Nguyễn Văn Luân 53 6 Các yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh - vận dụng vào các doanh nghiệp rượu - bia - nước giải khát Việt Nam Hoàng Thị Hương; Vũ T
Trang 2MỤC LỤC
Trang
KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN TRONG TIẾN TRÌNH ĐỔI MỚI VÀ HỘI NHẬP
1 Kế toán theo giá trị hợp lý trong các Công ty niêm yết Việt Nam
PGS.TS Bùi Thị Ngọc; ThS Tô Ngọc Trâm
14
2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế
(IFRS) cho các doanh nghiệp tại Việt Nam
PGS.TS Đinh Thế Hùng; Lê Hoài Thương; Phạm Ngọc Lan Chi;
Vũ Hà Trang; Nguyễn Hoàng Quỳnh Trang; Phan Bảo Châu
25
3 Doanh thu từ các giao dịch không trao đổi
TS Phan Thị Thu Mai
39
4 Nâng cao chất lượng hệ thống thông tin kế toán trong các tập đoàn kinh tế trong
điều kiện hội nhập kinh tế
TS Đoàn Thị Quỳnh Anh; PGS.TS Hà Thị Thúy Vân
44
5 Lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp dịch vụ kế toán tại Hà Nội
TS Trương Đức Định; ThS Nguyễn Văn Luân
53
6 Các yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh - vận
dụng vào các doanh nghiệp rượu - bia - nước giải khát Việt Nam
Hoàng Thị Hương; Vũ Thị Thanh Bình
61
7 Phát triển lĩnh vực kế toán - kiểm toán Việt Nam trong thời kỳ hội nhập
TS Đường Thị Quỳnh Liên
67
8 Tự động hóa các quy trình kế toán: Tác động của trí tuệ nhân tạo
ThS Tô Thị Thu Trang; TS Tô Thị Hương Quỳnh
73
9 Đánh giá việc thực hiện chiến lược phát triển kế toán, kiểm toán đến năm 2020,
tầm nhìn 2030
ThS Đặng Thị Thùy Giang; ThS Nguyễn Thị Thu Thảo
82
10 Khó khăn trong quá trình áp dụng chứng từ điện tử tại các doanh nghiệp Việt Nam
hiện nay
TS Đỗ Kiều Oanh; Đào Thùy Linh;
Hồ Thị Thanh Huyền; Nguyễn Thị Hằng
90
11 Tổng quan vai trò của người dùng và sự tham gia của kế toán trong việc định hình
báo cáo tài chính
TS Phạm Đỗ Dũng; TS Phí Văn Trọng;
ThS Đỗ Tiến Dũng; CN Trần Thị Thanh Tâm
96
12 Tuân thủ nguyên tắc thận trọng trong kế toán chênh lệch tỷ giá ngoại tệ khi hội
nhập kinh tế quốc tế
TS Đinh Phúc Tiếu
105
13 Đơn vị sự nghiệp có thu và việc tổ chức kế toán
TS Lê Thị Thanh Hương
113
14 Một số bất cập trong chính sách và kế toán chi ưu đãi người có công trên địa bàn
thành phố Hà Nội trong xu thế hội nhập
TS Nguyễn Thị Thanh Nga; ThS Nguyễn Thị Thúy Ngà
118
Trang 3CÁ C YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ
VÀ KẾT QUẢ KINH DOANH – VẬN DỤNG VÀO CÁC DOANH NGHIỆP
RƯỢU - BIA - NƯỚC GIẢI KHÁT VIỆT NAM FACTORS AFFECTING THE ACCOUNTING FOR REVENUE, COST, AND BUSINESS RESULT – APPLYING IN VIETNAMESE ALCOHOL – BEER – BEVERAGE FIRMS
Hoàng Thị Hương, Vũ Thị Thanh Bình
Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
Ngày nhận bài chỉnh sửa sau phản biện: 01/04/2021
Tóm tắt:
Ngành kinh doanh rượu – bia – nước giải khát đóng góp lớn vào sự phát triển của nền kinh tế Ngành này cũng hội nhập mạnh với sự đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài, đòi hỏi sự cung cấp thông tin theo các chuẩn mực kế toán quốc tế Đây là một nghiên cứu lý thuyết, dựa trên việc tổng quan tình hình nghiên cứu và phân tích tình huống của 2 doanh nghiệp kinh doanh trong ngành rượu – bia – nước giải khát Kết quả nghiên cứu đã đề xuất 4 yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại các doanh nghiệp kinh doanh rượu – bia – nước giải khát Việt Nam 04 yếu tố ảnh hưởng được nghiên cứu đề xuất gồm: Quy định pháp luật và chính sách của nhà nước cần áp dụng, đặc điểm doanh nghiệp và ngành nghề kinh doanh, Cơ sở hạ tầng, nguồn lực của doanh nghiệp, và yếu tố nhà quản lý Kết quả nghiên cứu là cơ sở để phát triển các nghiên cứu thực nghiệm tiếp theo
Từ khóa: Kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh; yếu tố ảnh hưởng; ngành rượu –
bia – nước giải khát
Abstracts:
