Thuyt trinh v th bn nam ch kem cm

Có thể làm thơ hay, người sáng tác thơ dần làm phong phú tâm hồn mình bởi những quan sát, thấu hiểu để có thể phô diễn một cách biểu cảm, sâu sắc và tinh tế những tình huống, cảm xúc

LÀM THƠ BốN,

NĂM CHữ

Nhóm 3

1

4/4/2014 Thơ bốn, năm chữ_Nhóm 3

GIớI THIệU CHUNG Về THƠ

 THƠ là một loại hình nghệ thuật của ngôn từ, âm thanh của thơ có

vần có điệu nhịp nhàng Lời lẽ của thơ ngắn gọn, hàm chứa, xúc

tích Một bài thơ hay có thể làm người đọc rung cảm bởi tiết tấu, bởi

nội dung, bởi hình thức thể hiện.

  Giá trị nghệ thuật của Thơ làm người đọc vui thích vì cái hay, cái

đẹp của ngôn từ Đọc thơ hay, người đọc có xúc cảm nghệ thuật,

cảm nhận được Cái Đẹp Tinh Thần, tạo thói quen nhận thức những

giá trị tinh thần trong cuộc sống, dần loại bỏ khuynh hướng thực

dụng, tôn vinh những giá trị vật chất đơn thuần, khiến con người sa

đoạ trong vật chất Có thể làm thơ hay, người sáng tác thơ dần làm

phong phú tâm hồn mình bởi những quan sát, thấu hiểu để có thể

phô diễn một cách biểu cảm, sâu sắc và tinh tế những tình huống,

cảm xúc trước cuộc đời, từ đó dần nâng tâm hồn mình thăng hoa

lên, trên nấc thang tiến hoá của sự sống.

 Đặc điểm thơ bốn chữ là bài thơ có nhiều dòng, mỗi dòng có bốn

chữ, gieo vần lưng, vần chân xen kẽ, gieo vần liền hoặc cách,

hoặc hỗn hợp, nhịp thơ phổ biến là nhịp hai, dễ làm, dài ngắn tự

do, phù hợp với văn kể , miêu tả.

uyển chuyển Nhạc lòng chuyển hoá thành nhạc thơ Nhạc thơ đa

dạng, khi trầm bổng, du dương, lúc thanh thoát, nhẹ nhàng… ứng với điệu hồn thi sĩ Nhạc thơ biểu hiện cụ thể ở nhịp điệu Thi nhân phổ nhạc cho thơ, tiếng thơ vang ngân trong không gian, tạo thành các “bước sóng” gõ cửa tâm hồn độc giả Thơ giàu nhạc điệu, khi và chỉ khi tâm hồn nhà thơ tràn đầy xúc  cảm Mọi sự thay đổi ngôn từ đều làm biến đổi nhịp điệu và nội dung tư tưởng thể hiện Xuân Diệu nói: thơ hay thì lời thơ chín đỏ trong cảm xúc Do chỗ nhà thơ thổi hồn mình vào ngôn từ, cho nên chất nhạc thấm đẫm từng câu chữ bước nhịp Mỗi bước nhịp, khuôn nhịp có thể ví với những giai âm độc đáo trong “bản giao hưởng tâm hồn” của thi sĩ.

A.THƠ 4 CHỮ

I)TÌM HIểU Về THƠ BốN CHữ

 4)Gieo vần trong thơ 4 chữ

A.THƠ 4 CHỮ

I)TÌM HIểU Về THƠ BốN CHữ

 4)Gieo vần trong thơ 4 chữ

 Vần chân: Núi - bụi; Hàng - Trang

A.THƠ 4 CHỮ

I)TÌM HIểU Về THƠ BốN CHữ

 4)Gieo vần trong thơ 4 chữ

A.THƠ 4 CHỮ

I)TÌM HIểU Về THƠ BốN CHữ

 4)Gieo vần trong thơ 4 chữ

 Gieo vần tách nhau cách dòng thơ (còn gọi là gián cách).

 Ví dụ: Cháu đi đường cháu

Cháu lên đường ra

A.THƠ 4 CHỮ

I)TÌM HIểU Về THƠ BốN CHữ

 4)Gieo vần trong thơ 4 chữ

 e)Vần hỗn hợp

 Gieo không theo thứ tự nào (gồm tất cả các cách gieo vần nói trên).

 Ví dụ: Em bước vào đây

Gió hôm nay lạnh

A.THƠ 4 CHỮ

II,CÁC PHƯƠNG PHÁP TậP LÀM THƠ

4 CHữ

 Phương pháp1:

 Cần nắn chắc đặc điểm thể loại thơ bốn chữ: Đó là bài thơ có nhiều

dòng, mỗi dòng có bốn chữ; cách gieo vần lưng, vần chân xen kẽ, gieo vần liền hoặc cách, hoặc hỗn hợp Nhịp thơ phổ biến là 2/2, dễ làm, dài ngắn tự do phù hợp với văn kể, văn miêu tả.

