Dạy học gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương thông qua chủ đề dạy học địa lí công nghiệp - Địa lí 10 THPT_2

Việc triển khai chương trình giáo dục nhà trường gắn với sản xuất, kinh doanh giúp học sinh được trải nghiệm thực tiễn cuộc sống và sản xuất kinh doanh, vận dụng kiến thức đã học vào giả

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài:

Một trong những vấn đề quan trọng của đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay là đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; Trong đó có bộ môn Địa lí đã và đang chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức, sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em học sinh Trong thực tế Địa lí là môn học gắn liền với các hiện tượng tự nhiên, các vấn đề kinh tế xã hội mang tính thực tiễn từ lý luận đến thực tiễn đã bước đầu chứng minh là một trong những công cụ hiệu quả, đáp ứng được mục tiêu đổi mới giáo dục hiện nay của nước ta, góp phần đào tạo những con người năng động sáng tạo, có năng lực tổ chức, có kĩ năng giao tiếp, biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn sinh động; mang lại niềm hứng khởi trong học tập, tạo điều kiện cho học sinh tự đánh giá bản thân, nhận diện đúng sở trường, nắm bắt được nhu cầu xã hội, từ đó định hướng nghề nghiệp đúng đắn và phù hợp Đồng thời góp phần tích cực trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, tạo cơ hội cho học sinh tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập và áp dụng một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống Đổi mới dạy học nói chung, đổi mới dạy học Địa lí nói riêng là một quá trình thực hiện thường xuyên và kiên trì trong đó nhiều yếu tố quan hệ chặt chẽ với nhau Trong đó dạy học gắn liền với sản xuất, kinh doanh là mô hình dạy học giúp học sinh được trải nghiệm với thực tiễn, được tìm hiểu và tham gia vào sản xuất kinh doanh tại địa phương, tạo ra môi trường học tập thân thiện

Việc triển khai chương trình giáo dục nhà trường gắn với sản xuất, kinh doanh giúp học sinh được trải nghiệm thực tiễn cuộc sống và sản xuất kinh doanh, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề của thực tiễn cuộc sống, gắn các nội dung dạy học của các môn học với thực tiễn cuộc sống;tạo được không khí học tập thoải mái, phát huy được tính sáng tạo, tích cực của học sinh, giúp học sinh phát triển toàn diện, nâng cao kiến thức kỹ năng sống, bổ sung về kiến thức thực

tế, vốn sống; góp phần thực hiện giáo dục hướng nghiệp, góp phần thực hiện việc

“Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” theo quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 29-NQ/TW

Với những lí do trên tôi thực hiện đề tài: “Dạy học gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương thông qua chủ đề dạy học địa lí công nghiệp - Địa lí 10 THPT”

2 Mục đích nghiên cứu:

- Hình thành được các năng lực cho học sinh, đặc biệt năng lực gắn bó chặt chẽ giữa lí thuyết và thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, góp phần đào tạo những

- Thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường với

thực tiễn đời sống; đẩy mạnh thực hiện dạy học theo phương châm "Học đi đôi với trải nghiệm sáng tạo" Phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo, tạo tính hứng

thú trong học tập, giúp học sinh được trải nghiệm thực tiễn cuộc sống, góp phần thực hiện giáo dục hướng nghiệp, định hướng phân luồng lựa chọn nghề nghiệp, cung cấp nhân lực trong tương lai cho địa phương

- Từ đó góp phần đổi mới phương pháp dạy học, hình thức dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng chủ đề dạy học địa lí công nghiệp - Địa lí lớp 10

- Tìm hiểu nghiên cứu những vấn đề cốt lõi trong dạy học theo hướng phát triển năng lực

- Vận dụng dạy học gắn với thực tiễn ở một số cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương qua chủ đề Địa lí Công nghiệp

4 Tính mới của đề tài:

- Tổ chức hoạt động trải nghiệm là tạo điều kiện cho HS không những vận dụng kiến thức thực tế vào bài học mà qua đó còn khắc sâu được kiến thức, tạo tính hứng thú trong học tập góp phần phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh …

- Đồng thời thông qua buổi trải nghiệm giúp các em tự tin ,trình bày suy nghĩ ý tưởng, thể hiện tinh thần tự học, tự nghiên cứu, các em được rèn luyện thêm

về các kỹ năng giao tiếp; lắng nghe; hợp tác; đảm nhận trách nhiệm; quản lí thời gian; tìm kiếm và xử lí thông tin…, tăng cường định hướng phát triển năng lực của học sinh thông qua vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn

- Cũng qua đây các em biết rõ hơn về tình hình phát triển công nghiệp tại nơi mình sinh sống đó cũng là một trong những cơ sỡ để sau này các em có định hướng tốt hơn cho việc lựa chọn nghề nghiệp của bản thân

5 Đối tượng nghiên cứu và thời gian nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu :

- Học sinh lớp 10 học theo chương trình chuẩn (Ban cơ bản) của trường

THPT Nghi Lộc 2

- Giáo viên dạy bộ môn Địa lí ở trường THPT Nghi Lộc 2

- Tìm hiểu những biện pháp nâng cao hiệu quả của việc lồng ghép nội dung dạy học trong nhà trường gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương thông qua

chủ đề bài học: “Địa lí công nghiệp - Địa lí 10” THPT

Thời gian nghiên cứu: Năm học 2019 - 2020 và năm học 2020 - 2021

6 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu tôi đã vận dụng phối hợp các phương pháp, trong đó có các phương pháp chủ yếu sau:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUÂN VÀ THỰC TIỄN

1 Cơ sở lý luận:

1.1 Khái niệm về hoạt động sản xuất kinh doanh

Mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh đều có định hướng, có kế hoạch và để đạt được kết quả cao nhất trong sản xuất và kinh doanh, các doanh nghiệp cần xác định phương hướng mục tiêu trong đầu tư, có kế hoạch sử dụng các điều kiện sẵn

có về các nguồn nhân tài, vật lực Muốn vậy, các doanh nghiệp cần nắm được các nhân tố ảnh hưởng, mức độ và xu hướng tác động của từng nhân tố

đến kết quả kinh doanh Điều này chỉ thực hiện được trên cơ sở của quá trình phân tích kinh doanh của doanh nghiệp

Như vậy, hoạt động sản xuất, kinh doanh chính là quá trình tiến hành các công đoạn từ việc khai thác sử dụng các nguồn lực sẵn có trong nền kinh tế để sản xuất

ra các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ nhằm cung cấp cho nhu cầu thị trường và thu được lợi nhuận

1.2 Tầm quan trọng của hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương đối với hoạt động giáo dục, dạy học ở trường phổ thông

- Về vai trò của hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với quá trình dạy học: Các thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh là một nguồn nhận thức, một phương tiện trực quan quý giá trong dạy học nói riêng, giáo dục nói chung Vì vậy,

sử dụng các thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh trong dạy học ở trường phổ thông có ý nghĩa sau:

+ Góp phần đẩy mạnh, hướng dẫn hoạt động nhận thức cho học sinh + Giúp học sinh phát triển kỹ năng học tập, tự chiếm lĩnh kiến thức

+ Kích thích hứng thú nhận thức của học sinh

+ Phát triến trí tuệ của học sinh

+ Giáo dục nhân cách học sinh

- Góp phần phát triển một số kỹ năng mềm ở học sinh

Để HS tự lực trong cuộc sống, trong học tập và làm việc hiệu quả, học sinh rất cần kỹ năng sống Kỹ năng sống được hiểu là khả năng là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống Dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tạo điều kiện phát triển một số kỹ năng sống như:

+ Kỹ năng giao tiếp,

+ Kỹ năng lắng nghe tích cực

+ Kĩ năng trình bày suy nghĩ ý tưởng

+ Kỹ năng hợp tác

+ Kỹ năng tư duy phê phán

+ Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm

+ Kỹ năng đặt mục tiêu

+ Kỹ năng quản lí thời gian

+ Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

1.3 Nguyên tắc khi dạy học theo chủ đề gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh

1.3.1 Đảm bảo mục tiêu dạy học và sản xuất kinh doanh

Việc chuẩn bị lựa chọn các cơ sở sản xuất kinh doanh phục vụ cho việc dạy học một bài học, một nội dung hay chủ đề của môn học thì việc đầu tiên giáo viên phải xác định được mục tiêu dạy học Khi lựa cơ sở sản xuất kinh doanh phải dựa vào thực hiện mục tiêu đã xác định và hỗ trợ, tạo điều kiện cho việc thực hiện mục tiêu được thuận lợi hơn

1.3.2 Xác định nội dung và thực hiện các bước chuẩn bị chu đáo

Dù tiến hành dạy học tại cơ sở sản xuất, kinh doanh hay dạy học trong lớp học có sử dụng tư liệu, hình ảnh của cơ sở sản xuất, kinh doanh, giáo viên cần chuẩn bị kỹ nội dung và các điều kiện thực hiện Ở đây chúng ta có thể coi việc chuẩn bị nội dung chuyên môn đã được tiến hành chu đáo theo quy định của chuẩn kiến thức, kỹ năng bộ môn và theo gợi ý về phương pháp dạy học môn học, giáo viên tập trung vào việc xác định nội dung và các bước chuẩn bị liên quan đến khai thác sản xuất, kinh doanh như một phương tiện dạy học

- Về nội dung liên quan đến sản xuất, kinh doanh, giáo viên cần cân nhắc những yêu cầu đã được xác định Những yêu cầu này càng được nêu chi tiết, trình bày đơn giản càng giúp học sinh nhận biết rõ nhiệm vụ cần thực hiện

- Hoạt động làm việc với tạicơ sở sản xuất, kinh doanh cần tiến hành theo những bước đi cụ thể Sau khi xác định được địa điểm, loại hình cơ sở sản xuất, kinh doanh được lựa chọn phục vụ cho dạy học, mục tiêu và các yêu cầu về nội dung dạy học với tại cơ sở sản xuất, kinh doanh, giáo viên cần lập kế hoạch chi tiết các công việc cụ thể, từ chuẩn bị tiến hành dạy học, tiến trình dạy học với tại cơ sở sản xuất, kinh và tổng kết, đánh giá hoạt động dạy học với tại cơ sở sản xuất, kinh doanh

1.3.3 Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm

Phải luôn đề cao vai trò hoạt động chủ động, tích cực của học sinh Giáo viên luôn tạo điều kiện tối đa để học sinh được tham gia vào các hoạt động với cơ

sở sản xuất, kinh doanh, từ các hoạt động trong khâu chuẩn bị như lập kế hoạch, phân công người thực hiện việc cụ thể, tới hoạt động với tại cơ sở sản xuất, kinh doanh như quan sát, làm việc trực tiếp với các sự vật, hiện tượng chứa đựng trong

cơ sở sản xuất, kinh doanh để các em tìm tòi, khám phá, liên hệ kiến thức đã có để giải thích các sự vật, hiện tượng đó Giáo viên giao nhiệm vụ rõ ràng, hướng dẫn

cụ thể chi tiết để học sinh biết cách làm việc với tại cơ sở sản xuất, kinh doanh Được tự chủ trong công việc, tự hoàn thành báo cáo tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh, có sản phẩm do cá nhân hoặc nhóm tạo ra các em sẽ phấn khởi càng cố gắng hoàn thành nhiệm vụ

Bên cạnh việc dạy học các môn học với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà trường phổ thông cần tổ chức nhiều loại hình hoạt động tạo điều kiện để học sinh tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh ngay trong khuôn viên nhà trường: tổ chức sinh hoạt chuyên đề tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh, tổ chức triển lãm về sản xuất, kinh doanh ở địa phương, và tổ chức tham quan những địa điểm có cơ sở sản xuất, kinh doanh ngay tại địa phương trường đóng

2 Cơ sở thực tiễn:

2.1 Thực trạng dạy học gắn với sản xuất kinh doanh ở địa phương tại các Trường THPT Nghi Lộc 2

Việc phát triển dạy học chủ đề gắn liền sản xuất kinh doanh tại địa phương

cho học sinh trong trường THPT là một hoạt động rất cần thiết Tuy nhiên, tại các

trường THPT Nghi Lộc 2 một số giáo viên có suy nghĩ môn Địa lí là môn phụ nên chưa nhiệt tình trong việc giảng dạy, chưa tâm huyết với nghề, còn học sinh chưa tìm hiểu nhiều, chưa hứng thú trong học tập

Vì vậy việc dạy học môn Địa lí ở các trường THPT hiện nay đang dừng lại ở những kiến thức trong sách giáo khoa, chưa có sự vận dụng và liên hệ thực tiễn Hầu hết các em chưa có cơ hội được trải nghiệm, được làm thử một công việc nào đó

Do vậy, việc tổ chức dạy học theo chủ đề gắn liền sản xuất kinh doanh tại địa phương trong dạy học môn Địa lí ở trường THPT là rất quan trọng

Để minh họa cho điều này tôi đã làm khảo sát nhỏ về nhận thức đối với học sinh, giáo viên trong trường

2.2 Nhận thức của học sinh và giáo viên về vai trò của dạy học gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương

2.2.1 Kết quả khảo sát thực trạng của dạy học chủ đề gắn liền với sản xuất kinh doanh tại địa phương trong dạy học Địa lí

* Kết quả điều tra từ GV

Qua thông kê điều tra 6 giáo viên giảng dạy ở tại hai trường THPT Nghi Lộc

2 và THPT Nghi Lộc 5 đã được kết quả sau

Bảng 1.1 Kết quả điều tra thực trạng phát triển dạy học chủ đề gắn liền với sản xuất kinh doanh tại địa phương

Tỉ lệ lựa chọn (%) Rất cần

thiết Cần thiết

Không cần thiết

1

Việc rèn luyện năng lực, kĩ năng thực hành sản xuất kinh doanh cho học sinh có cần thiết hay không?

2

Thầy (cô) có thường xuyên tổ chức hoặc hướng dẫn cho học sinh dạy học chủ đề gắn liền với sản xuất kinh doanh tại địa phương hay không?

Thường xuyên

Thỉnh thoảng Không bao

Kiểm tra đánh giá

Dạy kiến thức mới

PP dạy học theo

dự án

PP dạy học giải quyết vấn đề

PP bàn tay nặn bột

- Việc phát triển dạy học chủ đề gắn liền sản xuất kinh doanh tại địa phương cho HS hiện nay rất được quan tâm để thực hiện Tất cả 90% GV được khảo sát đều chọn phướng án “rất cần thiết” và 10% chọn phương án “cần thiết” để dạy học

2.2.2 Kết quả điều tra từ HS

-Khảo sát về năng lực trong học tập: Để thấy được sự hứng thú của học sinh

đối với vai trò của việc học tập chủ đề gắn liền với sản xuất kinh doanh hiện nay, quá trình học tập tôi làm phiếu khảo sát và thu được kết quả như sau:

Kết quả khảo sát tiến hành trên 420học sinh và thu được kết quả như sau:

Bảng 1.2 Kết quả điều tra năng lực học tập chủ đề của học sinh THPT

TT Câu hỏi

Tỉ lệ lựa chọn (%) Rất quan trọng Quan trọng Không quan trọng

1

Em đánh giá như thế nào về vai trò của việc học tập chủ đề gắn liền với sản xuất kinh doanh hiện nay?

