bổ sung, bảo vệ Tư tưởng Hồ Chí Minh: 19

V, Liên hệ trách nhiệm của sinh viên trong học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh: 21

1, Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác 21

2, Bồi dưỡng phẩm chất cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị 21

3, Đối với bản thân sau khi học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh: 21

C KẾT LUẬN: 22

D, TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

A, MỞ ĐẦU:

Đất nước ta, con người Việt Nam ta đang được sống dưới mái nhà bình yên, được độc lập

tự do, từ đâu mà chúng ta có được điều đó ở đây? Đó chính là nhờ công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh-vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam Người đã vạch ra con đường cứu nước đúng đắn Người không chỉ khai thông bế tắc trong đường lối giải phóng dân tộc, mà còn giải quyết đúng đắn, sáng tạo và lãnh đạo thực hiện thắng lợi các vấn đề trọng yếu nhất của cách mạng nước ta Chính đường lối cách mạng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa

xã hội của Người đã tạo nên sức mạnh tổng hợp và phát huy tác dụng, đưa tới những thắng lợi rực rỡ của cách mạng nước ta

Dưới ánh sáng Tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng và nhân dân ta đã hoàn thành sự nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ Sau 25 năm đổi mới, nước ta đã chuyển sang thời kỳ phát triển mới, thế và lực được nâng cao Tuy nhiên, những thành tựu đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng Chính vì thế toàn Đảng, toàn dân cần tiếp tục nghiên cứu và quán triệt sâu sắc, vận dụng một cách đúng đắn, sáng tạo Tư tưởng Hồ Chí Minh, luôn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH, nắm vững quy luật độc lập dân tộc, gắn liền dựng nước và giữ nước, thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình, tự chủ, hợp tác và phát triển, góp phần hình thành một trật tự thế giới mới công bằng và bình đẳng

Để có thể vận dụng đúng đắn Tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc đổi mới và phát triển thì chúng ta cần phải hiểu rõ Tư tưởng Hồ Chí Minh là gì, nguồn gốc, quá trình hình thành

và phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh như thế nào?

B, NỘI DUNG:

I, KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH:

Tư tưởng Hồ Chí Minh là thuật ngữ dùng để đề cập về những tư tưởng của Hồ Chí Minh được Đảng cộng sản Việt Nam đúc kết lại, sử dụng như là hệ thống tư tưởng chính tại Việt Nam hiện nay, bên cạnh Chủ nghĩa Mác – Lê nin Hệ thống tư tưởng này bao gồm những

quan điểm về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dÂn đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mac-Lê nin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam Đảng Cộng Sản Việt Nam luôn tăng cường tuyên truyền thúc đẩy việc học tập và làm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh ở tất cả các tầng lớp trong

xã hội

Tư tưởng Hồ Chi Minh chủ yếu được đưa ra trong thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc chống thực dân Pháp, trước cách mạng tháng 8 và một số được đúc kết sau này trong suốt quá trình chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, xây dụng Đảng Cộng sản và chính quyền cộng sản

II, NGUỒN GỐC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH:

1, Cơ sở khách quan:

1,1 Điều kiện lịch sử:

*Bối cảnh Việt Nam:

Từ năm 1858 đến cuối thế kỷ XIX, nước ta bị đế quốc Pháp xâm lược Các phong trào vũ trang kháng chiến chống Pháp liên tục nổi lên, dâng cao và lan rộng trong cả nước: từ Trương Định, Nguyễn Trung Trực ở Nam bộ; Trần Tấn, Đặng Như Mai, Nguyễn Xuân

Ôn, Phan Đình Phùng… ở miền Trung đến Nguyễn Thiện Thuật, Nguyễn Quang Bích

ở miền Bắc Tuy nhiên, do chưa có một đường lối kháng chiến rõ ràng, dựa trên ý thức hệ phong kiến, nên đều thất bại