 Phương pháp 2:

 Cần hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của vốn từ.

 Từ ngữ là một nhân tố có những khả năng to lớn tạo nên giá trị thẩm

mĩ của tác phẩm văn học nói chung và mõi bài thơ nói riêng Nhiều khi chỉ có một từ nhất định cũng có thể cô đúc lại cái “Thần” của một bài

thơ Và cũng chỉ một từ, nhà văn khéo lựa chọn cũng sẽ làm cho hình

tượng văn học khắc sâu vào tâm hồn người đọc.

A.THƠ 4 CHỮ

III,PHÂN TÍCH THƠ 4 CHữ

*Lượm

 Khổ thơ về sự hi sinh của Lượm:

Cháu nằm trên lúa Tay nắm chặt bông Lúa thơm mùi sữa Hồn bay giữa đồng

A.THƠ 4 CHỮ

III,PHÂN TÍCH THƠ 4 CHữ

Khổ thơ trên là những giây phút cuối cùng về chú bé Lượm, đó là khoảnh khắc của cái chết, của sự ra đi đầy đau đớn mà thấm đượm niềm thương tiếc.Chao ôi! Đáng lẽ một chú bé đáng yêu, nhỏ nhắn như vậy phải được sống một cuộc sống yên bình, trong vòng tay yêu thương, chăm sóc của người thân thì lại phải đương đầu với biết bao lửa đạn Để rồi, trong khi lướt qua làn mưa bom bão đạn của kẻ thù, một viên đạn đã khiến cậu bé gục ngã xuống cánh đồng quê hương khi đang chiến đấu vì chính mảnh đất này.Lượm ra đi, dòng máu của

em như làm thẫm đỏ thêm lá cờ Tổ quốc Dù Lượm đã hi sinh, trút hơi thở cuối cùng của mình cho Tổ quốc nhưng tay em vẫn nắm chặt bông lúa như muốn níu giữ sự sống, níu giữ hồn quê hương, em như không muốn rời bỏ cảnh vật quê hương, luyến tiếc nơi đây Hương lúa ngọt ngào ru cho giấc ngủ ngàn thu của Lượm Mùi sữa của lúa chín như gợi cảm xúc

da diết về người mẹ đã nuôi dưỡng em khôn lớn Em ngã xuống khi còn ở độ tuổi thiếu niên hứa hẹn nhiều điều phía trước, cả một con đường tương lai đang rộng mở Đôi má của chú

bé măng tơ, non trẻ mới ngày nào còn thơm thoảng hương sữa mà bây giờ đã phải vĩnh biệt trần gian về với cõi thanh bình Đó là những hình ảnh quê hương ấp iu, nâng niu em, tiễn đưa em về nơi ấy cho đến giờ phút tận cùng, mảnh đất nơi đây như một con người linh thiêng săn sóc cho em Chi tiết “hồn bay giữa đồng” thể hiện sự lưu luyến của em với quê nhà Hồn em còn mãi đó, phảng phất bên đồng lúa chín, hòa quyện vào hương vị của lúa sữa Em còn mãi gắn bó với quê hương như quê hương còn nhớ mãi tới em.

B.THƠ 5 CHỮ

I,TÌM HIểU Về THƠ 5 CHữ

 3)Nhịp điệu

 4)Gieo vần trong thơ 5 chữ

 Thường là vần chân Vần chân có thể là vần liền (2

câu liền nhau có hai chữ cuối hiệp vần với nhau), có

thể là vần cách (2 câu cách nhau có hai chữ cuối hiệp

 b)Thơ 5 chữ và thơ ngũ ngôn đời Đường (Trung Quốc)

 Thơ 5 chữ hiện đại vần, nhịp thay đổi theo cảm xúc Đặc biệt cách ngắt nhịp linh hoạt Còn thơ ngũ ngôn cổ điển có niêm luật chặt 18

-Ngắt nhịp: 2/3, 3/2-Khổ thơ: có 4 câu/khổ, 2 câu/khổ hoặc không chia khổ

thơ năm chữ.

Muốn làm thơ năm chữ phải có cảm xúc chân thành, trong sáng.Xác định rõ chủ đề và các đặc điểm đặc trưng của

thơ năm chữ.