2

Ngoài giờ học trên lớp em đã giành bao nhiêu thời gian tìm hiểu về ứng dụng của các kiến thức được học?

Thường xuyên Thỉnh thoảng Không bao giờ

3

Em có thực hiện kế hoạch học tập đã đề

Gặp nhiều khó khăn

Gặp ít khó khăn

Không gặp khó khăn

Bởi đây là cơ hội cho các em được trải nghiệm thực tế, được thể hiện mình và làm những điều mình thích, vì có những học sinh có thể học trên lớp không tốt nhưng kiến thức thực hành và kiến thức thực tế của các em rất tốt

Tuy rằng các em nhận thức được kiến thức lĩnh hội có ý nghĩ quan trọng trong cuộc sống song việc việc học tập các chủ gặp nhiều khó khăn Điều đó cho thấy học sinh chưa làm quen nhiều với chủ đề dạy học, và còn rất lúng túng với các dạng bài tập “mở” khi đọc hiểu để trả lời câu hỏi hoặc vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn

II QUY TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC VÀ CÁC HÌNH THỨC DẠY HỌC GẮN VỚI SẢN XUẤT KINH DOANH

1 Quy trình tổ chức day học gắn với sản kinh doanh

- Lựa chọn cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương phù hợp với nội dung dạy học Tôi lựa chọn hai cơ sở Xi nghiệp may và cơ sở sản xuất đồ gõ xuất khẩu

- Lựa chọn nội dung dạy học: Chủ đề Địa lí công nghiệp lớp 10

- Khảo sát cơ sỡ sản xuất kinh doanh

- Lập kế hoạch giáo dục, dạy học

- Thực hiện kế hoạch dạy học và giáo dục

2 Các hình thức dạy học gắn với sản xuất kinh doanh

2.1 Khai thác, sử dụng tài liệu về sản xuất kinh doanh để tiến hành bài

học

- Mô tả hình thức:

Việc dạy học môn Địa lí với định hướng gắn liền hoạt động giáo dục kinh doanh tại địa phương được thực hiện hoàn toàn trên lớp học Ở đây chủ yếu khai thác và sử dụng tài liệu về sản xuất, kinh doanh trong quá trình thực hiện nội dung dạy học trên lớp

- Tiến trình

Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề để lựa chọn nội dung day học, lập kế hoạch dạy học Sưu tầm, thu thập các tư liệu, số liệu, sự phát triển của ngành nghề sản xuất kinh doanh của địa phương tại các cơ

sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ GV có thể thực hiện hoặc hướng dẫn học sinh và giao cho một số nhóm thực hiện để báo cáo kết quả trên lớp

Tổ chức dạy học trên lớp, chú ý đến hoạt động học để học sinh được tiếp thu, vận dụng và thảo luận những vấn đề liên quan đến sản xuất và kinh doanh của địa phương

Giao nhiệm vụ cho học sinh tự tìm hiểu một số vấn đề của cơ sở sản xuất

Họp tổ sinh hoạt chuyên môn, rút kinh nghiệm bài học

- Một số lưu ý

Giáo viên cần xác định mức độ liên hệ, sử dụng tư liệu trong bài học để lựa chọn thích hợp Vì thời gian trên lớp có hạn nên GV và HS phải chủ động chuẩn bị trước các tư liệu về sản xuất kinh doanh của cơ sở địa phương

2.2 Tiến hành bài học tại cơ sở sản xuất kinh doanh

- Mô tả hình thức Giáo viên cần chọn những bài, nội dung phù hợp mà có thể thực hiện được tại cơ sở sản xuất kinh doanh

2.3 Tổ chức tham quan học tập tại cơ sỏ sản xuất kinh doanh

- Mô tả hình thức

Giáo viên dặn dò HS trước khi tổ chức thăm quan học tập tại cơ sở sản xuất kinh doanh Khi hướng dẫn học sinh thăm quan, học tập tại cơ sở, ngoài các nội dung thăm quan thông thường, giáo viên phải hướng học sinh liên hệ các hoạt động ở cơ sở với những nội dung đã học Qua đó vừa giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung học tập vừa thấy được ý nghĩa của việc học tập môn học

- Tiến trình

Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề Liên hệ để khảo sát cơ sở sản xuất/kinh doanh, từ đó lập kế hoạch giáo dục/dạy học

Thực hiện hoạt động giáo dục/dạy học tại cơ sở giáo dục theo kế hoạch

Sinh hoạt chuyên môn thông qua NCBH

- Một số lưu ý

Giáo viên nên sắp xếp giờ thăm quan trải nghiệm hợp lý

2.4 Sử dụng cơ sở sản xuất, kinh doanh để tổ chức hoạt động giáo dục khác

Khai thác và sử dụng tư liệu về sản xuất, kinh doanh để tổ chức triển lãm, xây dựng các chuyên đề học tập

- Mô tả hình thức

Với phương án này, GV hướng dẫn phân công học sinh khai thác và sử dụng

tư liệu về sản xuất, kinh doanh thông qua tổ chức triển lãm, xây dựng các chuyên

đề học tập Qua đó vừa giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung học tập vừa thấy được ý nghĩa của việc học tập môn học

- Tiến trình Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề Liên hệ để khảo sát cơ sở sản xuất/kinh doanh, từ đó lập kế hoạch giáo dục/dạy học giao cho học sinh, nhóm học sinh thực hiện ngoài giờ học

Tổ chức triển lãm hoặc báo cáo kết quả hoạt động của học sinh thông qua các buổi sinh hoạt lớp, chuyên đề hoặc câu lạc bộ học tập

Sinh hoạt chuyên môn, rút kinh nghiệm

- Tiến trình:

Tổ chức dạy học trên lớp, hoặc tại cơ sở sản xuất kinh doanh, chú ý đến hoạt động học để học sinh được tiếp thu, vận dụng và thảo luận những vấn đề liên quan đến nghề nghiệp, tương lai nghề nghiệp sản xuất và kinh doanh của địa phương, giúp các anh có ý thức chọn nghề nghiệp sau khi học xong ở phổ thông Giao nhiệm vụ cho học sinh tự tìm hiểu một số vấn đề của cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương và mở rộng cho ngành nghề khác

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

Xây dựng chủ đề dạy học “ Địa lí công nghiệp - Địa lí lớp 10 THPT’’ gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương

1 Xác định mối liên hệ nội dung bài học với sản xuất, kinh doanh tại địa phương

Hiện nay các ngành công nghiệp địa phương đang phát triển mạnh trên cả nước nói chung và Huyện Nghi Lộc nói riêng Tại địa bàn hai Trường THPT Nghi

Kiều, Nghi Công Băc, Nghi Công Nam, Nghi Mỹ, Nghi Phương, Nghi Đồng và Nghi Hưng) đã có nhiều ngành công nhiệp phát triển mạnh và ngày càng được mở rộng ra bặc biệt các ngành thuộc nhóm công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng như công nghiệp dệt may, công nghiệp sản xuất đồ gỗ xuất khẩu (môi muỗng, thìa đũa

và các dụng cụ nhà bếp) và công nghiệp gạch ngói Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy chủ đề tôi đã cho khảo sát mấy cơ sở sau