The alcohol – beer – beverage industry contributes greatly to the development of the economy This industry is also strongly integrated with the investment of foreign investors that require the provision of accounting information according to international financial accounting standards This study is a theoretical study, based on an overview of the previous studies and case analysis of two big firms in the alcohol – beer – beverge industry The results of this research proposed four factors affecting the accounting of revenues, cost and business result in Vietnamese alcohol - beer -
beverage firms Four factors include legal regulations and policies, business characteristics,
infrastructure and corporate resources, and characteristics of manager These results are the basis
for developing next experimental studies
Keywords: Accounting for revenue, expense and business results; factors; wine - beer -
beverage industry
1 Giới thiệu
Doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh luôn là vấn đề quan trọng trong bất cứ loại hình doanh nghiệp nào Doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh có mối quan hệ mật thiết với nhau
Trang 4Mối quan hệ giữa doanh thu và chi phí tuân thủ theo nguyên tắc phù hợp, trong khi đó, doanh thu và chi phí có mối quan hệ nhân quả với kết quả kinh doanh Đến cuối cùng trong quá trình cung cấp thông tin kế toán thì thông tin về kết quả kinh doanh cần được cung cấp đầy đủ cho các bên liên quan Quản lý tốt các thông tin về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả quá trình ra quyết định kinh doanh của doanh nghiệp (Hoàng & Hà, 2019)
Để có kết quả kinh doanh tốt thì doanh nghiệp cần phải có những biện pháp thực hiện và kiểm soát doanh thu và chi phí Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh là một giải pháp quan trọng để giúp doanh nghiệp tìm kiểm soát tốt công tác kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh Yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu chi phí và kết quả kinh doanh đã được các nhà nghiên cứu trước xem xét trên các khía cạnh như ảnh hưởng đến việc vận dụng các chính sách kế toán chung và kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh (KQKD) nói riêng (Hoàng & Hà, 2019), hay các mô hình kế toán, tổ chức công tác kế toán tại doanh nghiệp có tác động đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD Đặc biệt, trong bối cảnh Bộ tài chính
đã và đang ban hành lộ trình hướng dẫn áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) nói chung cho các doanh nghiệp và cả các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thì việc áp dụng IFRS cũng sẽ tác động rất lớn đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD bởi sự thay đổi trong những chính sách kế toán về vận dụng giá trị hợp lý, các ước tính kế toán sẽ ảnh hưởng đến việc ghi nhận doanh thu, chi phí và KQKD của doanh nghiệp Do vậy, nhiều tài liệu đã có những hướng dẫn về việc vận dụng IFRS như EY (2020), Chaudhry và ctg (2015), Mackenzie, Lombard, Coetsee, Njikizana, và Chamboko (2011), Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA) (2017), Nguyễn (2020) và nhiều nghiên cứu trước đã tìm hiểu về các yếu tố ảnh hưởng đến việc vận dụng IFRS tại các doanh nghiệp như Hail, Leuz, và Wysocki (2010) Tuy nhiên, các nghiên cứu thường dừng ở các khía cạnh nhỏ trong bối cảnh của các doanh nghiệp đơn lẻ như doanh nghiệp tư vấn xây dựng (Hoàng & Hà, 2019)
mà chưa bao quát hết cho mọi loại hình doanh nghiệp Cho nên, cần có thêm các nghiên cứu thực hiện tại các loại hình doanh nghiệp kinh doanh khác để có thể nâng cao hiệu quả quản lý doanh thu, chi phí và KQKD thông qua kiểm soát các yếu tố tác động