Bước sang đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam bắt đầu có sự biển chuyển và phân hóa, tẩng lớp tiểu tư sản và mầm mống của giai cấp tư bản bắt đầu xuất hiện, ảnh hưởng của cuộc vận động cải cách của của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu ở Trung Quốc tác động vào Việt Nam Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản với sự xuất hiện của các phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân, Việt Nam Quang phục hội do các sĩ phu phong kiến có tư tưởng duy tân truyền bá

và dẫn dắt, nhưng do bất cập trước lịch sử, nên không tránh khỏi thất bại

Những năm đầu thế kỷ XX thực dân Pháp thẳng tay đàn áp các phong trào yêu nước của nhân dân ta Trường Đông Kinh Nghĩa thục bị đóng cửa (tháng 12 1907); cuộc biểu tình chống sưu thuế ở Huế và các tỉnh miền Trung bị đàn áp (tháng 4 – 1908); vụ Hà Thành đấu độc bị thất bại và bị tàn sát (tháng 6-1908); căn cứ nghĩa quân Yên Thế bị bao vây và đánh phá (tháng 01/1909); phong trào Đông Du bị tan rã, Phan Bội Châu và các đồng chí của ông bị trục xuất khỏi nước Nhật (tháng 02-1909); các lãnh tụ của phong trào Duy Tân Trung kỳ, người bị lên máy chém (Trần Quý Cáp, Nguyễn Hãng Chi ), người bị đày ra Côn Đảo (Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Ngô Đức Kế, Đặng Nguyên Cần ) Tình hình đó cho thấy, phong trào cứu nước của nhân dân ta muốn giành được thẳng lợi phải đi theo một con đường cách mạng mới

*Bối cảnh thế giới:

Đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc và đã trở thành một hệ thống thế giới Các nước đế quốc vừa tranh giành, xâu xé thuộc địa, vừa vào hùa với nhau để nô dịch các dân tộc nhỏ yếu trong vòng kìm kẹp thuộc địa của chúng

Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc sang thế kỷ XX đã không còn là hành động riêng rẽ của mỗi nước chống lại sự xâm lược và thống trị của chủ nghĩa để quốc, mà trở thành cuộc đấu tranh chung của các dân tộc thuộc địa gắn với cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản quốc tế chống giai cấp tư sản ở chính quốc

Khi còn ở trong nước, Hồ Chí Minh tuy chưa nhận thức được đặc điểm của thời đại, nhưng

từ thực tế lịch sử của đất nước mình Người đã thấy rõ con đường của các bậc cha anh không đem lại kết quả, phải đi tìm một con đường mới Trong khoảng 10 năm, Hồ Chí Minh đã vượt ba đại dương, bốn châu lục, đặt chân lên khoảng gần 30 nước Nhờ đó, Người

đã hiểu được bản chất chung của chủ nghĩa đế quốc và hoàn cảnh chung của các nước thuộc địa trên thế giới

Cuối những năm 20 của thế kỷ XX, cuộc khủng hoảng trong phong trào công nhân châu

Âu diễn ra ngày càng thêm sâu sắc, dẫn đến sự phân liệt trong nội bộ các đảng xã hội Dân

chủ thuộc Quốc tế II Một số đảng bị phân hóa Phái là trong các đảng tách ra, thành lập các Đảng cộng sản Tháng 3 – 1919, Lênin thành lập Quốc tế III

Quốc tế cộng sản, đưa phong trào cộng sản thoát khỏi chủ nghĩa cải lương, theo đuổi các chính quyền tư sản của các dạng xã hội Tác phẩm Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương

về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I.Lênin và các văn kiện Đại hội II Quốc tế Cộng sản đánh dấu sự khẳng định về mặt lý luận việc thực hiện mối quan hệ hữu cơ giữa cách mạng

vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa, có ảnh hưởng sâu sắc đến phong trào giải phóng dân tộc trên tế giới

1.2, Tiền đề tư tưởng - lý luận:

*Quê hương, gia đình:

Quê hương Nghệ Tĩnh, quê hương của Hồ Chí Minh là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm Nơi đây đã nuôi dưỡng nhiều anh hùng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam như Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, các lãnh tụ yêu nước cận đại như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu Từ nhỏ, Hồ Chí Minh đã đau xót chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị dẫn áp, bị bóc lột củng cực của đồng bảo mình ngay trên mảnh đất quê hương Những tội ác của bọn thực dân và thái độ ươn hèn, bạc nhược của bọn quan lại Nam triều đã thôi thúc Người ra đi tìm một con đường cách mạng mới để cứu dân, cứu nước