- Cơ sở trải nghiệm sản xuất kinh doanh tại địa phương (Huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An) gồm: Công ty may Hà Nội chi nhánh Nghi Lộc, Cơ sở sản xuất môi muỗng), xí nghiệp gạch ngói Hoàng Nguyên

2 Phương án tổ chức hoạt động dạy học

* Đối với giáo viên

Bước 1: Khảo sát cơ sở

- Tên cơ sở: Công ty may Hà Nội chi nhánh Nghi Lộc xóm 4 Nghi Lâm - Nghi Lộc - Nghệ An

+ Khi tìm hiểu về hoạt động của xí nghiệp may Hà Nội giám đốc công ty anh Toản cho biết cho biết hiện nay công ty thường xuyên tạo việc làm cho hơn

1000 lao động với mức lương bình quân trên 4 triệu đến 10 triệu đồng/ tháng Sản phẩm may của công ty chủ yếu xuất khẩu ra thị trường nước ngoài hàng năm thu

về hàng hàng trăm tỉ đồng Vừa giải quyết được việc làm vừa nâng cao thu nhập cho người dân

- Cơ sở chế biến kinh doanh đồ gỗ xuất khẩu của anh Nguyễn Hồng Sơn xóm 4 Nghi Lâm- Nghi Lộc - Nghệ An

+ Hoạt động của cơ sở: anh Nguyễn Hồng Sơn - chủ cơ sở, cho biết: Đây là một trong những cơ sở có vị trí quan trọng và đầu tiên của xã Nghi Lâm nói riêng

và miền tây Nghi Lộc nói chung Cơ sở chế biến có bề dày kinh nghiệm sản xuất,

có số lượng lao động đông khá đông gần 300 lao động với mức lương từ 3 đến 8 triệu đồng và thị trường rộng mở trong và ngoài nước Anh còn cho biết mặt hàng này ít bị canh tranh trên thị trường xuất khẩu, công đoạn làm ra sản phẩm tỉ mỉ nhưng không khắt khe về công nghệ máy móc Đa số các sản phẩm sản xuất đều thuộc hàng cao cấp , chuyên dụng cho các nhà hàng khách Nhật Bản và Hàn Quốc Sản phẩm xuất khẩu doanh thu hàng năm hàng chục tỉ đồng

Ngoài việc đi trải nghiệm tại hai cơ sở kinh doanh trên, để bài học sinh động hấp dẫn, HS còn trải nghiệm trên các phương tiện tông tin đại chúng, trên các nguồn tài liệu khác nhau

Bước 2: Lựa chọn nội dung

Qua khảo sát cơ sở sản xuất, kinh doanh áp dụng cho các nội dung kiến thức sau:

Bài 31: Vai trò đăc điểm của công nghiệp Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển phân bố công nghiệp

Bài 32: Địa lí các ngành công nghiệp (2 tiết) Bài 33: Một số hình thức chủ yếu của tổ chức lãnh thổ công nghiệp Bài 34: Thực hành Vẽ biểu đồ tình hình sản xuất một số sản phẩm công nghiệp, của thế giới

Bước 3: Lập kế hoạch dạy học

Nội dung của kế hoạch bao gồm:

Đối với giáo viên:

- Soạn kế hoạch bài học

- Chuẩn bị cơ sở vật chất, phương tiện dạy học

- Liên hệ cơ sở để tổ chức đưa học sinh đi trải nghiệm

* Đối với học sinh

Tìm hiểu thêm về ngành công nghiệp trọng điểm của Huyện Nghi Lộc Thu thập tài liệu thông tin liên quan đến chủ đề công nghiệp

- Chuẩn bị vở, bút ghi chép, máy ảnh hoặc điện thoại …

3 Tổ chức hoạt động dạy học theo chủ đề Địa lí công nghiệp

Hoạt động dạy học chủ đề “Địa lí Công nghiệp” Địa Lí lớp 10

Chủ đề: ĐỊA LÍ CÔNG NGHIỆP

Số tiết: 5 tiết

Lớp dạy: Khối 10

Tiết 1: thực hiện bài 31: Vai trò đăc điểm của công nghiệp Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển phân bố công nghiệp

Tiết 2: thực hiện bài Bài 32: Địa lí các ngành công nghiệp

Tiết 3: Thực hiện bài Bài 32: Địa lí các ngành công nghiệp (2 tiết)

Tiết 4 Thực hiện bài Bài Bài 33: Một số hình thức chủ yếu của tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Tiết 5: Thực hiện bài 34: Thực hànhVẽ biểu đồ tình hình sản xuất một số sản phẩm công nghiệp, của thế giới

* Lý do chọn chủ đề:

- Về nội dung: Vai trò đặc điểm, sự phát triển và phân bố CN , các ngành ,

TCLTCN có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nên cần lập thành 1 chủ đề

+ Việc xây dựng các nội dung trên thành một chủ đề để đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học và KTĐG theo định hướng phát triển năng lực của học sinh

+ Chủ đề này có giá trị thực tiễn vào việc giáo dục học sinh trong công cuộc

+ Nhằm định hướng giáo dục và nhận biết được tiềm năng phát triển kinh tế xã hội địa phương

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Trình bày được vai trò và đặc điểm của sản xuất công nghiệp

- Phân tích được các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố công nghiệp

- Trình bày và giải thích được vai trò, đặc điểm và sự phân bố một số ngành công nghiệp chủ yếu trên thế giới

-Phân biệt được một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp: điểm công nghiệp, khu công nghiệp tập trung, trung tâm công nghiệp, vùng công nghiệp

2 Kỹ năng

- Biết phân tích nhân xét sơ đồ về đặc điểm phát triển và ảnh hưởng của các điều

đối phát triển phân bố công nghiệp

- Sử dụng bản đồ để nhận xét sự phân bố một số ngành công nghiệp trên thế giới: công nghiệp năng lượng, luyện kim, cơ khí, hóa chất, thực phẩm

- Nhận diện được các điểm chính của điểm công nghiệp

- Biết cách tính toán, vẽ và phân tích biểu đồ tình hình sản xuất của một số

ngành công nghiệp (biểu đồ cột, biểu đồ miền)

3 Thái độ

- Nhận thức được công nghiệp nước ta phát triển chưa mạnh , trình độ khoa học công nghệ còn thua kém nhiều nước trên thế giới và khu vực, đòi hỏi sự cố gắng của thế hệ trẻ

- Nhận thức đúng về tầm quan trọng của các ngành công nghiệp trong sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước Thấy được sự thuận lợi và khó khăn của các ngành này ở nước ta và các địa phương

- Biết được các hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp ở Việt Nam địa phương

- Ủng hộ những đóng góp tích cực trong các hình thức cụ thể ở địa phương

- Biết khai thỏc, sử dụng và bảo vệ hợp lớ tài nguyờn, mụi trường trong sản xuất và đời sống

- Cú ý thức vận dụng cỏc tri thức kỹ năng đó học vào cuộc sống, lao động và học tập Thấy được mối quan hệ giữa thiờn nhiờn và con người Xõy dựng ý thức bảo vệ thiờn nhiờn, bảo vệ mụi trường sống