B.THƠ 5 CHỮ

II)PHÂN TÍCH THƠ 5 CHữ

*Đêm nay Bác không ngủ

Phân tích hai khổ thơ:

Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng

Và

Đêm nay Bác ngồi đó

Đêm nay Bác không ngủ

B.THƠ 5 CHỮ

II)PHÂN TÍCH THƠ 5 CHữ

Chỉ bằng hai khổ thơ ngắn gọn và giản dị, nhà thơ Minh Huệ đã khắc họa thành công vẻ đẹp của vị lãnh tụ vĩ đại trong lòng người chiến sĩ cách mạng nói riêng và nhân dân Việt Nam nói chung Đó là một vẻ đẹp của một vị lãnh tụ vừa vĩ đại vừa phi thường lại vừa gần gũi, thân thương, bình dị như một người cha nhân từ Sự kết hợp hài hòa, kì diệu của hai vẻ đẹp ấy đã làm nên sự bất tử cho hình ảnh Bác Hồ Anh đội viên được nhắc đến “như nằm trong giấc mộng” thể hiện sự ngỡ ngàng trước tấm lòng cao đẹp, bao dung của Bác Anh như nghẹn ngào, xúc động đến nín thở trước điều đó Tác giả nói “Bóng Bác cao lồng lộng” là muốn đề cao tầm vóc vĩ đại của con người có tấm lòng nhân hậu Đúng vậy! Bác Hồ chính là ngọn hải đăng soi sáng trong đêm tối, dẫn lối cho con thuyền cách mạng nước nhà cập bến bờ vinh quang Tấm lòng cao cả, lớn lao của Bác thì kể làm sao cho hết! Nhà thơ một lần nữa bộc lộ niềm thương mến, cảm phục của mình với Bác Hồ qua biện pháp ẩn dụ phẩm chất “Ấm hơn ngọn lửa hồng”.Anh đội viên đang phải sống cuộc sống chiến đấu đầy vất vả, gian nguy, có biết bao thiếu thốn bủa vây Không chỉ là thiếu thốn vật chất mà quan trọng hơn là sự thiếu thốn tình cảm Ngay những lúc như thế, chính tình yêu thương, gắn bó của Người đã thắp lên tia hi vọng cho đồng bào, sưởi ấm trái tim, tâm hồn của dân tộc Ngọn lửa hồng thắp lên vì sự sống của muôn loài, ngọn lửa của Bác ấm áp lan tỏa thắp lên những tình cảm suy nghĩ tốt đẹp của mọi người xung quanh Khổ thơ cuối là một cái kết lắng đọng, mộc mạc mà mang đậm tính triết lí, khái quát về Bác Đêm nay Bác không ngủ chẳng phải điều gì khó hiểu bởi trong tâm trí Bác lúc nào cũng thường trực một mối lo âu, vì dân vì nước.Chính những điều hết sức bình thường, nhỏ bé

đó đã làm nên một nhân cách cao đẹp, sự vĩ đại ở chủ tịch Hồ Chí Minh Từ “Hồ Chí Minh” ở cuối bài thơ không đơn giản chỉ là một tên gọi mà còn là khái niệm tổng hợp về lòng nhân ái, 22

C ĐỌC THÊM

 Trong sự nghiệp cách mạng vĩ đại của chủ tịch Hồ Chí Minh, thơ

ca tuy không phải là hoạt dộng chính trị của người Nhưng Bác đã đến với thơ ca trong những hoàn cảnh đặc biệt,và Bác đã làm thơ

không ngoài mục đích đó: Tuyên truyền trực tiếp cho công tác cách mạng hoặc bộc lộ những suy nghĩ và tình cảm cao đẹp của mình

với quần chúng nhân dân, với non sông đất nước.

 Thơ của Bác là đỉnh cao của thơ ca cách mạng thời kì hiện đại Đó

là những vần thơ cực kì tinh khiết, giàu chất “ Thép” và chan chứa tình người.

 Thơ của Bác kết hợp một cách sâu sắc tinh tế nhiều vẻ đẹp trong

thơ

 Thơ Bác Hồ là tiếng nói bình dị, gần gũi và điêu luyện, sáng tạo,

giàu cảm xúc và luôn bừng sáng trí tuệ, gắn với thực tiễn cách

mạng và bay lên với bao khát vọng, ước mơ.