Gia đình: Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi với nhân dân

Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân phụ của Người là một nhà nho giàu lòng yêu nước, thương dân sâu sắc, lao động cần cù, có ý chi kiên cường vượt qua gian khổ, khó khăn để đạt được mục tiêu, chí hướng Chủ trương lấy dân làm hậu thuẫn cho mọi cải cách chính trị - xã hội của cụ Phó bảng Sắc đã có ảnh hưởng sâu sắc đối với sự hình thành tư tưởng chính trị và nhân cách của Hồ Chí Minh

*Giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam:

Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam tương thân, tương ái, lòng nhân nghĩa, ý thức cổ kết cộng đồng, là ý chí vươn lên vượt qua mọi khó khăn, thử thách, là trí thông minh, tài sáng tạo, quý trọng hiền tài, khiêm tốn tiếp thu tỉnh là chủ nghĩa đế quốc Lịch sử dựng nước và giữ nước lâu đời đã hình thành nên những giá trị truyền thống hết sức đặc

sắc và cao quý của dân tộc Việt Nam, trở thành tiền để tư tưởng, lý luận xuất phát hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là truyền thống yêu nước, kiến cường, bất khuất, là tinh thần hoa văn hóa nhân loại để làm giàu cho văn hóa dân tộc Trong những giá trị đó, chủ nghĩa yêu nước truyền thống là tư tưởng, tình cảm cao quý, thiêng liêng nhất, là cội nguồn của trí tuệ sáng tạo và lòng dũng cảm của người Việt Nam, cũng là chuẩn mực đạo đức cơ ban của dân tộc Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước đã thúc giục Nguyễn Tất Thành quyết chí ra đi tìm đường cứu nước, tìm kiếm những gì hữu ích cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc

Chủ nghĩa yêu nước sẽ biến thành lực lượng vật chất thực sự khi nó ăn sâu vào tiềm thức, vào ý chí và hành động của mỗi con người Chính từ thực tiễn đó, Hồ Chí Minh đã đúc kết chân lý "dân ta có một lòng nồng nàn yếu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tỉnh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một lần sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhắn chim tất

cả bé lũ cướp nước và bản nước”

*Tinh hoa văn hóa nhân loại

Kết hợp các giá trị truyền thống của văn hóa Phương Đông với các thành tựu hiện đại của văn minh Phương Tây – đó chính là nét đặc sắc trong quá trình hình thành tưởng, nhân cách và văn hóa Hồ Chí Minh

Đối với văn hóa Phương Đông, cùng với những hiểu biết uyên bác về Hán học, Hồ Chí Minh biết chất lọc lấy những gì tinh túy nhất trong các học thuyết triết học, hoặc trong tư tưởng của Lão tử, Mặc tử, Quản tử Người tiếp thu những mặt tích cực của Nho gia Đó

là các triết lý hành động, tư tưởng nhập thể, hành đạo giúp đời, đó là mốc vọng về một xã hội bình trị, hoạt mục, hòa đồng là triết lý nhân sinh, tu thân đường tỉnh, đề cao văn hóa lễ giáo tạo ra truyền thẳng hiểu học Người dẫn lời của Lênin “chỉ có những người cách mạng chân chính mới thu hái được những hiểu biết quý báu của các đời trước để lại"

Về Phật giáo, Hồ Chí Minh tiếp thu và chịu ảnh hưởng sâu sắc các tư tưởng vị tha, từ bỉ, bác ái, cứu khổ cứu nạn, thương người như thể thương thân; là nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm việc thiện, là tinh thần bình đẳng, dân chủ, chống phân biệt đẳng cấp; là việc đề cao lao động, chống lười biếng “nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực", là

chủ trương sống không xa lánh việc đời mà gắn bó với dân với nước, tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh của nhân dân chống kẻ thù dân tộc Đến khi đã trở thành người Macxit,

Hồ Chí Minh lại tiếp tục tìm hiểu chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn vì thấy trong đó

"những điều thích hợp với điều kiện của nước ta"