4 Cỏc năng lực hướng tới

- Năng lực tự học, nghiờn cứu tài liệu, giải quyết vấn đề trong quỏ trỡnh hoàn thành nhiệm vụ học tập Sử dụng ngụn ngữ thụng qua bỏo cỏo kết quả Hợp tỏc trong nhúm khi thực hiện cỏc nội dung học tập Sử dụng cụng nghệ thụng tin trong tỡm hiểu, bỏo cỏo kết quả Giải quyết vấn đề, giao tiếp

- Năng lực chuyờn biệt: tư duy lónh thổ ; kĩ năng làm việc với bản đồ, biểu đồ, hỡnh ảnh ; xử lớ số liệu thống kờ

II BẢNG Mễ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC ĐƯỢC HèNH THÀNH

C.đề/N.dung Nhận biết Thụng hiểu Vận dụng Vận dụng cao

- Phõn tớch được cỏc nhõn

tố ảnh hưởng đến sự phỏt triển và phõn

bố cụng nghiệp

So sỏnh được những điểm khỏc nhau giữa sản xuất nụng nghiệp và cụng nghiệp

Giải thớch một

số nhõn tố ảnh hưởng đến sự phỏt triển, phõn bố cụng nghiệp của địa phương

2 Địa lớ cỏc

ngành cụng

nghiệp

- Trỡnh bày được đặc điểm và vai trũ sự phõn

bố một số ngành cụng nghiệp chủ yếu trờn thế giới

- Giải thích đ-ợc

sự phỏt triển và phân bố một

số ngành công nghiệp chủ yếu trên thế giới

- Sử dụng bản đồ để nhận xét sự phân bố một

số ngành công

nghiệp

- Kể tờn cỏc ngành Cụng nghiệp trọng điểm của địa phương Giải thớch vỡ sao đú

là những ngành trọng điểm của Huyện nhà?

- Sử dụng sơ đồ, hỡnh ảnh để phõn biệt cỏc hỡnh thức

Kể tờn cỏc điểm cụng nghiệp của

thổ công

nghiệp

chøc l·nh thæ c«ng nghiÖp:

®iÓm c«ng nghiÖp, khu c«ng nghiÖp tËp trung, trung t©m c«ng nghiÖp, vïng c«ng nghiÖp.Biết được sự phát triển từ thấp lên cao của các hình thức này

thổ công nghiệp : điểm công nghiệp, khu công nghiệp tập trung, trung

nghiệp, vùng công nghiệp

công nghiệp:

nghiệp, khu công nghiệp tập trung, trung tâm công nghiệp,

nghiệp

- Sử dụng được hình vẽ để nhận biết các Hình TTCLTCN

Lộc

- Liên hệ với các nhân tố ảnh hưởng tới các hình thức

tổ chức lãnh thổ công nghiệp ở Việt Nam

Phân tích được tốc độ phát triển của một số sản phẩm công nghiệp năng lượng và luyện kim

Giải thích đươc nguyên nhân phát triển

- Vẽ và phân tích biểu đồ tình hình sản xuất của một số ngành công nghiệp (biểu đồ đường, cột, biểu

đồ miền) Nhận xét, phân tích biểu đồ, bảng số liệu thống kê về tình hình sản xuất của một số ngành công nghiệp

Liên hệ đến sự phát triển của các ngành công nghiệp địa phương

Những năng lực có thể hướng tới

(1) Năng lực chung:

- Năng lực tự học, nghiên cứu tài liệu

- Năng lực giải quyết vấn đề trong quá trình hoàn thành nhiệm vụ học tập

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ thông qua báo cáo kết quả

- Năng lực hợp tác trong nhóm khi thực hiện các nội dung học tập

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin trong tìm hiểu, báo cáo kết quả

III HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP THEO HƯỚNG PTNL

A Câu hỏi mức độ nhận biết

Câu 1 : Dựa vào những hình ảnh sau và kiến thức trong SGK, hãy trình bày vai trò

của ngành công nghiệp

Đáp án:

*Vai trò :

- Đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân vì tạo ra một khối lượng của cải vật chất rất lớn, cung cấp các tư liệu sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho tất cả các ngành kinh tế nâng cao trình độ văn minh của nhân loại

- Thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế khác

- Công nghiệp tạo điều kiện khai thác có hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên

ở các vùng khác nhau làm thay đổi sự phân công lao động xã hội và giảm mức chênh lệch về trình độ phát triển giữa các vùng

- Công nghiệp ngày càng sản xuất ra nhiều sản phẩm mới mà không ngành sản xuất vật chất nào sánh được với nó, mở rộng khả năng sản xuất, mở rộng thị

trường lao động tạo việc làm, tăng thu nhập

Câu 2 : Nối các ý ở cột A và cột B sao cho đúng

a Vai trò

b Đặc

điểm

1 Sản xuất công nghiệp có tính chất tập trung cao độ

2 Sản xuất ra một khối lượng của cải vật chất rất lớn cho xã hội, có vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân

3 Có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế khác

4 Sản xuất công nghiệp bao gồm 2 giai đoạn

5 Tạo điều kiện khai thác có hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên

8 Cung cấp hầu hết các tư liệu sản xuất, cơ sở vật chất kỹ thuật cho tất cả các ngành kinh tế, tạo ra sản phẩm tiêu dùng có giá trị góp phần phát triển nền kinh tế và nâng cao trình độ văn minh của toàn

- Cần nhiều , nhiên liệu và thị trường

- Cơ cấu ngành , gồm: dệt - may, da giày, nhựa, sành sứ, thủy tinh, giấy -

in - văn phòng phẩm CN dệt may là một trong những ngành

Trả lời : Vai trò của ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng :

- Tạo ra sản phẩm phong phú phục vụ cho nhu cầu của nhân dân

- Thúc đẩy nông nghiệp và các ngành CN khác phát triển

- Cung cấp hàng xuất khẩu

- Giải quyết việc làm

* Đặc điểm:

- Đòi hỏi vốn đầu tư ít, thời gian xây dựng tương đối ngắn, quy trình sản xuất

tương đối đơn giản, thời gian thu hoàn vốn nhanh, thu được lợi nhuận tương đối dễ dàng, có khả năng xuất khẩu

- Cần nhiều lao động, nhiên liệu và thị trường

- Cơ cấu ngành đa dạng, gồm: dệt - may, da giày, nhựa, sành sứ, thủy tinh, giấy -

in - văn phòng phẩm CN dệt may là một trong những ngành chủ đạo

* Phân bố: Phân bố ở nhiều nước ( Cả các nước phát triển và đang phát triển) CN dệt may phát triển mạnh ở Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kì, Nhật Bản

Câu 4: Dựa vào SGK và hình ảnh sau: Cho biết đặc điểm của ngành công nghiệp?