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế các doanh nghiệp Việt Nam cần phải có những thay đổi toàn diện đáp ứng nhu cầu hội nhập trong đó có lĩnh vực kế toán Nền kinh tế Việt Nam trong những năm qua tiếp tục chịu ảnh hưởng, tác động bởi những biến động và sự bất ổn của kinh tế thế giới, các làn sóng của đại dịch Covid-19, tuy nhiên, hoạt động sản xuất bia, rượu, nước giải khát vẫn tiếp tục phát triển Ở Việt Nam trong những năm gần đây ngành sản xuất bia, rượu, nước giải khát là ngành
có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Thực tế công tác kế toán hiện nay tại các doanh nghiệp sản xuất
bia, rượu, nước giải khát của Việt Nam kế toán nói chung và kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả còn nhiều bất cập chưa phù hợp với những đặc thù riêng của ngành sản xuất bia, rượu, nước giải khát Việc thu thập, phân tích thông tin, cung cấp thông tin cho các nhà quản lý doanh nghiệp nhằm tăng cường quá trình kiểm soát doanh thu, chi phí, xác định kết quả giảm thiểu chi phí, nâng cao hiệu quả điều hành sản xuất kinh doanh bia, rượu, nước giải khát của doanh nghiệp là rất cần thiết
Do vậy, với mục đích nâng cao hiệu quả quản lý, nghiên cứu này thực hiện tìm hiểu các yếu tố tác động đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại các doanh nghiệp kinh doanh rượu - bia - nước giải khát Việt Nam Mục tiêu của nghiên cứu nhằm tổng hợp những kết quả nghiên cứu liên quan
và phân tích, đề xuất mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD đối với ngành kinh doanh rượu – bia – nước giải khát tại Việt Nam Kết cấu bài nghiên cứu trong các phần tiếp theo sẽ trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu về đề tài Phần kế tiếp sẽ trình bày về phương pháp nghiên cứu được áp dụng Sau đó, nghiên cứu trình bày những kết quả nghiên cứu chính và các thảo luận của tác giả Phần cuối của nghiên cứu là những kết luận tóm lược kết quả nghiên cứu chính
Trang 52 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Đã có nhiều nghiên cứu, nhiều báo cáo tìm hiểu về các yếu tố tác động đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại Việt Nam và trên thế giới trong nhiều loại hình doanh nghiệp kinh doanh hoặc lĩnh vực kinh doanh công – tư hay quy mô nhỏ - lớn Báo cáo thường niên của Tokyo Gas (2015) trình bày các yếu tố ảnh hưởng đến doanh thu và chi phí của ngành công nghiệp gas Các yếu tố
được đánh giá là có tác động đến doanh thu, chi phí của ngành công nghiệp gas gồm: Chính sách
của chính phủ và các quy định liên quan đến năng lượng, Sự biến động của giá nguyên vật liệu đầu vào, Sự cạnh tranh với các nguồn năng lượng khác, Sự biến động dân số và phát triển công nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ, Nhu cầu và phát triển cơ sở hạ tầng của Tokyo gas Tác giả Pinsly (2011) cho rằng sự phức tạp trong quá trình cung cấp dịch vụ của các doanh nghiệp dịch vụ luôn làm ẩn dấu đi sự rõ ràng của các tiêu thức phân bổ chi phí, đặc biệt cùng với sự phát triển của doanh nghiệp thì dịch vụ cung cấp cho khách hàng cũng được mở rộng do đó doanh nghiệp thường mất khả năng duy trì sự kiểm soát chi phí Trong khi đó, tác giả trình bày về các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán;
kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh theo IFRS Các nhân tố được các tác giả đưa ra bao
gồm: Các quy định pháp luật cần tuân thủ: Như Luật kế toán, chế độ kế toán hay chính sách về
thuế; Đặc điểm ngành nghề kinh doanh; và các nhân tố khác như: trình độ kế toán viên, điều kiện cơ