Cùng với tư tưởng triết học Phương Đông, Hồ Chí Minh còn tiếp thu nền văn hóa dân chủ

và cách mạng phương Tây Người sớm làm quen với văn hóa Pháp, tìm hiểu các cuộc cách mang ở Pháp và của Mỹ Người trực tiếp đọc và tiếp thu các tư tưởng về tự do, bình đẳng, bác ái qua các tác phẩm của các nhà khai sáng như Voltare, Rousseau, Montesquieu Người tiếp thu các giá trị của ban tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của đại cách mạng Pháp, các giá trị về quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc của Tuyên ngôn độc lập

Mỹ năm 1776 Nói tóm lại, trên hành trình cứu nước, Hồ Chí Minh đã tự biết làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại, Đông và Tây, vừa tiếp thu, vừa chọn lọc để tử tầm cao trí thức nhân loại trả suy nghĩ, lựa chọn, kế thừa và đổi mới, vận dụng và phát triển

*Chủ nghĩa Mác Lênin, cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh:

Tác động của mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân với dân tộc và thời đại đã đưa Hồ Chí Minh đến với Chủ nghĩa Mác - Lênin, từ người yêu nước trở thành người cộng sản Nhờ

có thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin Hồ Chí Minh đã hấp thụ và chuyển hóa được những nhân tố tích cực và tiến bộ của truyền thống dân tộc cũng như của tư tưởng - văn hóa nhân loại để tạo nên hệ thống tư tưởng của mình

Sở dĩ Hồ Chí Minh đã lựa chọn các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin trên một loạt luận điểm cơ bản hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh có nguyên nhân sâu xa là :

Khi đi tim đường cứu nước, ở tuổi 20, Hồ Chí Minh đã có một vốn học vấn chắc chắn, một năng lực trí tuệ sắc sảo Nhờ vậy Người quan sát, phân tích tổng kết một cách độc lập

tự chủ và sáng tạo; không rơi vào sao chép, giáo điều, rập khuôn; tiếp thu và vận dụng chủ nghĩa Mác- Lênin một cách sáng tạo, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của Việt Nam

Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin là để tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc, tức là từ nhu cầu thực tiễn của cách mạng Việt Nam Chính Người đã viết: “Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế III Nhờ Lênin, người đã tìm thấy “Con đường giai phỏng chúng ta" và từ Lênin Người đã trở lại nghiên cứu Múc sâu sắc hơn

Hồ Chí Minh đã tiếp thu lý luận Mác – Lênin theo phương pháp nhận thức mácxít, cốt nắm lấy cái tinh thần, cái bản chất chứ không tự trói buộc trong cái vỏ ngôn từ Người vận dụng lập trưởng, quan điểm và phương pháp của chủ nghĩa Mác - Lênin để tự tìm ra những chủ trương, giải pháp, đối sách phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể, từng thời kỳ cụ thể của cách mạng Việt Nam chứ không đi tìm những kết luận có sẵn trong sách vở kinh điển

2 Cơ sở chủ quan:

2.1, Khả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh

Những năm tháng hoạt động trong nước và bôn ba khắp thế giới để học tập, nghiên cứu,

Hồ Chí Minh đã không ngừng quan sát, nhận thức thực tiễn, làm phong phú thêm sự hiểu biết của mình, đồng thời hình thành những cơ sở quan trọng để tạo dựng nên những thành công trong lý luận của Người về sau

Các nhà yêu nước tiền bối và cùng thời với Hồ Chí Minh tuy cũng đã có những quan sát, nhưng họ chưa nhận thấy, hoặc chưa nhận thức đúng về sự thay đổi của dân tộc và thời đại Trong quá trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh khám phá các quy luật vận động xã hội, đời sống văn hóa và cuộc đấu tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát thành lý luận, đem lý luận chỉ đạo hoạt động thực tiễn và được kiểm nghiệm trong thực tiễn Nhờ vào con dường nhận thức chân lý như vậy mà lý luận của Hồ Chí Minh mang giá trị khách quan, cách mạng và khoa học,