Đáp án:

* Đặc điểm

- Sản xuất công nghiệp bao gồm 2 giai đoạn :

+ Giai đoạn 1: tác động vào đối tượng lao động để tạo ra nguyên liệu

+ Giai đoạn 2: chế biến nguyên liệu thành tư liệu sản xuất và hàng tiêu dùng

- Có tính tập trung cao độ

- Bao gồm nhiều ngành phức tạp, được phân công tỉ mỉ và có sự phối hợp giữa

nhiều ngành để tạo ra sản phẩm cuối cùng

Câu 5 : Hãy hoàn thành kiến thức trong chỗ ( ) sau để thấy được vai trò, đặc

điểm của ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng

* Đặc điểm:

- Đòi hỏi ít, thời gian xây dựng tương đối ngắn, quy trình sản xuất , thời gian nhanh, thu được tương đối dễ dàng, có khả năng xuất khẩu

- Cần nhiều , nhiên liệu và thị trường

- Cơ cấu ngành , gồm: dệt - may, da giày, nhựa, sành sứ, thủy tinh, giấy -

in - văn phòng phẩm CN dệt may là một trong những ngành

Trả lời : Vai trò của ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng :

- Tạo ra sản phẩm phong phú phục vụ cho nhu cầu của nhân dân

- Thúc đẩy nông nghiệp và các ngành CN khác phát triển

- Cung cấp hàng xuất khẩu

- Giải quyết việc làm

* Đặc điểm:

- Đòi hỏi vốn đầu tư ít, thời gian xây dựng tương đối ngắn, quy trình sản xuất

tương đối đơn giản, thời gian thu hoàn vốn nhanh, thu được lợi nhuận tương đối dễ dàng, có khả năng xuất khẩu

- Cần nhiều lao động, nhiên liệu và thị trường

- Cơ cấu ngành đa dạng, gồm: dệt - may, da giày, nhựa, sành sứ, thủy tinh, giấy -

in - văn phòng phẩm CN dệt may là một trong những ngành chủ đạo

* Phân bố: Phân bố ở nhiều nước ( Cả các nước phát triển và đang phát triển) CN dệt may phát triển mạnh ở Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kì, Nhật Bản

Câu 5: Dựa vào hình sau, hãy kể tên:

- Các nước có sản lượng điện theo đầu người cao nhất thế giới

- Các nước có tổng sản lượng điện cao nhất thế giới

Phân bố sản lượng điện năng thế giới, thời kì 2000-2003

Đáp án:

- Các nước có sản lượng điện theo đầu người cao nhất thế giới: Hoa Kì, Canada,

Ôxtrâylia, các nước Bắc Âu

(Na Uy, Phần Lan, Thụy Điển)

- Các nước có tổng sản lượng điện cao nhất thế giới: Hoa Kì, Trung Quốc, Nhật

Bản

Câu 6 : Quan sát sơ đồ sau :

Hãy cho biết, đây là hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp nào ?

Trả lời : Khu công nghiệp tập trung

B Câu hỏi Thông hiểu :

Sản xuất sản phẩm vừa để tiêu dùng, vừa để xuất khẩu

Quan sát hình vẽ trên và kiến thức trong SGK, hãy cho biết sự khác biệt của hai hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp: khu công nghiệp tập trung và trung tâm công nghiệp

Trả lời :

Ranh giới - Đồng nhất với 1 điểm dân cư - Có ranh giới rõ ràng, không có

Mối liên hệ

giữa các xí

nghiệp

Không có hoặc rất ít Các xí nghiệp độc lập về kinh tế và công nghệ

Các xí nghiệp có khả năng hợp tác sản xuất cao

Câu 2 : Dựa vào sơ đồ sau :

Em hãy phân tích ảnh hưởng của nhân tố dân cư - lao động và thị trường đối với sự

Dân cư – lao

động

Tiến bộ khoa học kỹ thuật

Thị trường Cơ sở hạ tầng,

cơ sở vật chất – kỹ thuật

Đường lối chính sách

Đường lối công nghiệp hóa

Kinh tế – Xã hội

- Cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật: Tạo điều kiện để phát triển và phân bố công nghiệp Nơi nào có cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật hoàn thiện và đồng

bộ thì ngành công nghiệp phát triển và ngược lại

- Đường lối chính sách (đường lối công nghiệp hóa): Có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển và phân bố công nghiệp

Câu 3: Công nghiệp dệt- may là một trong những ngành chủ đạo và quan trọng

của công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng Nó giải quyết về nhu cầu may mặc, sinh hoạt cho hơn 6 tỉ người trên trái đất và một phần nguyên liệu cho các ngành công nghiệp nặng Phát triển công nghiệp dệt – may có tác dụng thúc đẩy nông nghiệp

và các ngành công nghiệp nặng, đặc biệt là công nghiệp hóa chất, đồng thời còn

có tác dụng giải quyết công ăn việc làm cho người lao động nhất là lao động nữ (Nguồn: SGK địa lí 10 trang 129)

Dựa vào đoạn dẫn trên, giải thích tại sao ngành công nghiệp dệt – may lại phân bố chủ yếu ở các nước đang phát triển?

Đáp án:

- Các nước đang phát triển có nguồn lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn, nguồn nguyên liệu tại chỗ tương đối phong phú và đa dạng Đây chính là thế mạnh của ngành này ở các nước đang phát triển nhằm thỏa mãn nhu cầu các loại hàng hóa thông thường về ăn mặc, thay thế nhập khẩu, góp phần đẩy mạnh xuất khẩu

- Phần lớn các nước đang phát triển đều đang thực hiện quá trình công nghiệp hóa nên thiếu vốn và công nghệ Vì vậy, việc phát triển các ngành công nghiệp dệt – may sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao (vốn đầu tư ít, thời gian quay vòng vốn nhanh, thu được lợi nhuận tương đối dễ dàng, có nhiều khả năng xuất khẩu) và có tác động mạnh mẽ đến các ngành kinh tế khác

Câu 4: Vì sao công nghiệp điện tử tin học được xác định là ngành công nghiệp mũi nhọn của nhiều nước trên thế giới?

Vì ngành này:

- Là ngành này có hàm lượng KHKT cao, đi trước 1 bước so với các ngành khác

- Ít gây ô nhiễm môi trường, không cần diện tích rộng

- Không tiêu thụ nhiều kim loại, điện, nước, nhưng giá thành cao

- Nhu cầu về sản phẩm của ngành (cả trong sản xuất và đời sống)

- Là thước đo trình độ phát triển kinh tế - kĩ thuật của mọi quốc gia

3 Câu hỏi vận dụng thấp

Câu 1 : Dựa vào bản đồ sau, hãy nhận xét về sự phân bố sản lượng điện năng thế giới thời kì 2000 – 2003

Trả lời :

- Sản lượng điện năng cao tập trung chủ yếu ở các nước phát triển : Bắc Mĩ ( Hoa

Kì, CaNaDa), Tây Âu ( Pháp, Đức, Anh, Tây Ban Nha, Italia, Thụy Điển), Nga, Nhật Bản

- Ngoài ra còn phát triển ở một số quốc gia đang phát triển : Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc

Câu 2 : Dựa vào bảng số liệu sau :

TÌNH HÌNH SẢN XUẤT THAN CỦA THẾ GIỚI, THỜI KÌ 1950 – 2003 – Đơn

+ Có hệ trục tọa độ, đảm bảo chính xác về giá trị trên trục tung, khoảng cách năm trên trục hoành

+ Đảm bảo đủ các tiêu chí, số liệu, tên biểu đồ

Câu 3: Cho bảng số liệu

Tình hình sản xuất một số sản phẩm công nghiệp của thế giới giai đoạn 1950- 2000 (Đơn vị: %)

a Vẽ biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng của các sản phẩm công nghiệp nói trên

b Từ biểu đồ rút ra nhận xét và giải thích

Đáp án:

a Vẽ biểu đồ đường đúng, đẹp có đầy đủ chú giải, tên biểu đồ

b Nhận xét và giải thích:

Đây là sản phẩm của các ngành công nghiệp quan trọng: năng lượng và luyện kim

- Than: là năng lượng truyền thống, trong vòng 50 năm nhịp độ tăng trưởng khá đều Thời kì 1980- 1990, tốc độ tăng trưởng chững lại do đã tìm được nguồn năng lượng khác thay thế ( dầu khí,….).Vào cuối những năm 1990, ngành khai thác than lại phát triển do đây là loại nhiên liệu có trữ lượng lớn, do phát triển mạnh công nghiệp hoá học