C ĐỌC THÊM

 Thơ của Bác có giá trị tinh thần lớn lao của dân tộc và là hoa thơm, lộc quý của mọi

nhà: Đó là những bài thơ mừng xuân của Bác:

 Xuân 1947 ( trang 71 )

 Xuân 1948 ( trang 78 )

 Xuân 1967 ( trang 82 )

 Xuân 1968 ( trang 106 )

 Xuân: Bác tròn 63 tuổi ( trang 99 )

 Trong nhiều năm qua Thơ Bác Hồ đã được nhiều các nhân văn, nhà thơ nghiên cứu

như:

 Đặng Thái Mai

 Hoài Thanh

 Hoàng Xuân Nhi

 Hoàng Trung Thông

C ĐỌC THÊM

 Yêu quý và thiết tha học tập tìm hiểu thơ Bác, chúng ta ước mong tìm

hiểu một cách hệ thống và toàn diện hơn vẻ đẹp nội dung, nghệ thuật

trong thơ Bác Một hiện tượng thơ ca kỳ diệu của thời kỳ hiện đại, một

đỉnh cao nối tiếp những đỉnh cao một hiện tượng thơ ca quen thuộc,

hồn thơ vĩ đại này thuộc về người anh hùng vĩ đại nhất trong lịch sử

dân tộc ta từ trước tới nay.

 Trong sự nghiệp cách mạng lớn lao của chủ tịch Hồ Chí Minh văn thơ

là một bộ phận gắn liền với những hoạt động Cách mạng phong phú

của người.

 Đọc thơ của Bác, đồng chí Trường Chinh nhận xét:

 “ Trong thơ của Hồ Chủ Tịch, mỗi câu, mỗi chữ đều mang chất

thép, đều toát ra tư tưởng và tình cảm của một chiến sĩ vĩ đại”.

 (Trường Chinh: Hồ Chủ tịch, lãnh tụ kính yêu của giai cấp công nhân

và nhân dân Việt Nam, nhà xuất bản sự thật Hà Nội 1975 trang 70 ).

C ĐỌC THÊM

“ Vần thơ của Bác vần thơ thép

Mà vẫn mênh mông bát ngát tình”.

( Hoàng Trung Thông )

 Chất thép: Là tính chiến đấu, đấu tranh rắn rỏi, mạnh mẽ

 Chất tình: Tính nhân văn, tình người, tình cảm, nhân hậu, tình yêu

thương con người, thiên nhiên, đất nước

 Mở đầu tập thơ “Nhật ký trong tù” Bác viết:

“ Ngâm thơ ta vẫn không ham

Nhưng vì trong ngục biết làm chi đây?

Ngày dài ngâm ngợi cho khuây

Vừa ngâm, vừa đợi đến ngày tự do”.

 Bác không làm theo cách nói ý tứ khiêm nhường của người

xưa: “Lão phu nguyên bất ái ngâm thi”.

( Câu thơ của nghiên phu đời Thanh). 29

C ĐỌC THÊM

 Mục đích của người cầm bút nói chung và người làm thơ nói

riêng nhà thơ Sóng Hồng có viết:

“ Lấy cán bút làm đòn xoay chế độ Mỗi vần thơ bom đạn phá cường quyền”.

 Vần thơ cũng phải đấu tranh cho lí tưởng của Đảng cho nhân

C ĐỌC THÊM

 Theo quan điểm của cố Thủ Tướng Phạm Văn Đồng, một nhà lãnh đạo uyên bác của

Đảng có lần đã nói: “ Rồi sẽ đến cái lúc con người ta cần thơ hơn cần cơm” ( Trích văn

hoá nghệ thuật Hải Hưng 6/1996- Trang 3)

 Thơ ở đây hiểu là nghệ thuật, là món ăn tinh thần nói chung, trong đời sống của chúng

ta bao gồm: đời sống vật chất, đời sống tinh thần đòi hỏi ngày một cần thiết với nhu cầu

của con người, của thời đại Mẹ của Nhà thơ Trần Đăng Khoa ( Quê ở làng Trực Trì,

huyện Nam Thanh,Tỉnh Hải Dương) đã có lần trả lời với khách khi đến nhà thăm gia

đình: “ Tôi không biết các con tôi nó giỏi giang như thế nào nhưng nó mê đọc truyện

Kiều- Nguyễn Du, Truỵên Lục Vân Tiên –Nguyễn Đình Chiểu, thì tôi tin nó không bao

giờ làm điều ác.”

 Đúng vậy từ trong truyền thống, các bà mẹ Việt Nam cũng như nhân dân ta nói chung đã coi trọng nhất là tính Thiện của con người, mà văn học phản ánh cái Thiện luôn luôn

chiến thắng cái ác Văn học nghệ thuật thể hiện khát vọng của nhân dân ta hướng tới.

 Chân: Chân thật, giản dị, trung thực

 Thiện: Lương thiện , đạo đức hiền lành.

 Mĩ: Cái đẹp thẩm mĩ.

 Để có được bài thơ hay người làm thơ cần phải huy động tất cả sức lực và tài năng của

mình, phải lao tâm khở tứ, họ cần có sự am hiểu, gọt giũa ngôn ngữ mới có kết quả đó là bài thơ hay.