2.2, Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn

Mục tiêu dấu tranh giải phóng dân tộc, sự tác động mạnh mẽ của thời đại và sự nhận thức dùng dẫn về thời đại dã tạo điều kiện để Hồ Chí Minh hoạt động có hiệu quả cho dân tộc

và nhân loại

Có được điều đó là nhờ vào nhân cách, phẩm chất và trí tuệ siêu việt của Hồ Chí Minh Phẩm chất, tài năng đó được biểu hiện trước hết ở tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, cộng với dầu óc phê phán tĩnh tưởng, sáng suốt trong việc nhận xét, đánh giá các sự vật, sự việc chung quanh

Phẩm chất, tài năng đó cũng được biểu hiện ở bản lĩnh kiên định, luôn tin vào nhân dân, khiêm tốn, bình dị, ham học hỏi, nhạy bén với cái mới, có phương pháp biện chứng, có đầu

óc thực tiễn Chính vì thế, Hồ Chí Minh đã khám phá ra lý luận cách mạng thuộc địa trong thời đại mới, trên cơ sở đó xây dựng một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc và sáng tạo về cách mạng Việt Nam, kiên tri chân lý và định ra các quyết sách đúng đắn, sáng tạo

để đưa cách mạng đến thắng lợi

Phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh còn biểu hiện ở sự khổ công học tập để chiếm lĩnh, đỉnh cao trí thức nhân loại, là tâm hồn của một nhà yêu nước chân chính, một chiến sĩ cộng sản nhiệt thành cách mạng, một trái tim yêu nước thương dân, sẵn sàng chịu đựng hy sinh

vì độc lập, từ do của tổ quốc, hạnh phúc của đồng bảo Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tổng hòa của những điều kiện khách quan và chủ quan, của truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại Từ thực tiễn dân tộc và thời đại được Hồ Chí Minh tổng kết, chuyển hóa sắc sao, tinh tế với một phương pháp khoa học, biện chứng, tư tưởng

Hồ Chí Minh đã trở thành tư tưởng Việt Nam hiện đại

III, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH:

1, Giai đoạn hình hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng (1890-1911)

Hồ Chí Minh sinh ngày 19 tháng 5 năm 1890 trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi với nhân dân Cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh của Người, một nhà nho cấp tiến, có lòng yêu nước, thương dân sâu sắc Tấm gương lao động cần cù, ý chí kiến cường vượt qua gian khổ để đạt được mục tiêu, đặc biệt là tư tưởng thân dân, lấy dân làm hậu thuẫn cho các cải cách chính trị - xã hội của Cụ Phó bảng đã có ảnh hưởng sâu sắc đối với quá trình hình thành nhân cách của Nguyễn Tất Thành

Sau này, những kiến thức học được từ người cha, những tư tưởng mới của thời đại đã được

Hồ Chí Minh nâng lên thành tư tưởng cốt lõi trong đường lối chính trị của mình Cuộc sống

của người mẹ - bà Hoàng Thị Loan – cũng ảnh hưởng đến tư tưởng, tình cảm của Nguyễn Sinh Cung về đức tính nhân hậu, đảm đang, sống nhan hòa với mọi người

Còn phải kể tới mối quan hệ và tác động qua lại giữa ba chị em Nguyễn Thị Thanh (Nguyễn Thị Bạch Liên ), Nguyễn Sinh Khiêm (Nguyễn Tất Dụt) và Nguyễn Sinh Cung (Nguyễn Tất Thành ) về lòng yêu nước thương nòi

Nghệ Tĩnh là vùng đất vừa giàu truyền thống văn hóa, vừa giàu truyền thống lao động, đấu tranh chống ngoại xâm Nơi đây đã sản sinh ra biết bao anh hùng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam như Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, những lãnh tụ yêu nước thời cận đại như Phan Đinh Phùng, Phan Bội Châu , những liệt sĩ trong thời kỳ chống thực dân Pháp ngay trên mảnh đất Kim Liên như Vương Thúc Mậu, Nguyễn Sinh Quyền Từ thuở thiếu thời, Nguyễn Tất thành đã tận mắt chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị áp bóc lột đến cùng cực của đồng bào mình Khi vào Huế, Anh lại tận mắt nhìn thấy tội ác của thực dân Pháp và thải độ ươn hèn của bọn phong kiến Nam triều Thêm vào đó là những bài học các nhà yêu nước tiền bối và đương thời Tất cả đã thôi thúc Anh ra đi tìm một con đường mới để cứu dân, cứu nước Quê hương, gia đình, truyền thống dân tộc đã chuẩn

bị cho Anh nhiều điều Quê hương, đất nước cũng đặt niềm tin lớn ở Anh trên bước đường tìm đến trào lưu mới của thời đại