- Dầu mỏ: tuy phát triển muộn hơn công nghiệp than nhưng do những ưu điểm nên tốc độ tang trưởng khá nhanh.(DC)

- Điện: là ngành công nghiệp năng lượng trẻ, phát triển gắn với tiến bộ khoa học kĩ thuật Tốc độ phát triển rất nhanh, trung bình năm là 29%, đặc biệt từ thập kỉ 80 trở lại đây, tốc độ tăng trưởng rất cao ( DC)

- Thép là sản phẩm của công nghiệp luyện kim đen được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp nhất là công nghiệp chế tạo cơ khí trong xây dựng và trong đời sống Tốc độ tăng trưởng của thép từ 1995 đến nay khá đều trung bình năm gần 9%

(Câu.Liên hệ tai địa phương: Em hãy kể tên cơ cấu các ngành Công nghiệp của

huyện Nghi Lộc ? may mặc, gạch ngói, sản xuất đồ gỗ xuất khẩu

Câu: Bằng thực tế em hãy cho biết 9 xã miền Tây Nghi Lộc có thuận lợi gì để

hình thình thành khu công nghiệp

- Có vị trí thuận lợi: Năm gần các trục đường giao thông đó là quốc lộc 48E, tuyến đường N5 nối liên cảng Cửa Lò

- Gần các khu dân cư có nguồn lao động dồi dào, gần các trung tâm kinh tế phát triển như thị trấn quán Hành, thị trấn Đô Lương thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế

- Có diện tích rộng coa thể xây dựng được các nhà máy có quy mô lớn

Câu : Hình vẽ sau đây thể hiện hình thức tổ chức sản xuất công nghiệp nào ?

Vì sao ?

Trả lời:

- Hình thức TCLTCN trong hình vẽ: Khu công nghiệp

- Vì trong hình vẽ, đây là khu vực:

+ Không có dân cư sinh sống

+ Có vị trí địa lí thuận lợi, gần sân bay, cảng, có đường bộ, đường sắt đi qua + có ranh giới rõ ràng

+ Tập trung nhiều XNCN, hợp tác SX cao,, có xí nghiệp hạt nhân, xí nghiệp

bổ trợ và xí nghiệp tận dụng CSHT, chi phí sản xuất thấp

Câu 3.Liên hệ tai địa phương: Hãy kể tên các ngành công nghiệp được coi là

ngành công nghiệp trọng điểm tại địa phương em( Huyện Nghi Lộc)?

Trả lời: Các ngành công nghiệp trọng điểm tại huyện Nghi lộc : Chủ yếu là các ngành Công nghiệp dệt may và công nghiệp sản xuất đồ gỗ xuất khẩu ( Sản xuất

D Vận dụng cao

Câu 1 : Dựa vào bảng số liệu sau :

TÌNH HÌNH SẢN XUẤT ĐIỆN CỦA THẾ GIỚI, THỜI KÌ 1950 – 2003

* Nhận xét : Sản lượng điện của thế giới thời kì 1950 – 2003 có xu hướng

tăng nhanh và liên tục ( Dẫn chứng)

* Giải thích :

- Nhu cầu sử dụng nguồn điện năng trên thế giới ngày càng lớn

- Ngành công nghiệp điện lực là cơ sở để phát triển nền công nghiệp hiện đại, để đẩy mạnh tiến bộ khoa học kỹ thuật

Câu 2 So sánh sự khác biệt về đặc điểm sản xuất công nghiệp với sản xuất nông nghiệp

Trả lời:

- Về tư liệu sản xuất:

+ Nông nghiệp: đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu, không thể thay thế được

+ Công nghiệp: tư liệu sản xuất là máy móc, thiết bị, đất đai chỉ là nơi xây dựng nhà máy

- Về đối tượng lao động:

+ Đối tượng lao động của nông nghiệp là cây trồng vật nuôi, là những vật thể sống + Đối tượng của sản xuất công nghiệp là các loại khoáng sản, nguyên nhiên vật liệu

- Về mức độ phụ thuộc vào tự nhiên:

+ Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện tự nhiên, có tính thời vụ

và tuân theo quy luật tự nhiên, quy luật sinh học

+ Công nghiệp ít phụ thuộc vào tự nhiên hơn

- Các giai đoạn sản xuất:

+ Sản xuất nông nghiệp là một quá trình liên tục

+ Quá trình sản xuất công nghiệp gồm hai giai đoạn không phải tiến hành theo trình tự bắt buộc như nông nghiệp, có thể tiến hành đồng thời hoặc cách xa nhau về mặt không gian, thời gian

- Sản xuất công nghiệp mang tính chất tập trung cao độ khác hẳn với tính chất phân tán trong không gian nông nghiệp

- Về sự phân ngành: sản xuất công nghiệp còn gồm nhiều ngành phức tạp được phân công tỉ mỉ và có sự phối hợp chặt chẽ để tạo ra sản phẩm cuối cùng; sự phân ngành của sản xuất nông nghiệp đơn giản hơn, sự phối hợp giữa các ngành yếu hơn

Câu 3 Vẽ sơ đồ các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố công

nghiệp Phân tích tác động của nhân tố dân cư và lao động tới sự phát triển và phân bố công nghiệp nước ta

+ Sơ đồ các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố sản xuất công nghiệp:

- Tác động của nhân tố dân cư, lao động tới sự phát triển, phân bố công nghiệp

+ Năm 2013, nước ta có 90 triệu dân, hơn 60 triệu lao động, lực lượng lao động nước ta tăng nhanh nguồn lao động dồi dào, thuận lợi phát triển các ngành công nghiệp cần nhiều lao động như: dệt may, giày da, CNTP

+ Lao động nước ta trẻ, năng động, có khả năng tiếp thu khoa học kỹ thuật tiên tiến trên thế giới Trình độ lao động ngày càng được nâng cao, tạo điều kiện phát triển các ngành công nghiệp kỹ thuật cao như: điện tử, điện, cơ khí chính xác, tin học

+ Qui mô và cơ cấu thu nhập của dân cư cũng tác động tới qui mô cơ cấu tiêu dùng từ đó thúc đẩy sản xuất công nghiệp, đến việc hình thành các xu hướng chuyên môn hoá trong công nghiệp, đến cơ cấu công nghiệp

+ Phân bố dân cư, lao động ảnh hưởng tới phân bố công nghiệp: Các thành phố đông dân, tập trung nhiều lao động lành nghề như TP HCM, HN, HP là nơi tập trung các ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao đông, các ngành kĩ thuật cao

Câu4 Liên hệ tai địa phương:

Tại sao nói các ngành công nghiệp dệt may và ngành sản xuất đồ gỗ xuất khẩu ở Huyện Nghi Lộc lại dược coi là ngành công nghiệp quan trọng trọng điểm?