sở vật chất Nghiên cứu của Chu (2016) cũng bàn về các yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí trong các doanh nghiệp tư vấn xây dựng với ảnh hưởng của yếu tố đặc điểm dịch vụ tư vấn đến kế toán doanh thu, chi phí trong loại hình doanh nghiệp này Tuy rằng, nghiên cứu này chỉ đề cập đến loại hình doanh nghiệp dịch vụ, nhưng nó cũng có những tương đồng với yếu tố đặc điểm ngành nghề kinh doanh mà tác giả Hoàng và Hà (2019) đề cập Điều này khẳng định yếu tố đặc điểm ngành nghề kinh doanh ảnh hưởng rất nhiều đến kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp
Ngoài trực tiếp về kế toán doanh thu, chi phí và KQKD, một số nghiên cứu về việc vận dụng,
tổ chức công tác kế toán cũng bàn đến những khía cạnh liên quan đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD Nghiên cứu của Ghorbel (2017) đề cập về các yếu tố doanh nghiệp tác động đến quá trình
thiết kế hệ thống thông tin kế toán Kết quả nghiên cứu cho thấy sự ảnh hưởng của các yếu tố quy
mô doanh nghiệp, cấu trúc tổ chức của doanh nghiệp và các đặc điểm của nhà quản trị như tuổi, trình độ, kinh nghiệm công tác Mặc dù đây là một nghiên cứu tổng quát cho cả quá trình thiết kế hệ thống thông tin kế toán nhưng có thể thấy kế toán doanh thu, chi phí, kết quả kinh doanh là một chu trình không thể thiếu trong bất kỳ hệ thống thông tin kế toán nào Do vậy, việc tổ chức kế toán doanh thu, chi phí, kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp cũng cần xem xét đến các yếu tố mà kết quả nghiên cứu này đã khẳng định và chỉ ra tác động của chúng đến thiết kế hệ thống thông tin
kế toán của doanh nghiệp Trong lộ trình ban hành và hướng tới áp dụng IFRS, Cục giám sát kế toán kiểm toán – Bộ tài chính đã thực hiện khảo sát về khả năng áp dụng IFRS tại một số doanh nghiệp năm 2018 (Bộ Tài Chính, 2020) Các yếu tố được báo cáo đề cập đến dưới góc độ ý kiến của các doanh nghiệp thì các yếu tố như Hành lang pháp lý chưa rõ ràng, khó xác định và kiểm soát giá trị
hợp lý và ước tính kế toán, nguồn lực của doanh nghiệp, áp lực về thời hạn nộp BCTC với công ty
niêm yết, chênh lệch giữa chính sách thuế và chế độ kế toán, Khó xác định đơn vị tạo tiền, không đồng nhất chế độ với các đơn vị liên kết
3 Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng chính là phương pháp nghiên cứu định tính với phương pháp chính là nghiên cứu tài liệu, nghiên cứu tình huống với việc phân tích 2 trường hợp doanh nghiệp điển hình trong ngành bia – rượu – nước giải khát là Công ty cổ phần bia rượu nước giải khát Hà Nội (Habeco) và Tổng công ty cổ phần bia – rượu – nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) Nghiên cứu sử dụng các dữ liệu thứ cấp được cung cấp trên thị trường, trên website của các công ty và dữ liệu do
Trang 6của Bộ Tài Chính (2018) “Báo cáo kết quả khảo sát về khả năng áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế của một số doanh nghiệp tại Việt Nam” Sau đó, tác giả phân tích tình huống và phân tích nội dung, dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập được, nghiên cứu tiến hành phân tích và đề xuất mô hình các yếu tố ảnh hưởng
4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Thông qua nghiên cứu tài liệu ở bước tổng quan tình hình nghiên cứu và dựa trên Báo cáo kết quả khảo sát về khả năng áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế của một số doanh nghiệp tại Việt Nam (Bộ Tài Chính, 2018), tác giả tổng hợp một số nhân tố ảnh hưởng đến kế toán và tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh vận dụng vào ngành rượu – bia – nước giải khát Các phân tích này được dựa trên các dữ liệu về 2 doanh nghiệp Habeco và Sabeco, 2 doanh nghiệp lớn trong ngành kinh doanh rượu – bia – nước giải khát của Việt Nam Các nhân tố ảnh hưởng được đề xuất gồm:
(1) Quy định pháp luật và chính sách của nhà nước cần áp dụng: Việc áp dụng các chính sách kế toán nói chung và chính sách kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh nói riêng tại các doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống hành lang pháp lý, các quy định pháp luật và các chính sách của Nhà nước Trong Báo cáo kết quả khảo sát về khả năng áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế của một số doanh nghiệp tại Việt Nam (Bộ Tài Chính, 2018) thì các doanh nghiệp cho rằng việc áp dụng và thực hiện các chính sách kế toán mới theo IFRS sẽ bị ảnh hưởng bởi yếu tố quy định pháp luật và chính sách của nhà nước, như: Hành lang pháp lý của các doanh nghiệp chưa
có quy định rõ ràng đối với các doanh nghiệp có sở hữu vốn nhà nước, bởi họ sẽ khó khăn trong công tác lập báo cáo để thu hút đầu tư nước ngoài Hay hầu hết các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm những quy định áp dụng mô hình xác định giá trị hợp lý hay những khó khăn
trong kiểm soát các ước tính kế toán Công ty cổ phần bia rượu nước giải khát Hà Nội (Habeco) chưa có nhu cầu cũng như hướng tiếp cận tìm hiểu IFRS do “chưa có quy định bắt buộc của cơ quan quản lý Nhà nước” (Bộ Tài Chính, 2018)
(2) Đặc điểm doanh nghiệp và ngành nghề kinh doanh: Kết quả các nghiên cứu trước cũng
đã chỉ ra tác động của đặc điểm doanh nghiệp và ngành nghề kinh doanh đến tổ chức áp dụng và thực hiện công tác kế toán Cụ thể như, đặc điểm của doanh nghiệp như sự phức tạp trong quá trình cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp (Pinsly, 2011), quy mô doanh nghiệp (Ghorbel, 2017) đều có tác động đến việc tổ chức công tác kế toán, áp dụng các chính sách kế toán và thực hiện kế toán Theo Báo cáo kết quả khảo sát về khả năng áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế của một số doanh nghiệp tại Việt Nam (Bộ Tài Chính, 2018) thì tại Việt Nam các doanh nghiệp có quy mô có tổ chức hoạt động liên kết hay Vietnam Airline khó xác định đơn vị tạo tiền thì sẽ gặp khó khăn khi tổ chức áp dụng IFRS Ngoài ra, về hình thức sở hữu vốn của doanh nghiệp như các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, có cổ đông nước ngoài, hoặc niêm yết trên sàn nước ngoài có xu hướng hướng tới sử dụng IFRS Đặc điểm về ngành nghề kinh doanh cũng có tác động đến tổ chức công tác kế toán và hoạt động kế toán doanh thu, chi phí và KQKD của doanh nghiệp (Chu, 2016; Hoàng & Hà, 2019) Trong phạm vi hẹp của ngành kinh doanh rượu – bia – nước giải khát, các doanh nghiệp cũng
có những mảng kinh doanh chính về thương mại hay sản xuất sản phẩm Chính vì vậy mà quy trình
tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và KQKD cũng sẽ có những khác biệt nhất định ảnh hưởng đến công tác kế toán Nghiên cứu trường hợp của Tổng công ty cổ phần bia – rượu – nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), với sự đầu tư của Thaibev vào doanh nghiệp là cổ đông lớn (Thành Công, 2019) thì Sabeco đã có những hoạt động như chuyển đổi báo cáo tài chính và có nhu cầu sử dụng IFRS Trong khi đó, Habeco với hơn 82% vốn Nhà nước chưa có nhu cầu và chưa sẵn sàng áp dụng IFRS (Bộ Tài Chính, 2018)
Trang 7(3) Cơ sở hạ tầng, nguồn lực của doanh nghiệp: Yếu tố về cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực
có ảnh hưởng rất lớn đến công tác kế toán nói chung của mỗi doanh nghiệp Hệ thống phần cứng, phần mềm, mạng và trình độ nguồn nhân lực có đáp ứng được yêu cầu của công tác kế toán thì doanh nghiệp mới sẵn sàng áp dụng IFRS Các kết quả nghiên cứu trước của Tokyo Gas (2015), Hoàng và Hà (2019) cho thấy các nhân tố như trình độ kế toán viên, điều kiện cơ sở vật chất, sự phát triển của cơ sở hạ tầng có ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD Trong bối cảnh sẵn sàng cho việc áp dụng IFRS, yếu tố về nguồn lực của doanh nghiệp, năng lực nhân sự và chi phí cho đầu tư cơ sở hạ tầng ảnh hưởng lớn đến việc áp dụng IFRS(Bộ Tài chính, 2019) Chẳng hạn như, Habeco mới chỉ cho nhân sự kế toán tham gia vào các lớp tập huấn IFRS, cơ sở hạ tầng của doanh nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu áp dụng IFRS (Bộ Tài Chính, 2018)
(4) Yếu tố nhà quản lý: Các yếu tố về nhà quản trị như nhu cầu thông tin của nhà quản lý, trình độ hay chuyên ngành của nhà quản trị doanh nghiệp có ảnh hưởng đến tổ chức thiết kế và vận hành hệ thống thông tin kế toán (Ghorbel, 2017) Theo báo cáo về khả năng áp dụng IFRS, Habeco chưa có nhu cầu áp dụng IFRS, cổ đông lớn của công ty là Carlsberg Đan Mạch chưa có đề nghị việc áp dụng IFRS Do nhà quản lý và các bên có lợi ích chưa có nhu cầu liên quan đến thông tin BCTC được trình bày theo chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho nên Habeco chưa có nhu cầu áp dụng IFRS (Bộ Tài Chính, 2018)
Từ những thảo luận trên, nghiên cứu đề xuất mô hình yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại các doanh nghiệp kinh doanh rượu – bia – nước giải khát Việt Nam với 4 yếu
tố ảnh hưởng Mô hình ảnh hưởng được đề xuất tại Hình 1
Hình 1 Mô hình đề xuất các yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí
và KQKD tại các doanh nghiệp bia – rượu- nước giải khát Việt Nam
5 Kết luận
Đây là một nghiên cứu lý thuyết, dựa trên việc tổng quan tình hình nghiên cứu và phân tích tình huống của 2 doanh nghiệp kinh doanh trong ngành rượu – bia – nước giải khát Kết quả nghiên cứu đã đề xuất 4 yếu tố ảnh hưởng đến kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại các doanh nghiệp kinh doanh rượu – bia – nước giải khát Việt Nam Bốn nhóm nhân tố được đề xuất dựa trên những phân tích kết quả nghiên cứu trước và tình huống của Habeco và Sabeco là quy định pháp luật và chính sách của nhà nước, đặc điểm doanh nghiệp và ngành nghề kinh doanh, cơ sở hạ tầng của doanh nghiệp và yếu tố nhà quản lý Kết quả nghiên cứu là cơ sở để phát triển các nghiên cứu thực nghiệm tiếp theo trong tương lai với các dữ liệu thực tế của các doanh nghiệp kinh doanh trong ngành rượu – bia – nước giải khát
Đặc điểm doanh
nghiệp và ngành
nghề kinh doanh
Quy định pháp luật
và chính sách của
nhà nước
Cơ sở hạ tầng, nguồn lực của doanh nghiệp
KẾ TOÁN DOANH
THU, CHI PHÍ VÀ
KQKD tại các DN
kinh doanh rượu - bia – nước giải khát
Yếu tố nhà quản lý
Trang 8TÀI LIỆU THAM KHẢO
1- Bộ Tài Chính (2018) Báo cáo kết quả khảo sát về khả năng áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế của một số doanh nghiệp tại Việt Nam Cục quản lý giám sát kế toán, kiểm toán:
Bộ Tài Chính
2- Bộ Tài chính (2019) Báo cáo đánh giá tác động của việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính
quốc tế (IFRS) vào Việt Nam: Bộ Tài Chính
3- Bộ Tài Chính (2020) Quyết định 345/QĐ-BTC: Phê duyệt Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo
4- Chaudhry, A., Coetsee, D., Bakker, E., Varughese, S., Mcllwaine, S., Fuller, C.,
Balasubramanian, T V (2015) Wiley IFRS 2015 : interpretation and application of
international financial reporting standards: John Wiley & Sons
5- Chu, T B H (2016) Yếu tố tác động đến kế toán doanh thu, chi phí dịch vụ trong doanh nghiệp tư vấn xây dựng Tạp chí Tài Chính, 1(Tháng 8)
6- EY (2020) Applying IFRS Accounting consideration for the coronavirus outbreak EYGM
Limited
7- Ghorbel, J (2017) A Study of Contingency Factors of Accounting Information System Design
in Tunisian SMIs Journal of the Knowledge Economy, 1-30 doi: https://doi.org/10.1007/s13132-016-0439-8
8- Hail, L., Leuz, C., & Wysocki, P (2010) Global Accounting Convergence and the Potential Adoption of IFRS by the U.S (Part I): Conceptual Underpinnings and Economic Analysis
Accounting Horizons, 24(3), 355-394 doi: https://doi.org/10.2308/acch.2010.24.3.355
9- Hoàng, T N., & Hà, T T H (2019) Kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Tạp chí Tài Chính, 1(Tháng 4)
10- Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA) (2017) Vận dụng IFRS Kinh nghiệm thế giới và
giải pháp cho Việt Nam Retrieved 07/11, 2017, from http://vaa.net.vn/van-dung-ifrs-kinh- nghiem-the-gioi-va-giai-phap-cho-viet-nam-applying-ifrs-real-world-experience-and-solutions-for-vietnam/
11- Mackenzie, B., Lombard, A., Coetsee, D., Njikizana, T., & Chamboko, R (2011) Applying
IFRS for SMEs Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons
12- Nguyễn, T T H (2020) Áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) tại Việt Nam
Tạp chí Công Thương
13- Pinsly, S M (2011) Turnaround Accomplished: Correcting Cost Accounting in Service
Organizations ABFJOURNAL
14- Thành Công (2019, 26/10/2019) ThaiBev thâu tóm Sabeco - Thương vụ M&A hàng đầu của
ngành bia châu Á Pháp lu ật Việt Nam
15- Tokyo Gas (2015) Factors Influencing Revenues and Expenses: Tokyo Gas
Trang 9PHÁT TRIỂN LĨNH VỰC KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN VIỆT NAM
TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP DEVELOPMENT OF VIETNAM ACCOUNTING - AUDITING SECTOR IN THE
INTEGRATION PERIOD
TS Đường Thị Quỳnh Liên
Trường Đại học Vinh
Ngày nhận bài chỉnh sửa sau phản biện: 31/03/2021
Tóm tắt:
Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đã tác động mạnh mẽ và toàn diện đến nền kinh tế - xã hội trên thế giới Cùng với các quốc gia khác, Việt Nam cũng bị tác động không nhỏ bởi cuộc Cách mạng mang tính toàn cầu này Xu hướng toàn cầu hóa về kế toán - kiểm toán ngày càng mạnh mẽ; các nền kinh tế rộng mở hơn, giao lưu và giao thoa nhiều hơn Cách mạng công nghiệp 4.0 mang lại rất nhiều cơ hội và thách thức Nguồn nhân lực mang lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp (DN) không phải từ dịch vụ kế toán, cung cấp số liệu mà là những dịch vụ tầm cao cung cấp dữ liệu phân tích tài chính, tư vấn chuyên sâu Trong phạm vi bài viết, trên cơ sở phân tích một số vấn đề về cơ hội, khó khăn và thách thức đối với lĩnh vực kế toán – kiểm toán Việt Nam, từ đó đề xuất giải pháp
nhằm phát triển lĩnh vực kế toán - kiểm toán trong thời kỳ hội nhập
Từ khoá: Kế toán, kiểm toán, kế toán – kiểm toán, phát triển, hội nhập
Abstracts:
The Industrial Revolution 4.0 has had a strong and comprehensive impact on the socio-economy in the world Along with other countries, Vietnam was also significantly affected by this global Revolution Globalization trend of accounting - auditing is increasingly strong; economies are more open, socializing and interfering more Industry 4.0 brings many opportunities and challenges Human resources that bring high profits for businesses are not from accounting services, data provision but also high-level services providing financial analysis data, in-depth consulting In the scope of the article, on the basis of analyzing a number of issues of opportunities, difficulties and challenges for the accounting and auditing sector in Vietnam, then proposing solutions to develop the accounting field - audit in the integration period
Keywords: Accounting, auditing, accounting – auditing, development, integration
1 Đặt vấn đề
Cuộc Cách mạng công nghệ 4.0 diễn ra sẽ tác động đến mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội nói chung và lĩnh vực kế toán, kiểm toán nói riêng Những tác động này mang tính tích cực trong dài hạn song cũng tạo ra nhiều thách thức điều chỉnh trong ngắn hạn và trung hạn
Trong điều kiện nền kinh tế mở cửa và hội nhập, vai trò cung cấp thông tin nhằm minh bạch các thị trường cũng như tình hình “sức khỏe” của doanh nghiệp và nền kinh tế qua hoạt động kế