Phát huy truyền thống yêu nước bất khuất của dân tộc, truyền thống tốt đẹp của gia đình, quê hương, với sự nhạy cảm đặc biệt về chính trị Hồ Chí Minh đã sớm nhận ra hạn chế của những người đi trước Người nhận ra rằng không thể cứu nước theo con đường của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Hoàng Hoa Thám Người từ chối Đông du không phải

vì đã hiểu bản chất của đế quốc Nhật, mà chỉ cảm thấy rằng: không thể dựa vào nước ngoài

để giải phóng tổ quốc “Điều mà chủ tịch Hồ Chí Minh sớm nhận thức được và nó dẫn Người đi dùng hướng lũ nguồn gốc những đau khổ và áp bức dân tộc là ở ngay tại “chính quốc”, ở nước đế quốc đang thống trị dân tộc mình"

Cùng với việc phê phán hành động cầu viện Nhật Bản chẳng khác gì “đưa hổ cửa trước rước beo của sau", tư tưởng “ỷ Pháp cầu tiến bộ" chẳng qua chỉ là việc “cầu xin Pháp rủ lòng thương" Nguyễn Ái Quốc đã tự định ra cho mình một hướng đi mới phải tìm hiểu cho rõ bản chất của những tư tưởng Tự do, Bình đẳng Bác ái của nước Cộng hòa Pháp,

phải đi ra nước ngoài, xem nước Pháp và các nước khác Sau khi xem xét họ làm thế nào,

sẽ trở về giúp đồng bào mình

2 Giai đoạn tìm tòi, khảo nghiệm ( 1911-1920)

Năm 1911, Bác sang Pháp, sau đó sang Anh, Mỹ Năm 1913, Người từ Mỹ quay lại Anh tham gia công đoàn thuỷ thủ Anh, Năm 1917, Người từ Anh lại sang Pháp vào lúc nổ ra cách mạng Tháng Mưởi Nga, Pa-ri sôi động tìm hiểu cách mạng tháng Mười Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc ra nhập Đảng xã hội Pháp Tháng 8/1919, Bác gửi bản yêu sách của nhân dân An-nam đến hội nghị Véc-xay Đại hội XVIII Đảng xã hội Pháp thảo luận vấn đề gia nhập Quốc tế III, ngày 30/12/1920 Hồ Chí Minh biểu quyết tán thành Đảng cộng sản Pháp, trở thành người cộng sản

Giai đoạn này đánh dấu sự phát triển vượt bậc thế giới quan của Hồ Chí Minh từ giác ngộ chủ nghĩa dân tộc đến giác ngộ chủ nghĩa Mác-Lênin, từ chiến sĩ chống thực dân trở thành chiến sĩ cộng sản Việt Nam Đây là giai đoạn bôn ba tìm đường cứu nước Hồ Chí Minh đã:

- Tìm hiểu các cuộc cách mạng lớn trên thế giới và khảo sát cuộc sống của nhân dân các dân tộc bị áp bức

- Tiếp xúc với Luận cương của V.I.Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa, Hồ Chí Minh

đã tìm thấy con đường chân chính cho sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc

- Đứng hẳn về Quốc tế III, tham gia thành lập Đảng cộng sản Pháp Sự kiện đỏ đánh dấu bước chuyển biển về chất trong tư tưởng Hồ Chí Minh, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Lênin, tử giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, tử người yêu nước thành người cộng sản

Việc xác định con đường đúng đắn để giải phóng dân tộc là công lao to lớn đầu tiên của

Hồ Chí Minh, trong thực tế, Người đã “gắn phong trào cách mạng Việt Nam với phong trào công nhân quốc tế, đưa nhân dân ta đi theo con đường mà chính Người đã trải qua, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác – Lênin Đó là con đường giai phóng duy nhất mà cách mạng Tháng Mười Nga đã mở ra cho nhân dân lao động và tất cả các dân tộc bị áp bức trên toàn giới