Trả lời: Là ngành có thế mạnh lâu dài:

* Nguồn nguyên liệu phong phú, đối công nghiệp sản xuất đồ gỗ xuất khẩu chủ yếu được làm từ gỗ nhãn nên nguồn liệu phong phú được cung cấp từ các vùng lân cận trong tỉnh

- Nguồn lao động tại chỗ đông: Chỉ tính riêng dân số đông chỉ tính riêng 9 xã miển Tây Nghi Lộc với dân số156.000 người cung cấp nguồn lao động dồi dào cho các xí nghiệp

- Thị trường trong và ngoài nước đang ngày càng mở rộng, đặc biệt sản phẩm chủ yếu xuất khẩu ra thị trường quốc tế như: Nhật Bản , Hàn Quốc , Mỹ và một số nước Tây Âu

* Là những ngành mang lại hiệu quả kinh tế cao:

- Hiện nay 9 Xã miền Tây Nghi Lộc đã 5 cơ sở chế biến đồ gỗ xuất khẩu, một công ty dệt may Hà Nội chi nhánh Nghi Lộc và một xí nghiệp gạch ngói thu hút gần 2000 lao động, mỗi năm xuất khẩu ra thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và các nước Tây Âu thu về hàng trăm tỷ đồng

- Sự ra xuất hiện của các xí nhiệp đã kéo theo nhiều dịch khác ra đời như giao thông vận tải, dịch vụ ăn uống nhờ đó mà đời sông nhân dân của vùng được nâng cao hơn, giải quyết được hàng nghìn người có việc làm cho huyện Nghi Lộc nói chung và 9 xã miền Tây Nghi Lộc nói riêng

Câu 5: Dựa vào Bản đồ CN Việt Nam, hãy:

a.Nhận xét về sự phân bố các TTCN ở Việt Nam

b.Giải thích vì sao đồng bằng sông Hồng và vùng phụ cận là khu vực có mức độ tập trung công nghiệp cao nhất cả nước ?

Đáp án

a.Nhận xét sự phân bố các TTCN ở VN:

- Các TTCN phân bố không đều giữa các vùng lãnh thổ

- Những khu vực tập trung nhiều TTCN: ĐBSH và vùng phụ cận; Đông Nam Bộ

và ĐBSCL; Dọc duyên hải miền Trung

- Các khu vực tập trung ít TTCN: Tây Bắc, Tây Nguyên

b ĐBSH và vùng phụ cận là khu vực có mức độ tập trung CN cao nhất cả nước, là vì:

- Vị trí địa lý thuận lợi

- ĐKKT-XH: có nhiều thuận lợi đặc biệt là dân cư và lao động, CSVCKT và

- ĐKTN và TNTN: của vùng và vùng phụ cận có nhiều thuận lợi (Khoáng đất, rừng, biển )

IV KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ

Chủ đề được thực hiện theo 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1:

Trải nghiệm thực tiễn, tìm hiểu các ngành công nghiệp trọng điểm, nguồn

nguyên liệu để phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm, tổ chức lãnh thổ công nghiệp quy trình sản xuất, thực tế để thu thập những kiến thức từ thực tiễn, sắp xếp các kiến thức đó

Giai đoạn 2: Học tập tại lớp, báo cáo kết quả thu thập từ trải nghiệm trước

lớp Giải quyết các nội dung, câu hỏi lý thuyết khác

Giai đoạn 3: Thực hiện ở lớp và ở nhà, tìm tòi, báo cáo, thảo luận, chia sẻ,

trình bày kết quả ứng với các nhiệm vụ tìm tòi mở rộng sau bài học

V TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CHỦ ĐỀ

Hoạt động Khởi động thời gian: 45 phút

1 Mục tiêu:

- Giúp HS nắm được mục tiêu, nội dung của cả chủ đề

- Tạo hứng thú trước khi tìm hiểu chuyên đề mới

- Phân công nhiệm vụ cho HS

2 Nội dung:

- Giáo viên khái quát nội dung, thời gian, cách tổ chức tìm hiểu chủ đề

3 Cách thức tiến hành:

Bước 1: Giáo viên chiếu các hình ảnh, vi deo về ngành công nghiệp nước ta nhằm

tạo hứng thú cho HS trước khi tìm hiểu chủ đề

Bước 2: Giáo viên nêu khái quát nội dung của chủ đề:

Bước 3: Giáo viên phân công nhiệm vụ cho các nhóm đồng thời cung cấp nội dung

định hướng bài học cho HS, yêu cầu các sản phẩm cần đạt được:

+ Nhóm 1,2: Dựa vào SGK và các thông tin trên các nguồn khác để tìm hiểu về: Vai trò đặc điểm của công nghiệp Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển và phân

bố Nội dung nhóm nêu vai trò đặc điểm, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển cn Liên hiện đên nhân tố dân cư xã hội của Việt Nam So sánh điểm khác biệt giữa công nghiệp và nông nghiệp Liên hệ điều kiện để phát triển công nghiệp của Miền Tây Nghi Lộc

CÔNG NGHIỆP

Vai trò đặc điểm của công nghiệp Các nhân

hưởng đến phát triển và phân bố công nghiệp

Địa lí các ngành công nghiệp

Một số hình thức chủ yếu của tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Vẽ biểu đồ tình hình sản xuất một số sản phẩm công nghiệp trên thế giới

+ Nhóm 3,4,5 : Dựa vào các thông tin trên mạng, các vi deo, và thực tế tại cơ sở sản xuất ở địa phương để tìm hiểu về Địa lí các ngành công nghiệp Nội dung nghiên cứu của nhóm: Nêu vai trò, đặc điêm và phân bố của các ngành công nghiệp Nêu các ngành công nghiệp quan trong của Nghi Lộc, điều kiện phát triển các ngành công nghiệp của Miền Tây Nghi Lộc, và thực tế phát triển công nghiện của miền

+ Nhóm 6: Dựa vào SGK và các thông tin trên các nguồn khác để tìm hiểu về:

Một số hình thức tổ chức lãnh thổ Công nghiệp Nội dung nghiên cứu của nhóm Khái niệm tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Nêu đặc điểm các hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp.Nêu sự khác nhau của các hình thức tổ chức công nghiệp

Miền Tây Nghi Lộc có hình thức công nghiệp nào, tại sao ?

+ Nhóm 7: Dựa vào SGK và các thông tin trên các nguồn khác để tìm hiểu về:

biểu đồ tình hình sản xuất một số sản phẩm c công nghiệp trên thế giới Nội dung của nhóm xử lí bảng số liệu, vễ biểu đồ và nhận xét

Bước 4: Học sinh bắt đầu thảo luận, trải nghiệm tìm hiểu trong các lĩnh vực được

giao phần này các em có thể làm ở nhà, trên lớp

Hoạt động Hình thành kiến thức mới- thời gian: 120 phút

Hoạt động 1: Báo cáo kết quả trải nghiệm tại lớp -thời gian 80 phút

a Mục tiêu Trình bày báo cáo, chia sẻ thảo luận về các điều thu được từ trải

nghiệm tại các cơ sở sản xuất kinh doanh và các nguồn tài liệu khác

b Nội dung

-Trình bày, thảo luận để thống nhất các nội dung trong phần định hướng học tập

c Gợi ý tổ chức hoạt động

- Đại diện HS của các nhóm báo cáo trước lớp về các kết quả trải nghiệm Các nhóm còn lại lắng nghe, trao đổi, bổ sung

d Sản phẩm mong đợi: HS tiến hành trình bày báo cáo và thảo luận theo kế

hoạch Lựa chọn được các câu hỏi hợp lí

Các câu hỏi mong muốn:

Tại sao nói các ngành công nghiệp dệt may và ngành sản xuất đồ gỗ xuất

khẩu ở Huyện Nghi Lộc lại dược coi là ngành công nghiệp quan trọng?

Bước 1: Đại diện các nhóm học sinh lên bảng báo cáo sản phẩm đã thu hoạch sau

khi trải nghiệm Mỗi nhóm có một hình thức báo cáo khác nhau: Bằng powerpoint, thuyết trình, trình chiếu video

Quy trình hoạt động của các nhóm: