BÀI báo cáo THỰC HÀNH dược LIỆU bài 6 KIỂM NGHIỆM dược LIỆU CHỨA ANTHRANOID

Trong dược liệu, anthranoid có thể ở dạng kết hợp glycosid, anthraglycosid hoặc dạng tự do aglycon, anthraquinon.. Dạng aglycon tan được trong các dung môi kém phân cực benzen, toluen, c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA DƯỢC – ĐIỀU DƯỠNG

BÀI BÁO CÁO THỰC HÀNH DƯỢC LIỆU

GVHD: Ths Ds ĐỖ VĂN MÃI - Ds PHẠM THÀNH TRỌNG LỚP: LT CĐ-ĐH DƯỢC 13B

NHÓM 2 – TIỂU NHÓM 3

SINH VIÊN THỰC HIỆN:

BÙI THANH HUY TRẦN TRUNG TÍN BÙI HẢI YẾN TRẦN NGUYỄN PHƯƠNG THẢO

BÀI 6: DƯỢC LIỆU CHỨA ANTHRANOID

A CƠ SỞ LÝ THUYẾT:

- Anthranoid là những chất hữu cơ có khung cơ bản là 9,10-diceton anthracen, khung này có thể ở dạng khử (anthron, anthranol, dihydroanthranol) hoặc dạng oxy hóa (anthraquinon) Trong dược liệu, anthranoid có thể ở dạng kết hợp (glycosid, anthraglycosid) hoặc dạng tự do (aglycon, anthraquinon)

- Dạng glycosid tan được trong các dung môi phân cực Dạng aglycon tan được trong các dung môi kém phân cực (benzen, toluen, cloroform, dicloromethan, ether ethylic v.v…)

- Dựa vào tính tan này, có thể chiết dạng glycosid hay dạng aglycon ra khỏi dược liệu bằng các dung môi thích hợp

- Để định tính anthranoid dạng oxy hóa, người ta dùng phản ứng Borntrager (các hợp chất anthranoid phản ứng với kiềm tạo các phenolat có màu đỏ, đỏ tím… tan trong nước)

- Người ta cũng ứng dụng phản ứng này để định lượng anthranoid bằng phương pháp quang (so màu, đo quang) Ngoài ra, anthranoid dạng aglycon có thể thăng hoa nên còn được định tính bằng thử nghiệm vi thăng hoa

B THỰC HÀNH:

- Thí nghiệm 1 : Thử nghiệm vi thăng hoa

1 Đại Hoàng :

+ Chuẩn bị 2 muỗng dược liệu Đại hoàng

+ Cho một ít bột dược liệu Đại hoàng trải thành một lớp mỏng vào chén nung nhỏ

+ Đặt chén nung vào nồi cách cát (140 – 180 °) Dùng đũa thủy tinh đảo đều dược liệu đến khi không còn khói bốc lên nữa

+ Đậy 1 lam kính lên miệng chén, trên lam kính đậy một miếng bông ẩm, thỉnh thoảng thay miếng bông này (miếng bông phải lạnh, ngâm trong nước đá, khi đặt miếng bông lên kính phải vắt hết nước nhưng miếng bông vẫn lạnh)

+ Sau 10-15 phút, dẫn chất anthraquinon sẽ thăng hoa và bám vào mặt dưới của lam kính (Trên lam kính có màu vàng thì lấy ra)

+ Lật mặt dưới của lam kính đem soi kính hiển vi (vật kính 40x ) sẽ thấy tinh thể hình kim màu vàng có chứa hợp chất có tính chất thăng hoa

+ Nhỏ vào mặt dưới lam kính 1 giọt dung dịch NaOH 10 % thì các tinh thể này sẽ tan

thành dung dịch có màu hồng đến đỏ

• Kết luận: Đại hoàng có màu hồng đỏ chứng tỏ có chứa anthranoid và có chứa hợp

chất có tính chất thăng hoa

- Thí nghiệm 2: Định tính anthranoid bằng sắc ký lớp mỏng

* Chuẩn bị:

+ Cân 0.50 g Đại hoàng và 0,50g Muồng trâu

( Đại hoàng ) ( Muồng trâu )

+ Cho dược liệu vào 2 bình erlen riêng thêm 15 ml DCM vào mỗi bình và lắc đều kỹ 10 phút

+ Sau đó lọc lần lượt hai dược liệu qua phễu:

(Đại hoàng) (Muồng trâu)

+ Thu được hai dung dịch đem đi đun cách thủy cho đến khi dung dịch đặc lại

+ Pha hệ dung môi theo tỷ lệ:

Benzen - etyl acetat – acid fomic

15 ml : 4.8ml : 0.2ml (Σ = 20 ml)

Sau khi pha hệ dung môi thì cho toàn bộ vào bình sắc ký, bỏ 1 tờ giấy lọc vào thành bình rồi đậy kín nắp lại, để yên

+ Chuẩn bị bản mỏng

* Tiến hành:

+ Đưa mẫu lên bản mỏng : nhỏ dung dịch DCM vào hai dược liệu cô đặc rồi dùng ống mao quản hút lấy mẫu Đại hoàng và Muồng trâu chấm vào 2 bản mỏng: Chấm điểm và chấm vạch

+ Đem khai triển với hệ dung môi đã pha trước đó

+ Phát hiện vết: Sau khi khai triển, bản mỏng được để bay hết dung môi, làm khô bảng mỏng bằng cách bóp nhẹ bóng cao su thổi gió vào bản mỏng Sau đó quan sát:

Dưới đèn UV 254nm

Dưới đèn UV 365nm

+ Sau đó đặt mặt thuận bản mỏng rồi hơ dưới bình chứa hơi amoniac đặt trong tủ hút

+ Các vết anthranoid có màu đỏ

- Sau khi khai triển sắc ký lớp mỏng ta nhận thấy Đại hoàng có 6 vết và Muồng trâu

có 2 vết

Tính giá trị Rf của các vết

Đại hoàng VẠCH Muồng trâu

𝑅!" = #.%&.'= 0.83 𝑅!" = #.%&.'= 0.83

𝑅!* = ).&

&.'= 0.60

𝑅!) = *.(&.'= 0.41

𝑅!% = &.'".+= 0.24

𝑅!# = &.'" = 0.13

Đại hoàng ĐIỂM Muồng trâu

𝑅!" = #.%&.'= 0.83 𝑅!" = #.%&.'= 0.83

𝑅!* = ).%&.'= 0.58

𝑅!) = &.'* = 0.38

𝑅!% = ".&&.'= 0.22

𝑅!# = ,.'&.'= 0.10

è Qua định tính bằng SKLM Đại hoàng, Muồng trâu ta phát hiện được các vết, tuy

nhiên do kỹ thuật chấm dược liệu Muồng trâu chưa đậm hoặc pha dung môi còn loãng nên các dấu của Muồng trâu còn mờ, chưa hiện rõ hoàn toàn

è Kết luận: Phản ứng vi thăng hoa, Borntrager và SKLM dược liệu Đại hoàng,

Muồng trâu có chứa anthranoid